Wikipedia:Mi fehlt dat Woort

Vun Wikipedia
Wesseln na: Navigatschoon, Söök


Disse Siet schall hülpen, wenn di mal en Översetten vun en Fachbegreep oder en anner Woort in dat Plattdüütsche fehlt. Annere Bruker weet villicht dat Woort oder finnt bi spezielle Utdrücken en Indrag in en Wöörbook un köönt di hülpen.

Öllere Fragen staht in dat Archiv.

Hier kannst du een ne'e Fraag indragen

Vaddern, Muddern: Wo kümmt dat Morpheem her?[Bornkood ännern]

Moin. Hier in't Forum fraagt wi us graad, wat dat op sik hett mit dat Morpheem {-n} bi Mudder un Vadder. Dat warrt ju bruukt, üm jümmers vun sien egen Öllern to snacken. Wat is dat för een Morpheem, wo kümmt dat her, etc. Possessievsuffixen, wat dat nu aver synkröön is, gifft dat ju egens bi de germaanschen Spraken nich. Weet een daar meer över? Dusend Dank! Zylbath 21:13, 14. Okt 2013 (CEST)

I kammă nuă voăstőn, das dés ã Dátiv/Ákkusátiv is: bei wem? bei Muttern. I wás jézt ned, ob des z. B. beim Goethe voăkumd, awă deă hed des sicchă so dekliniăd; deă had ja á gschrü-m Ich sehe Götzen! Ich sehe Georgen! (im Götz von Berlichingen). David Marjanović 01:57, 28. Sep. 2014 (CEST)

Wöör ut de Informatik[Bornkood ännern]

To mien Artikel över Python heff ik en poor Fragen. (Un dat weer viellicht ok nich slecht, wenn noch een de Artikel dörleest...)

for-Schleife[Bornkood ännern]

Ik heff for-Schleife/for loop mit for-Slööp översett. Wat meent ji?

Verzweigung[Bornkood ännern]

Dat geiht üm if-Verzweigungen. Ik heff keen Idee.

Is nich direkt en Vörslag, dat so to bruken, mehr en Henwies op de Wöör: twelen, Tweel. --::Slomox:: >< 08:55, 21. Okt 2013 (CEST)
In't Plattdüütsch Wöörbook for dat Ollnborger Land gifft dat Twill(e), Twillt, Zwille, Gabelung (Ast, Weg); de Weg twillt sik; de Adder hett n twillde Tung; twillterig Holt, verästeltes Holz...--Bolingbroke 13:00, 21. Okt 2013 (CEST)

Iteration/Durchlauf[Bornkood ännern]

Dat geiht üm de Iteration in en for-Slööp. Ik heff dat Iteratschoon nöömt, man viellicht gifft dat wat, dat as dat düütsche Durchlauf is?

Moin, ik meen, dat wi bi Fackbegrepen nich allns översetten mööt. Sünners nich, wenn dat al so engelsch is un dat so ok in annere Spraken bruukt warrt. Vun dorher finn ik for-Slööp un Iteratschoon al goot, so as du dat maakt hest. „Verzweigung“ harr ik persönlich mit Vertwiegen översett. Opgaveln künn man ok bruken, so as bi uns Gavelsieten för mehrdüdige Begrepen. --Iwoelbern 20:59, 18. Okt 2013 (CEST)
Ik heff Vertwiegen nahmen, danke! --RebeccaBreu 14:35, 19. Okt 2013 (CEST)

beliebig[Bornkood ännern]

Dat geiht üm beliebig große Zahlen un beliebig genaue Zahlen. (In de Python-Artikel) --RebeccaBreu 21:10, 23. Okt 2013 (CEST)

För beliebig weet ik keen plattdüütsch Woort. Ik harr seggt. "Tallen, so groot as een müch/mag" un "Tallen, so akkerat/nau as een müch/mag" --Iwoelbern 21:36, 23. Okt 2013 (CEST)
Dat höört sik goot an, danke! --RebeccaBreu 19:46, 24. Okt 2013 (CEST)

Scheiterhaufen[Bornkood ännern]

…gifft dat dorför en plattdüütsch Woort? --Iwoelbern 22:27, 8. Dez 2013 (CET)

Villicht kann een "Brandhopen/-bult/-dutt" daarto seggen? Zylbath 02:35, 9. Dez 2013 (CET)
Up Hollannsch heet dat Brandstapel. Geiht ok, oder? --Bolingbroke 10:14, 18. Jan. 2016 (CET)
Du büst op jeden Fall nich de eerste, de dat so bruukt: [1] --::Slomox:: >< 10:47, 18. Jan. 2016 (CET)

Bewusstween[Bornkood ännern]

Moin. Wo produktiev is dat Woord "Bewusstween"? Wenn een för dat Verb "sein" "ween" seggt, mütt he denn ook kunsequenterwies ook "Bewusstween" seggen or is dat een Överprodukschoon? Bedankt. Zylbath 17:19, 18. Dez 2013 (CET)

Na ja, "ween" seggt'n je nich oewerall. Bi uns heit dat "sien". Früher sääden de Lüüd ook "wäsen", dat heff ick hüüt oewer nich miehr hüürt, mag sien, dat dat noch weck olle Lüüd seggen. "Bewußtsein" kannst Du mit "Sinn" oewersetten (vgl. Sass oder Meckl. Wb., Bd. 6, Sp. 301, wenn Du so'n bäten Literatur hemm wißt) oder mit "Besinnung": "De Swinegel hadd noch grad sau väl Besinnung un Macht nah, dat he an 't Land ampelt." (John Brinckman, Dat Brüden geiht üm).--IP-Los 22:36, 20. Dez 2013 (CET)
Wi hefft hier fökener dat Woiort Bewusstsien bruukt, bruukst bloß bi "Söken" in to geven, denn finnst dat! --Bolingbroke 10:23, 18. Jan. 2016 (CET)

Plitt[Bornkood ännern]

Kennt ji egentlich dat woord Plitt för "Etikett, Label, Schildchen"? Bi uns (Stood bet Hamborg) kennt dat elkeen, sogor de hoochdüütschen Lüüd, de gor keen Platt köönt. Aver dat kummt mi vör, as wenn dat annerwegens nicht bekannt is. --::Slomox:: >< 17:28, 10. Jan. 2014 (CET)

Dor künnst du recht hebben. Ik höör/lees dat Woort to'n eersten mol. --Iwoelbern 17:56, 10. Jan. 2014 (CET)
Ik kenn dat Woort ok nich.Eastfrisian 18:05, 16. Jan. 2014 (CET)
Heff ick so noch nie nich hüürt. Dat Meckl. Wb. kennt dat bloß as "im Reim stehendes Rätselwort für die Feder der Eule".--IP-Los 14:32, 22. Jan. 2014 (CET)

von Menen ween[Bornkood ännern]

Dat gifft op Plattdüütsch den Utdruck von Menen ween: "einer bestimmten Meinung sein".

Büst du vun Menen, dat -> Bist du der Meinung, dass

Ik heff versöcht, dor bi Google Books en Nawies to finnen. In ole Böker kummt dat so nich vör. Ik heff blots en Barg Steden in't Internet funnen, de all ut dat 21. Johrhunnert sünd. Dat eenzige wat öller is, is en Reed in'n Bundsdag von 1993 as dat üm dat Opnehmen von Plattdüütsch in de Europääsche Charta vun de Regional- un Minnerheitenspraken güng.

Is de Utdruck nu eerst in de jüngste Tied opkamen? Oder heff ik blots verkehrt söcht? Weet ji wat to de Historie von dissen Utdruck oder kennt ji öllere Fundsteden? --::Slomox:: >< 11:37, 16. Jan. 2014 (CET)

Ik kenn den Utdruck woll, aber siet wannehr dat de gifft ???? Eastfrisian 18:06, 16. Jan. 2014 (CET)
Ik seh dat nu eerst. Also in Bremen warrt eenfach seggt Ik bün de Meenung. Ik bün vun Meenen dücht mi stump oostfreesch. Ik bün de Meenen hebb ik ok al höört. Ostfresen bruukt towielen dat Füllwoort van, wo wi annern dat nich bruken doot: Ik heet van Geerd oder Ik bün van Meenen, wo wi seggt Ik heet Geerd un bün de Meenen/Meenung. Man ik hebb dat just henschreven, dor woll ik doch even in't Wöörbook vun de Oostfreeske Landskup nakieken, un wat finn ik dor? [2] Dor steiht ok: Ik bün de Menen oder Ik bün de Meenung, ohne van. Un bi Böning in't Ollenborgsche Wöörbook ok man bloß: Ik bün de Meenung....Amenn is dat Medien-Platt oder Fehrsgill-Platt? --Bolingbroke 23:14, 18. Jan. 2016 (CET)

Reislüüd[Bornkood ännern]

In uns Wiki kummt fakener dat Woord "Reisende" vör, wat ut dat Hoochdüütsche nahmen is. Bi uns tohuus warrt dat plattdüütsche Woord Reislüüd bruukt, för Lüüd, de op Reisen gaht. Dat Woord is ok hier un hier to finnen.

De twee Fragen: kennt ji dat Woord ok un meent ji, dat wi dat hier bruken köönt, an de Steden, an de anners "Reisender" stahn dee? --::Slomox:: >< 10:05, 4. Feb. 2014 (CET)

Is mi so noch nich ünnerkamen… Aver bruken künnt wi dat woll. Is jo man ok licht to begriepen, wat meent is. --Iwoelbern 10:10, 4. Feb. 2014 (CET)

Wittenberge op Platt[Bornkood ännern]

Moin. Ik bin graad bi de plattdüütsche Landkaart vun't INS bi to sitten un kann eenfach nich ruutfinnen, woans "Wittenberge" op Plattdüütsch heet. Kann mi een daar villicht wiederhelpen, ook mit de naue Uutspraak? Velen Dank. Zylbath 12:32, 12. Feb. 2014 (CET)

Wenn wi op de Koorten von'n Digitalen Wenkeratlas kieken doot, denn seht wi dor, dat Wittenberge sülvs in dat brannenbörgsche Rebeed liggt, dat Berg seggt un nich Barg. Bi'n Plural liggt de Oort in dat mekelbörgsche Rebeed, dat Barg’/Berg’ seggt (un nich Bargen/Bergen oder Barge/Berge). Rein von de Theorie her müss dat also Wittenberg ween.
Nu kummt aver de Praxis. Ik kann nix in de Literatur finnen, wo Lüüd ut de Ümgegend von Wittenberge över de Stadt schrieven doot. De Brannenbörgers hebbt nie veel Literatur tüügt.
Över Wittenberge as Lutherstadt warrt in de plattdüütsche Literatur fakener schreven. Aver jümmer blots von Lüüd ut annere Rebeden. De schrievt denn Wittenbargen, Wittenbarg, Wittenberg oder Wittenberge. Helpt uns aver bi de Fraag nich veel wieder. --::Slomox:: >< 11:04, 22. Apr. 2014 (CEST)

Germannske Göddernomen[Bornkood ännern]

Hey Ek hebbe hier in'n Wiki man fakener Göddernomen lesen. Öwwer dat wört jümmer de skandinavisken Nomen. Dat gifft öwwer auk aule sächske Nomen für de germaansken Gödder. Sollt wüi nich düsse benutten? De sind jo praktisch plattdüütske Nomen. Ek hebb hür ne Liste met'n poor Nomen

Eostre (Ostara) Baldag (Baldur) Fol (Frey) Folla (Freyja) Frija (Frigga) Woden (Odin) Thunar/Donner (Thor) Sahsnot (Saxnot/tyr) --Flaverius 15:43, 27. Apr. 2014 (CEST)

Kutschen[Bornkood ännern]

Kennt sich jemand von euch mit Kutschen aus? Kutsch ist der allgemeine Oberbegriff, Schees und Karjool zwei Kutschenformen, soviel habe ich anhand von Lindow herausgefunden, aber es fehlen wohl die Bezeichnung für weitere Formen und ich bin mir anhand der kurzen Erklärungen bei Lindow auch nicht sicher, wie die Dinger aussehen, die Schees und Karjool genannt werden (Für mich als Stadtkind ist Kutsche gleich Kutsche, also ein Gefährt, bei dem der Motor durch ein Pferd ersetzt wurde). Ich kann daher keine Übersetzungen in Deutsch, geschweige auch noch in anderen Sprachen machen, solange mir nicht jemand hilft, der sich überhaupt mit den unterschiedlichen Formen von Kutschen auskennt. Wenn jemand Ahnung hat, wäre es nett, wenn er dem Wöörbook helfen würde. Meldet euch dann kurz auf meiner Diskussionsseite im Wöörbook, wenn ihr oder zumindest einer von Euch uns helfen könnt/kann. --Joachim Mos 17:34, 18. Jul. 2014 (CEST)

