Wikipedia:Mi fehlt dat Woort

Disse Siet schall hülpen, wenn di mal en Översetten vun en Fachbegreep oder en anner Woort in dat Plattdüütsche fehlt. Annere Bruker weet villicht dat Woort oder finnt bi spezielle Utdrücken en Indrag in en Wöörbook un köönt di hülpen.

Öllere Fragen staht in dat Archiv.

Hier kannst du een ne'e Fraag indragen

Mol en beten ut de Botanik

Ik mutt seggen, hier fehlt mi doch allerhand:

Generell. Ik meen, dat Iwoelbern sück dor ok bannig torüchholt,plattdüütsch Naams to verwennen. Dat is ok to'n Bispeel all mit Filapers so. Deelwies gifft dat up düütsch all kien düütsch Naams. Un so en Mischmasch vun all wat, is man slecht. Dor söllt sück de Faklüüd, oder de sück dorför hollen dooht, woll nich eenig wurrn. Eastfrisian ✍ 21:50, 2. Jan. 2010 (CET)

Bitte allens in Wikipedia:Wikiprojekt_Biologie/Planten_un_Bööm sammeln, dormit dat opletzt ok tosamenpasst. HeikoEvermann ✍ 23:59, 2. Jan. 2010 (CET)

Farn

Slangenkruut, hebb ik enerwegens funnen, man wat is denn Baumfarn? --Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Slangenkruud passt. Ans gifft dat ok noch Wormkruud. Ok Foorn/Foren is plattdüütsch. För Baumfarn gifft dat nu ganz wiss keen plattdüütsch Woord, dor helpt also blot en Neologismus oder du bruukst den latienschen Naam. --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

Wormkruut steiht bi Böning för Rainfarn, wat ja en ganz annere Plant is.--Bolingbroke ✍ 01:04, 3. Jan. 2010 (CET)

Hest recht. Ik bün blot von'n Naam utgahn. Ik heff betnuto gornich wüsst, dat disse gelen Blomen Rainfarn heten doot... Denn fallt Foorn/Foren ok weg. Dat gellt ok för Rainfarn. --::Slomox:: >< 01:45, 3. Jan. 2010 (CET)

Algen

Up Platt ok Algen?--Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Is in de annern germaanschen Spraken ok bekannt. HeikoEvermann ✍ 23:59, 2. Jan. 2010 (CET)

De Algen as besünnere Grupp hebbt sik de eerst de Biologen utdacht un dorvon kummt Alge ok direkt ut dat Latiensche. Dat heet op Platt jüstso Algen. För de Mikroalgen, de een blot ünner't Mikroskoop sehn kann, hett dat Plattdüütsche natürlich keen egen Naam. De Grootalgen fallt ünner Dang (de ole plattdüütsche Naam) oder Tang (datsülve Woord utlehnt ut dat Skandinaavsche). --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

Lärche

De Boom, de de Nadeln afsmieten deit. Amenne Lärk?--Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Mien Vörslag is Lärkendann. HeikoEvermann ✍ 23:59, 2. Jan. 2010 (CET)

De Boom kummt bi uns normal nich vör. Blot anplant. Warrt denn faken as Grän betekent. Grän kann aver ok för annere Nadelbööm bruukt warrn. Lärk na dat hoochdüütsche Vörbild gifft dat ok. --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

Eibe

In use Naberlänner (Holland, Däänmark, Sweden) hefft se wat mit Taxus. Gifft dat dor nix up Platt för? Is doch en gsnz olen Boom...--Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Taxus is latiensch. Eastfrisian ✍ 21:44, 2. Jan. 2010 (CET)

Dat weet ik ok, datt dat Latiensch is. Man midderwielen hebb ik bi Hermann Böning Ibe un Iwe funnen. --Bolingbroke ✍ 00:52, 3. Jan. 2010 (CET)

Ive oder Ivenboom, to 'n Bispeel hier. --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

Een Ivenboom hebbt mine grootöllern in eern Garten hebbt. Un dat weer een Taxus.

Ulme

Ik weet noch nich mol, wie düsse Boom utsehn deit? Is de bi us nich just utstorven, wegen en afsunnerliche Süke?--Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Ulmensplintkäfer hett dat Deert glööv ik, aber bi mien Huus steiht en Goldulme. Aber wu de up Plattdüütsch heeten ???Eastfrisian ✍ 21:46, 2. Jan. 2010 (CET)

Mutt so wat as Elm ween. Dat weet ik vun Elmshorn.HeikoEvermann ✍ 23:59, 2. Jan. 2010 (CET)

Vun Elm hebb ik gor nix funnen. Man för Iper un Rüster hebb ik Belegen. So steiht dat ok in use List Wikipedia:Wikiprojekt_Biologie/Planten_un_Bööm.--Bolingbroke ✍ 00:52, 3. Jan. 2010 (CET)

To dat Thema gifft dat en Opsatz in dat Korrespondenzblatt des Vereins für niederdeutsche Sprachforschung 1887 op Sied 67: Die niederdeutschen Namen der Ulme. Dat gifft Ieper oder Iepernboom. De Naam is dör de Forstweertschop ut Flandern importeert. Rüüster oder Rööster is ok mit de Forstweertschop ut dat Hoochdüütsche importeert. De ole plattdüütsche Naam is Elm. Aver disse Naam is nu wohrschienlich utstorven. Denn gifft dat noch Wieke, wat aver woll ok nich mehr besünners begäng is. --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

In dat altnordische is dat Embla. Elm hebb ick hüürt, und ik glöv dat weer ok de Naam de de Reuter wählt hett. Malaclypse 04:29, 1. Apr. 2011 (CEST)

Dolde

Wenn de Planten in Dolden bleihen doot. Hier hebb ik Kluus för funnen, wat an un for sik Klumpen bedüden deit. --Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Dat is en terminus technicus ut de Botanik. Dat glööv ik nich, dat dat dor in de Volksspraak en besünnern Utdruck för gifft. Nedderlandsch un Däänsch hebbt se scherm un skærm. Scherm beschrifft de Form ja ganz good. --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

Steinbrechgewächse

Saxifraga. Kennt dor een wat?--Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Saxifraga is ok latiensch. Eastfrisian ✍ 21:46, 2. Jan. 2010 (CET)

Saxifraga urbium heet bi Klaus-Werner Kahl Jufferntitken. Saxifraga umbrosa schall in Oostfreesland (Menisten-)Jüfferke heten [1]. In dat Jahrbuch des Vereins für niederdeutsche Sprachforschung 1899 steiht jüfferke för Saxifraga cuneifolia in (ok för Oostfreesland). --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

Hahnenfuß

Bi us hebb ik en Artikel Hahnenfoot funnen. Is dat en Neologismus, oder gifft dat hier en olen plattdüütschen Naam? Ik hebb dor Botterbloom funnen, man dat seggt se bi us to'n Löwenzahn. Wohrschienlich is dat Problem, datt dat en akraate Taxonomie nich gifft un in de unnerscheedlichen Kuntreien vun Plattdüütschland de verscheden Planten bunt dör'nanner smeten warrt...--Bolingbroke ✍ 21:31, 2. Jan. 2010 (CET)

Botterbloom warrt as Naam meist för all Blomen bruukt, de geel blöht. Ünner annern even ok för Ranunculus. Schambach hett Düwelslûs för Ranunculus arvensis. För Ranunculus acer gifft dat Kraienfaut un Golden Knopke [2]. Krêjnfaut ok in Dorste [3]. Danneil hett för de Ollmark för Ranunculus repens dat Woord Holtmark. Hahnenfoot lett sik aver ok finnen. --::Slomox:: >< 00:55, 3. Jan. 2010 (CET)

Kleinodien

Wat is dat op platt? Sarcelles ✍ 22:26, 4. Jan. 2010 (CET)

Kummt dor op an, wat dor mit meent wesen schall. Wat för'n Soort Kleinodien. Smuck to 'n Bispeel kannst seggen. Oder Sülver- un Goldkraam. --::Slomox:: >< 22:42, 4. Jan. 2010 (CET)

Verstärkung

Wat is Verstärkung (Militär) op platt?Sarcelles ✍ 22:27, 4. Jan. 2010 (CET)

Er wartete auf Verstärkung: he hett op mehr Truppen töövt. --::Slomox:: >< 22:45, 4. Jan. 2010 (CET)

Einfall

Wat is Einfall (Militär) op platt? Ick wüll Slacht bi Kloosterholt to End översetten. Sarcelles ✍ 22:28, 4. Jan. 2010 (CET) Sarcelles ✍ 22:28, 4. Jan. 2010 (CET)

angriepen/Angreep oder överfallen/Överfall. infallen/Infall geiht aver jüstso good. --::Slomox:: >< 22:38, 4. Jan. 2010 (CET)

Ick glöv dor gifft dat keen platt'sch Wort för; oft hebbt de lüüd denn Lateinsch oder Französsch adapteert. Ick denk mol, "Invasioon" künnt dat ween. Malaclypse 04:34, 1. Apr. 2011 (CEST)

Begrenzt

Wat is begrenzt (im Sinne von beschränkt op Platt?Sarcelles ✍ 22:29, 4. Jan. 2010 (CET)

Het effect van de slag bij Heiligerlee was beperkt. Door de op deze slag volgende nederlaag in de slag bij Jemmingen leverde de overwinning geen strategisch voordeel op. De overwinnaars van de slag bij Heiligerlee werden bij Jemgum grotendeels in de pan gehakt.

