Butan

Vun Wikipedia
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Egenschoppen in’n Vergliek
Naam n-Butan[1] Isobutan[2]
Strukturformel Butan Skelett.svg Isobutan 1.svg
CAS-Tall 106-97-8 75-28-5
Summenformel C4H10
Molare Masse 58,12 g·mol−1
Kortbeschrieven bi 20 °C un 1013 mbar gasförmig
Smöltpunkt −138,29 °C −159,42 °C
Kaakpunkt −0,50 °C −11,7 °C
Dampdruck (20 °C) 208 kPa 301,9 kPa
Dicht bi 0 °C, 1013 hPa 2,71 kg·m−3 2,70 kg·m−3
Löslichkeit 61 mg·l−1 49 mg·l−1
Ünnere Explosionsgrenz

(UEG)

1,4 Vol% 1,5 Vol%
33 g·m−3 37 g·m−3
Bövere Explosionsgrenz

(OEG)

9,4 Vol% 9,4 Vol%
231 g·m−3 231 g·m−3

De Butanen sünd en Stoffgrupp binnen de Grupp vun de Alkanen, de dör de Summenformel C4H10 kenntekent sünd. De Grupp besteiht blots ut twee Vertreders, de as n-Butan un iso-Butan betekent warrt un to’nanner isomer sünd. Bi beide Stoffen hannelt sik dat üm brennbore Gasen ahn Klöör, de licht fletig to maken gaht (Fletiggas). Se löst sik kuum in Water, dorför aver goot in Ethanol un Ether[3].

Vörkamen un Dorstellen[ännern | Bornkood ännern]

De Butanen kamt natürlich in’t Eerdgas vör, warrt aver ok dör Cracken ut Eerdööl wunnen. Scheedt warrn künnt de beiden Isomeren dör Adsorpschoon un frakschoneerte Desorpschoon an Aktivkahl oder Zeolithen. Iso-Butan warrt in grote Mengden ut n-Butan dör Isomeriseren wunnen mit en Mischen ut Aluminiumchlorid un Chlorwaterstoff as Katalysater[3].

Bruuk[ännern | Bornkood ännern]

In de cheemschen Industrie warrt Butanen veel to’n Dorstellen vun C4-Alkenen as 1,3-Butadien, But-1-en, But-2-enen un Isobuten bruukt, as ok för de Synthees vun högere Kohlenwaterstoffen (för „Alkylatbenzin“), Thiophen oder Oxidatschoonsprodukten as tert-Butylhydroperoxid. Grote Bedüden hebbt de Gasen ok as Brenngas to’n Heizen, Küllmiddels oder as Driefgasen[3][4].

Sekerheit[ännern | Bornkood ännern]

As all Alkanen hebbt ok de Butanen en narkotiseren Wirken. Bi en Atendepresschoon, de dordör utlöst warrt, künnt Effekten op dat Zentralnervensystem utlöst warrn, so as Opregen, Euphorie oder Övergeven. Hoge Dosen künnt sik ok slecht op den Bloodkreisloop un dat Hart utwirken un to’n Bispeel Hartrhythmusstören utlösen[4].

Borns[ännern | Bornkood ännern]

  1. Indrag to n-Butan in de GESTIS-Datenbank, afropen an’n 21. Februar 2013
  2. Indrag to Iso-Butan in de GESTIS-Datenbank, afropen an’n 21. Februar 2013
  3. a b c Wissenschaft-Online-Lexika: Indrag to „Butanen“ in’t Lexikon der Chemie, afropen an’n 17. November 2011.
  4. a b Thieme Chemistry (Rgv.): Indrag to Butanen in’t Römpp Online. Version 3.29. Georg Thieme Verlag, Stuttgart 2012, afropen an’n 17. November 2011