Also up'n Lann' hemm se bi uns früher ümmer mit Pier und Wag' führt. Dat geef Buuwagens un Austledderwagens, dor hemm s' dat Kuurn mit wegführt (dor wiern an de Sieden twei Deil, dat wiern de Leddern, de Garben keemen den up denn Wagen, baben keem de Bääsboom rup, dei hett dat all schön wiß hollen).
Auf dem Lande ist man früher eher mit Pferd und Wagen gefahren, Kutschen waren - jedenfalls in Mecklenburg - da eher etwas für Gutsbesitzer. Daher gehe ich mal auf die Wagen ein (möglicherweise ist das für Dich ja auch ganz interessant). Für die Landwirtschaft wichtig war der sogenannte "Buwagen", der quasi modular erweitert werden konnte. Leider ist das auf Hochdeutsch für mich jedenfalls schwerer zu erklären, ich zitiere mal aus dem Mecklenburgischen Wörterbuch (Bd. 2, Sp. 182) Buwagen ist zunächst einmal der "Ackerwagen, der große vierrädrige Arbeitswagen der landwirtschaftlichen Betriebe. [...] Die Blockwagen sind nach dem Holzblock benannt, welcher die Achse bildete [..]. Aus dem Blockwagen wird der Erntewagen hergerichtet, indem an den Langwagen eine zweite Stange, die auch Langwagen heißt, angesetzt und Leitern als Seitenschutz an die Rungen gelegt werden [= Austwagen nach Meckl. Wb., ich kenne das als Austledderwagen] [...]. Die einfachste Wagenform, der Rungenwagen ohne Seitenbretter und ohne Unterlagen, wurde beim Holzfahren benutzt. [...] Zum Dungfahren erhielt das Wagengestell auf der rechten Seite die Fläk, eine hohe Brettplatte, die linke zwei Bretter, die beim Abladen herausgehoben wurden. Als Unterlage dieses Wagens (Messwagen) dienten eine oder zwei Bohlen oder Bretter. Sollte loses Gut wie Kartoffeln, Torf, Sand u. a. befördert werden, so war die Unterlage [Unnerlag' ] dicht und fest, zwei hohe Fläken schlossen zur Seite und zwei Schützen (Schotten) corne und hinten ab. Diese Art hatte den namen Kastenwagen. [...] Die Bezeichnung Buwagen ist meist nur zum Unterschiede zu Stadtwagen u. a. gebräuchlich; in der Wirtschaftssprache genügt Wagen [...]".
Über Kutschen weiß ich so nichts zu berichten, ich kenne als Wagenbezeichnung noch die "Kalesch". Ich könnte höchstens mal einen Stellmachermeister befragen, möglicherweise kennt der ja noch einige Typen.--IP-Los 19:41, 22. Jul. 2014 (CEST)
Utkennen do ik mi dor ok nich, aver de.wp hett ja to vele Typen Artikels:
Schees: de:Chaise#Andere Bedeutungen
Karjool: de:Karriol
Kalesch: de:Kalesche
Kaross: de:Barock#Wagenbaukunst
Dockart: en:Dogcart
Vonavend oder de nächsten Daag kiek ik noch maal in miene Wöörböker rin, wat dat dor noch gifft. --::Slomox:: >< 10:55, 23. Jul. 2014 (CEST)

Witsch - Wo kümmt dat her?[Bornkood ännern]

Moin Moin. Ik heff mi graad fraagt, wat för een Etymologie achter 'Witsch' stickt. Dat gifft blangen dat Woord ju ook noch 'Wicker(sche)' un 'wicken'. Vöör allen bün ik graad an't Överleggen, wenn bi 'Sever' seggt warrt, dat't dat eenzige Woord is, wo een noch de Assibileren vun 'k' to seen is, so as in't Engelsche mit 'cheese'. Wenn 'Witsch' op 'Wicker' torüchgeit, kööt wi denn daar ook nich den Zetazismus seen? Or is 'Witsch' een Woord, dat uut't Engelsche övernamen worrn is? Zylbath 15:43, 26. Sep. 2014 (CEST)

De eerste Fraag an disse Steed mutt ween: is dat överhaupt en echt plattdüütsch Woord un wo oold is dat? Kummt dat in Wöörböker vör? Kummt dat in ole Wöörböker vör? In de plattdüütsche Literatur kummt dat nich vör. Oder meist nich vör. Blots in en poor ganz junge Böker. Ik heff tominnst nix funnen.
Dat öllste, wat ik nu funnen heff, is dat hier: [3]. Is en hoochdüütsch Book von 1933, in dat een von de Personen jümmer mit "Ole Witsch" ansnackt warrt. Dat is nich besünners oold. In de Wöörböker kiek ik noch rin un mell mi noch wedder, wenn ik wat finn.
Intressant is dat hier: [4]. En Book von 1838 över Tirol. Dat geiht üm den Dialekt in’n Bregenzerwald. Ganz annere Eck. --::Slomox:: >< 10:46, 1. Okt 2014 (CEST)
Velen Dank för de Anter. Ik bün spannt, wat bi de Wöörböker ruutkümmt. Wenn't nich oold is, lett't mi man liekers een beten wierd, dat een to de Tied uut't Engelsche uut so een semantsche Huuk een Woord ruutnimmt. Villicht weer't ja noch wat öller, man is denn meist nich meer bruukt worrn un is eerst wedder fakener worrn, wieldat't so liek to't Engelsche is. Man Spekulatschonen bringt nich veel hier. Ik finn't bloot snaaksch, dat dat Plattdüütsche as dat Engelsche 'wicken' hett un denn nu hüdigendags een Woord as 'Witsch' opwiest, dat in't Engelsche uut 'wicken' sik ruutwickelt hett. Opfallig is ju ook, dat '-sch(e)' eendüdig ook een nedderdüütsche wievliche Ennen is. Geev dat jichtenseen Stamm as 'wit-' vun de sik dat ook afledden kunn? Zylbath 16:05, 4. Okt 2014 (CEST)
Heinrich Teut sien Hadeler Wörterbuch kennt wicken/Wicker/Wickersch/Wick(er)wief/Wickeree, aver keen Witsch.
Eduard Kück sien Lüneburger Wörterbuch kennt wicken/Wērwicker/Wickrou/Wicker/Wickersche, aver keen Witsch.
Wossidlo/Teuchert ehr Mecklenburgisches Wörterbuch kennt wicken/Wickerie/Wicker/Wickstedersch/wicksterisch, aver keen Witsch.
Robert Laude sien Hinterpommersches Wörterbuch kennt keen wicken un keen Witsch.
Klaus-Werner Kahl sien Wörterbch des Münsterlandes kennt wicken, aver keen Witsch.
Fritz Platenau sien Plattdeutsches Wörterbuch in Istruper Mundart kennt wicken/Wickewüiw, aver keen Witsch.
Paul Alpers sien Das Frommesche Wörterbuch; Wortschatz der Mundart des Kirchspiels Hohenbostel im Deistervorland kennt wicken/wickerin/wickersche, aver keen Witsch.
Hans-Friedrich Rosenfeld sien Wernigeroder Wörterbuch kennt keen wicken un keen Witsch.
Wolfgang Lindow sien Plattdeutsches Wörterbuch kennt wicken/Wicker(sche)/Wickwief un ok Witsch!
Wrede/Schierer/Gold ehr Hochdeutsch-Plattdeutsches Wörterbuch Ostfälisch kennt wicken, aver keen Witsch.
Jack Thiessen sien Mennonitisch-Plattdeutsches Wörterbuch kennt keen wicken un keen Witsch.
Wilhelm Schäfer sien 6150 Worte in Meineringhäuser Mundart und Hochdeutsch kennt keen wicken un keen Witsch.
Otto Rohkamm sien Nordharzer Wörterbuch kennt keen wicken un keen Witsch.
Willy Lademann sien Wörterbuch der Teltower Volkssprache kennt keen wicken un keen Witsch.
Dieter un Erich Willenborg ehr Lohner Platt Wörterbuch kennt keen wicken un keen Witsch.
Heinrich Book un Hans Taubken ehr Hümmlinger Wörterbuch kennt 'wicken/Wicker/Wäärwicker/Wickerske/Wickerout/Wickewief, aver keen Witsch.
Renate Herrmann-Winter ehr Plattdeutsch-hochdeutsches Wörterbuch kennt keen wicken un keen Witsch.
Hans-Friedirch Rosenfeld sien Hinterpommersches Wörterbuch der Mundart von Groß Garde kennt keen wicken un keen Witsch.
Ludolf Parisius sien Mittelmärkisches Plattdeutsch kennt keen wicken un keen Witsch.
Günter un Johanna Harte ehr Hochdeutsch-plattdeutsches Wörterbuch kennt wicken un ok Witsch!
Dat Wöörbook von Johannes Sass kennt wicken un ok Witsch!
Heinrich Wienke sien Plattdeutsche Wörterbuch für das Lipperland kennt wicken, aver keen Witsch.
G.H. Wanink sien Twents-Achterhoeks Woordenboek kennt wikken/wikkewief, aver keen Witsch.
Albert Hansen sien Holzland-Ostfälisches Wörterbuch kennt Wickrau’e, aver keen Witsch.
Johann Friedirch Danneil sien Wörterbuch der altmärkisch-plattdeutschen Mundart kennt keen wicken un keen Witsch.
De Versuch eines bremisch-niedersächsischen Wörterbuchs hett wikken/wikker/wikkerske/weerwikken/weerwikker/wikkrode, aver keen Witsch.
Dat sünd noch nich all Wöörböker, de ik hier heff, aver nu bruuk ik en beten Tied to'n Verpuusten ;-)
Ik heff also betherto dree Wöörböker funnen, de dat Woord kennt. Wat opfallt: all dree sünd ut de jüngere Tied un all dree sünd von dat Institut för Nedderdüütsche Spraak rutbröcht worrn.
En Oordeel will ik aver eerst fällen, wenn ik de annern Wöörböker ok noch dörkeken heff. --::Slomox:: >< 22:53, 4. Okt 2014 (CEST)
Moi Zylbath,
Wellicht ok interessant: http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/wichelen
nl-etymologie :relateerd an wicken en witch. Neet een heel bekend woord, allenig wichelroede is een heel normaal woord in nl. Veur (Föör?) Wicken zol ik in nl en nds-nl toveren of heksen gebroeken. Witch / Witsch ken ik helemaol neet in nl, daor zol ik hekse (in Achterhooks) of heks (in nl) gebroeken veur ne vrouwe, of tovenaar/magiër veur nen keerl. Droadnaegel 00:36, 5. Okt 2014 (CEST)


