Bornit

Vun Wikipedia
Wesseln na: Navigatschoon, Söök
Bornit
Bornite.jpg
Cheemsch
Tohopensetten
Cu5FeS4
Mineralklass Sulfid, Solfosolt
VI/D.19-20 (na Strunz)
2.5.2.1 (na Dana)
Kristallsystem orthorhombsch
Klöör bronze- bit kopperfarven
löpt bunt an
Streekklöör grauswatt
Mohshard 3 - 3,5
Dicht (g/cm³) 4,9 - 5,3
Gleem Metallgleem
Transparenz undörsichtig
Brook uneven bit musselig
Splitten undüdlich
Indruck oktaedrisch oder pseudokuubsch
Kristallen; massig
faken Kristallflachen
Tweeschenbilden
Kristalloptik
Breektall
Dubbelbreken
(optisch Utrichten)
Pleochroismus
Winkel/Dispersion
vun de optischen Assen
2vz ~
annere Egenschoppen
Phaaswesseln
Smöltpunkt
cheemsch Verhollen
lieke Mineralen
Radioaktivität nich radioaktiv
Magnetismus magnetsch na’t Hittmaken
sünnerlich Kennteken

Bornit (ok Buntkopperkies, Kopper-Lazur oder Kopperlasurierz nöömt) is en faken vörkommend Mineral ut de Klass vun de Sulfiden mit en Mengdenproportschoon vun Metall:Swevel > 1:1. Dat Mineral kristalliseert in’t orthorhombsche Kristallsystem un bildt sik tomeist teemlich massig ut. Kristallen in oktaeder- oder pseudokuubsch Form sünd eher roor. De Klöör is as Bronze oder Kopper.

Struktur[ännern | Bornkood ännern]

Bornit kristalliseert toeerst as Hooch-Bornit in dat kuubsch Kristallsystem. Wenn dat Mineral afköhlt wannelt sik dat bei ca. 270°C üm in dat so nöömte intermediäär Bornit, wat en metastabil kuubsch Struktur hett. Bi 200 °C geiht dat denn över in dat bestännige orthorhombsch Deep-Bornit.

Historie un Naam[ännern | Bornkood ännern]

Bunt anlopen Bornit.

Bornit hebbt de Lüüd al siet 1725 kennt, man siek offiziellen Naam kreeg dat Mineral eerst 1845 na den öösterriekschen Mineraloog Ignaz von Born. De bargmännsche Naam Buntkopperkies kummt dorvun, dat Bornit an de Luft gau bunt anlopen deit, as dat op dat Bild to sehn is.

Entstahn un Vörkamen[ännern | Bornkood ännern]

Bornit kummt op magmatschen, hydrothermalen oder sedimentär’n Weg in Pegmatit oder Skarn tostannen. Dorbi kummt dat faken in Sellschop mit verscheeden annere Sulfidmineralen vör, as Chalkopyrit, Chalkosin, Pyrit aver ok mit Quarz.

De gröttsten Vörkamen gifft dat in Mexiko un in den US-Bundsstaat Montana. Wietere Lagersteden gifft dat in Mansfeld in Sassen-Anholt un in’t düütsche Rhienland, in’t engelsche Cornwall, in Dzhezkazgan in Kasachstan, in Kipushi un Likasi in de Demokraatsche Republiek Kongo un in Bisbee (Arizona), USA.

Verwennen[ännern | Bornkood ännern]

Vun wegen sien hogen Kopperandeel vun ungefäähr 63% un sien wiet Vörkommen tellt Bornit to de wichtigen Koppermineralen.