José Raúl Capablanca

Vun Wikipedia
Zur Navigation springen Zur Suche springen
José Raúl Capablanca young cr.jpg

José Raúl Capablanca y Graupera (* 19. November 1888 in Havanna; † 8. März 1942 in New York) weer en kubaansch Schachspeler un Diplomat. Van 1921 bit 1927 weer he de dart Schachweltmeister.

Leven[ännern | Bornkood ännern]

Capablanca weer de Söhn vun en spaansch Kolonialbeamten. He gull as Wunnerkind un hett dat Schachspelen all mit veer Johr lehrt. Dat wurrd seggt, dat he sück dat vun dat blots Tokieken bi de Spelen vun sein Vader sülvst bibrocht hemm sall, wat vun Capablanca sülvst in latere Johren as nich richtig betekent wurrn is. Fasttostellen aber is, dat he all in bannig jung Johren en beachtliche Speelstärkt harr.

Capablanca as Kind bi dat Schachspeelen

Capablanca wunn in dat Öller vun 12 Johren en Wettkamp gegen den kubaanschen Landsmeester Juan Corzo 4:3 bi söss Remisen. Later hett he an de Columbia University in New York Chemie un Sport studeert. 1909 wunn he en Wettkamp gegen den führend amerikaansch Meester Frank James Marshall düütlich mit 8-1 bi 14 Remisen. De internatschonale Dörbröök gelung hüm bi dat Turnier in San Sebastián 1911, dat he vör bekannt Meesters as Akiba Rubinstein, Milan Vidmar, Marshall, Siegbert Tarrasch un Carl Schlechter wunn. Af 1913 stunn he in’n diplomatschen Deenst vun Kuba, kunn sück aber de facto völlig mit dat Schachspeel befaaten.

Capablanca bi en Simultan-Vörstellung an 30 Breet in Berlin (Juni 1929)

In‘n April/Mai 1914 funn in St. Petersburg en vun de bedüüdenst Turniere in de Schachgeschichte statt. Capablanca reck in dat allgemeen Turnier en Vörsprung vun 1 ½ Punkten tegenöver Weltmeester Emanuel Lasker. Lasker hett aber in dat Siegerturnier vun de fiev best Spelers dissen Rückstand weer liek, wunn gegen Capablanca un wurr mit 13 ½ Punkten ut 18 Partien, en half Punkt vör Capablanca, Turniersieger.

Dat Graff vun José Raúl Capablanca

1921 wunn Capablanca in en Wettkamp gegen Lasker (4 Siege, 10 Unentscheeden, kien Nedderlaag) den Weltmeestertitel. Dissen Titel hett he 1927 in Buenos Aires an Alexander Aljechin (3:6 bi 25 Remispartien) verloren. To en Revanchekamp keem dat aber nich, wiel sück Capablanca un Aljechin nich up de Modalitäten eenig wurrn sünd; eenig Lüüd meenen, dat Aljechin en Revanchekamp mit Fliet utwiekt is.

Capablanca hör noch bit Midden vun de 1930er Johren to de best Spelers up de Welt. So wunn he 1936 stark besett Turniere in Moskau (alleenig Sieger vör Michail Moissejewitsch Botwinnik, Salo Flohr, Andor Lilienthal un annern un Nottingham (deelt mit Botwinnik vör Samuel Reshevsky, Reuben Fine, Max Euwe, Aljechin, Lasker usw.). Wiels dat AVRO-Turnier 1938 hett he en eersten lichten Slaganfall harrt, weer dordör nich in Form un keem up den vörletzten Platz.

1942 droop hüm de nächste Slag bi’t Tokieken in’n Manhattan Chess Club. Dorvan hett he sück nich mehr verhaalt. He is in de sülvig Klinik as Lasker een Johr tovör storven. Sien Graff befinn sück up den Kolumbus-Karkhoff vun Havanna.