Johann Friedrich Schütze sien Holsteinisches Idiotikon hett keen wicken un keen Witsch.
Jan ten Doornkaat Koolman sien Ostfriesisches Wörterbuch hett wikken/wikker/wikkerĕ/wikkerske/wĕrwikker, aver keen Witsch.
Georg Schambach sien Göttingisch-grubenhagensches Idiotikon hett wicken/wickraue/wickentîs, aver keen Witsch.
Woeste sien Westfälisches Wörterbuch hett wicken/wicker/wickerauge/wickerigge/wickersche/wickewîf, aver keen Witsch.
Elisabeth Piirainen ehr Wörterbuch der Westmünsterländischen Mundart hett wicken/wickeroo(d)e, aver keen Witsch.
Harte hett sien Wöörbook 1986 rutbröcht un Lindow 1984. Sass hett dat Woord al in de 8. Oplaag von 1977. En öllere Utgaav heff ik nich. Sass is also wohrschienlich de Born för Harte un Lindow. Ik lööv nich, dat dat en real Woord is. Aver de Söök is noch nich toenn. Wenn ik noch mehr rutkrieg, denn mell ik mi wedder. --::Slomox:: >< 20:20, 5. Okt 2014 (CEST)
Oh, wow, eerstmaal: Man, hest du vele Wöörböker, und tweetens: Velen Dank för dien Rescherschbestreven! Also worrst du vöörlopig seggen, dat dat vun Sass kümmt? Also, ik meen, he hett ju al veel snaakschen Wöörkraam in sien Wöörbook, schall mi nich wunnern, wenn he ook mit sowat opwart. Blifft de Fraag, wat he sik, wenn he't denn weer, sik daarbi dacht hett. Zylbath 21:48, 5. Okt 2014 (CEST)
Ik will gor nich seggen, dat Sass sik dat utdacht hett. He harr villicht en Grund, dat Woord optonehmen. Aver Sass weer tominnst de Person, de en "Plattdeutsches Wörterbuch" rutbröcht hett, dat för sik in Anspruch nimmt, för den kumpletten plattdüütschen Spraakruum to gellen, un dor en Woord opnahmen hett, dat vörher wohrschienlich meist nüms kennt hett. Un he hett dor de plattdüütsche Literatur mit beinflusst, denn vondaag warrt dat Woord von welk plattdüütsche Schrievers bruukt ([5]).
Dat gifft en olen plattdüütschen Danz, den Bummelschottschen, in den Mudder Wittsch vörkummt. Dat is wohrschienlich de Familiennaam Witt mit en feminin -sch.
Baven heff ik Ole Witsch von 1933 ziteert. Dorto heff ik in en Book över Joachim Mähl dat hier funnen: Ol Witsch sagt: „dat is en Seel von Diern,...“, und Ol Heimannsch stimmt zu (Seite 165, 166). ([6]). Dat düüdt dor op hen, dat dat ok en Familiennaam mit -sch is.
Aver ik heff doch noch wat funnen, wat vör Sass liggt: Aber seine Hälfte könne die gute alte Witsch bekommen - so hieß die Hexe (Hans Friedrich Blunck: Jungfern im Nebel und andere lügenhafte Geschichten von 1944). Is ok wedder en Egennaam, aver tominnst ganz kloor för en Hex.
Blunck hett ok op Plattdüütsch schreven. Kann angahn, dat Sass sien Wark oder em persönlich kennt hett un dat dor en Tosamenhang is. Blunck weer temlich völkisch instellt un hett sik mit der germanischen Götterwelt, [..] und Gespenstergeschichten utenannersett, seggt sien Artikel in de hoochdüütsche Wikipedia.
An en annere Steed in Blunck sien Böker gifft dat aver ok en Wäscherin, de dissen Naam driggt (Anderntags hat die alte Witsch, so hieß die Wäscherin, alles Zeug gerüffelt und geschlagen). De Steed ut Jungfern im Nebel hett also villicht gornix to bedüden.
--::Slomox:: >< 10:05, 6. Okt 2014 (CEST)
Ik heff mi för nu noch Sass sien Wöörlist von 1935 bestellt, üm to kieken, wat dat Woord dor al in opdükert. De eerste Oplaag von Sass sien Wöörbook von 1957 wull ik mi ok bestellen, aver de is antiquarisch nich to kriegen. Wunnert mi meist. Ik harr dacht, dat dat in gröttere Oplaag rutkamen is. --::Slomox:: >< 10:58, 6. Okt 2014 (CEST)
Sass sien Wöörlist von 1935 is nu ankamen. Dor steiht dat nich in. --::Slomox:: >< 19:16, 10. Okt 2014 (CEST)
Velen Dank för all de Reschersch. Also is dat bi Sass jichenswann rinkamen un dat worr denn bruukt för anner Wöörböker. Is de Fraag, wo he dat her hett. Dat dat al 'Wickersche' geev, schull em bewusst wesen sien. Woso hett he denn dat Woord opstellt? Hett he sik dacht, dat 'witch' vun 'wicce --> wicken' afleddt worrn is un denn eenfach dat Woord namaakt? Allens heel wierd. Zylbath 16:18, 11. Okt 2014 (CEST)
  • J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek
  • wichelen ww., mnl. wī̆chelen, wîghelen, mnd. wĭchelen, oe. wīglian ‘wichelen, waarzeggen, toveren’ (vgl. ofri. znw. wīlinga < wĭgelinga); daarvan afgeleid met het leen-suffix- -ārja- wichelaar, mnl. wichelâre, wijchelâre, wîghelâre, mnd. wĭcheler, oe. wiglere ‘wichelaar, tovenaar, waarzegger’. — Een iteratief van een ww., waarvan met emfatischs -kk- afgeleid zijn mnl. mnd. wicken ‘toveren, wichelen’, fri. wikje, wikke ‘(dreigend) voorspellen, waarschuwen’, vgl. oe. wicca m. ‘tovenaar’ wicce v. ‘tovenares’ (ne. witch).
oe=oudengels, ne=nieuwengels, Droadnaegel 18:06, 11. Okt 2014 (CEST)
@Slomox Un wenn wi denn noch wieder gahn, is ja all de Frag, wo "wicken" oewerhaupt noch begäng is. Teuchert/Wossidlo schrieben ja, dat dat olle Sprak is, also in Mäkelborg un Vörpommern is dat all utstorben. Dat kann'n ook an de Wüürbäuker seihn: Dähnert kennt t. B. noch in't 18. Jh. "Wikken", "Wikker", "Wikkerij". In so 'ne olle Wüürlist ut den Anfang von dat 19. Jh. ut Mäkelborg kann ick dat nich miehr finnen un ook Mi (Sibeth) verteikent dat 1876 in sien Wüürbauk nich miehr. Dor kann denn ja ook kein Verbinnung tau "Witsch" miehr kamen. Kann bloß noch sien, dat Hexen denn früher oft "Wit(t)sch" heiten hemm so in bestimmte Regionen, oewer dat mag ick ook nich recht glöben (in uns Dörp sall früher ook mal 'ne Hex rümgahn sien, so vertellen dat noch de Ollen, oewer de hett Mudder Blaumsch heiten).--IP-Los 20:06, 14. Nov. 2014 (CET)
Hermann Böning sien "Plattdeutsches Wörterbuch für das Oldenburger Land (4. Uplage 1998) hett wicken un Wickersche, avers keen Witsch. Witschen bedutt af- oder dörflutschen, utbüxen etc. Grieshoop u.a. ehr Oldenburger Münsterland - Use Wörbauk hett ok wicken un keen Witsch. Ik hebb dat Woort "Witsch" in'n Sinn vun Wickersche oder Hex noch nie nich höört. Wickersche bedutt ja ok nich Hex, man Fro, de wat vörutseggen/wohrseggen deit.--Bolingbroke 18:24, 20. Dez 2014 (CET)

Wat is dat meertal van Vörlaag: Vörlagen of Vörlääg, of beide, ofhankelik van regio?[Bornkood ännern]

Op nds Wiktionary hebt wi'j meerdere kategorieën veur Vörlagen/Vörlääg. Disse kategorieën wordt op völle (=veel) zieden broekt. Sommige(=manche) bruker schrieft Vörlagen, anderen schrieft Vörlääg. Dus ik vraog mi'j af, is dat allenig n regionaal verschil (=Unterschied) of is een van beide neet good? Droadnaegel 00:48, 20. Dez 2014 (CET)

Moin. De Fraag is so eenfach nich to beantern. Ik worr seggen, dat dat keen regionale Saak is, meer een Saak vun den individuellen Snacker. De Sass seggt: Vörlaag, Pl. Vörlagen. Egens worr ik daar tostimmen, de Foorm 'Vörlääg' is waarschienlich een Övergeneraliseren vun anner Wöör, de op '-aag' ennen doot, so as 'Indraag, Pl. Indrääg'. Een düütschen Verliek wiest aver (Vorlage, Eintrag), dat de oorsprünglich op anner Foormen torüchgaat. In Spraken gifft dat keen 'richtig' or 'falsch' un vele Foormen in de hüdigen Spraken sünd egens eerst döör Övergeneraliseren opkamen. Man för düssen Moment worr ik seggen, dat du di man beter an 'Vörlagen' holen schasst, dat is de egentliche Foorm. (Ik heff sülvst aver seker al maal Vöörlääg seggt, daar aver noch nich so richtig över nadacht. Bet nu ;)) Zylbath 01:02, 20. Dez 2014 (CET)
Beter kann ik dat ok nich tosamenfaten… --Iwoelbern 01:51, 20. Dez 2014 (CET)
Dat sülvige. Ick persönlich würr ok Vörlagen seggen, aber hebb in Wikipedia doran ok noch nie wat ännert und ok kien nee Vörlag anleggt. Eastfrisian 08:53, 20. Dez 2014 (CET)
Ik bruuk ok Vörlagen. Vörlääg hebb ik noch gor nich sehn oder höört.--Bolingbroke 18:26, 20. Dez 2014 (CET)
Dank veur de reaksies. Ik zol zelf ok Vörlagen broeken. Et gif konsensus, denk ik. Droadnaegel 20:37, 20. Dez 2014 (CET)

Pech[Bornkood ännern]

Wat mi jüst beschäftigt: För den Begreep Pech in'n Sinn vun den tagen teerordigen Stoff gifft dat in't Plattdüütsche dat Woort Pick. Aver wat gifft dat för Pech in'n Sinn vun Schicksal, Unglück? Bi uns tohuus hebbt wi ok op platt Pech seggt. Aver ik nehm an, dat is eenfach ut dat Hoochdüütsche övernahmen. --Iwoelbern 11:08, 16. Mär 2015 (CET)

Hier warrt ok Pech harrt seggt...--Bolingbroke 11:18, 16. Mär 2015 (CET)
In de Nedderlannen seggt se ok pech hebben. Dat kummt ut dat Hoochdüütsche ([7]). Is woll in dat 18. Johrhunnert in de Studentenspraak opkamen. Överdragen von Pech as teerigen Stoff.
Mi dücht, op Platt hett sik dat ok inbörgert. Ik weet dor keen annere Wöör för. Tominnst keen, de good passen doot. In welk Fäll kannst dat anners utdrücken, wenn du de Wöör Mallöör, mallören, Unglück oder Ulensaat (mit Ulensaat beseiht ween: vom Unglück betroffen/verfolgt sein; dat mutt mit Ulensaat togahn: dazu gehört viel Pech) bruukst. Ulensaat is aver en oold Woord, dat vondaag wohrschienlich veel Lüüd nich mehr verstaht.
Ik kiek aver noch maal in miene Böker rin, wat dor to dat Thema noch to finnen is. --::Slomox:: >< 12:25, 16. Mär 2015 (CET)
Hier noch mol ut Oostfreesland, ut dat Nee Internet-Wöerbook: http://www.platt-wb.de/hoch-platt/?term=Pech+ Dor steiht Mallöör un Pech in. --18:40, 17. Mär 2015 (CET)
Ik heff nu ok in en poor Wöörböker rinkeken: in en ganze Reeg Böker steiht Pech in. Ok ut ganz verscheden Ecken von Plattdüütschland. Faken mit aus dem Hochdeutschen. In de annern Wöörböker stünn gor nix in. Blots in je een Wöörbook stünnen de Wöör Mallöör un Unglück mit in. Weer aver in all Fäll en anneret Woord as de teerige Stoff. --::Slomox:: >< 07:00, 18. Mär 2015 (CET)
Fein, denn is de Fall kloor… --Iwoelbern 08:17, 18. Mär 2015 (CET)
De link dee Slomox gaf, gif ok an dat daor een verschil is tussen nl en de: in nl wörd dat woord pech ook veur Panne/Motorpanne gebroekt. Ik weet oet eigen ervaring dat dat ook in platt-nl so is. Ik denke dat dat korrekt is, dat dat oet Hoogduuts komt, in nl en nds-nl hebt wi'j pek veur de teer-achtige stof. Droadnaegel 23:37, 18. Mär 2015 (CET)
Ja, dat is in Mäkelborg ook so, Droadnaegel. In dat "Mecklenburgische Wörterbuch" heit dat: "'Pech' nur in der übertr[agenen]. Bedeutung Unglück, sonst Pick [...]: ick heff Pech hatt".--IP-Los 16:54, 30. Mär 2015 (CEST)

frowen[Bornkood ännern]

frowen

Is dat middelnedderdüütsche Woord för Froon/Froonslüüd (Frauen, women). Wenn dat dien Fraag weer. --::Slomox:: >< 16:43, 23. Mär 2015 (CET)

Absturz (mit'n Fleger)[Bornkood ännern]

Ut aktuellen Grund... --Bolingbroke 18:14, 30. Mär 2015 (CEST)

Afstörten heff ik af un an mol bruukt. --Iwoelbern 19:09, 30. Mär 2015 (CEST)
Ick ok bzw. Floogtüügafstört. Eastfrisian 21:51, 30. Mär 2015 (CEST)
Ik heff op uitmuntend.de maal nakeken, wat de Nedderlandschen seggt. De hebbt crash oder vliegtuigongeluk. Dat kannst wiss ok op Plattdüütsch so seggen: Flegercrash oder Flegerunglück. Crash is nu natürlich ok en Frömdwoord. Un Unglück is en beten allgemener as Absturz. En Unglück is dat ok, wenn de Fleger noch an de Eer is. Aver in en groten Deel von de Fäll kannst dat Woord liekers bruken, dücht mi. Schaadt ja nix, dat dat allgemener is.
De nedderlandsche Wikipedia-Artikel is nl:Vliegramp. ramp bedüüdt Katastroof un is verwandt mit uns Ramm in’n Sinn von hoochdüütsch Krampf. Dat Woord helpt uns aver nix wieder. --::Slomox:: >< 07:22, 31. Mär 2015 (CEST)
Ik bün mit Flegerunglück ganz tofräern...--Bolingbroke 14:03, 31. Mär 2015 (CEST)

Pier[Bornkood ännern]

Dat hoochdüütsche Woort Pier – also en Steed, woneem en Schipp anleggen kann – kann ik nicht finnen. GIfft dat dat Woort so ok op plattdüütsch oder weet dor een ’n annert Woort för…? --Iwoelbern 17:10, 25. Apr. 2015 (CEST)

Dat heet op Platt ok Pier. Kummt ut dat Engelsche. Normalerwies feminin (to'n Bispeel Hadeler Wörterbuch von Heinrich Teut), kann in enkelte Dialekte aver ok maskulin ween (to'n Bispeel Mecklenburgisches Wörterbuch von Wossidlo/Teuchert). --::Slomox:: >< 08:46, 27. Apr. 2015 (CEST)

Plural vun Swaan[Bornkood ännern]

Ik bruuk jummers de Plural-Form Swöne. Ut verscheden Böker kenn ik ok Swöön un Schwäöne. Nu hebb ik tofällig in'n Sass funnen, de Plural-Form weer Swaans, anners is nix angeven. Ok in Neuber siene Wöhner Wöör steiht Swaans (zit. Groth). Wat nu? Wie kennt Ji dat? Is mien Plutal amenn utdat Hoochdüütsche rin glippt? Wecke Form bruukt Ji denn?--Bolingbroke 19:51, 25. Mai 2015 (CEST)

plattmakers.de hett Swään, wat dicht bi dien Plural is. Vun Huus ut kann ik dor nix to seggen. Ik heff dat nienich bruukt, künn mi aver beids vörstellen. --Iwoelbern 23:45, 25. Mai 2015 (CEST)
1870: Swans
1921: Swön
De Formen sünd all beid oold un all beid richtig, dücht mi, un dat hängt von’n Dialekt af, wat nu normal is. --::Slomox:: >< 07:09, 26. Mai 2015 (CEST)

Mauser (bi'n Vagel)[Bornkood ännern]

Ik keen dor keen Woort for. In miene Wöörböker hebb ik bloß bi Neuber wat funnen: mausern = ruen; rusen; rudern. Kennt Ji dor noch annere Wöör for? --Bolingbroke 16:41, 28. Mai 2015 (CEST)

