5. November

De 5. November is de 309. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, in Schaltjohren is dat denn de 310. Dag.

November

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

Wat an dissen Dag passeert is

Politik un Sellschap

• 1494: De russ’sche Zar Iwan III. lett den Peterhof, dat Kontor von de Hanse in Nowgorod kaputt maaken.
• 1605: Gunpowder-Plot: Verswörers ründ üm den Katholiken Guy Fawkes warrt fastnohmen bi den Versöök, dat engelsch Parlament in de Luft to sprengen.
• 1816: In’n Palais von Thurn und Taxis in Frankfort an’n Main warrt de Bunnsdag von Düütschen Bund open maakt.
• 1885: De Oort Finschhafen op Nieg-Guinea warrt grünnt as Verwalten von de düütsch Kolonie Kaiser-Wilhelms-Land.
• 1911: In’n Italieensch-Törkisch Krieg warrt eerstmols Flogtüüg militärsch insett: De Italieners smeten Bomben över een libysch Oaas af.
• 1914: Grootbritannien annekteert in’n Eersten Weltkrieg de Insel Zypern.
• 1940: Franklin Delano Roosevelt winnt de Wahlen un warrt dormit as eenzige Präsident von de USA in een drütte Amtstiet wählt.
• 1980: Helmut Schmidt warrt in sien drütte Amtstiet as Bunnskanzler von Düütschland wählt.
• 1996: De RAF-Anhöörige Birgit Hogefeld warrt to levenslang Gefängnis verurdeelt.
• 2006: De ehemalge iraksch Diktator Saddam Hussein warrt to’n Dood dör’n Strang verordeelt.

Weertschap

• 1935: Parker Brothers köfft de Rechte an dat Speel Monopoly.
• 1938: De Rieksautobahn von Berlin na München warrt fardigstellt.

Kunst, Kultur un Bauwark

• 1718: De Oper Ifigenia in Aulide von Antonio Caldara warrt in Wien uropführt.
• 1772: De Oper Themistokles von Johann Christian Bach warrt in Mannheim uropführt.
• 1892: In Berlin waart een Utstellen von Biller von Edvard Munch na een Week afbroken, as dat Publikum schockeert is.
• 1898: Dat Theaterstück Fuhrmann Henschel von Gerhart Hauptmann warrt in Berlin uropführt.
• 1955: De in’n Tweeten Weltkrieg twei maakte Wiener Staatsoper warrt wedder open maakt.

Wetenschoppen un Technik

• 1929: De Dokter Werner Forßmann schrifft in en Book över sien eersten Versöken mit en Hartkatheder.
• 1930: De dormols gröttste Fleger Dornier Do X flüggt vun’n Boddensee to en Präsentatschoon na Amsterdam.
• 1982: Dat gröttste Waterkraftwark vun de Welt warrt in Itaipu an de Grenz vun Brasilien un Paraguay inweiht.

Boren

• 1494: Hans Sachs, düütsch Dichter un Meistersinger.
• 1773: Johann Smidt, Bremer Börgermeester († 1857)
• 1804: Carl Leverkus, düütsch Aftheker un Fabrikant.
• 1854: Paul Sabatier, franzöösch Chemiker un Nobelpriesdräger († 1941)
• 1878: Ernst Behrens, plattdüütschen Dichter un Schriever († 1970)
• 1911: Alfred Manessier, franzöösch Maler.
• 1913: Vivien Leigh, US-amerikaansch Schauspelerin.
• 1923: Rudolf Augstein, düütsch Publizeerer.
• 1931: Ike Turner, US-amerikaansch Musiker, Produzent un Ledermaaker.
• 1936: Uwe Seeler, düütsch Footballspeler.
• 1940: Enzo Moser, italieensch Radrennfohrer († 2008)
• 1940: Elke Sommer, düütsch Schauspelerin.
• 1941: Art Garfunkel, US-amerikaansch Singer.
• 1952: Oleg Blochin, ukrainsch Footballspeler.
• 1959: Bryan Adams, kanaadsch Rockmusiker
• 1961: Alan Goodwin Poindexter, US-amerikaansch Astronaut († 2012)
• 1962: Benjamin Alvin Drew, US-amerikaansch Astronaut
• 1963: Tatum O’Neal, US-amerikaansch Schauspelerin
• 1965: Famke Janssen, nedderlannsch Schauspelerin un Model.
• 1979: Patrick Owomoyela, düütsch Footballspeler.
• 1980: Christoph Metzelder, düütsch Footballspeler.
• 1983: Mike Hanke, düütsch Footballspeler.

Storven

• 1669: Johannes Coccejus, düütsch reformeert Theoloog (* 1603)
• 1758: Hans Egede, norwegsch-däänsch Preester (* 1686)
• 1807: Johann Friedrich Wilhelm Herbst, düütsch Naturforscher, Entomoloog un Lepidopteroloog (* 1743)
• 1897: Christian Wilhelm Blomstrand, sweedsch Chemiker (* 1826)
• 1908: Andrew Graham, irisch Astronom (* 1815)
• 1917: Carl Georg Barkhausen, Bremer Börgermeester (* 1848)
• 1930: Christiaan Eijkman, nedderlannsch Mediziner, Patholoog, Hygieniker un Nobelpriesdräger (* 1858)
• 1955: Maurice Utrillo, franzöösch Maler (* 1883)
• 1956: Art Tatum, US-amerikaansch Jazz-Musiker (* 1909)
• 1977: René Goscinny, franzöösch Comictekner
• 1989: Wladimir Horowitz, russ’sch Pianist.
• 1992: Jan Hendrik Oort, däänsch Astronom.
• 1993: Tönne Vormann, westfäälsch Maler, Radeerer un Singer (* 1902)
• 1995: Yitzhak Rabin, israelsch Politiker un Freedensnobelpriesdräger.
• 1998: Anna Henkel, düütsch Schauspelerin.
• 2006: Bülent Ecevit, törksch Politiker.