Berlinit (Mineral)

Vun Wikipedia
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Berlinit
Berlinite.jpg
Synthetische Berlinit-Kristallen.
Cheemsch
Tohopensetten
Al[PO4]
Mineralklass Phosphaten, Arsenaten, Vanadaten
8.AA.05 (na Strunz)
38.04.02.01 (na Dana)
Kristallsystem trigonal
Klöör ahn Klöör, hellrosa, graurosa
Streekklöör witt
Mohshard 6,5
Dicht (g/cm³) 2,64 – 2,66
Gleem Glasgleem
Transparenz dörsichtig bit
dörschienend
Brook musselig
Splitten keen
Indruck fesig, radialstrohligy
köörnig bit massig
faken Kristallflachen
Tweeschenbilden
Kristalloptik
Breektall
Dubbelbreken
(optisch Utrichten)
0,008 ; eenassig positiv
Pleochroismus
Winkel/Dispersion
vun de optischen Assen
2vz ~
annere Egenschoppen
Phaaswesseln
Smöltpunkt
cheemsch Verhollen
lieke Mineralen
Radioaktivität
Magnetismus
sünnerlich Kennteken mitünner düüsterrode Fluoreszenz

Berlinit is en roor Mineral ut de Mineralklass vun de „Phosphaten, Arsenaten un Vanadaten“, dat in’t trigonale Kristallsystem mit de cheemschen Tosamensetten Al[PO4] kristalliseert un dormit en Aluminiumorthophosphat is. Berlinit entwickelt tomeist fesige, radialstrohlige oder köörnige bit massige Mineral-Aggregaten mit glasordigen Gleem op de Böverflachen. In reine Form is dat Mineral dörsichtig un ahn Klöör. Dör veelfacke Lichtbreken in’n Fall vun Gidderfehlers oder bi polykristalline Utbilln kann dat aver ok witt utsehn. Wenn Frömdatomen inlagert sünd kann dat Mineral ok graurosa bit hellrosa utsehn un de Transparenz lett na.

Etymologie un Historie[ännern | Bornkood ännern]

Berlinit is to’n eersten mol in de Gruuv Västanå bi Näsum in de sweedschen Gemeen Bromölla opdeckt worrn. Christian Wilhelm Blomstrand hett dat Mineral 1868 eerstmols beschreven un geev em en Naam na den Professer Nils Johan Berlin (1812–1891), de in Lund un Uppsala CVhemie un Mineralogie lehrt hett.

Klassifikatschoon[ännern | Bornkood ännern]

Na de ollen Systematik vun Strunz (8. Oplaag) weer Berlinit in dat Afdeel vun de „waterfre’en Phosphaten ahn frömme Anionen“ inordent un weer dor Deel vun de System-Tall VII/A.01. In de ne’en Systematik (9. Oplaag), de siet 2001 gellt, is dat Mineral jümmer noch in dat Afdeel vun de Phosphaten un annere, ahn wietere Anionen oder Water. De is nu aver wieter ünnerdeelt na de relativen Grött vun de Kationen. Berlinit höört dorna to de Grupp 8.AA.05.

In’n engelschen Spraakruum is vör allen de Systematik na Dana begäng, de Berlinit in de Klass vun de „Phosphaten, Arsenaten un Vanadaten“ inordent un wieter in’t Afdeel vun de waterfre’en Phosphaten un so wieter. Hier is dat Mineral Naamgever för de Berlinitgrupp mit de System-Tall 38.04.02.

Entstahn un Vörkamen[ännern | Bornkood ännern]

Dat Mineral Berlinit entsteiht bi hoge Temperaturen in hydrothermale Lösen oder dör Metasomatoos un kummt faken in Paragenees mit Augelith un Attakolith vör. Faken is dat ok verwossen mit Scorzalith oder Trolleit. As roor Mineral is Berlinit blots an wenige Fundsteden nawiest worrn. Ruchweg twintig Fundöörd sünd bekannt[1]. Blangen sien Tyyplokalität Västanå bi Näsum is dat Mineral ok an’n Steenbrook Hålsjöberg bi Torsby to finnen. In Düütschland is Berlinit in en Basalt-Steenbrook bi Wiesau-Triebendorf in Bayern un in de Gruuv „Sauberg“ bi Ehrenfriedersdorf in Sassen funnen worrn. Wietere Fundsteden sünd över de Eer verdeelt, so as in Australien, Brasilien, op Madagaskar, in Ruanda, Rumänien, Spanien, Tschechien un in de USA.

Kristallstruktur[ännern | Bornkood ännern]

Berlinit kristallisiert in’t trigonale Kristallsystem un billt vergliekbor mit Quarz spegelte Links- un Rechtsformen ut, wobie de Linksform mit de Ruumgrupp P3121 un de Rechtsform mit P3221 ümschreven warrt. Beide Ruumgruppen höört to de glieken Klass, mit de tweetelligen Ass parallel to [100].

För de Linksform sünd de Gidderparameters a = 4,9458 Å und c = 10,9526 Å meten worrn, för de Rechtsform a = 4.9438 Å und c = 10.9498 Å[2] bi dree Formeleenheiten op een Elementarzell.

Literatur[ännern | Bornkood ännern]

  • Helmut Schröcke, Karl-Ludwig Weiner: Mineralogie. Ein Lehrbuch auf systematischer Grundlage. de Gruyter, Berlin; New York 1981, ISBN 3-11-006823-0, S. 609-610.
  • Paul Ramdohr, Hugo Strunz: Klockmanns Lehrbuch der Mineralogie. 16. Oplaag. Ferdinand Enke Verlag, 1978, ISBN 3-432-82986-8, S. 622.

Borns[ännern | Bornkood ännern]

  1. Mindat – Tall Fundöörd för Berlinit
  2. American Mineralogist Crystal Structure Database – Berlinite (engelsch, Linksform P3121: 2007, Rechtsform P3221: 1997)

Weblenken[ännern | Bornkood ännern]