De wunnen Slacht von Kloosterholt hett opletzt nich veel scheelt. De Slacht bi Jemmen twee Maand later hebbt Lodewiek un sien Lüüd al wedder verloren un de Vördeel ut de Slacht von Kloosterholt weer wedder weg. --::Slomox:: >< 22:56, 4. Jan. 2010 (CET)

Meerschweinchen

Hebbt wi för disse Familie vun Deerten al en Naam? --Iwoelbern ✍ 13:41, 20. Jan. 2010 (CET)

• Dat hest du hier [4] al mol fraagt. De Antwoort hebb ik, vunwegen de Eenfachheit, rut kopeert:

Dor kenn ik keen Plattdüütsch Woort för. Sünd dat Meerswienken oder hebb wi ok wat egen plattdüütschet? --Iwoelbern 23:55, 15. Mai 2007 (CEST)

"Meerswietje" seggen wi. Termo 20:06, 17. Mai 2007 (CEST)

"Meerswietje" oder "Meerswientje" as in [5]? HeikoEvermann 00:31, 18. Mai 2007 (CEST)

Dat "Meerswienken" hebb ik op [6] funnen. HeikoEvermann 00:33, 18. Mai 2007 (CEST)

Oder eenfach blot Meerswien. --::Slomox:: >< 14:22, 18. Mai 2007 (CEST)

Heuschnupfen

Hausnööf? --Iwoelbern ✍ 15:26, 1. Feb. 2010 (CET)

Kann ik keen Beleg för finnen. Wo ik aver Beleg för heff: Heusnuppen[7], Heisnuppen[8].

Nedderlandsch heet dat hooikoorts. koorts is dat Fever. Ik heff also ok mal Haufever utprobeert to söken. De Schrievwies Heufeber kummt in dat Neddersassisch Wöörbook un in dat Haadler Wöörbook vör. Dor kann ik aver nich rinkieken, kann angahn, dat dor wat anners mit meent is. --::Slomox:: >< 18:19, 1. Feb. 2010 (CET)

Un wat dor ok noch to to seggen is: Dat is en Zivilisationskrankheit, de dat fröher meist gornich geven hett. Dor gifft dat also wohrschienlich keen oold Woord för. --::Slomox:: >< 18:27, 1. Feb. 2010 (CET)

Herrmann-Winter seggt ok Heufeewer. Un Klaus-Werner Kahl Haifewer. --::Slomox:: >< 18:30, 1. Feb. 2010 (CET)

Ik harr dat eenfach tosamensett. Hau seggt wi för "Heu" un Snööv is bi uns de "Schnupfen" (steiht bi Sass av an tweete Steed). Haufever kenn ik nich, künnt wi aver ok nehmen. --Iwoelbern ✍ 18:58, 1. Feb. 2010 (CET)

Aber "Fever" is dat ja man nich. Eastfrisian ✍ 20:32, 1. Feb. 2010 (CET)

Google Böker seggt: De Krankheit is 1828 von John Bostock opdeckt worrn. Bostock hett ehr catarrhus aestivus, summer catarrh oder hay-fever nöömt. Do hett dat heten, dat is en Krankheit, de in de vörigen teihn, föffteihn Johr jümmer fakener bi de högern Klassen vörkamen is. Wieldes hebbt de eenfachen Lüüd de Krankheit nich kennt.

Un von dit hay-fever kummt uns Haufever, dat däänsche høfeber, dat sweedsche höfeber, dat nedderlandsche hooikoorst etc. pp. --::Slomox:: >< 21:19, 1. Feb. 2010 (CET)

Stimmt, op Engelsch heet dat ok vundaag noch hay fever. En Fever ist dat nich, man de Lüüd hebbt dat so nöömt. Kummt vör, dat sik verkehrte Utdrück dörsett, wenn dat nümms beter weet. Aver dat övertüügt mi denn doch. Ik warrt Haufever nehmen... --Iwoelbern ✍ 21:38, 1. Feb. 2010 (CET)

Mit Wieterleiten vun Heifever un Heufever. Hau seggt hier keen Minsch.--Bolingbroke ✍ 23:35, 1. Feb. 2010 (CET)

Kummt op dat "hier" an. Aver gegen Wieterleiden is nix intowennen... --Iwoelbern ✍ 23:37, 1. Feb. 2010 (CET)

PS: In dissen Moment heff ik aver blots den Lenk söcht, schrieven wull ik den Artikel noch nich.

Burschenschaft

...as studentische Verbinnen. Gifft dat en plattdüütsch Woort dorför oder nehmt wi dat as platt maakt Frömdwoort Burschenschop mit rin...? --Iwoelbern ✍ 22:02, 5. Feb. 2010 (CET)

Latiensch bursa weer fröher de Gemeenschopsruum von de Studenten un de Gesellen. Dorvon dat Woord burse. Von dissen Gemeenschopsruum kummt de Utdruck för de Person. Dat sch in Bursche is en hoochdüütschen Luudwannel. Bi Danneil un Dähnert kummt dat Woord Burss vör (mit scharp 's'). Dähnert snackt ok von Studenten.

Aver dat ganze Phänomen Burschenschaft is ja en temlich düütschnational Phänomen. Un in de plattdüütsche Literatur kummt dat Woord ok blot as Burschenschaft vör ([9], [10]). Ik glööv dat beste is, wenn wi dat eenfach original övernehmt. De Interwikis op de:Burschenschaft maakt dat ja nich anners. --::Slomox:: >< 00:13, 6. Feb. 2010 (CET)

Goot, schall so wesen... --Iwoelbern ✍ 00:40, 6. Feb. 2010 (CET)

Note

Wat seggt wi to Note in’n Sinn vun Musik. Ut’n Buuk rut harr ik dat mit Noot översett. De Mehrtall kenn ik as Noten, man de Eentall heff ik noch nienich bruukt. Nu heet aver Noot ok "Not". Dat mutt natürlich nix heten, maakt mi aver unseker. --Iwoelbern ✍ 23:10, 16. Feb. 2010 (CET)

Dat heit einfach "Not" (wenn'ck dat nu nah dat Hochdüütsche schrieben will). Früher wier dor ook ein e an: "ene klocke gheten ... ene note hogher ofte syder" (1454) (Meckl. Wörterbuch) --IP-Los ✍ 00:30, 17. Feb. 2010 (CET)

Ja, ohne Apokoop weer dat beter ut'neen to holen: Note un Noot.--84.137.116.149 12:38, 17. Feb. 2010 (CET)

Etymoloogsche Schrievwies dee ok helpen, dat een dat uteneen holen kann. Dat Woord för de drange Laag is verwandt mit nedderlandsch nood un engelsch need. Etymoloogsch kann een dat also as Nood schrieven. In'n Plural is dat ja noch to kennen: Nööd. De Noot ut de Musik hett etymoloogsch en echt t (nedderlandsch noot, engelsch note). --::Slomox:: >< 15:19, 17. Feb. 2010 (CET)

Wi mööt uns nix neets överleggen, blots dat een dat utenenn hollen kann. Dat weer nich dat eenzige Woort, dat mehrere Bedüden hebben kann. Wenn dat also Noot heten deit, denn heff ik dor keen Problem mit. Ik weer mi blots nich seker. --Iwoelbern ✍ 15:30, 17. Feb. 2010 (CET)

Erz

An un for sik meen ik den Rohstoff, as Iesen-Erz. Gifft dat dor en oolt Woort för? In'n ganz annern Tosamenhang hefft wi ja bi Erz-bischof översett mit Arz-Bischop. Is dat desülvige Woortstamm? Un wo kümmt düt Woort överhoop her? Hefft wi us dat amenne utdacht?--Bolingbroke ✍ 16:14, 20. Feb. 2010 (CET)

Also woneem dat herkummt un so wieter, dat wett ik ok nich. Ik heff egentlich för Erz jümmer dat Woort Ierz bruukt - aver dat weer eenfack so ut’n Buuk rut. Nu heff ik jüst mol keken wat de hoochdüütschen so seggt. Dor steiht dat "erz-" as Vörsülv vun arche- kummt (italieensch arci-). Dor is Arz- as plattdüütsche Sülv shon richtig.

Nu meen ik, dat dat Erz as Mineral vun ehern kummt, wat wedder vun Ut Iesen oder iesern afkummt. Dorüm dücht mi Ierz in den Tosamenhang richtig. Aver as ik segg: Nipp un nau wett ik dat nich. --Iwoelbern ✍ 16:21, 20. Feb. 2010 (CET)

Jo, Arz as in Arzbischop kummt von arci. Dat is in't Middelöller nee in de Spraak kamen. Dat i in dat Woord hett dor för sorgt, dat sik dat a in en e wannelt hett. Dorvon steiht dat Woord in'n Schiller-Lübben ünner erse, ercze, erce. Later is dor denn dör den Berg->Barg-Luudwannel Ars, Arz von worrn.