Nee, annere nich. Aver dat sülve: rüden, rugen. --::Slomox:: >< 17:10, 28. Mai 2015 (CEST)
Ick kenn dor ook rugen: De Häuhner rugen, nu leggen s' nich miehr. Dat Mecklb. Wb. kennt ook noch - de sünd oewer nich oewerall begäng in Mäkelborg - ruden, feddern un mutern, mautern (hd. Diphthong), musen (von hd. mausen), musern, mausern: "beim Geflügel heißt der Vorgang des Federwechsels allgem. zwar ruden, rugen, vereinzelt aber gilt das hd. Lehnwort musern [...], mausern im SW und SO" (Meckl. Wb., Bd. 4, Sp. 1316).--IP-Los 23:04, 29. Mai 2015 (CEST)
Un wie möss denn dat Lemma heten (Mauser)?--Bolingbroke 12:26, 30. Mai 2015 (CEST)
Hebb nu Ruden anleggt mit Wieterleiten vun Ruen, Rugen, Rusen, Mutern, Musern un Feddern.--Bolingbroke 19:16, 21. Jun. 2015 (CEST)

Verdauung[Bornkood ännern]

Neuber hett "sacken laten", Sass hett "verknusen" oder "verdauen". Ik meen, datt Freten in'n Darm verdaut weern mutt. Is verdauen en hoochdüütschen Import? Gifft dor en plattdüütschet Woort for? Un de Substaniv? --Bolingbroke 12:03, 30. Mai 2015 (CEST)

Mach woll ween, dat dat en Import is, aver en annert Woort kenn ik dorför ok nich. Wi seggt tohuus ok verdaun un Verdauung. --Iwoelbern 12:18, 30. Mai 2015 (CEST)
verknusen kannst du vör beid's bruken, also dat Verdauen von Äten un denn ook as Verdräägen (ertragen). Bi uns seggt'n verdaugen un verdauen. Mnd. wier dat vordouwen, mhd. verdöuwen, ndl. nu verduwen. de Vries schrifft dor nu oewer: "verduwen, verdouwen ww. is niet een samenstelling van duwen (omdat men het zo voelde is de hypercorrecte vorm verduwen ontstaan), maar beantwoordt aan mnl. verdouwen ‘wegsmelten, wegkwijnen, (trans.) verteren’, os. *farthōian (vgl. deelw. ferthewid), ohd. firdouwen (nhd. verdauen), in oorsprong hetzelfde als dooien." Ollen Nahwies: "efft se gelyck ein Buerbrodt heimlick vordowet" (Gryse), hier is denn oewer "äten" mit meint.--IP-Los 16:41, 30. Mai 2015 (CEST)

Utspraak vun "seh" / "sehg" / "sach" (Präteritum)[Bornkood ännern]

Moin,

ik heff 'n Fraag to dat Verb "seen" (sehn). För de Präteritum-Tied heff ik de Formen funnen as "ik seh", "ik sehg" un "ik sach" (un even all de annern Personen). Man woans warrt dat nipp un nau bi "sehg" utspraken? Schall een dat mit een g-Luud (also ch-Luud) spreken oder is dat g bi de Utspraak versluckt un is ni to höörn? De Fraag gellt denn ook för all de annern Personen as "du sehgst", "he sehgt", usw. Blangen dat wull ik geern weten wat de typische Foorm (vun Präteritum "seen") in'e Kuntrei Holsteen is. Ik heff man een ut mien Naverschopp fraagt un he sä, dat he man bloots "ik heff seen" seggen deit. Dat glööv ik em ook, avers ik will opstunns speciell de Präteritum-Tied weten. Woneem warrt denn "seh", "sehg", "sach" snackt - gifft dat dor 'n Kaart mit Överblick to? Wat seggt ji all denn, wenn ji dat Verb 'sehn' in'e Präteritum-Tied bruukt? Ik dank ju för juun Anters.

Ik segg ok Ik heff sehn. Dat liggt dor an, dat Ik seh dat sülve is as Präsens. Ik sehg warrt mit ch utspraken, so as Reeg to'n Bispeel. To Holsteen kann ik di nix seggen, wat du nich al sülvens weetst. En Koort kenn ik nich. --::Slomox:: >< 09:05, 17. Aug. 2015 (CEST)
Ik segg ok Ik sehg un spreek dat ut, as Ik seech. Ik seh klingt ja meist, as ik sä (ik heff seggt). --Bolingbroke 12:26, 17. Aug. 2015 (CEST)
Hür in’n Lippsken seggt se jümmers "Ik sach". Ok in anneren austwestfölsken Dialekten is dat wal begäng---Flaverius 13:24, 17. Aug. 2015 (CEST)
Ik seeg (oder sehg) seggt wi in'n Landkreis Rodenborg. Aver ok dor warrt normalerwies eher dat Perfekt bruukt (Ik heff sehn). --Iwoelbern 13:47, 17. Aug. 2015 (CEST)
Ick segg (Mäkelborg): ick sehg (dat is seech, oder IPA [zeːç]); denn du sehgst (seechst, [zeːçst]); hei, sei, dat sehg (seech, [zeːç]), wi, ji, sei sehgen (seegen [zeːgən]), Perfekt is denn ich heff seihn. Dat is nu so, ick will mal seggen, von Schwerin nah Osten hen so, in Westen heit dat ook "ick seihg", dor kümmt denn also noch 'n Diphthong hen (is ook bi gäben, blieben, schrieben usw. so: ich geif, ick bleif, ick schreif). Ick nähm mal Rudolf Hartmann, dei ut Demern keem (also Westmäkelborg), dei schreef: "dat, eire in dei Klapp ik steig, / ik 's Abends na dei Stierns noch seig", in mien Gägend heit dat denn so: "dat, ihre in dei Klapp ik steeg, / ick 's Abends na dei Stierns noch sehg". In Mäkelborg ward Art un Ort oewrigens schön utenannerhollen, ook in schräben Schrift: Ort un Uurt. As ick mi mal mit so'n ollen Lübecker ünnerholen heff un em frög, wo hei denn geburen is, also wecke Urt, donn säd hei: Wecke Uurt? Nee, Oort! Dor he'ck denn ook kein groten Ünnerscheid inne Uutspraak markt, dei hett ümmer Ort seggt, ganz egal ob nu "Art" oder "Ort".--IP-Los 15:23, 9. Sep. 2015 (CEST)

Artikulationsart und Artikulationsort[Bornkood ännern]

As ik niu büigohn wull un en Artikel över Phonetik un annere Saken rund ümme de Spraakwetenskop to schrüiven, sind dor en poor Wöör upduikert, de sik nich so eunfach översetten loten.

De haugduitksen Wöör Artikulationsart und Artikulationsort weern up Platt jo beudet Artikulatschoonsoord/oort. Dat kann jo niu nich angohn. Dat sind twee Begreep de kann eun nich synonym briuken. För beude Wöör is Begrrep van Nöden, de man iut eune kennen kann.

De Nedderlänners hebbt för „Artikulationsort“ articulatiepunt. De Norweger seggt artikulasjonssted, de Sweden Artikulationsställe. Süllt wüi Artikulatschoonssteed oder Artikulatschoonsstell nihmen? Dat no’n nedderländschen Vörbild Artikulatschoonspunkt van to maken dücht müi hür nich seo geod.

För „Artikulationsart“ künnt wüi no Nedderlandschen Manier van de Artikulatschoon maken. Man dat is üi eun bisken lang. De Skandinaviers hebbt säät oder måte. Dat bringt us jo nich foider. Wat denkt jüi över Artikulatschoonsmanier oder Artikulatschoonswies. In’n Haugduitsken gifft dat ok „Artikulationsmodus“, auk so in’n romaanschen Sproken. Is villicht Artikulatschonsmodus better? --Flaverius 13:01, 19. Aug. 2015 (CEST)

Oort (Art) un Oort (Ort) warrt in so temlich all Dialekte verscheden utspraken. Blots in de Schrift is dat swoor uteneentohollen, wenn de Leser nich nipp un nau weet, wat de Schriever för en Orthografie bruukt.
Ik heff gegen Steed un Maneer nix groot intowennen. --::Slomox:: >< 14:12, 19. Aug. 2015 (CEST)

Gifft noch en poor Wöer, de van Nöten sind. Wat sind blot de "Alveolen" (up düütsch: der Zahndamm), up Platt. Dor gifft seker nenne Naam för. Wat is mit "Tahndamm" oder "Tahndiek"? Man ik wöör egens de latienschen Naam nihmen. För "Gaumensegel" finnt sik seker ok nix. En anneren Naam is "weicher Gaumen", up platt also "sacht Böhn" oder is "week Böhn" better? Mitto is müi ok keen plattdüütschet Wöer för "Rachen" künnig. Man noch schworer werrt bi den "Kehlkopf", gifft et dor wat schönet Platt för? Wenn nich nihm ik dat latiensche "Larynx". För den "Kehldeckel" nihm ik eunfach den latienschen Naam "Epiglottis", ok mit de "Stimmritze" weer ik dat so maken. Un noch gans wichtig för de Phonetik: Wat is en "Laut"? En Luud? Man is de de Plural Luden? Dor steuht müi stantepe de Deerns up (ostwestfölsk Luiden=Deerns) Man is jo annerwegens nich beäng. Ik heff ok noch an Klang dacht, man dat beste is wal ik nihm "Phon", dat is de Fachbegreep. Man denn in de hoogdüütsche Schrievwiese oder met Vokaldubbeln "Phoon"?--Flaverius 18:49, 21. Aug. 2015 (CEST)

For „Kehle“ kenn ik Strott (Beleg: Hermann Böning). Bi de annern WPs is mi upfullen, datt de Dänen „Strubehoved“ un de Hollänners „Strottenhoofd“ seggt. Se hangt also nich –kopp, man –hooft/hööft an. Dat weer denn ja „Strottenhööft“. Ik meen, dat klingt goot, man is natüürlich en beten kunstmatig. Mi gefallt‘. „Tahndamm“ finn ik ok goot, solang keeneen wat beters weet. „Weken Böhn“ verstah ik ok, un worüm scholl een nich „Böhnseil“ nehmen? Passt beide. For Rachen hebb ik bi Böning „Sluuk“ un in dat Internett-Wöerbook vun de ootfreeske Landskup ok „Sluuk“ (Pl. Sluken) funnen. De Oostfresen seggt dor ok noch „Strött“ to. „Ritze“ is „Ritz“, „Reet“ oder „Klööv“. Ik meen „Stimmritz“ klingt ganz goot. Sowiet miene Meenung. --Bolingbroke 13:48, 22. Aug. 2015 (CEST)
För "Kehle" is ook 'Keel' bzw. 'Kehl' begäng. Ik bün vun Menen, dat een 'Keelkopp' man lichter to verstaan is as een 'Strottenhööft'. Avers dat is woll vun Kuntrei to Kuntrei verscheden. To "Kehldeckel" kann een 'Keelklapp' seggen (analoog to'n Nedderlannsche strotklepje). De Tahndamm/Täändamm un dat Böhnseil/Böönseil finn ik ook moi. Blangen dat 'Stimmrits' schull ook 'Stimmspleet' gaan.--Pottenjung 17:52, 23. Aug. 2015 (CEST)
Strott kümmt von mnd. strote, dat Meckl. Wb. hett noch "Strate", dat is oewer bi uns nich miehr begäng (dat Bauk schrifft denn ook: "alte Sprache" = Mnd.). So'n bäten tau finnen in Mäkelborg is dat noch in "Strütt", dat is oewer de "Luftröhre, Kehle" - ick heff dat oewer bloß hüürt, wenn dat üm dat Veih güng, un denn meinten de Lüüd de "Luftröhre". Dorüm würd ick ook "Kähl" nähmen.--IP-Los 15:10, 12. Sep. 2015 (CEST)

Wirbeltiere und Wirbelsäule[Bornkood ännern]

Ik weet nich, ob wi dat al enerwegens besnackt hefft. In de Taxobox steiht "Warveldeerten". Dat is en 1:1 Oversetten ut dat Hoochdüütsche. Betrecken deit sik düsse Naam up de Wirbelsäule. Dat is up Platt jedenfalls nich de "Warvelsuul". Ik hebb bitherto neven Ruggen ok Ruggenbeen un (oostfreesch) Ruggbunk funnen. Kennt ji dor noch annere, genuin plattdüütsche Wöer for? Un wenn nu Ruggenbeen for Wirbelsäule passen dö, denn mössen doch de Wirbeltiere nich Warveldeerten heten, man Ruggenbeendeerter oder so in de Aart? --Bolingbroke 10:14, 21. Aug. 2015 (CEST)

De Dänen hebbthvirveldyr un rygsøjle. De Dänen doot dor also an de enkelten Knaken denken, ut de dat Rügggraat tohoopsett is. Ik kiek aver noch maal in miene Wöörböker, wat dor to Wirbelsäule/Wirbel insteiht. --::Slomox:: >< 11:54, 21. Aug. 2015 (CEST)
Ik heff in'e Wöörböker nakeken:
Heinrich Teut, Hadeler Wörterbuch, hett ünner Warbel: Wirbelknochen, auch -knaken.
Ünner Rügg hett he: Rügggraat: n. Rückgrat., Rüggenmark: n. Rückenmark.
Wossidlo/Teuchert, Mecklenburgisches Wörterbuch: Rügg’grat: n. -grad’ f. Rückgrat: spina dorsi. Rügg’knaken: m. Rückenknochen, -wirbel, Rückgrat. Rüggpaddick: m. Rückenmark.
Ünner Warwel hebbt se:
Warwel -b- [..] 2. Körperteil a. Wirbel [..] b. Beckengelenk [..]; Kreuz des Menschen [..].
Warwelbein n. wie Warwel.
Warwelknaken m. wie Warwel.
Warwels n. wie Warwel 2b: hei hett Weihdag’ in ’t Warwels.
Eduard Kück, Lüneburger Wörterbuch, hett ünner Warb’l: m. Wirbel. Mnd. wervel „Wirbel“ (Tür-, Wasserwirbel, Wirbelknochen usw.) [..] e. die Wirbelsäule (mit Übertragung auf bewegliche Knochen), so wird Wāw’l (ā aus kurz a und r) in der Dahlenburger Gegend (z. B. Lemgrabe) gebraucht, im Kr. Winsen Warb’l; hierzu ebenda Warb’lknaken (Br. Wb. Warvel-knake „Wirbelbein“) [..] Warwel-knaken bezeichnet aber auch den Gelenkknochen: de W. mutt wed(d)er in den Putt ’rinspringen (in die Pfanne, bei der Einrenkung des Beines oder Armes[..]) --::Slomox:: >< 13:41, 23. Aug. 2015 (CEST)

Gaube[Bornkood ännern]

Wat is de Gaube up Platt? Bi ius to Huus seggt jeudereun Erker auk teo den Gauben an iuse Hius. De Nedersaksiesken hett ol den Artikel över Gaube. Dat Lemma is Akkenailtje. Unner is auk oostfreesch: Dor steuht denn Ackerneel un Utsteck. Boben up steuht dor denn auk nau so wat os Koekoek. Denn gifft et auk nau kaboff. Man dat kenn ik blaut för eun lierlüttjen Ruum (ne Abstellkammer), man passt jo villicht ne Gaube is jo nen lierlüttjen Ruum. De Nedderlänners hett dakkapel.