Ehen: Capablanca hett 1921 sien eest Ehefru Gloria Simioni y Betancourtheiraadt, mit de he wenig Maand tovör dör den kubaanschen Miinister Gonzalo de Quesada bekannt maakt wurrn weer. Se stamm ut en Familie vun kubaansch Patrioten, de för hör Verdeensten in’n Unafhängigkeitskrieg uttekent wurrn weer.[1] De Ehe, ut de twee Kinner hervörgahn sünd, wurr 1937 schett. An‘n 20. Oktober 1938 hett he in New York sien tweet Fru Olga Chagodaev (borene Choubaroff) (* 23. September 1898 in Georgien, † 24. April 1994 in Manhattan) heiraadt, en russisch Prinzessin, de he 1934 kennen lehrt harr.[2]

Speel[ännern | Bornkood ännern]

De Stil vun Capablanca weer düchtig solide. He speel mit groot Lichtigkeit un gull in sien best Tiet tüschen 1914 un 1924 as meest nicht o besiegen. He sülvst hett seggt, dat he in Endspelen bit to 25 Tüüg (nich Halftüüg) vörutbereken dee. Wegen sien präzis Speel wurr Capablanca ok de Schachmaschien nöömt. Van 1914 bit 1927 hett he blots fief Turnierpartien verloren, vun 578 eernsthaft Partien blots 36 insgesamt 36.[3][4]

Neben sien hervörragend Technik weer Capablanca ok för sien so nöömt „petites combinaisons“ bekannt: körttüügig, nich besünners komplizeert Kombinatschonen, de aber wiet in Vörut sehn wurrn mussen.

Capablanca weer dorvan övertüügt, dat Schach sien Reiz verleesen dee, wenn künftig wegen de hooch Speeltechnik vun de Schachmeesters de meesten Partien remis ennen deen („Remisdood“ vun dat Schachspeel). He hett dorum en Schachvariante up en grötter Brett mit tosätzlich Figuren vörslahn, um dat Speel noch komplizeerter to maken. Dat hett sück woll nich dörsett, eenig modern Varianten to dat herkömmlich Schach bauen aber dorup up. De wiedere Entwicklung hett aber wiest, dat Capablanca de Komplexität vun dat Schachspeel ünnerschätzt hett; bit hüüd is sien Angst för den Remisdood, ok wenn man de enorme Speelstärkt vun de Schachcomputer mit upführt, nich Wirklichkeit wurrn.

Sien hööchst [[historsch Elo-Tall] vun 2877 reck Capablanca in‘n Mai 1921 nah den Gewinn vun de Weltmeesterschap gegen Lasker.[5]

Liste vun de Turnier- un Wettkampergevnisse[ännern | Bornkood ännern]