Dat Woord Erz is dor nich direkt mit verwandt. Dat hett ooldsassisch arut heten, ooldhoochdüütsch aruzi. Mit hoochdüütsch ehern, irden oder engelsch ore is dat nich verwandt. Dat ooldsassische arut is utstorven. Dat Woord arze dat in'n Schiller-Lübben steiht is en Import ut de hoochdüütsche Barglüüdspraak. Den Berg->Barg-Luudwannel hett dit arze al mitmaakt. Nedderlandsch erts is ok ut dat Hoochdüütsche utlehnt. Dat Woord Eerz, dat in'n Sass steiht, is in jüngere Tied noch wedder ut dat Hoochdüütsche utlehnt un hett dat öllere arze verdrängt (twete Mööglichkeit is, dat Eerz un Aarz en Poor billt, bi dat dat Woord in welk Rebeden den Berg->Barg-Luudwannel nich mitmaakt hett un sik denn de Steert-Grupp anslaten hett. En Bispeel is dat Woord sparren/sperren, dat na Sass sparren heet, aver in mien Dialekt spirren utspraken warrt, jüstso as Steert bi uns Stiert utspraken warrt). --::Slomox:: >< 17:44, 20. Feb. 2010 (CET)

Dat verstah ich nich: Dat hoochdüütsche Erz is doch dat sülve as dat engelsche ore. Liekers is dat nich verwandt? Un woneem hest du Eerz in’n Sass funnen? In mien steiht dat Woort nich binnen. --Iwoelbern ✍ 17:50, 20. Feb. 2010 (CET)

Nee, ore un Erz sünd nich verwandt. Erz kummt von aruti un hett afsehn von dat ooldsassische Woord kene bekannten Verwandten. ore kummt von aus un is ünner annern mit latiensch aurum verwandt.

Mit Eerz in'n Sass heff ik mi verdaan. Eerz is een von de plattdüütschen Wöör, de ik eerst dör Wikipedia lehrt heff. Un disse Soort Wöör sünd de meiste Tied ut'n Sass. Ik heff nu jüst versöcht dat Woord to googeln un in de Wöörböker natokieken, aver rein gornix funnen. Wo heff ik dat Woord denn lehrt? Dat Woord is richtig, dat steiht al 1950 in Abhandlungen zur niederdeutschen Philologie. Conrad Borchling zum Gedächtnis‎ op Sied 219 in. --::Slomox:: >< 18:28, 20. Feb. 2010 (CET)

Is Ierz dorna denn verkehrt? Oder ist dat so en Fall as bi Blie und Blee? --Iwoelbern ✍ 18:30, 20. Feb. 2010 (CET)

In Lübben sien Middelnedderdüütsch Wöörbook is:

• êr, êre, n. Erz.
• êren, von Erz, ehern.
• ertse (erse), f. Erz (hochd.).
• ire = êr, n. Erz.

Ik demk mi Eerz is goot. Dat lett so as wenn dat en Hoochdüütschen Impoort is, aver disse Impoort is al en poorhunnert Johr oolt. HeikoEvermann ✍ 20:00, 20. Feb. 2010 (CET)

@Iwoelbern: Nee, Blie un Blee is anners. De Ünnerscheed is temlich oold. Eerz un Ierz is dat sülve as Steert un Stiert oder Eerdbeer un Ierdbeer. Dat is en temlich jungen Ünnerscheed. Verkehrt is dat aver nich. --::Slomox:: >< 20:26, 20. Feb. 2010 (CET)

Na, denn reckt woll en Wieterleiden... --Iwoelbern ✍ 20:38, 20. Feb. 2010 (CET)

Un worüm nu nich Arz, wenn dat al bi Schiller-Lübben steiht un wenn wi bi den Arzbischop ja ok blieven wüllt?--Bolingbroke ✍ 23:45, 20. Feb. 2010 (CET)

Woneem warrt dat denn seggt? Dat helpt uns ja nich, wenn dat vör 500 Johr so bruukt worrn is, un vondaag nich mehr. Wi mööt uns ja eerstmal an de Wöör hollen, de ok vondaag noch bruukt warrt. --::Slomox:: >< 12:26, 21. Feb. 2010 (CET)

Na ja, Arzbischop warrt ja ok annerwegens nich bruukt, as man hier...--Bolingbroke ✍ 16:15, 21. Feb. 2010 (CET)

Na, tomindst in’t Engelsche is de Woortstamm Arci ok vundaag noch to sehn: "archbishop" oder "archangel "--Iwoelbern ✍ 16:17, 21. Feb. 2010 (CET)

Krankheit

Woso steiht denn inne plattdüütsch Wikipedia ümmers dat hoochdüütsche Krankheit? Dat gifft ok plattdüütschen Begreepen as Lieden, Süük, Wehdoog, Krankheed un anner. --188.192.180.46 19:25, 20. Feb. 2010 (CET)

Wi sünd överin kamen, dat wi uns ’n beten an’n Sass hollen wüllt. Und dor steiht Krankheit binnen. Süük steiht dor ok, kann aver ok "Seuche" heten und warrt nich överall för jede Krankheit bruukt. Bi uns tohuus warrt de Utdruck Süük to’n Bispeel blots bruukt, wenn een dat mit’n Magen hett. Krankheed heff ik al so noch nie höört. Un Lieden is en Utdruck, den’n an Steed vun Krankheit bruken kann, de aver ok wat anners bedüden kann. --Iwoelbern ✍ 19:42, 20. Feb. 2010 (CET)

Najo - wenn dat Sass so meent *g* - avers bi uns seggt keen Minsch in Plattdüütsch Krankheit; Süük un Lieden warrn meest bruukt - ok in Begreepen as Crohn'sche Süük (Morbus Crohn) oder Darmlieden --188.192.180.46 20:09, 20. Feb. 2010 (CET)

Worüm schall Krankheed plattdüütscher wesen as Krankheit? Dat ei in Krankheit is jüst desülve Luud as dat ei in Arbeit oder in Heid. Dat gifft woll ok Dialekten, de dat as ee hebbt, aver ei is nich verkehrt. Un de Ünnerscheed t un d liggt dor an, dat na sass'sche Schrievregeln sik de Schrievwies von Wöör mit d an't Enn na't Hoochdüütsche richten deit, denn dat gifft in de Utspraak keen Ünnerscheed twischen d un t an't Woordenn.

To Süük hett Iwoelbern ja al seggt, dat dat Woord blot in welk Dialekten synonym to Krankheit is, in annere nich. Wehdaag is, wat hoochdüütsch Schmerz is, dat passt also gornich. Lieden kann as Synonym bruukt warrn, aver dat is keen Vullsynonym. Dat heet, du kannst nich an jede Steed, an de Krankheit passt, ok Lieden insetten. --::Slomox:: >< 20:21, 20. Feb. 2010 (CET)

Chronisch-entzündliche Darmerkrankungen

gliks dorto: wo kann wi Chronisch-entzündliche Darmerkrankungen översetten? Chronisch-sweerig Darmlieden? --188.192.180.46 20:27, 20. Feb. 2010 (CET)

De Englänner un de Nedderlänner hefft dor dat Woort chronisch gor nich mit bi. Eenfach bloß Entzündliche Darmkrankheiten. Denn kann een avers doch ok glieks Darmsweren nehmen, wenn wi denn Sweren för Entzündung nehmen könnt...--Bolingbroke ✍ 10:31, 23. Feb. 2010 (CET)

Noch en "chroonsch" mit dorvör to stellen, seh ik ok keen Problem in. Wokeen dat noch to frömdwöörig finnt, kann ok "duersom" oder "anhollen Darmsweren" schrieven. --Iwoelbern ✍ 10:41, 23. Feb. 2010 (CET)

Stimmt: Wi seggt duerhaftig. Duerhaftig Darmsweren klingt up jeden Fall beter, as Chronisch-sweerig Darmlieden.--Bolingbroke ✍ 11:23, 23. Feb. 2010 (CET)

verzichten

Ik meen, verzichten is en unschöön hoochdüütsch Frömdwoord in use WP. Dor gifft dat betere plattdüütsche för. Ik kenn sik begeven: Dat begiff di man oder He hett sik dat un dat begeven. Denn kann man ok noch seggen: he/se hett dat un dat laten oder he/se hett dor de Fingers vun laten. Gifft bestimmt noch mehr Wöer för verzichten. oder?--Bolingbroke ✍ 10:26, 23. Feb. 2010 (CET)

Sik begeven keen ik nich. Kenn ik blots in’n Tosamenhang mit "he begifft sik dor hen". De Finger vun wat laten harr ik so allgemeen ok nich nahmen. Dat verbinn ik mehr mit wat nich maken, wat een geern maakt harr, aver an sik verboden oder gefährlich is. dat un dat latern oder ok wat nalaten güng woll. Sik wat verkniepen weer en Mööglichkeit oder von wat afsehn.