Watt süllt wi briuken? Wat is hür up’r duitsken Siede van’r Grenze begäng?--Flaverius 23:41, 15. Sep. 2015 (CEST)

Ik bün von’n Dörpen un de Buurhüüs fröher harrn sowat nich. Wenn moderne Hüüs vondaag sowat hebbt, denn warrt wohrschienlich Erker oder dat Frömdwoord Gaube bruukt. Ik kann dor persönlich also nich wiederhelpen. Aver dat heff ik op Internett un in Böker funnen:
Das Wohnungswesen der Stadt Münster im 17. Jahrhundert seggt: Utsteck bezeichnet aber auch wie im Niederländischen einen Erker, wenn er sich, wie am oben angeführten Haus des Rittmeisters zur Stegen in superiori parte domus 14 fueß von der erden befindet. Sowohl Erker wie auch Utlucht ruhen ja auf Holz (oder auch Stein) „dat utsteken ward“.
Dat Plattdüütsche Wöörbook von de Oostfreesch Landschop seggt to Utsteck un [Utsteek: Erker (Dachgaube), Mansarde, Vorbau.
Hier is Utsteek de Dachausbau an alten berg. Häusern.
Op Saterfreesch: Dachgaupe Utstääk (dät)
Arkeneel is en nedderlandsche Form von dat Woord Arkner/Erker.
--::Slomox:: >< 10:45, 16. Sep. 2015 (CEST)
Een Woord för Erker heff ik noch funnen: Karnapp. Kummt in Eduard Kück sien Lüneburger Wörterbuch vör. der karnap (viereckig, gern von Säulen getragen) unterschied sich von dem zunächst bogenförmigen Erkn’r. Aver dat bruukt vondaag bestimmt nüms mehr, dat weer to Kück siene Tied al en öllerhaftigen Utdruck. --::Slomox:: >< 13:01, 22. Sep. 2015 (CEST)
To so'n Vörbo, de laterhen an dat Huus ansett warrt, warrt hier in Brmen Utlucht seggt. Dat is doch oll just datsülvige, as dat oostfreesche Utsteek un kann sachs ok for Gaube bruukt weern...--Bolingbroke 13:27, 22. Sep. 2015 (CEST)
So ward dor ook in Mäkelborg tau seggt: "Utlucht [...] 2. Anbau: menianum 'Erckener, Uthlucht, Karnap' Chytr. 400; Utlucht Vorbau am vorderen Giebel unter selbständigem Dach". "Karnap" is bi uns nich miehr begäng ("alte Sprache", Meckl. Wb.).--IP-Los 18:38, 2. Nov. 2015 (CET)
P.S: Ick heff nochmal bi Chytraeus sien Nomenclator von 1582 nahkäken (dat Meckl. Wb. hett de Utgaaf von 1613 nahmen), dor steht bloß "Erckener" (Sp. 393). Bi Schiller/Lübben findt sick dat Wuurt oewer all: "dat sich kein meister vordristen schall ein gevelspan edder uthlucht by der strate ... setten, idt sie mit willen der carspelherren", oder ook as Bild: "gedencke, wo dyn here unde godt do genamen wart van der gheyselinge unde kroninge unde geleidet vor ene hogen utlucht, dat en alle minsken seen konden".--IP-Los 18:53, 2. Nov. 2015 (CET)

Gaube, Erker un Utlucht sünd nich liek; na http://www.dwds.de/?qu=Gaube is Gaube, Gaupe een noorddüütschen Begrep, http://www.deutsch-plattdeutsch.de/ kennt Utsteek (Utsteck, Utstääk) --Iiigel 20:36, 5. Jul. 2016 (CEST)

Sporn[Bornkood ännern]

Ik bün n beten dör'nanner. Ik will den Artikel Sporngans oversetten. Man wat is en Sporn up Platt. Is dat en Spoor, as bi'n Rieden? Oder gifft dat düt Woort Sporn ok up Platt (Hebb ik nargens funnen)? Oder mutt en doch bigahn un Prickel nehmen, wat ja avers doch man wat anners is?--Bolingbroke 19:19, 15. Okt 2015 (CEST)

In Jägersprache – Wörterbuch von A bis Z in Hoch- und Plattdeutsch von Hans-Peter Fitschen steiht de Doorn an de Fööt von Fassaan un annere Vagels as Spoor in. Bi Eduard Kück (Lüneburgisches Wörterbuch) gifft dat de Formen Spoor un Sporn. Bi Wossidlo/Teuchert (Mecklenburgisches Wörterbuch) is de Hauptform Sporn, aver de Form Spoor kummt ok vör. --::Slomox:: >< 20:25, 26. Okt 2015 (CET)

Leinen und Leinwand[Bornkood ännern]

For Leinen hett Sass Linnen. Dat dö ik, vun't Geföhl her, ok seggen. Plattmakers hett avers: Lien. For Leinwand möss dat denn ja eenmol Linn(en)dook un eenmol Liendook heten. Wat meent Ji denn?--Bolingbroke 13:45, 17. Okt 2015 (CEST)

Linnen för Leinen kenn ik vun tohuus ok. Bi Leinwand harr ik aver woll Lienwand seggt, wobi mi Liendook ok goot gefallt. --Iwoelbern 14:16, 17. Okt 2015 (CEST)
Plattmakers seggt nich, dat Leinen op Platt Lien is! Hoochdüütsch Lein (de Plant) is op Platt Lien. Leinen (de Stoff) is aver Linnen. Un denn gifft dat de tohoopsett Wöör mit -dook un -wand: dor gifft dat beide Formen (Linnendook/Liendook un Linnenwand/Lienwand). Wenn ik in ole Böker söök, denn kummt mi dat vör, as wenn de Formen mit Linnen- fakener sünd. In jüngere Texten kummt aver fakener Lienwand (na dat hoochdüütsche Vörbild) vör. --::Slomox:: >< 17:22, 18. Okt 2015 (CEST)
Ik nehm wiederhen "Lienwand" (bi Biller), aber ansonsten ok Linnendook (muss ick blots noch nargends schrieven).Eastfrisian 17:44, 18. Okt 2015 (CEST)
Slomox hett dat ja all schräben: Lien is de Plant (vgl. ook Liensaat), Linnen de Stoff. "Leinwand" is ja nu ierst mal wat, dat mit Linnen betreckt ward: "festes Gewebe in Leinwandbindung, vor allem aus Leinen u. Hanf" (DUW) oder öller: "ein aus leinenen, d. i. gesponnenen flächsenen oder hänfenen Fäden, bereitetes Wand oder Gewebe." (Adelung, 18. Jh.). Interessant is denn nu, wat das Meckl. Wb. schrifft: "Linnen n. Leinwand; nach SAR 1,237 wohl das erste Glied der Zs. Linne(n)wand, die auf lînînwand zurückgeht; aus der Zs. herausgelöst, nachdem der Vokal î, wie in anderen vergleichbaren Fällen, gekürzt war." SAR, 1, dat is Christian Sarauw, un de schrift in siene "Niederdeutschen Forschungen" (1921), S. 237: linnewand, lennewand (Leinwand) aus lîne(n)wand, linnewever aus lînenwever; die Form linnen ist vielleicht erst aus solchen Verbindungen abstrahiert. So ist die westfälische Kürzung böke für boke (Buche) [...] vielleicht auf Verbindungen wie bökenholt zurückzuführen." Herrmann-Winter hett denn ook: Linnen n. Leinen, Leinwand", vgl. ook Grimm un ook Adelung (Lemma Leinwand): "in den meisten Niedersächsischen Gegenden nur Linnen" oder Bremisches Wb.: "Linnen, Leinwand"; ten Doornkaat-Koolman: "linnen [...] b) Leinen, Leinwand". Dat, wo nu up malt ward, dat is denn nix wieder as so'n Stoffbahn un dor kümmt denn ook noch dat her, wat denn nu in dat Kino hängt.--IP-Los 15:29, 26. Okt 2015 (CET)

Nedderlannsch "dus" ook in Platt?[Bornkood ännern]

Moin. Ik fraag mi graad, of dat in't Platt een Woord gifft so as Nedderlannsch "dus" or Engelsch "thus". Ik heff mannigmaal Foormen seen as "düss" or "duss". De weren, dink ik, faken Oostfreesch un ik weet nich, of dat direkte Leenfoormen uut't Nedderlannsche sünd, or wirklich plattdüütsche Foormen. Dat Middelnedderdüütsch kenn dat "des" mit een Bedüden, de op düsse hier passen deit. Zylbath 19:27, 18. Nov. 2015 (CET)

Ik (Oostfreesland), kenn blots "Dit" oder "Disse". Eastfrisian 20:07, 18. Nov. 2015 (CET)
Bi us heel un deel unbekannt.Ok in Ollenborg un dat Ollnborger Mönsterland (Hermann Böning) is dor nix over to finnen. Mi dücht dat rein Nedderlannsch. --Bolingbroke 00:32, 19. Nov. 2015 (CET)
Heinrich Teut för Hadeln, Eduard Kück för de Lümbörger Heid un Wossidlo/Teuchert för Mekelborg kennt dat Woord nich. Stürenburg un ten Doornkaat-Koolman för Oostfreesland kennt dat. Friedrich Woeste för Westfalen un Elisabeth Piirainen för dat Westmönsterland kennt dat nich. In Tiling sien Versuch Eines Bremisch-Niedersächsischen Wörterbuchs kummt dat vör un in'n Schiller-Lübben ok.
Dat weer also fröher Deel von dat Middelnedderdüütsche un is ok in Mekelborg bruukt worrn (Redentiner Oosterspeel), aver is vondaag ut dat Plattdüütsche kumplett verswunnen. Utnahmen sünd blots de Rebeden, in de dat Nedderlandsche dat Woord stütt hett.
To de Formen düss un duss: kann angahn, dat de von diss kaamt (de sülve Luudwannel as in gistern->güstern) un sünd verwandt mit diese/deze/this. In Oostfreesland aver ok von Nedderlandsch dus. --::Slomox:: >< 19:45, 19. Nov. 2015 (CET)

Mehrtall vun Slott (Bauwark)[Bornkood ännern]

Sünd dat "Slotten" oder "Slötter" oder gor "Slött"? Dat geiht mi all langer dör de Kopp. Eastfrisian 17:22, 17. Jan. 2016 (CET)

Also ik segg dor Slötter to. Man hebb noch mol even in's Sass nakeken. Dor steiht ok Slötter. Wenn dat um Dören geiht, un nich um Bowarke, denn so kann een ok Slööt seggen, steiht dor. Ik segg dor avers ok man bloß Slötter. Ik kann mi allerdings vorstellen, datt de Oostfresen dor Slotten to seggt.--Bolingbroke 01:11, 18. Jan. 2016 (CET)
In dat Internett-Wöörbook vun de Oostfreesche Landschop hebb ik hier [8] funnen: Slötten un Slössen --Bolingbroke 01:15, 18. Jan. 2016 (CET)

Vernersches Gesetz[Bornkood ännern]

In Haugduitsken hett man dat jo dat Gesette, wenn seu no ehren Updecker nöömt sind, dat seu wat mit "sches" hebbt. Wo maakt wüi dat up Platt? "-sch" dücht müi jümmers os dat Femininsuffix. Brukkt wüi beter "Verners Gesett". Man dat Genitiv-s is jo auk nich seo recht Platt. Eune Alernative is noch dat Engelske Verner Law, also up Platt Verner Gesett?--Flaverius 14:03, 9. Feb. 2016 (CET)

Ganz normal Vernersch. Dat feminine -sch is ja jüst dat sülve Suffix, dat hett dat sülve Herkamen. --::Slomox:: >< 14:46, 9. Feb. 2016 (CET)
Wenn Du dat noch anners seggen wisst, denn blifft noch Verner sien Gesetz oder dat Gesetz von (van/vun) Verner. -sch (-sk) kannst Du oewer ook bruken.--IP-Los 17:00, 11. Feb. 2016 (CET)
Ik dö seggen: Verner sien Gesett.--Bolingbroke 19:37, 11. Feb. 2016 (CET)

Wee seggt men "der Erbe" unn "das Erbe" up nederdütsch?[Bornkood ännern]

De Frag seggt schoun allet. --ElNuevoEinstein 19:15, 24. Apr. 2016 (CEST)

Bi uns (ik bün ut dat Rebeed twüschen Elv un Werser) seggt se de Arv un dat Arv. Ik weet nu nich, woneem du her büst. Wenn du uns dat noch vertellst, denn köönt wi di en betere Antwoord geven. Annere möögliche Formen sünd Arve, Erv, Erve un Iärve. Aver de Wöör för "der Erbe" un "dat Erbe" sünd jümmer de sülven. --::Slomox:: >< 07:23, 25. Apr. 2016 (CEST)

"Schneebesen" / "Quirl" [Küchengerät][Bornkood ännern]

Moin, wodennig kann een de Reedschappen "Schneebesen" un "Quirl" op Platt (Noordoostseeplatt) seggen? Gifft dat dor Rebeden mit egen Wöör för oder översett man dat allerwegens mit 'Sneebessen' un 'Quirl'? Ik kann dor in mien Wöörböker nix to finnen. Een Söökresultaat finn ik bi Google mit "Röhrbessen" un ünner 25 Resultaten mit "Sneebessen". Bannig feel is dat je man nich. Op nedderlannsch dor seggt se "Garde", op engelsch Wöör mit "whisk" un uns skandinaavschen Frünn de seggt dor wat mit "visp" oder "piskeris" to. Ook in Finnland nöömt een dat "vispilä". So hypermodern is 'n Schneebesen ook nich, nu gifft dat dat ook al tominnst 200 Joor. Ik do dor Intress an hebben, of een vun jü anner Wöör weet. Schall mi maal verlangen un ik dank jü ook.