Johr Turnier Oort Ergevnis/Punktetahl Rang
1901 Wettkamp gegen Juan Corzo Havanna 7/13 (+4 =6 −3) Capablanca siegt mit 7-6
1906 Körtwettkamp mit Robert Raubitschek New York City 2/2 (+2 =0 −0) Capablanca siegt mit 2-0
Mannschaftskämpe vun de Universitäten New York City 4,5/5 (+4 =1 −0) Capablanca speel för de New Yorker Columbia University.
1909 Wettkamp gegen Frank James Marshall New York City 15/23 (+8 =14 −1) Capablanca siegte mit 15-8
1910 Meesterschap vun de New York State Chess Association New York City unbekannt 1. Platz
1911 Meesterschap vun de New York State Chess Association New York City 9,5/12 (+8 =3 −1) 2. Platz
Internatschonal Turnier San Sebastián 9,5/14 (+6 =7 −1) 1. Platz
1913 Wettkamp mit Charles Jaffé New York City 2,5/3 (+2 =1 −0) Jaffé gab auf beim Stand von 2,5-0,5 för Capablanca.
Meesterschap vun de New York State Chess Association New York City 11/13 (+10 =7 −1) 1. Platz
Internatschonal Turnier Havanna 10/14 (+8 =4 −2) 2. Platz
Rice-Gedenkturnier New York City 13/13 (+13 =0 −0) 1. Platz
1914 Internatschonal Turnier Sankt Petersburg 13/18 (+10 =6 −2) 2. Platz
1915 Meesterschap vun de New York State Chess Association New York City 13/14 (+12 =2 −0) 1. Platz
1916 Rice-Gedenkturnier New York City 14/17 (+12 =4 −1) 1. Platz
1918 Manhattan-Turnier New York City 10,5/12 (+9 =3 −0) 1. Platz
1919 Wettkamp mit Boris Kostić Havanna 5/5 (+5 =0 −0) Capablanca wunn mit 5-0
Internatschonal Turnier Hastings 10,5/11 (+10 =1 −0) 1. Platz
1921 Wettkamp um de Weltmeesterschap gegen Emanuel Lasker Havanna 9/14 (+4 =10 −0) Lasker hett den Wettkamp bi en Stand vun 5-9 upgeven (dat wurr up 6 Gewinnpartien speelt), Capablanca wurr nee Weltmeester.
1922 Internatschonal Turnier London 13/15 (+11 =4 −0) 1. Platz
1924 Internatschonal Turnier New York City 14,5/20 (+10 =9 −1) 2. Platz
1925 Internatschonal Turnier Moskau 13,5/20 (+9 =9 −2) 3. Platz
1926 Internatschonal Turnier Lake Hopatcong 6/8 (+4 =4 −0) 1. Platz
1927 Internatschonal Turnier New York City 14/20 (+8 =12 −0) 1. Platz
Wettkamp um de Weltmeesterschap gegen Alexander Alexandrowitsch Aljechin Buenos Aires 15,5/34 (+3 =25 −6) Aljechin winnt mit 18,5-15,5 un wurrd nee Weltmeester.
1928 Internatschonal Turnier Bad Kissingen 7/11 (+4 =6 −1) 2. Platz
Internatschonal Turnier Berlin 8,5/12 (+5 =7 −0) 1. Platz
Internatschonal Turnier Budapest 7/9 (+5 =4 −0) 1. Platz
1929 Internatschonal Mannschapsturnier: England-Utlännsch Gäste Ramsgate 5,5/7 (+4 =3 −0) Capablanca speel för de Gäste
Internatschonal Turnier Budapest 10,5/13 (+8 =5 −0) 1. Platz
Internatschonal Turnier Karlsbad 14,5/21 (+10 =9 −2) 2.–3. Platz (deelt mit Rudolf Spielmann)
Internatschonal Turnier Barcelona 13,5/14 (+13 =1 −0) 1. Platz
1929/1930 Internatschonal Turnier Hastings 6,5/9 (+4 =5 −0) 1. Platz
1930/1931 Internatschonal Turnier Hastings 6,5/9 (+5 =3 −1) 2. Platz
1931 Wettkamp mit Max Euwe Amsterdam 6/10 (+2 =8 −0) Capablanca winnt mit 6-4
Meesterturnier New York City 10/11 (+9 =2 −0) 1. Platz
1934/1935 Internatschonal Turnier Hastings 5,5/9 (+4 =3 −2) 4. Platz
1935 Internatschonal Turnier Moskau 12/19 (+7 =10 −2) 4. Platz
Internationales Turnier Margate 7/9 (+6 =2 −1) Nedderlaag gegen Samuel Reshevsky 2. Platz
1936 Internatschonal Turnier Margate 7/9 (+5 =4 −0) 2. Platz
Internatschonal Turnier Moskau 13/18 (+8 =10 −0) 1. Platz
Internatschonal Turnier Nottingham 10/14 (+7 =6 −1) 1.–2. Platz (deelt mit Michail Botwinnik)
1937 Internatschonal Turnier Semmering, Baden bi Wien 7,5/14 (+2 =11 −1) Nedderlaag gegen Erich Eliskases 3.–4. Platz (deelt miit Samuel Reshevsky)
1938 Meesterturnier Paris 8/10 (+6 =4 −0) 1. Platz
AVRO-Turnier Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Grunneng, Zwolle, Haarlem, Utrecht, Arnheim, Breda un Leiden 6/14 (+2 =8 −4) Nedderlagen gegen Paul Keres, Max Euwe, u. a. 7. Platz
1939 Internatschonal Turnier Margate 6,5/9 (+4 =5 −0) 2.–3. Platz (deelt mit Salo Flohr)
Schacholympiade Buenos Aires 11,5/16 (+7 =9 −0) Capablanca speel an dat eerste Brett för Kuba