Aver wenn wi nu al dorbi sünd, schülln wi ok glieks över dat en egent Lemma nadenken. Schall fröher oder later jo ok’n Artikel vun warrn. --Iwoelbern ✍ 10:39, 23. Feb. 2010 (CET)

afseihn (afsehn), upgäben? --IP-Los ✍ 00:18, 3. Mär 2010 (CET)

Innerer Schweinehund

De Begreep is mi in’t Plattdüütsche noch nich ünnerkamen, liekers weet jeedeen, wovun Phänomen dormit meent is. Ik harr dat al mol in en Artikel as "Binnere Swienhund" verlenkt, man dat is wedder en Fall vun Woort för Woort översett. Gifft dat dor en plattdüütschen Utdruck? Wenn nich, wat wüllt wi dorför as Lemma bruken? --Iwoelbern ✍ 11:50, 7. Mär 2010 (CET)

Den Utdruck gifft dat op Platt nich, Lemma un Artikel bruukt wi also nich. De eenzige Fraag is, woans wi datsülve op Platt utdrücken köönt. Un dat kummt op den Kuntext an. --::Slomox:: >< 12:49, 7. Mär 2010 (CET)

Dat een seggt: "gegen sien egen Swienhund angahn", heff ik al fakener mol höört. Vun dorher harr ik nu nich seggt, dat dat so wat nu gor nich gifft. --Iwoelbern ✍ 16:00, 7. Mär 2010 (CET)

Heff ik noch nich höört. Nich in de Literatur un ok nich sülvs höört. Ik kenn Swienhund blot as Schimpwoord. --::Slomox:: >< 17:07, 7. Mär 2010 (CET)

Mach ’n hoochdüütschen Import wesen. Dat Schimpwoort kenn ik natürlich ok. --Iwoelbern ✍ 17:36, 7. Mär 2010 (CET)

anscheppert

Ick söök dat Woort för wenn "pütt un pann un kaffekann" anscheppert sünd. Ick har dacht dat weer. "De beker het een knuks". Man nu söök ick een book / websiet wo dat steit. Dank ook. 99.11.160.111 14:15, 7. Mär 2010 (CET)

Wat ik funnen heff: Friedrich Woeste, Westfälisches Wörterbuch. Sied 136: „knucks, innere Verletzung, ek heffe enen knucks weg, wenn sich jemand bei schwerer körperl. Arbeit innerlich verletzt. K.“ Dat K. steiht dor för dat Woeste dat ut Heinrich Köppen sien Verzeichniss der Idiotismen in plattdeutscher Mundart, volksthümlich in Dortmund und dessen Umgebung rut hett. Dor steiht: „Knucks wenn jemand bei schwerer körperlicher Arbeit sich innerlich (Muskel, Sehne) verletzt, dann heißt es: ek heffe enen Knucks weg.“

In Versuch eines bremisch-niedersächsischen Wörterbuchs kummt dit vör: „KNUK, auch wohl Gnuk, ein heftiger Stoß, oder Schlag, der einen dunkeln oder dumpfigen Laut macht. [..]“ Un denn noch „Knukken, einen dunkeln Laut hören lassen, als wenn ein Bein zerbricht, oder ein Glied verrenket wird, auch ein verrenktes Glied wieder einspringt.“ un „Knuks, eine Interjection, die einen solchen Laut ausdrücket. [..]“

Dat is allens nich ganz datsülve, aver dat wiest doch, dat dat en Woordgrupp gifft, de mit knacken, knacksen tohoophängt un de soveel bedüden deit as dat, wat von en Stoot oder Slag kummt bedüden deit. Un dat passt ja enigermaten. --::Slomox:: >< 17:03, 7. Mär 2010 (CET)

Bi Hermann Böning: Knuck, Stoß, Puff. Man öber Kaffebekers steiht dor nich bi...--84.137.127.18 10:07, 8. Mär 2010 (CET)

Stecklinge

Wat sünd eentlik Stecklinge up Platt?--Bolingbroke ✍ 00:17, 13. Mär 2010 (CET)

Steekling? Ik meen, dat ik bi Mudders mol so wat höört heff. Aver so richtig platt höört sik dat ok nich an. --Iwoelbern ✍ 00:28, 13. Mär 2010 (CET)

En Pottstamm is en Stück Telg oder sowat, to'n Bispeel von'e Wichel, dat wedder Wuddeln drifft. Passt aver blot op Bööm. För Planten allgemeen gellt dat Woord Paat. --::Slomox:: >< 02:44, 13. Mär 2010 (CET)

Bi mien leven Böning hebb ik midderwielen ok Pat(e), Pote Steckling, Pflänzling funnen. Hebb ik in düssen Sinn noch nie nich höört. Slomox, du mösst up Plattmaker avers noch Steckling tofögen, vunwegen datt dat doch nu würklich noch mol wat anners is, as en Pflänzling--Bolingbroke ✍ 19:00, 13. Mär 2010 (CET)

Paat oder Poot kenn ik vun mein Vadder, man de hett dat blots in’n Tosamenhang mit dat Vereddeln vun Appelbööm bruukt --> en Appelboom poten. Dat is nu wat anners, as Wuddeln drieven un kenn ik ok blots in dissen sünnern Bruuk. --Iwoelbern ✍ 19:06, 13. Mär 2010 (CET)

Jo, dat stimmt ok. Dat bedüüdt allens beids. För veredeln gifft dat op Platt de Wöör paten, enten, empen, proppen, enken, riesen un echtmaken. --::Slomox:: >< 20:26, 13. Mär 2010 (CET)

Heit bi uns ook Pat - Steckling ist oewer ook all begäng. Is ook bi Chyträus tau finnen (Sp. 452): "Seminarium, Colum. plantarium, Plin. ein ort dar men junge bo^eme/ oder ander pa^eten thu^et." "veredeln" is bi uns "riesen", gifft ook 'ne Koort tau in dtv Altas Deutsche Sprache, S. 214.--IP-Los ✍ 20:47, 17. Mär 2010 (CET)

Nu gifft dat denn Artikel Paat (Plant). Dor köönt Ji allens inarbeiden, wenn Ji wüllt.--Bolingbroke ✍ 11:47, 18. Mär 2010 (CET)

anner Sied Stroom X

Bi uns gifft dat de Seggwies ‚anner Sied Oost‘. He is von de anner Sied Oost to'n Bispeel bedüüdt op Hoochdüütsch Er ist von der anderen Seite der Oste/Er stammt von jenseits des Flusses Oste. Besünners fallt op, dat dor keen Artikel steiht. Disse Seggwies kenn ik sülvs blot mit de Oost. Wat ok keen Wunner is, ans gifft dat in mien Ümgegend ok keen Stroom, de so groot is, dat du de Lüüd von disse Sied un de Lüüd von de anner Sied utenannerholen musst. Nu heff ik op de Sied [11] Pass up, dei koamt van anner Siete Emse funnen. Un in Teut sien Haadler Wöörbook un in dat Brannenborg-Berlinsche Wöörbook kummt dat sülve mit de Elv ok vör (seggt Google Böker, rinkieken kann ik dor nich, wat dor nu nipp un nau steiht). Kennt ji dissen Utdruck ok? Is dat allgemeen Platt? --::Slomox:: >< 21:50, 22. Mär 2010 (CET)

Dat kenn ik (un neet bloot van Waterlopen) van tohuus ("Ik bün van anner Kant / anner Sied / güntsied Eems") un ok ut dat Noordfreesk. Was interessant, of dat bi't nederlannsk ok so is. Termo ✍ 22:10, 22. Mär 2010 (CET)

Heff ik nich kennt. --Iwoelbern ✍ 22:13, 22. Mär 2010 (CET)

Nedderlandsch, seggt Google, gifft dat: overkant IJssel, andere zijde IJssel, andere kant IJssel. Kummt aver allens nich faken vör. Normal is overkant van de IJssel. --::Slomox:: >< 23:45, 22. Mär 2010 (CET)

Guntsiet Werser kenn ik nich, avers guntsiet de Werser (un nich: vun de Werser)--84.137.77.67 00:11, 23. Mär 2010 (CET)

Heff ick ook noch nich hürt un donn mal so'n bäten nahkäken, dat Mecklenburgische Wörterbuch hett in Bd. 4, in Sp. 94 "up dirs Kant Kopenhagen stünnen twei Barken", süss steht dor oewer ümmer de Artikel: "dat tweit Hus dirs Kant de Krim wahnt de Vaagt", in Bd. 6, Sp. 306 heit dat (ut Olt Jabel bi Ludwigslust) "von de anner Siet de Elw", donn heff ick noch funnen "güntsit dat grot Water". Bi Reutern findt sick noch "as hei up jensid Gürlitz up den Äuwer kamm" oewer ook "jensid von Gürlitz" - dat is oewer so'n Urtsnam, dor is ja oft kein Artikel bi. Gifft oewer ook de weck, wo denn einer stahn deht: "hei führt nah de Wismer" - dat seggt hüüt oewer keiner miehr -, "hei kümmt ut de Jeiser" (Kirch Jesar). "günt" heff ick nich miehr hürt - dat is woll all utstorben in Mäkelborg, meist ward "droeben" usw. seggt. --IP-Los ✍ 17:30, 26. Mär 2010 (CET)

ammel

Wat ist een Ammel

De Hoochdüütschen seggt dor Eimer to, de Nedderlandschen emmer, de Engelschen bucket: Ammel. --::Slomox:: >< 20:37, 23. Mär 2010 (CET)

De Oostfreesen seggt ok "Emmer". Eastfrisian ✍ 06:19, 24. Mär 2010 (CET)

Internationaler Währungsfonds

Wat seggt wi dor? Internatschonal Geldsortenfonds düch mi ganz goot. Denn wi hefft ja Geldsoort för Währung. Oder lever Internatschonal Valutafonds, as up Däänsch oder Sweedsch? Oder Internatschonal Monetäär Fonds, as up Nedderlannsch? Ik glööv nich, datt wi nu just dat hoochdüütsche Frömdwoort nehmen schollen...--Bolingbroke ✍ 11:37, 26. Mär 2010 (CET)

Ut’n Buuk rut harr ik dat mit dat hoochdüütsche Frömdwoort schreven, aver villicht is Internatschonal Geldsortenfonds doch beter. De annern Begrepen gefallt mi nich. --Iwoelbern ✍ 13:45, 26. Mär 2010 (CET)

