Proterozoikum

Vun Wikipedia
Wesseln na: Navigatschoon, Söök
Äon Ära/Tietöller Periood Anfang
vör Ma
P
H
A
N
E
R
O
Z
O
I
K
U
M
Känozoikum
Eerdneetiet
Duer: 65,5 Ma
Neogen 23,03
Paläogen 65,5  
Mesozoikum
Eerdmiddelöller
Duer: 185,5 Ma
Kried 145,5  
Jura 199,6  
Trias 251,0  
Paläozoikum
Eerdöllerdom
Duer: 291 Ma
Perm 299,0  
Karbon 359,2  
Devon 416,0  
Silur 443,7  
Ordovizium 488,3  
Kambrium 541,0  
P
R
O
T
E
R
O
Z
O
I
K
U
M
Neoproterozoikum
Nee
Proterozoikum
Duer: 458 Ma
Ediacarium 630    
Cryogenium 850    
Tonium 1.000    
Mesoproterozoikum
Middlere
Proterozoikum
Duer: 600 Ma
Stenium 1.200    
Ectasium 1.400    
Calymmium 1.600    
Paläoproterozoikum
Fröh
Proterozoikum
Duer: 900 Ma
Statherium 1.800    
Orosirium 2.050    
Rhyacium 2.300    
Siderium 2.500    
A
R
C
H
A
I
K
U
M
Neoarchaikum
Duer: 300 Ma
2.800    
Mesoarchaikum
Dauer: 400 Ma
3.200    
Paläoarchaikum
Dauer: 400 Ma
3.600    
Eoarchaikum
Duer: n. def.
4.000    
Hadaikum
Duer: n. def.
  4.600    

Dat Proterozoikum (vun’t gr.: próteros „fröh, vörher“ un zôon „Leevwesen“) is en Äon vun de eerdtietlich Entwickeln in’t Präkambrium. En ole Beteken, de nich mehr bruukt warrt, is Algonkium. Dat Äon reckt vun vör 2,5 Milliarden Johr bit ruchweg vör 542 Millionen Johr. Dorför leeg dat Archaikum un dat Phanerozoikum keem dorna.

Atmosphäär[ännern | Bornkood ännern]

Dat Markmol vun’t Proterozoikum is dat Vörkamen vun en Suerstoff bargend Atmosphäär. To’n Enn vun’t Archaikum, vör ungefäähr 2,5 Mrd. Johren füng de Suerstoffandeel in de Luft an to stiegen. De Produkschoon vun Suerstoff dör oxygen fotosynthetisch Leevwesen harr woll al ruchweg een Millard Johren vörher anfnugen, man eerst to dissen Tietpunkt weer de Suerstoff ok an de Atmosphäär afgeven. Vörher is de Vörgang dör de Suerstoffopnahm bi de Oxidatschoon vun anorgaansch Stoffen in’t Seewater, sünners vun Iesenionen un Ionen vun annere Swormetallen, hinnert. Disse in’n reduzeerten Tostand vörliggenden Metallionen weern in’l Loop vun de Tiet to Oxiden ümwannelt, eerst dorna künn de fre’e Suerstoff in de Atmosphäär kamen.

Mit Anstiegen vun de Suerstoffkonzentratschoon in de Atmosphäär künn sik denn ok Ozon billn, de in de Laag weer, dat för Leevwesen schäädliche UV-Licht to filtern. Eerst dör den Suerstoff is op de Eer de Entwicklen vun Beester möglich worrn. Dat Klima weer vun Tiet to Tiet bannig anners, as wie dat vundaag kennt. Henwiesen düüdt t. B. op weltwiet Veriesen („Sneeball Eer“).

Entwickeln vun’t Leven[ännern | Bornkood ännern]

Al de Naam Proterozoikum wiest an, dat sik dat hier üm de Tiet hannelt, as dat deersch Leven to entwickeln anfäng. Fossil Överresten vun Leevwesen sünd funnen worrn, de aver swor to de hüüt bekannten Stämm vun de Beester totoorden sünd. Wieldat disse eersten deerschen Formen kuum sowat as’n Skelett oder harde Schalen harrn, hebbt vele morphologische Strukturen dorvun nich överduert. Jemehr Formen un Utsehn sünd dorüm blots swor torüchtoverfolgen. Dorto kummt, dat de geologischen Schichten, wo de Fossilen binnen sünd, to’n groten Deel mit de Tiet verännert worrn sünd.

Ut hüütige Sicht sünnerbore Levensgemeenschoppen hebbt sik in de flachen, warmen Seen dicht bi de Küsten rutbillt, as se in de Fossilen vun de bekannten Ediacara-Fauna överduert hebbt. Mit Enn vun’t Proterozoikum an de Wennen to’n Kambrium, so schient dat, hett dat de mehrsten Stämm vun’t Deertenriek as Grundlaag för de kambrische Explosion al geven.

Indelen[ännern | Bornkood ännern]

Stromatolithen ut dat Proterozoikum

Dat Proterozoikum warrt in de folgenden Äras ünnerdeelt:

Blangento gifft dat noch en annere Indelen:

kiek ok[ännern | Bornkood ännern]

Websteden[ännern | Bornkood ännern]