Quirl lett sik in en Reeg Wöörböker finnen:
Versuch eines Bremisch-Niedersächsischen Wörterbuchs von 1768
Wörterbuch der altmärkisch-plattdeutschen Mundart von 1839
Sneebessen is ut dat Hoochdüütsche övernahmen un dat öllste, wat ik funnen heff, is von 2001.
--::Slomox:: >< 13:18, 24. Mai 2016 (CEST)
Dat is oewrigens 'n middeldütsches Wuurt (in Süden hett dat vördäm twirl heiten), mööt also importiert worden sien. Dat plattdütsche Wuurt ist "Dwarl", oewer för'n Koekenutensiel kenn ick dat nich (vgl. twer > zwerch [Zwerchfell] [oberdeutsch] - quer [mitteldeutsch] - dwars [niederdeutsch]).--IP-Los 15:40, 24. Mai 2016 (CEST)
Dat Wöörbook vun de Oostfreesche Landschop hett hier [9] ok Quirl..--Bolingbroke 16:15, 24. Mai 2016 (CEST)

Kies un Geröll[Bornkood ännern]

Bi Artikels over de Wösten. Kies finnt sik in use WP fökener, ok Kieselsteen gifft dat hen un wenn. Man enerwegens hebb ik lesen, datt weern hoochdüütsche Wöör. Up dat plattdüütsche Lexikon vun de Oostfreesche Landschop is Grand angeven, up Plattmakers ok. Dat Woort kenn ik. Man warrt dat nich bloß noch for Footballplätze bruukt? Un wie sütt dat mit Geröll ut? --Bolingbroke 13:25, 24. Jun. 2016 (CEST)

Grand bedüüdt "Kies". In de Wöörböker, in de ik nakeken heff, steiht op de hoochdüütsche Sied ok jümmer "Kies" för plattdüütsch Grand. Tosätzlich gifft dat aver ok noch dat ole Woord Steengrand. Dat Woord hebbt se to'n Bispeel fröher in'n Diekbo bruukt för "Kiespackungen". Dat is also mehr groven Kies.
Na mien Verscheel is Grand also mehr "Feinkies" un Steengrand mehr "Grobkies".
Aver natürlich mutt ik togeven, dat de Dörsnidds-Plattdüütsche vondaag mit dat hoochdüütsche Woord "Kies" mehr anfangen kann as mit de plattdüütschen Wöör.
To "Geröll" weet ik spontan nix. De hoochdüütsche Artikel de:Geröll leest sik so, as wenn dat Woord "Geröll" för Steen steiht, de von Water rundwuschen sünd. De Steen in de "Geröllwüste" sünd aver ja nicht rundwuschen. De hebbt scharpe Kanten oder sünd bestenfalls dör den Wind rundweiht. Villicht geiht dat, dor dat Woord de:Schutt to bruken, dat dat ok op Platt gifft.
Wenn du aver würklich "Geröll" in'n Sinn von rundwuschen Steen hebben wullt, denn fallt mi so nix in as ok op Platt Geröll to seggen. --::Slomox:: >< 15:30, 24. Jun. 2016 (CEST)
(BK) Bi uns heit dat Grand oder Gnitt/Gnittsand. Dat is oewer tämlich grawes Tüüg. Dat Mecklb. Wb. schrifft tau "Kies": "Aus dem Hd. übernommenes Wort, neben mda. Gnitt und Grand aber schon heimisch." Dat gellt nu oewer bloß för Mäkelborg.--IP-Los 15:34, 24. Jun. 2016 (CEST)
Ick heff noch eins bi Herrmann-Winter nahkäken (hd.-pldt.), dei oewersett "Kies" so: "wie hd. Syn Murersand. un hett denn noch: "grober Kies groben [sic, rechtlich möt dat "graben" heiten] Sand feiner Kies fienen Sand, oewer dat woll tau allgemein.--IP-Los 15:51, 24. Jun. 2016 (CEST)
In dat Hadler Wörterbuch von Teut heff ik noch Grandkuhl för "Kiesgrube" funnen. Aver de Wöörböker kennt meist all ok Kies as hoochdüütschen Import.
Un denn noch Steengruus för "Schotter". Aver dat geiht ja al mehr na "von'n Minsch lüttmaakt". --::Slomox:: >< 21:19, 28. Jun. 2016 (CEST)

Umgehungsstraße[Bornkood ännern]

För "Umgehungsstraße" heff ik betherto dat halv plattdüütsche, halv hoochdüütsche Hybridwoord Ümgehungsstraat bruukt. Sütt nich dull ut... Aver wenn plattdüütsche Lüüd över Themen snackt, bi de de plattdüütschen termini technici fehlen, löppt dat ja faken so. Dor warrt dat hoochdüütsche Woord as Frömdwoord nahmen oder halv plattdüütsch bruukt.

Ik heff nu överleggt, wie man dat op Plattdüütsch noch anners utdrücken kann. Ik bün op Ümtostraat kamen. Ik heff dat kort bi Google ingeven un gor nich dor mit rekent, dat ik dor wat finnen do. Aver worraftig: hier hett dat al een annern bruukt!

Wat meent ji? Schall ik lever Ümgehungsstraat schrieven, den Neologismus Ümtostraat bruken oder gifft dat noch annere Utdrück, de ik bruken kann? --::Slomox:: >< 10:32, 28. Jun. 2016 (CEST)

Ik mag Ümtostraat woll lie'en, is'n feinen Neologismus. Wenn wi so wat nich henkriegen doot, sünd wi vun den Vokabelbestand up jeden Fall bold bloß noch en hoochdüütschen Dialekt. Ik sülms harr wohrschienlich erhrder Straten um (dat Dorp) to schreven. Man dat is nu mol keen Lemma.--Bolingbroke 11:36, 28. Jun. 2016 (CEST)
Annern Vörslag: Dat is jo man en Straat, op de man en Oort ümfohren deit. Dorut künn man en Ümfohrstraat maken. Dat beschrifft beter, wat dat is, un is liekers plattdüütsch. --Iwoelbern 01:05, 29. Jun. 2016 (CEST)

Mehrtahl vun Organismus[Bornkood ännern]

Ik weet nich. Karl-Emil Schade hett bi Katechismus, glööb ik, de Mehrtahl Katechissen billt. Ik hebb ok jummers Last mit Plurals bi Frömdwöer. Up Hoochdüütsch seggt wi natüürlich Katechismen un Organismen. Weer denn avers up Platt - na Analogie vun Schade sien Katechissen nich an un for sik Organissen en passliche Form for de Mehrtahl? Oder schöllt wi worraftig de korrekte hoochdüütsche Utspraken bruken? Wi schrievt avers doch ok anners dialektale Formen, as Perfesser etc.---Bolingbroke 18:08, 5. Jul. 2016 (CEST)

Ik weet ok nich und heff ok jümmers mien Lasten mit Frömdwöör un jemehr Översetten und Formen. Eens mutt’n sik jümmer verkloren, wenn een op öllere Warken torüchgriepen und dormit verglieken deit: De Schrievers harrn de sülven Lasten dormit, wenn se mit Frömdwöör to doon kregen hebbt. De harrn ok keen plattdüütsch Woort dorför un müssen sik wat överleggen.
In den Fall Katechismus kann ik den Sinn un de Logik dorachter nich sehn, dat m fallen to laten. Wenn dat ennerworrns verkloort steiht, dann schall dat woll angahn. Aver ik sülvst harr in’t Leven nich Katechissen seggt. Bi Organissen is dat datsülve. Dee ik so nie bruken.
De Hoochdüütsche Form is nu aver ok nich jüst de beste Weg. Vun dorher: Ik weet ok nich, wat een dor an’n besten doon kann. --Iwoelbern 19:13, 5. Jul. 2016 (CEST)
Organissen (as Rheumatismus -> R(h)eumatissen) Iiigel 19:20, 5. Jul. 2016 (CEST)-- oder is dat blots Eentahl? Iiigel 19:27, 5. Jul. 2016 (CEST)
Dat stimmt! Dat fallt mi nu eerst up: Katechissen un Rheumatissen is gor nich Mehrtahl! Dat is veel mehr de plattdüütsche Utspraak vun dat latiensche -ismus...Oder sünd Eentahl un Mehrtahl liek? Nu bün ik ganz dör'nanner...--Bolingbroke 19:34, 5. Jul. 2016 (CEST)
Ik meen, Eentahl un Mehrtahl sünd liek Iiigel 19:47, 5. Jul. 2016 (CEST)--
Katechissen is Eentall. De Katechissen weer fröher so wichtig, dat jedereen em kennt hett un dor över snackt hett. Dorüm hett sik dat Woord al in de fröhe Neetied in dat Plattdüütsche inbörgert. Un in disse fröhe Tied hett sik dat as Katechissen inbörgert. Von de Luudform her temlich ähnlich to engelsch catechism. Aver dat gifft nich veel Wöör in de -ismus as -issen opdükert. Iiigel hett baven ja al Rheumatissen nöömt. Ik meen, dat dat noch mehr gifft, aver opstunns fallt mi nix in. To verglieken is noch Kunsistorjen för "Konsistorium". Op jeden Fall kummt -issen blots bi de olen Wöör vör, de al en poor hunnert Johr in de Spraak inbörgert sünd. Bi modeerne Wöör so as Organismus warrt de hoochdüütsche Form övernahmen un dormit ok de hoochdüütsche Plural Organismen. --::Slomox:: >< 07:24, 6. Jul. 2016 (CEST)
Ik glööv, Rheumatissen is in Plattdüütsch ok een nie'n Woord, dat ole Woord weer Rismusrasmus (ok no bi Sass 1956; R. + Reumatissen ahn 'h') --Iiigel 14:35, 6. Jul. 2016 (CEST)
De öllste Form, de ik funnen heff, is de Reimertissen, de in Klaus Groth sien Quickborn vörkummt. De Quickborn is 1852 rutkamen. Bi Heinrich Teut för Hadeln is Rematissen angeven. --::Slomox:: >< 21:26, 6. Jul. 2016 (CEST)
Hm. Schollen wi dor nich doch eenheitliche Formen bruken? So, as dat engelsche -ism for dat latiensche Enn -ismus jummers liek is un nich mol bruukt warrt, un denn mol wedder nich. Dat dö denn avers ok bedüden, datt bi ALL Wöer mit dat Enn -ismus en eenheitliche plattdüütsche Form bruukt weern scholl, weer dat nu -ismus oder -issen. Ik meen just nich, dor weer en Verscheel to maken twuschen ole un ne'e Wöer. Dat möss all overeen. Nu is avers de Fraag, ob de Ennen -issen HÜDIGENDAGS noch bruukt warrt, oder ob HÜDIGENDAGS all Plattsnackers un -schrievers ohn Probleme -ismus seggen un schrieven möögt? Oder schall amenn dat jedereen so maken, as he Lust hett? Un denn blifft jummers noch miene annere Frage: Wat is denn de Mehrtahl vun Katechissen/R(h)ematissen? Ah! Just seh'k: De Sass (2004) hett for Katechismus bloß Katechissen. For Rheuma hett he Rheuma un Rheumatissen...--Bolingbroke
Mal so, mal anners find ik nu een beten katoolsch; avers dat geiht hier üm de Mehrtahl vun -issen/ismus-Wöör. Wo heet dat nu? Organissen/Organismus - Organissen/Organismen? oder ok Anglizissen/Anglizismus - Anglizissen/Anglizismen ... Wo klingt dat, wenn in een Satz Eentahl un Mehrtahl binnen sünd? (In de Hoochdüütschen Spraak gifft es veele Anglizissen/Anglizismen, t.B. is Timing een Anglizissen/Anglizismus.) --Iiigel 15:15, 8. Jul. 2016 (CEST)
Ich denke, ihr habt mit euren Katechismus ein Problem: Nach Harte und Sass gibt es für das Wort gar keinen Plural, im Münsterland schon, da wird der mit -s (Kaddechissen, Kaddechissens) gebildet, aber im Norden eben nicht. Außerdem heißt das Ding in den nördlichen Dialekten je nach Dialekt entweder Katechissen, Katekissen, Kajissen oder Kajeß und nicht Katechismus, das ist schlicht Hochdeutsch, insoweit bringt es euch nicht weiter, weil es letztlich nach der Übernahme von Katechismus verballhornt wurde!
Organismus: Das ist sowieso ein deutsches Fremdwort, wenn ihr es einplatten wollt, dann habt ihr ein echtes Problem, dann müsst ihr erst mal herausfinden, wie die Endung (Suffix) -mus in die nördlichen Dialekte umgesetzt wird, zur Veranschaulichung mal beispielhaft andere Suffixe: deutsch -ung, Platt -en, Deutsch -chen Platt eigentlich -ken, (im Norden wurde in den letzten hundert Jahren irgendwann die hochdeutsche Form dieses Suffix übernommen, mal zur Info, wenn sich jemand wundert), deutsch -schaft platt -schop und so weiter und so weiter. Meines Wissens gibt es den Suffix -mus im Platt überhaupt nicht, außer vielleicht in wenigen aus dem Hochdeutsch übernommenen Fremdwörtern. Genau genommen müsstet ihr jetzt eine sprachwissenschaftliche Erhebung machen, ob es eine plattdeutsche Entsprechung für den deutschen Suffix -mus gibt und wenn ja, wie dieser lautet: Viel Spaß kann ich da nur leicht ironisch sagen, in einigen Wochen dürftet ihr mit eurer Sprachstudie fertig sein. Und das allerfeinste: Wenn ihr eine solche Entsprechung nicht findet, und ich gehe mit sehr großer Wahrscheinlichkeit davon aus, dass dem so sein wird, da seit ihr genau da, wo ihr jetzt schon seid. Ich sage mal so, wenn es die gäbe, wäre die mir schon mal irgendwann aufgefallen, weil ich nämlich für das Wiki-Wörterbuch immer wieder mit so etwas befassen muss, also den Entsprechungen von Präfixen und Suffixen in den verschiedenen Sprachen und plattdeutschen Dialekten.
Daher einfach mal mein Vorschlag: Wenn in einer Sprache Wörter aus anderen Sprachen übernommen werden, dann meist so, dass man zunächst das Wort, so wie es ist, übernimmt, allenfalls wird es dann nach den eigenen Rechtschreibregeln geschrieben und wenn die Pluralbildung in der andere Sprache für die eigene Sprache fremd ist, diese in der Regel nicht übernommen sondern durch die eigene ersetzt. Organismus, Organismen ist insoweit kein Problem, diese Pluralbildung ist der einen Möglichkeit im Platt so ähnlich, dass sie problemlos übernommen werden kann, auch die Schreibweise kann ohne weiteres übernommen werden, die entspricht der von Sass. Kurz und knapp: Ich beglückwünsche euch dazu, dass ihr jetzt ein neues Lehnwort für euren Dialekt gefunden habt, Organismus, pl. Organismen m, dekliniert nach plattdeutschen und nicht nach hochdeutschen regeln. Und irgendwann in hundert Jahren wird es dem Neuzugang Organismus so ergangen sein, wie es bspw. der Klöör passiert ist, denn die stammt von franz. coleur ab und wurde dann von den Plattschnackern so bearbeitet, dass man die Herkunft heute nicht mehr auf den ersten Blick erkennt.
Ich persönlich, das sei zum Schluss allgemein gesagt, bin nicht der Meinung, dass man auf Biegen und Brechen ein Wort einplatten muss, wenn es nicht geht, dann geht es eben nicht, dann gibt es ein Fremdwort mehr, fertig. --Joachim Mos 21:00, 14. Sep. 2016 (CEST)