Utgahn mööt wi ja von monetary fonds. Währungsfonds is blot en hoochdüütsch Översetten von dat engelsche Original. Un monetary lett sik nich good as Geldsoort översetten. monetary is dat Abstrakt-Adjektiv to money. Also wat, wat mit dat Geldsystem to doon hett. Ik denk Geldfonds drippt dat beter. --::Slomox:: >< 15:55, 26. Mär 2010 (CET)

Dat is en Slumpslag, düsse Utdruck:Geldfonds! Mi dücht dat veel beter, as Geldsortenfonds, sunnerlich, wenn en sik de Upgaven vun den IGF ankieken deit. Mit Geldsorten-Politik hett de ja gor nix to doon. Wenn dor numms wat gegen hett, schuuv ik de ganze Sake.--Bolingbroke ✍ 12:38, 27. Mär 2010 (CET)

Dat maak man so, gefallt mi ok beter --Iwoelbern ✍ 13:30, 27. Mär 2010 (CET)

Größenwahn

Gröttenwahn? oder gifft dat dorför wat plattdüütscher’t? --Iwoelbern ✍ 21:27, 27. Mär 2010 (CET)

Ik kenn nix. För Gröttenwahn gifft dat tominnst twee Belege: [12] un [13]. --::Slomox:: >< 17:48, 28. Mär 2010 (CEST)

Paßt nich ganz, oewer viellicht in'n bestimmten Tausamenhang: Oewermaut? --IP-Los ✍ 01:12, 7. Apr. 2010 (CEST)

Amöbe

wat maakt wi dormit? So laten as dat is, verplattdüütschen (Amööb, Amöb, Amööv??) oder schüll dat mööglicherwies en echt plattdüütsch Woort dorför geven? --Iwoelbern ✍ 21:32, 15. Apr. 2010 (CEST)

Dor gifft dat ganz gewiss keen egen plattdüütsch Woord för. Eenfach Amöbe. Op Nedderlandach heet dat ok Amoebe, ofschoonst de normalerwies ja ok Apokoop hebbt. --::Slomox:: >< 22:20, 15. Apr. 2010 (CEST)

Dat is een lateensch wort, dor brukt wi nix to erfinn'. Malaclypse 04:40, 1. Apr. 2011 (CEST)

Korrelation

Ik wull maal ies fragen, wat de kreckte Formel for en Korrelation op Plattdüütsch is.

Wat op Hoochdüütsch mit je ... desto oder je ... umso utdrückt warrt:

• Je mehr ich drüber nachdenke, desto merkwürdiger erscheint es mir.
• Je mehr ich drüber nachdenke, umso merkwürdiger erscheint es mir.

Op Engelsch:

• The more I think about it, the stranger it seems to become.

Op Nedderlandsch:

• Hoe langer ik mij op iets beraad, hoe rarer koomt het mij voor.

Plattdüütsch:

• Je mehr ik dor över nadenk, desto mehr kummt mi dat spijööksch vör.
• Je mehr ik dor över nadenk, ümso mehr kummt mi dat spijööksch vör.
• Ümso mehr ik dor över nadenk, ümso mehr kummt mi dat spijööksch vör.
• Je mehr ik dor över nadenk, je mehr kummt mi dat spijööksch vör.
• Wo mehr ik dor över nadenk, wo mehr kummt mi dat spijööksch vör.

In de Literatur laat sik disse fief Formeln all nawiesen. desto kummt mi hoochdüütsch vör. In 't etymoloogsche Wöörbook steiht in, dat dat Woord von thes thiu kummt, in't Middelöller deste heten hett un dat dat o achtern ut de Kanzleispraak kummt. Dat schull dat Woord so'n beten latiensch utsehn laten (jüst so hebbt se ut bisher dat Woord bishero un ut ihre Majestät den Utdruck ihro Majestät maakt). Dat dücht mi also so, dat desto keen oold plattdüütsch Woord wesen kann.

wo ... wo is na dat sülve Munster as nedderlandsch hoe ... hoe. Ik heff wo ... wo aver ok in Böker ut Regionen funnen, de wied von de Nedderlannen af sünd. Ik nehm an, dat is oold plattdüütsch.

je ... je steiht ünner annern al in Versuch eines bremisch-niedersächsisches Wörterbuchs in. Dat Wöörbook is von 1768. To de Tied weer de hoochdüütsche Influss ja noch nich so. Is also woll ok oold plattdüütsch.

To ümso weet ik gornix.

Weet een von jo dor mehr to? Ideen, Gedanken? --::Slomox:: >< 15:07, 23. Apr. 2010 (CEST)

Ik kenn je mehr...je mehr un segg dat ok sülms so. Je mehr...ümso kenn ik ok, dücht mi ober wat roorer. Je...desto hebb ik up Platt woll ok al höört, dücht mi en hoochdüütschen Import. --Bolingbroke ✍ 15:44, 23. Apr. 2010 (CEST)

Je mehr...desto is seker ’n hoochdüütschen Import - bruuk ik aver ok fakener mol. Vun Huus ut kenn ik an’n ehsten je mehr...ümso. Ümso mehr...ümso kummt mi aver ok nich ganz römd vör. --Iwoelbern ✍ 16:13, 23. Apr. 2010 (CEST)

Bi Karl-Emil Schade in sien Nee Testament hebb ik funnen: „De meent ja doch, so mehr Wöör se maakt, so beter warrd se erhöört“ (Mt. 5,7)--Bolingbroke ✍ 00:28, 25. Apr. 2010 (CEST)

Dor kann ick nu wat tau seggen, is oewer miehrstendeils oewer min Mundort. In Bäuker heff ick funnen:

• "Je slichter dat mit dat Pird bestellt is, desto scharper möt de Spurn sin" (Reuter, Dörchläuchting)
• "Je dicker Drank, je fetter Swin" (Mussäus in Meckl. Jb. [1840], S. 121, Nr. 16)
• "wo mehr Nietieden sei bröchten, wo vüller schenkt Schultenmoder de Gläs’" (Helmuth Schröder, Schulten Fiken)

Ick heff all disse Konstruktionen ook all hürt. "wo ... wo" is noch tämlich olt, Wossidlo hett dat ook: "Wo düller man sik vör ’n düwel schug’t, wo ihrer haalt he eenen." (Meckl. Volksüberlieferungen Bd. 3, S. 383, Nr. 1054). In't Korrespondenzblatt des Vereins für nd. Sprachforschung (1878), S. 56 kannst Du dat ook in ein Gedicht ut Ostfriesland finnen: "Wo kleiner kind, wo groter God". De Schiller/Lübben hett dat ook in: "Wo hoger graet, wo swarer val" usw. "je .. je": Dor hest Du viellicht mal dat hürt: "Je oller, je duller". Dat is ook all olt: io lenger, io mer usw. "desto" geef't ook in ollen Tieden, kenn dat oewer nich as "je ... desto": "Ock gaff he vns wedder de reyne latinische sprake, dat wy latinischen deste beth mit der latinischen sprake sulke scrifft den latinischen konden vohrholden." (1531, Mecklb. Jb. [1859], S. 149), in Schiller/Lübben kannst ook wat finnen. Bi Karl-Heinz Maudauß heff ick in Hinning 2 noch wat anners funnen - hürt heff ick't noch nich: "wo düller du em von Harten magst, 'so weniger kannst du dor denn noch bi daun". "wo ... wo" kann'n noch ümmer hüren, dat warrt oewer bi lütten woll dörch "je ... desto" verdrängt - dat is so mien Indruck. --IP-Los ✍ 14:45, 26. Apr. 2010 (CEST)

Erpressung

gifft dat dorför en plattdüütsch Woort? --Iwoelbern ✍ 19:02, 24. Apr. 2010 (CEST)

Er versuchte Geld von ihm zu erpressen. -> He hett versöcht, em Geld aftopressen. Jüstso op Nedderlandsch un Däänsch. In Schiller-Lübben jemehr Wöörbook steiht ok afpersen in (as ab-, herauspressen). De Form mit Metathees is öller, aver vondaag warrt woll blot noch pressen ahn Metathees bruukt (dör Influss von dat hoochdüütsche Woord, nedersaksisch noch jümmer persen, parsen).

In Eiderstedter Sprichwörter und Erzählungen aus der Chronik von Eiderstedt kummt dat Woord vör: [de Ritter hett] er 400 Mark Silwers afpresst. Dat is aver de eenzige Nawies, den ik finnen kunn. --::Slomox:: >< 23:29, 24. Apr. 2010 (CEST)

Is beter as nix. Wenn ik afpressenso lesen do, kummt mi meist dat Geföhl, ik harr dat al mol höört. Domit kann een tomindst al mol arbeiten. --Iwoelbern ✍ 00:20, 25. Apr. 2010 (CEST)

woller

Ik wunner mi jüst över dat Woord woller, wat datsülve as wedder is. Süht ut as en Blangenform von wedder, aver ik weet nich recht, woans wi von dat e in wedder na dat o in woller kaamt. De Övergang von wedder na weller is en Lambdazismus (gifft dat ok as Rhotazismus [werrer] un as Elision [weer]). Aver von e na o, dat heff ik ans noch nich höört, dat dat geiht. Kunn villicht angahn över en Twischenform wöller (so as Töller ut Teller), bi de de Ümluud wegfullen is (so as bi gung ut güng oder Stuck ut Stück). Oder is woller en egen Woord? Weet dor een von jo wat to? --::Slomox:: >< 20:16, 6. Mai 2010 (CEST)

Ik meen, dat ik dat all mal höört hebb, aber nich in Oostfreesland. Dat schient mi, wenn överhoopt, en bannig old Woort to ween. Eastfrisian ✍ 20:21, 6. Mai 2010 (CEST)

Also leest heff ik dat in twee Texten von'n Rüstringer Schrieverkring. De een von dat westen un de annere von dat oosten Över von'n Jaadbussen. Ok Bolingbroke bruukt dat fakener. Kummt aver ok in dat Wöörbook Wöhrner Wöör ut Dithmarschen vör.