Film[ännern | Bornkood ännern]

  • Schachfieber (1925) mit Capablanca as Nebendorsteller in de Filmhumoreske

Werke[ännern | Bornkood ännern]

  • My chess career (1920, dt.: Meine Schachkarriere)
  • Chess fundamentals (1921), Deutsche Ausgabe: Grundzüge der Schachstrategie, Joachim Beyer Verlag, Eltmann 2007 ISBN 978-3888052927.
  • A Primer of Chess (1935)
  • Ultimas lecciones (1942), Deutsche Ausgabe: Letzte Schachlektionen, Joachim Beyer Verlag, Eltmann 2014 ISBN 978-3940417558.

Literatur[ännern | Bornkood ännern]

  • Max Euwe, Lodewijk Prins: Capablanca. Das Schachphänomen. Das Schacharchiv, Hamborg 1979.
  • Harry Golombek: Capablanca’s Hundred Best Games of Chess. G. Bell & Sons, London 1947 (Utgaav 1980: ISBN 0-7135-1962-2, düütsch Översetten 1970 ünner den Titel J. R. Capablanca, 75 seiner schönsten Partien).
  • Wassilij N. Panow: Capablanca – das Schachphänomen. Vom Wunderkind zum Schachweltmeister. Franckh, Stuttgart 1982, ISBN 3-440-05110-2.
  • Robert Hübner: Der Wettkampf Capablanca – Aljechin, Buenos Aires 1927. In: Schach, 1998, Heft 5: S. 5–22, Heft 6: S. 52–71, Heft 8: S. 55–69.
  • Isaak und Wladimir Linder: Das Schachgenie Capablanca. Sportverlag, Berlin 1988, ISBN 3-328-00238-3.
  • Miguel A. Sánchez: José Raúl Capablanca. A chess biography. McFarland, Jefferson NC 2015. ISBN 978-0-7864-7004-4.
  • Edward Winter: Capablanca. McFarland, Jefferson NC 1989, ISBN 0-89950-455-8.
  • Werner Lauterbach: José Raoul Capablanca. Ein Schachmythos. Rau, Düsseldorf 1989, ISBN 3-7919-0286-5 (mit Bidrääg vun sien Ehefru Olga Capablanca-Clark un Michail Botwinnik).
  • Fritz C. Görschen: Capablancas Verlustpartien. Das Schach-Archiv, 2. Uplaag, Hamborg 1976.

Weblinks[ännern | Bornkood ännern]

Commons-logo.svg José Raúl Capablanca. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

Enkeld Nahwiesen[ännern | Bornkood ännern]

  1. Colonial and Foreign News. In: The British Chess Magazine. Mai 1922 (herutbrocht 1. Mai 1922). S. 206.
  2. Edward Winter: The Genius and the Princess (1999)
  3. André Schulz: Raul Capablanca, zum 130sten Geburtstag In: de.chessbase.com. 19. November 2018, afropen an’n 25. März 2020.
  4. Fritz C. Görschen (1976)
  5. Capablanca sien historsch Elo-Tall nah Jeff Sonas