Gewinnerin[Bornkood ännern]

Wo heet dat plattdüütschen Woort för hochdüütsch Gewinnerin richtig? Winnerin?, Winneren? Winnersche? ... --Iiigel 20:38, 17. Jul. 2016 (CEST)

Afsehn dorvan, dat ik "Gewinnerin" schriev, dücht mi, dat sonst blots "Winnerin" allenfalls richtig ween kunn.Eastfrisian 20:45, 17. Jul. 2016 (CEST)
De Vörsülv Ge-, so dücht mi, is rein Hoochdüütsch. Plattdüütsch fallt dat weg. De Nasülv -in kummt ok ut dat Hoochdüütsche, is intwüschen aver ok in't Plattdüütsche begäng. Oordömlich weer aver woll de Nasülv -sche dat „Plattdüütschere“. Also harr ok sülvst Winnersche vörtogen… --Iwoelbern 02:49, 18. Jul. 2016 (CEST)
Winnersch(e). --Bolingbroke 11:33, 18. Jul. 2016 (CEST)

Sprach- und Dialektbezeichnungen[Bornkood ännern]

Moin, für die, welche nicht wissen, wer ich bin, zuordnen können, kurz: Ich bin beim Plattdeutschen Wörterbuch nds.wiktionary.org, und habe kurz gesagt mal wieder so ein kleines Problem.

Ich brauche praktisch für jede Sprache und jeden Dialekt eine plattdeutsche Bezeichnung, damit ich für diese Sprache zusammen mit dem Sprachcode eine Kategorie anlegen kann und natürlich auf den Artikelseiten über dem Begriff angegeben wird, aus welcher Sprache/welchem Dialekt dieser stammt. Da man in den Wörterbüchern die es so gibt, häufig keinen Namen auf Platt findet, muss ich da immer etwas improvisieren, ich sage mal kreativ den Namen prägen, natürlich nicht regellos. Weiß ich nur den Namen der Gegend, des Landes, wo die Sprache gesprochen wird, mache ich es, wie es eigentlich so immer läuft, also wenn ich bspw. nur herausfinden kann, dass die Gegend Münsterland heißt, finde dazu münsterländisch, dann eben Münsterländisch. Bei Volksgruppenbezeichnungen läuft es ähnlich, die Sorben sprechen eben Sorbisch. (Die Beipiele waren jetzt auf Hochdeutsch, aber in den vielen plattdeutschen Dialekten läuft das ja vom Prinzip her auch nicht anders, selbst im Englischen und anderen germanischen Sprachen läuft das häufig so nach diesem Prinzip ab.)

Nun habe ich eine Problem. Ich brauche ja zumindest die Bezeichnung der Gegend, des Landes, der Provinz, des Volkes, um dessen Sprache es geht immer auf Platt, damit ich davon eine sinnvolle Sprach-/Dialektbezeichnung ableiten kann. Derzeit habe ich ein Problem mit zwei schwedischen Dialekten, welche in diversen germanischen Sprachen als Namen eine Ableitung von den Provinznamen tragen, auf (eng.) geht es um Westrobothnian und Scanian, was in den schwedischen Provinzen Västerbotten (eingedeutscht auch Westbottnien, deutsche Dialektbezeichnung nicht bekannt)und Skåne (dtsch. Schonen, Dialektbezeichnung dtsch Schonisch) geprochen wird.

In meinen diversen Wörterbüchern kann ich nichts finden, wie die Provinzen auf Platt heißen, ich vermute aber, dass es zumindest für Skåne eine Bezeichnung gibt, weil das viel zu nah an Norddeutschland liegt, als das es sie nicht geben könnte, und auch bei Västerbotten gehe ich davon aus, dass es da eine alte Plattdeutsche Bezeichnung gibt, denn das sind beides Gegenden, die zur Hansezeit eine Rolle spielten, und natürlich haben die das irgendwie benannt, und auch nach der Hansezeit werden wohl mal Schiffe dorthin gefahren sein etc. Es ist wohl wie so oft, man findet die Namen in vielen modernen Wörterbüchern nicht mehr, obwohl es sie gibt, außerdem habe ich nur solche, die von Leuten stammen, die die Nord- und nicht die Ostsee in der Nähe haben, was Anlass zu der Vermutung gibt, dass die auch eher diese als alles rund um die Ostsee im Blick haben.

Ich selber besitze Lindow, Harte, Sass sowie ein paar für diverse westfälische Dialekte. Meine Bitte ist daher, dass ihr in anderen Wörterbücher, soweit ihr sie habt, einmal nachschaut. Ich vermute, dass sich in dem Mehrbändigen für S-H, wo ich leider jetzt den Autorennamen nicht aus dem Kopf weiß, etwas finden könnte, vielleicht gibt es ja auch eines für Mecklenburg, wo sich etwas finden lässt, die sind ja deren direkten Nachbarn, is ja nur ein bisschen Wasser dazwischen.

Schon mal Danke und Grüße, und da ich nicht oft im nds.wikipedia bin, direkte Kontaktaufnahme mit mir bitte immer über meine Diskussionsseite im Wörterbuch, ansonsten könnte es passieren, dass ich die Mitteilung erst nach Wochen oder Monaten sehe https://nds.wiktionary.org/wiki/Bruker_Diskuschoon:Joachim_Mos --Joachim Mos 18:35, 14. Sep. 2016 (CEST)

In dat Mecklenburgische Wörterbuch von Wossidlo/Teuchert steiht de Indrag Schonenfohrer in. De Landschop heet also Schonen. To Västerbotten heff ik nix funnen. Aver mi dücht, dor kummt ehrder Westerbotten bi rut as Westerbottnien. --::Slomox:: >< 07:04, 23. Sep. 2016 (CEST)
Velen Dank för din Hülp --Joachim Mos 17:25, 30. Sep. 2016 (CEST)
In Rostock gab es sogar eine Ordnung über die Schonenfahrer (1576): "Ordenüng und statüt wo idtt van olders vnnd henfürder inn dem Schonevarlage tho Rostock by denn coplüden der Schonefarer Bargenfarer unnd schipper geselschop schall geholden werdenn", abgedruckt in den Mecklenburgischen Jahrbüchern 59 (1894), S. 111f. Rostocker und Warnemünder Fischer fingen dort vor allem Heringe (siehe Meckl. Wörterbuch, Bd. 3, Sp. 706, Lemma "Hiring").--IP-Los 16:10, 8. Nov. 2016 (CET)

Humulus lupulus und Malz, Gott erhalts[Bornkood ännern]

Aber nun etwas ernster: Ich schlage mich gerade mit den verschiedenen Hopfenspezies im nds.wiktionary.org herum. Dabei habe ich auch bei euch geschaut und festgestellt, dass ihr einen Artikel zu Hoppen habt sowie eine Seite: Wikipedia:Wikiprojekt Biologie/Planten un Bööm Um es freiweg zu sagen, das ist aus wissenschaftlicher Sicht nicht besonders berauschend. Keine Sorge, das ist keine Verurteilung eurer Arbeit sondern nur eine objektive Feststellung. Zunächst einmal, es gibt drei Spezies aus dem Genus/der Gattung Humulus und nur eine davon nimmt man zum Bierbrauen. Außerdem ist hier alles Hoppen, egal ob Genus oder Spezies. Umgangssprachlich ist das auch richtig, aber aus wissenschaftlicher Sicht etwas ungenau.

Ich bin gerade dabei, wissenschaftliche Begriffe zu prägen und um zu verhindern, dass wir irgendwann unterschiedliche Bezeichnungen haben, hier mal meine Vorschläge:

  • Genus Humulus: Hoppen (norddeutsche Dialekte, Münsterländisch, andere kenne ich nicht, insoweit müsste das einer ergänzen, der sie kann)
  • Spezies Humulus lupulus: Norddeutschland "Echte Hoppen" (bei Oostfreesch un Ollenborgsch bin ich mir zudem nicht sicher, ob deutsch: "echt" dort auch "echt" heißt oder anders, da bitte ich um Rückmeldung), Mönsterländsk: "Kauske Hoppen"
  • Spezies Humulus japonicus: Norddeutschland "Japaansche Hoppen", Mönsterländsk: Japaanske Hoppen
  • Spezies Humulus yunnanensis: Norddeutschland: ?, Mönsterländsk: Hoppen uut Yunnan oder Kineske Hoppen, vielleicht lasse ich mir auch noch was anderes einfallen, damit bin ich bisher nicht so glücklich, eventuell: Jünnaanske Hoppen, da bin ich mir aber noch nicht bei der Rechtschreibung im klaren, "Yu..." zu schreiben geht im Münsterländsk gar nicht.

Die Varitäten erspare ich mir, das wird erst interessant, wenn der Samen unter plattdeutscher Bezeichnung verkauft wird bzw. ein Biologielehrstuhl eingerichtet wird, wo die Arbeitssprache Platt ist.

Stimmt ihr mit meinen Vorschlägen überein und könnt ihr die Lücken ergänzen? Zur näheren Information weise ich noch auf Wiki-Spezies hin, Seite Humulus etc., außerdem richte ich ähnliche Seiten wie auf Wikispezies im Wiki-Wöörbook ein, wo dann die verschiedenen Bezeichnungen in den verschiedenen Dialekten angegeben werden, damit man die irgendwo mal übersichtlich als Sammlung hat, bei über 30 Dialekten zuzüglich diverser Subdialekte und Regionalausdrücke wird es kompliziert, das anderweitig im Griff zu behalten. Für Humulus lupus habe ich die Seite schon mal grob angelegt. Das auch mal so ganz nebenbei zugleich auch zur Info, wenn einer von euch sich mit Pflanzen und Tieren beschäftigt, ist das auch eine Quelle für Bezeichnungen in allen Dialekten, die nach und nach wachsen wird, natürlich abhängig von der Zeit, die ich habe und den mir vorliegenden Quellen; einige gibt es schon, aber es sind noch nicht viele.