Tominnst Bremen un dat oosten Över von'n Jaadbussen liggt in en Rebeed langs de Weser, in dat de Ümluud faken wegfallt (DIWA). Aver de wegfullen Ümluud helpt ja noch nix, wenn nich vörher dat e en ö worrn is. Un dissen Luudwannel kenn ik blot von de Stoder Geest. Un sülvs op de Stoder Geest sünd dat man blot en poor Öörd. Wenker-Koorten gifft dat dorto bestellt un Felde. Op de Stoder Geest gellt dor bestillt un Fillen, in welk Öörd ok bestöllt/Föllen oder (so as bi mi tohuus) bestüllt/Füllen. Aver dat Ümluud-Rebeed an de Weser un dat annere Rebeed op de Stoder Geest draapt sik narms.

De Lambdazismus mutt op jeden Fall de eerste Luudwannel wesen hebben, de Formen wödder oder wodder gifft dat nich. --::Slomox:: >< 20:44, 6. Mai 2010 (CEST)

In de Stadt Bremen warrt normolerwiese dat Woort wedder bruukt un ok so utspraken. In dat vörmolige Dörp Oorssen warrt bloß woller seggt. Anners kennt se dat hier gor nich. In dat Naberdörp Habenhusen is woller in Bruuk, man ok wedder. De beiden Öörd liggt in'n Bremer Süden, an de Grenz na Neddersassen. Wie dat in de annern vörmoligen Dörper vun Bremen is, weet ik nich. Wie oolt dat is, kann ik nich seggen, Schriftstücke ut düsse Dörper up Platt gifft dat eerst siet de Tied um den eersten Weltkrieg rum.

Tofällig hebb ik just up de Siet vun den Raatskeller Bremen den Henwies funnen, datt de Priölken, de dor inboot sünd, ehrn Naam vun de olen plattdüütschen Wöör Priel oder Priöl hefft. Tominnst gifft dat dor ja ok en Verschoon mit en ö för en e. --Bolingbroke ✍ 14:11, 7. Mai 2010 (CEST)

Kann dat angahn, dat Priel/Priöl en tohooptrucken Form von Priegel is?

Ik glööv aver nich, dat dat to verglieken is. De Övergang e to ö kummt bi dit Woord von de Sülvengrenz twischen twee Vokaals, de phonotaktisch ungünstig is. --::Slomox:: >< 17:04, 7. Mai 2010 (CEST)

In't Bremische Jahrbuch von 1874 gifft dat en Artikel över dat Woord Priölken. Hett nix mit Priegel to doon. Kummt von nedderlandsch prieel. --::Slomox:: >< 17:23, 7. Mai 2010 (CEST)

To woller mutt ik noch seggen, datt dat in Oorssen ok faken as wo'or utspraken warrt. --Bolingbroke ✍ 01:09, 8. Mai 2010 (CEST)

wo’er/woller is in Woonst ok begäng, warrt aver nich so faken bruukt as we’er/wedder. --Iwoelbern ✍ 01:16, 8. Mai 2010 (CEST)

Dissen Ünnerscheid gifft dat ook bi anner Wüür, woll - well, de Grimm schrifft dortau: "die formen mit o sind verdumpfung von e zu o unter einflusz des vorausgehenden w, wie in woche aus wecha, prät. wollte aus welta." So seggt dat ook de Pfeifer up S. 1577: "ahd. wela und mit (mit zu o verdumpftem e nach w) wola (8. Jh.)". Dat is nu 'n anner Wuurt, mag woll oewer ook hier so sien, vergliek ook mnd. efte > ofte. Slomox meint je nu, e > ö > o (oder heff ick Di verkiehrt verstahn?). Sowat gifft dat ja ook, ses, sös, sos. Miehr schrifft dor Lasch in ehr Mnd. Grammatik tau (§ 177, S. 104): "Zum teil ist labialisierung des e > o eingetreten. Vereinzelt schon as. (Gallée § 57) ist wol < wola < wela. wel erhält sich in allîkewel neben allîkewol. In wolde neben welde wollte, das hierher gezogen wird, liegt vielleicht doch ablaut vor. wolk, wol < welk wer (nordnds.) vgl. korrelatives sölk. twolf zwölf." Woans dat nu mit "wedder"/"woller" is, dat kann ick nich seggen, kann äben e>o oder e>ö>o sien. Wrede hett wat oewer "zwölf" schräben (Anzeiger für dt. Altertum u. dt. Litteratur 21 [1895], S. 277): "Der vocal des wortes erscheint als o in einem geschlossenen district an der Weser etwa innerhalb Vlotho-Lübbecke-Rhaden-Rehburg-Bückeburg, im wechsel mit ö um Braunschweig und Gifhorn, besonders oft auf beiden seiten der Weser von der Allermündung abwärts [...], vereinzelt in Schleswig-Holstein und Mecklenburg." In denn Anz. f. dt. Altertum u. dt. Litt. 18 [1892] schrifft hei up S. 473: "Was den vocal betrifft, so herrscht auf nd. boden im westlichen und östlichen drittel ses, im mittleren sös. die grenze zwischen ses und sös ist im w. die Weser von der mündung bis etwa zum einfluss der Aller, weiter (ses-orte cursiv) Verden, Rotenburg, Walsrode, Soltau, Celle, Wittingen, Gifhorn, Öbisfelde, Gardelegen, Calvörde, Helmstedt; im o. Stolp, Schlawe, Zanow, Pollnow, Bublitz, Baldenburg, Neustettin, Konitz, Pr. Stargard, Neuenburg, Tuchel, Culm, Corne, Bromberg, Thorn, Gniewkowo. westlich von Hamburg zwischen Elbemündung und Oste und nördlich der ersteren längs der küste weisen zahlreiche süs auf geschlossenen vocal. zwischen Oste und unterer Weser erscheinen häufige sos." Dieter Stellmacher hett wat oewer "Das Niederdeutsche an der Unterweser" schräben (in Jahrbuch des Vereins f. nd. Sprachforschung 125 [2005], S. 167 f.): "Als Wesergrenze gilt der Fluss zwischen Vegesack bis Bremerhaven; hier treffen in west-östlicher Abfolge aufeinander: sess/soss 'sechs', Emmer/Ammer 'Eimer, jem/ehr 'ihnen', Schwester/Süster 'Schwester', mooi/schön. [...] Es fiel bei der Überprüfung dieser Linie aber auf, dass die Gewährsperson aus Brake mit soss, Ammer, ehr und Schwester Formen gebrauchte, die rechts der Weser üblich sind. [...] Weiter östlich fällt die sog. Moorgrenze auf, zwischen den alten Ämtern Bremervörde und Bederkesa (von Steinau über Bramel, Frelsdorf, Gnarrenburg bis Ostersode). Sie gilt als Palatalisierungsgrenze und trennt westliche soss, Dōs, koft von den östlichen Umlautungen söss, Döss, köft 'sechs, Durst, gekauft'." Peter Martens kennt so'n Ünnerscheid twischen Masch und Geest (Niederdeutsche Dialekt-Varianten in Hamburg, in: Peters, Robert; Pütz, Horst P.; Weber, Ulrich (Hrsg.): Vulpis Adolatio. Festschrift für Hubertus Menke zum 60. Geburtstag, Heidelberg 2001, S. 491), hei schrifft dortau: "Op de Geest hebbt wi Ümluut 'ö' un 'ü'. Man in de Masch nich, dor is dat (ohn Ümluut) "o" un "u". De hochdüütsche Satz 'Er kommt um sechs Uhr', heet op de Geest: 'He kümmt Klock söss.' In de Masch heet dat 'He kummt Klock soss.'" Hei tellt denn ook so' poor "Biespeel-Wöör" up: "he söcht" (Geest)/"he socht" (Masch), "se röppt"/"se roppt", "he höllt"/"he hollt", "söss"/"soss", "för em"/"for em", "föffteihn"/"foffteihn", "se löppt"/"se loppt", "he güng"/"he güng" usw.--IP-Los ✍ 02:24, 9. Mai 2010 (CEST)

Noch en lütt Satz to dat Thema. Ut mien egen Dörp kenn ik blot we'er. Aver nu heff ik een ut'n Naverdörp höört, de ok woller seggt hett. Kennt se also ok bi uns. --::Slomox:: >< 02:02, 20. Sep. 2010 (CEST)

Tätowierung

Tattoo? Tätoweern? Tätoweerung? Tatouage? Oder Huutmaleree? Un wat is dat Verbum tätowieren?--Bolingbroke ✍ 17:40, 11. Mai 2010 (CEST)

Wenn dat wat to finnen gifft (un dat gifft dat ganz gewiss, is ja en Saak, de de Seelüüd uns bröcht hebbt), denn is de eerste Stääd, an de ik söken dee, de Romaans von de Kinau-Bröder. Betnuherto heff ik noch nix funnen, aver ik weet ok nich recht, na wat ik söken schall. --::Slomox:: >< 22:20, 12. Mai 2010 (CEST)

Hm. Ik versöök dat mol mit Robinson Crusoe up Platt. Dor gifft dat tominnst Minschenfreters. Dat speelt ja in de Karibische See. Amenne is dor ok wat över Tatoos to finnen...De Nedderlannschen hefft dat franzöösche Frömdwoord.--84.137.35.215 00:02, 13. Mai 2010 (CEST)

Ik harr dorto Huutbild seggt, as Frömdwoort an ehsten Tätoweeren. AS Verb denn tätoweeren oder sik en Bild steken laten. Mol so ut'n Buuk rut snackt. --Iwoelbern ✍ 01:49, 13. Mai 2010 (CEST)

Also bi uns heit dat einfach "tätowieren". Dat Wuurt kümmt ja von dat Polynesische "tautau". De Utdruck keem so in de tweite Hälft von dat 18. Jh. up. Wossidlo hett dor wat oewer ("Reise, Quatier, in Gottesnaam"): "In England würd tätowiert un ok in Hamburg - hier in Warnmünd' nich. - De von buten (d. h. von Langreisen) kemen, hadden sik oft tätowieren laten. [...] De weck leten sik up 'n ganzen Liew tätowieren, von Kopp bet to Föten." usw. Wiern woll ook de weck, de dat nicht makt hemm, ein von den Seelüd' säd donn tau Wossidlo: "Ne, brandmarken laat ik mi nich". Ook Veih wür ja tätowiert, geef ook 'ne Tätowiertang tau (Meckl. Wörterbuch, Bd.7, S. 38), dor würden de Hamel mit tätowiert.--IP-Los ✍ 15:05, 13. Mai 2010 (CEST)

Crusoe hett nix bröcht. Bi Wossidlo hebb ik desülvigen Stäen funnen, vunwegen datt ik dat Book tofällig in mien Schapp hebb. Sunst bün ik nix vöran kamen. Man dat is ja doch ok al wat!--Bolingbroke ✍ 11:41, 19. Mai 2010 (CEST)

Zahnputzbecher

Heff ik Tähnpott för höört. Ik weet nu nich, wat dat blot en Okkasionalismus (also en Woord, dat een sik spontan överleggt hett) weer, oder en inbörgert Woord. Wenn een von jo dat Woord ok kennt, denn kann he ja man kort bescheed seggen. --::Slomox:: >< 20:55, 20. Mai 2010 (CEST)

Vun Huus ut kenn ik "Tähnputzbeker" . Dat is dicht an’t Hoochdüütsche, is aver jümmers so seggt worrn bi uns. --Iwoelbern ✍ 21:11, 20. Mai 2010 (CEST)

Bi mi is dat genau so. Eastfrisian ✍ 21:15, 20. Mai 2010 (CEST)

"Tähnpott" Höört sik mehr na’n Poot för de Drüdden an. Wat ik aver wiss kennen do is de Utdruck "Teepott". Dat bruukt uns Mudder as’n Schimpwoort, wenn een Dummtüüch vertellt oder wat utfreten hett un sik rutsnacken will. --Iwoelbern ✍ 23:16, 20. Mai 2010 (CEST)

Tähnputzbeker segg ik ok. Tähnpott hebb ik noch nich höört. Dor mutt ik ehr an'n Pott vull Tähne denken. Pott is överhaupt bi us en groten Beker mit Öse an, t.B. de bekannnte Bremer Kaffeepott. Wo wi dor just bi sund: Zähne putzen heet Tähn bössen bi us. Denn kümmt de Tähnputzbeker eerst ut de Hoochdüütschen Tieden. Amenn hefft de olen Plattdüütschen so'n technologischen Fotschritt gor nich kennt?--Bolingbroke ✍ 10:16, 21. Mai 2010 (CEST)

Amenn hefft de olen Plattdüütschen so'n technologischen Fotschritt gor nich kennt? de:Zahnbürste vertellt, dat de modeerne Tähnbörst ut Nylon 1938 opkamen is. De weren aver jümmer noch so hart, dat de kuum to bruken weren un eerst 1950 hebbt se gode Tähnbörsten maakt. Wat vörher weer, weet ik nich. --::Slomox:: >< 13:55, 21. Mai 2010 (CEST)

Leek

Un noch wedder en Woord, dat ik höört heff, dat ik ans narms in'e Böker finnen kunn: leek. Wenn to'n Bispeel de Pott mit de Kaffemelk meist all worrn is, aver noch den lütten Rest nableven is, denn warrt seggt: Den Leek kannst ok wegschüdden.

Mag woll to hoochdüütsch Lache höörn, oder ok to lecken as in der Tau leckte von der Pflanze herunter. Kennt dat een? --::Slomox:: >< 18:58, 27. Mai 2010 (CEST)

So ähnlich. Wenn de Teepott meest güüst is, wurrd ok woll seggt "He is leeg/leech. Of dat nu vun "Lache" oder vun "leeg" a'la "niedrig" (Waterstand) kummt, weet ick nich.Eastfrisian ✍ 19:56, 27. Mai 2010 (CEST)

Dat is noch en anner Woord. Leek hett en k, dat kann nich datsülve Woord wesen. --::Slomox:: >< 20:29, 27. Mai 2010 (CEST)

Dat Woort is mi nich bekannt. --Iwoelbern ✍ 21:48, 27. Mai 2010 (CEST)

Up Hollannsch hett Leek Laie. Up Platt kenn ik dat nich un hebb ok keen Idee. Vun den Satz boven her kann een natüürlich an Laake denken. Lecken gifft dat woll ok, man keen Leeke. Wenn dat vun leeg keem, denn so möss dat Leegde heten. Oostfreesch leeg is datsülvige, wat bi us leddig heet. Paßt ok nich, schaa...--Bolingbroke ✍ 23:39, 27. Mai 2010 (CEST)

Dwarslinie/Kiellinie

de:Dwarslinie un de:Kiellinie sünd all beid plattdüütsche Wöör, dat wiest dat dwars. För dat wohrschienlich originale Dwarslien un Kiellien kann ik keen Nawies för finnen. Wenn also een en Nawies in de Literatur kennt oder finnt, denn dee mi dat freien. --::Slomox:: >< 20:32, 27. Mai 2010 (CEST)

Also funnen heff ick dor ook nicks. "Linie" is all länger tau finnen, oewer in'n militärischen Tausamenhang woll ierst von dat 18. Jh. an af (so schrifft dat de Pfeifer). Is also in de Bedüdung woll wat jünger. De iersten Nahwies, de ick funnen heff, de stammen von't Nederlandsche (Flämsche) her: "Diagonale, f. (math.). Dwarslinie, hoeklyn,, v." Nouveau Dictionnaire Français-Flamand, 1839, S. 180; "zal de dwarslyn, in lengte en rigting, de krachtvereeniging vertegenwoordigen", Grondbeginselen der algemeene natuurkunde, 1850, S. 76 - hier is dat also noch in ein mathematischen Tausamenhang. Viellicht is dat dor nu von oewernamen worden? För Kiellinie (bi uns heit dat Keel, to'n Deil Keil) heff ick so ook nick funnen.--IP-Los ✍ 17:53, 29. Mai 2010 (CEST)

Knieper

Wedder en plattdüütsch Woord, bi dat ik blot weten will, wat ji dat kennt. Ditmal is dat Woord Knieper. Bruukt as Utdruck för en Ohrmarke (Dat Kalv hett en Knieper in't Ohr kregen.). In'n Kuntext weer ganz kloor de Ohrmarke meent, aver ik nehm an, dat Woord lett sik ok good mit Clip weddergeven. Wenn ji dit Woord also al höört hebbt, dat dat Ohrmarke oder allgemener Clip bedüüdt, denn seggt man bescheed. Ik schriev disse Fragen vör allen hier hen, dat ik miene Fundwöör dokumenteert hebb, un dat villicht maal een vörbikummt, de seggt Hoh, dat kenn ik ok! Wenn ji dat Woord nich kennt, denn bruukt ji't nich extra seggen. --::Slomox:: >< 23:44, 10. Jun. 2010 (CEST)

Knieper kenn ik. Un twaars de Scheren vun Krabben up Helgoland. Knieper is an un for sik allen, wo een mit kniepen kann. En sunnerlichen Utdruck för Ohrmarke is dat wiss nich.--Bolingbroke ✍ 00:02, 11. Jun. 2010 (CEST)

In den Sinn kenn ik dat nich, man dat plattdüütsche Woort för Ohrwurm is bi uns Ohrenknieper. Mag dat dor’n Tosamenhang geven? --Iwoelbern ✍ 00:04, 11. Jun. 2010 (CEST)

Ohrenknieper kenn ik ok un dorto "Knieptang" (Kneifzange). Ünner dissen Aspekt hett "kniepen" aber immer mit en Tätigkeit to dohn, nich mit dat Ergebnis. Dorum kunn "Knieper" woll nich ganz richtig ween. "Clip" is mehr Engelsch un "Ohrmark(e)" weer woll dat richtige - klingt aber ok nich good. Blots all mien Meenen. Eastfrisian ✍ 06:31, 11. Jun. 2010 (CEST)

Ik heff jümmers dacht, dat een Knieper een oldmodische Brill is. So een mit twee Gläs, de sick eenen op de Näs klimmt.