Außerdem habe ich nichts dagegen, wenn jemand von Euch, der gerade Artikel zu Tieren, Planzen und Pilzen verfasst, diese Spezialseiten mitpflegt bzw. weitere anlegt. Ich bin derzeit der Einzige, der am Wöörbook arbeitet, und wenn mir jemand solche Seiten anlegt, wenn er gerade im Thema ist, würde mir das natürlich erhebliche Forschungszeit ersparen, wenn die Informationen schon zumindest teilweise vorliegen und ich sie mir nicht mühsam aus vielen Quellen erneut zusammensuchen muss. Den "Kauske Hoppen" (Mönsterländsk) werden ich auf eurer Seite Wikipedia:Wikiprojekt Biologie/Planten un Bööm schon mal an der richtigen Stelle ergänzen, da gibt es keinen Diskussionsbedarf mehr, das ist die einzige mögliche Variante.

Zudem noch ein Hinweis zu nds-nl: Die haben verschiedene Dialekte, die meisten sind westfälisch Dialekte, Grunnegs könnte man salopp als holländisches Ostfriesisch bezeichnen. Es reicht also nicht, wenn ihr auf eurer Seite Wikipedia:Wikiprojekt Biologie/Planten un Bööm bspw. schreibt: "Nedersaksisch: Hop", das kann in allen niederländischen Dialekten gleich sein, insbesondere wenn alle das niederländische Wort übernommen haben, meist ist es aber nicht gleich, sondern in den verschiedenen niederländischen Dialekten auch verschieden. --Joachim Mos 17:30, 8. Okt 2016 (CEST)

Umweltschützer[Bornkood ännern]

Wo heet dat plattdüütschen Woort för (de:) Umweltschützer? Ümweltschüüler ? --Iiigel 21:02, 6. Nov. 2016 (CET)

Dor schöllt wi dat hoochdüütsche Umweltschützer, oder mientwegen ok Ümweltschützer nehmen. --Bolingbroke 10:23, 7. Nov. 2016 (CET)
Villicht Ümweltbeschermer? Odder statt Ümwelt "Millieu", so segt man et in ollen anneren germaansken Sproken jo auk. --88.69.154.137 10:32, 7. Nov. 2016 (CET)
Ümweltbeschermer finn ik god --Iiigel 13:16, 7. Nov. 2016 (CET)
Wat snackt denn gegen Ümweltschuler? "Schulen" is doch dat plattdüütsche Woort für "schützen" --Iwoelbern 14:25, 7. Nov. 2016 (CET)
Also ick kenn schulen man bloß as kieken un twors wenn ein so luern deht: hei schult nah em, oder wenn ein sick verstäken deht. As Adjektiv: hei is'n schuulschen Hund. Ein Schulenlöper is denn ein, de nich tau Schaul geht, also denn Ünnerricht nich besöcht. Bi uns gifft dat bloß "schulig", dat heit denn "geschützt vor Wind und Wetter" un dat Substantiv Schulung, dat is oewer denn äben 'n ganz besonderen Schutz. Dat Verb schulingen heit denn ook, dat ein Schutz vör den Wind söcht.--IP-Los 15:47, 8. Nov. 2016 (CET)
weer bi uns ok in'n Tosamenhang mit'n Wind begäng: dat schuult weer seggt, wenn een buten 'n Steed ahn Wind funnen hett. schulen bedüüt also „schützen“. So steiht dat ok in'n Sass, sogors ok as Substantiv Schuul för „Schutz“. --Iwoelbern 02:05, 9. Nov. 2016 (CET)
De Frag is je nu, ob'n dat denn ook so allgemein bruken kann. Harte/Harte hemm dat woll von Saß oewernahmen, denn de schrieben dat ook so. Bi Saßen steht je nu bi schulen ierst mal "Schutz suchen, sich unterstellen, sich verstecken", dat is je nu wat anners, ierst denn kümmt "schützen". Bloß, is dor nu ook mit utdrückt, dat ein dat maken kann oder ward dat bloß von Muuern usw. seggt? "De Muuer schuult" is ja noch wat anners as "De Mann schult den Boom". De Umweltschützer, de söcht ja keinen Schutz un is ook kein Deil, wat denn nu schützen deht, hei makt dat je aktiv. Ick kenn "schulen" nu gor nich as "schützen" un de annern Wüür ook bloß in Tausamenhang mit dat Wäder. Dorüm frag ick.--IP-Los 15:39, 11. Nov. 2016 (CET)
Also, ik meen, wi schullen opbest von Ümweltschützer schrieven.
To dat Woord schulen: ik glööv, dat dat fröher blots in'n Sinn von "Schutz suchen" bruukt worrn is. Aver dat Woord hett sien Sinn in de jüngere Tied wannelt oder utwiedt. Un dat is nich hier bi uns in de Wikipedia passeert:
De Verfaten vun dat Land Sleswig-Holsteen (2014) schrifft: En Kennteken vun uns Bundsland is en Reeg vun Regional- oder Minnerheitenspraken un -kulturen. Dat se schuult un dat ehr wiederholpen warrt, hett de Landsverfaten sölven fastleggt (Artikel 6).
Marlou Lessing op plattpartu.de (2007): Weerschap mutt jümmers schuult warrn!
Fehrs-Gill in ehr Bläder (2005): De Europääsche Sprakencharta schuult Plattdüütsch jüst so as de Minnerheitenspraken un is jüstso en sünnerlich Stück Kultur.
Dat Book Hör mi du fromme Gott: plattdüütsch Gebedbook betütt sik op dat Weder, aver bruukt dat Woord liekers in'n aktiven Sinn von "schützen": Sien [Gott] Gootheit schuult gegen Regen un Unwär.
Klaus Groth in sien Hanne ut Frankrik (1852) bruukt dat Woord nich in'n abstraheerten polietschen Sinn, aver tominnst in'n aktiven Sinn: [...] Anngreten [...] Schult dat Gesich mit de Hand
Is aver swoor na to söken, denn wenn du na schult oder schulen söchst, kummt dor veel Kraam, de mit schulen/schützen nix to doon hett. --::Slomox:: >< 08:48, 14. Nov. 2016 (CET)

Oortsnaams vun Sleswig-Holsteen[Bornkood ännern]

Wat anners: De SHHB-List vun de Oortsnaams in Sleswig-Holsteen (http://www.heimatbund.de/nddt/ortsnamen_a.php , http://www.heimatbund.de/nddt/ortsnamen_b.php , http://www.heimatbund.de/nddt/ortsnamen_c.php usw.) gifft dat blots no in't Cache. Ik hebb mi de List mal rüünertreckt. Wüllt wi de List hier bi de plattdüütschen Wikipedia (wo ok ümmers exakt) rinpacken? --Iiigel 19:23, 17. Nov. 2016 (CET)

De List is hier noch online. De richtige Platz op nds.wp is: Wikipedia:Wikiprojekt Öörd un dor de veer Listen för Sleswig, dat Rebeed an de Elv, den Noordoosten von Holsteen un den Süüdoosten von Holsteen. --::Slomox:: >< 12:02, 21. Nov. 2016 (CET)
Twüschen den bieden Listen sünd Ünnerscheede --Iiigel 18:57, 3. Dez 2016 (CET)

Wo kümmt dat her, dat de Lüüd faken "-paddel" ansteed vun "-baddel" seggt?[Bornkood ännern]

Moin moin. Ik heff nu al teemlich faken mitkregen, dat de Lüüd "Dööspaddel" seggt un nich "Döösbaddel". Dat Eerste is för mi een verstandsundüchtig Foortbewegensmiddel un dat Lesde een Dööskopp. So as ik dat verstaan heff, kümmt "-baddel" vun't noorddüütsche "Büttel", een Opsichtspersoon in't Foorstwesen. Dat nu aver vele Lüüd uut dat "b" een "p" maakt, is systemaatsch. Sogaars de Reklaamakschoon in Bremen, wo een Kind seggt "Snack Platt, Döspaddel", hett daar een "p" hensett. (De Agentur vun de Akschoon hett sülvst seggt, dat se keen Plattdüütsch so richtig kann.) Ik bün nu vun Menen, dat dat vöör allen Hoogdüütschen sünd, de daar een "p" henmaakt. Man vele seggt ook, dat se seker sünd, dat jemeer Öllern un/or Grootöllern ook "Dööspaddel" seggt. Ik glööv daar jümmers noch eer an een Höörfeler denn een "p". Weet ji daar villicht meer över? Ik bruuk ook een beten Argumentatschoonsgrundlaag, wenn ik maal wedder argumenteer, dat dat "Döösbaddel" is un "Dööspaddel" keen Regionalismus is. (Aver kläärt mi op, wenn't du doch so ween mag.) Velen Dank Zylbath 13:05, 9. Feb. 2017 (CET)

Ich kenn dat bloß mit b. Wat ick oewer hüüren dauh, dat ist "Prill" 'Brille'. Dat Meckl. Wb. schrifft: "In einigen Fällen ist älteres deutsches br in pr übergegangen, so in Pracht, prangen, prassen; md. Aussprache ohne Stimmton hat bei der Übernahme ins Nd. p verschuldet in Packaasch' 'Bagage', Pankrott 'Bankrott', Pofiest 'Bovist', Puckel 'Buckel'. Viellicht is dat ook so'ne Entwicklung.
Etymologie: Dat Meckl. Wb. seggt dortau: "Bartelt,  B a r t e l , am häufigsten B a r t e l s  (nach dem geläufigen PN.) Berthold. [...] Häufig als zweites Glied in Zss. wie Dœs-, Dröm, Drœn-, Vossbartel."--IP-Los 22:38, 13. Feb. 2017 (CET)
Döösbaddel kummt von'n Vörnaam Baddel (op hoochdüütsch Berthold oder bi uns [Stoder Geest] in'e Gegend ok Barthold), dat hett IP-Los ja al seggt. De öllste Fundsteed, de ik funnen heff, is 1847 bi Johannes Diermissen in De lüttje Strohoot: [10]. De Form mit rt wiest dor düüdlich op hen, dat dat Woord von'n Vörnaam kummt.
Mien Theorie to'n Dööspaddel is nu aver, dat dat Kuntaminatschoon mit de Wöörgrupp üm paddelig is, wat "tollpatschig, ungeschickt" heet. Dat Wort Padd bedüüdt blangen "Pfad" ok "Fuß" (normalerwies in'n Plural: Padden). Un dorvon kummt paddeln "ungeschickt gehen", paddelbenig "ungeschickt gehend", Paddel "jemand, der ungeschickt ist" etc. --::Slomox:: >< 07:22, 15. Feb. 2017 (CET)
Mien Theorie dorto is, dat sik dat Woort bi't Utsnacken so anhöört as spaddeln (hdt: strampeln). Spaddel weern bi uns Lüüd nöömt, de de Fööt nich still hollen oder nich still sitten künnen. Överdragen is en Dööspaddel denn een, de nich aftöven un nadenken kann, vördem he wat maakt, so dat dor veel Dummtüüch bi rut kummt. --Iwoelbern 07:57, 15. Feb. 2017 (CET)
Velen Dank för joon Antern. Mi dücht betherto Slomox sien Anter op't loogschst. Dat is, glööv ik, de hele Tied de Saak, de in mien Achterbregen rümsuus un ik nich op kamen bün. Nudat "Baddel" nich meer as sülvststännig Woord verföögbar is un de Lüüd nich weet, wat dat is (näämlich een Foorsthöder), versöökt se Verbinnen mit jem begänge Wöör to finnen un daar kümmt denn "paddelig" op, wat sogaars noch vun de Woordverwanntschapp her teemlich neeg liggen deit. Sülvst de Duden hett beide Varianten bi sik: Döspaddel un Dösbaddel. Ik worr seggen, dat dat scharp an Vulksetymologie schrappen deit, wenn de Lüüd de Geschicht vun Wöör nee uutklamüüstern doot un Annamen daarop baseert. Un ik bün mi nu uneens, wat ik Lüüd kurrigeren schull, dat dat mit "baddel" schreven un uutspraken warrt or dat "paddel" ook mööglich is, wieldat dat nu rejell Lüüd gifft, de dat so bruukt; even as een neeanalyseerte Foorm, de twaars nich histoorsch ruutwussen is, man liekers bruukt warrt. Wat worrn ji seggen? Zylbath 18:54, 17. Feb. 2017 (CET)
Wenn'n sick de ollen Formen ankieken deht, denn is "Bartel" ein Vörnam. De Weg von Büttel tau Bartel (so würd dat nämlich in olle Bäuker schräben) ist tämlich wiet. Bartel gifft dat oewer ook as Namen. De warden giern mal eins nahmen, wenn ein de Charaktereigenschaften beteiken will, vgl. Dummerjan. Dat sünd denn vör allen Dingen Namen, de de Lüüd vördäm oft dragen hemm (Hans, Jan, Jochen). Dat kannst ook ganz gaut bi Dähnert seihn, dei schrifft: "Dös-Marten. Döse-Bartel." Hier hest Du nu all twei Namen: Marten = Martin un äben Bartel. Dat Meckl. Wb. kennt noch: Dœsjahn, Dœsjochen. Dœsmichel. Schütze hett nu in sien Schlesw.-holst. Idiotikon "Dösebarteld" (Bd. 1) un "Dösbartel" (Bd. 3, S. 259, Lemma "Quattschaaner").--IP-Los 16:24, 12. Mär 2017 (CET)