Ton/Klei

Wenn Toonpiepen ut Tooneerd maakt wurrn sünd, mütt de denn Toonpiepen heten? Oder Kleipiepen, as in de Nedderlannen? Weet een, of dat dor en Terminus technicus för gifft?--Bolingbroke ✍ 19:27, 13. Jun. 2010 (CEST)

Ik weet nich, watt in’t Plattdüütsche mit Klei meent is. In’n Sass lees ik "Marscherde" - dat is seker nix, worut Piepen maakt warrt. Geoloogsch kann ik mi ok nich vörstellen, dat mit Klei reinen Toon meent is. Op de:WP lenkt "Tonerde" wieter na Alumiumoxid. Also dat kann ik di so op’n Slag nich seggen, wat dat in Wohrheit is. Man ik denk, wenn du dat mit Tooneer översetten deist, kannst nix verkehrt maken. Mit Toon warrt dat aver seker wat to doon hebben, wenn de Piep brennt warrn mutt. --Iwoelbern ✍ 20:25, 13. Jun. 2010 (CEST)

In de Masch hett dat fröher veel Tegeleen geven. De Tegels sünd ut Mascheer brennt worrn. Dor kannst in'n Prinzip ok Piepen von maken. Mit Klei is normalerwies en temlich düüster Bodden/Mineral meent. De Piepen sünd ja mehr ut en hell Mineral. Aver in de Masch gifft dat blot dat swarte. Mit nedderlandsch klei un engelsch clay maakt wi glöövik keen groten Fehler, wenn wi ok to den witten Kraam Klei seggt. --::Slomox:: >< 20:49, 13. Jun. 2010 (CEST)

Wat maakt wi denn mit de geoloogschen Begrepen, de mit Toon to doon hett. Is "Klei" dat plattdütsche Woort för "Ton" oder blievt wi dor bi "Toon"? Dat gifft dor noch eenige Begrepen as "Tonstein", "Tonschiefer", "Schieferton" usw. Un denn gifft dat Ton as Boddenoort oder as Mineral. Lett so, as weer Klei dat Gegenstück to de Boddenoort... --Iwoelbern ✍ 21:19, 13. Jun. 2010 (CEST)

Ik heff in't etymoloogsch Wöörbook nakeken. Ton is ganz un gor en hoochdüütsch Woord. Egentlich noch nichmal hoochdüütsch, dat is blot en oostmiddeldüütsch Dialektwoord wesen, bet Luther dat in de Standardspraak inbröcht hett. De Vokaal is oostmiddeldüütsch, de egentliche Stammvokaal is a. Un dat n kummt egentlich ut'n Akkusativ. Dat hoochdüütsche Originaalwoord is tahe un bi uns hett dat in Hansetieden dâ heten. --::Slomox:: >< 21:33, 13. Jun. 2010 (CEST)

Sass hett Ton, Tonerde as Toon. Dat is denn also as Frömdwoort rinkamen? De Fraag blifft apen, wat wi mit de annern (wetenschopplicehn) Begrepen maakt. --Iwoelbern ✍ 21:55, 13. Jun. 2010 (CEST)

Up Kleigrund wasst good Kantuffels (dor wurrd sogor Werbung mit makt - Kleikantuffels). Aber Marschland hebbt wi ok. Nu fraag mi ber kiener, wat nu wat is. Dor muss ik eerst nahkieken. Eastfrisian ✍ 22:29, 13. Jun. 2010 (CEST)

Klei hett bi uns vääl Leihm mang, das Meckl. Wb schrifft, "fetter, schwerer Boden, stark lehm-, ton- oder mergelhaltig, oft geradezu Lehm". Bi uns heit dat "Ton", dat Wb. verklort dat noch so'n bäten: "Ton zeigt die hd. Lautform; mnd. dâ [...] ist fast ausgestorben." Dat plattdüütsche Wuurt sülben is all vör gaud 'n hunnert Johr nich miehr so bekannt west - ook kuum wat dat eigentlich bedüden dee -, dat Korrespondenzblatt von 1881 hett dor wat in (S. 78): "Hier in Mecklenburg habe ich als seltenes Wort dakule und da-erde gefunden. Es kann nur lehmkule und lehm (lehmerde) bedeuten" (Krause ut Rostock); "Zu Dákùle wäre der Ort Dahausen bei Osnabrück und die Dada, ein Flüsschen im Niederstift Münster zu vergleichen. Die Bedeutung dieses Flussnamens wird vielleicht an Ort und Stelle noch bekannt sein." (Jellinghaus); Hansen schrifft, "im Osnabrückschen" gifft dat "eine sehr versteckte Waldschlucht", "diese Schlucht oder auch 'Kuhle' nennt das Volk die Daënkuhle und erklärt es als Todtenkuhle". Dat Meckl. Wb kennt ook noch ein anner Wuurt vör "Ton": "blagen Leihm".--IP-Los ✍ 13:49, 15. Jun. 2010 (CEST)

Mol kieken...: lehm-, ton- oder mergelhaltig. "Mergel" is en Mischen ut "Ton" un "Kalk", "Lehm" is en Mischen ut "Ton" un "Sand". Dor kamt wi wedder op dat Problem twüschen Wetenschop un Volksweten. Klei is also en Sedimentmischen, dat woll in jeden Fall "Ton" bargt, aver ok noch annere Bestanddeelen opwiest. Nu kann dat angahn, dat dorut ok Piepen brennt worrn sünd, un kann ok wesen dat man dat glieksetten kann mit hoochdüütsch "Tonerde", aver dat seggt noch nix doröver, wat "Ton" denn nu op plattdüütsch is, un woans de dorvun afleidten Wöör "Tonschiefer", "Tonstein" usw. op platt to beteken sünd. --Iwoelbern ✍ 14:20, 15. Jun. 2010 (CEST)

Bi Hermann Böning hebb ik nu Klick oder Klink for Lehm funnen, dat passt to Klinker for harten Tegelsteen.--Bolingbroke ✍ 23:21, 18. Mai 2011 (CEST)

Jo, klicken hett dat heten, wenn se de Wannen mit Lehm verputzt hebbt. Dor kummt dat woll von. --::Slomox:: >< 23:43, 18. Mai 2011 (CEST)

Meerschaum

Meerschuum? Seeschuum? Klingt afsunnerlich. Oder gifft dat dor ok en oolt Woort för?--Bolingbroke ✍ 19:27, 13. Jun. 2010 (CEST)

Ik kenn keen oolt Woort dorför. Ut’n Buuk rut harr ik Meerschuum seggt. --Iwoelbern ✍ 20:25, 13. Jun. 2010 (CEST)

Meerschuum. Gifft ok en Reeg Böker, in de dat vörkummt, wenn een bi Google Böker söcht. --::Slomox:: >< 20:31, 13. Jun. 2010 (CEST)

As een pipenröker kenn ick dat as Meerschuum. Un so hett dat ok min grootvadder nennt, de mi dat piperöken lernt hett. Malaclypse 04:45, 1. Apr. 2011 (CEST)

Kwinten un Sneers

Wi hefft enerwegens al mol rümfraagt, wat Saite up Platt heten deit. Numms hett dor wat to bidragen konnt. Nu hest du Kwint nahmen. Ik kenn dat Woort nich. Weeßt du, wo dat herkamen deit, wo dat bruukt warrt? Sneer kenn ik ok, in Holland heet Saite ja Snaar. In Bremen heet Sneer aver Snoor, in'n Sass bedutt dat Sling. Wo warrt dat denn nu wedder bruukt, gegen Kwint över? Un Saite hest du bloß to'n Översetten rinschreven, oder nümmst du dat ok (as Frömdwoort?). --Bolingbroke ✍ 14:11, 15. Jun. 2010 (CEST)

Also en Sneer kenn ik in den Sinn as Sling, dat dat en Snoor is, de sik bi't Antrecken totütt, wo een Vagels oder Fisch mit fangen kann. In mien Opa sien Jungsjohren (also so Johren 1930) hebbt se so Heekt fungen (oder weer't Aal? nee, ik glööv Heekt).

Angahn kann dat, dat dat ok Saite bedüüdt. Is allens beids dünn, fast Band. --::Slomox:: >< 16:02, 15. Jun. 2010

(CEST)

Kwint is egens freesk. Ik meen, dat hebbt de Fehnter van de Saterfresen övernamen. Man dat Woord verkloort dat good, ümdat een Fiddel ja in Quinten stimmt warrd. Ditwegen heff ik Saiten as Verklaren daartogeven. Eer ik een Woord van de Dütsken neem, kiek ik bi de Fresen of de Nedderlannschen. Dat is meerst dichterbi. Sneers dücht mi is dat best neddersassich Woord. Marieke ✍ 13:15, 16. Jun. 2010 (CEST)

Dit is nich mien Thema, aber wenn ik dat so lees, geihst Du jüst drup daal und haust all Spraken/Dialekten dörnanner. Dat hört sück nich good an. Eastfrisian ✍ 13:47, 16. Jun. 2010 (CEST)

Kwinte heff ik rutnamen.Marieke ✍ 14:09, 16. Jun. 2010 (CEST)

Nu man nich so fix. To Kwinte hebb ik bi'n googeln bloß wat up Ravensberger Platt funnen, dor heet Kwinte hoochdüütsch Ränke. Up Ollnborger Platt heet dat Quant un Quent. Man ik müch noch mol nafragen wegen dien Satz: Ik meen, dat hebbt de Fehnter van de Saterfresen övernamen. Bruukt de Saterfresen denn Kwinte för Sneer? Oder is dat en vun de Överreste vun de freesche Substratspraak in Oostfreesland? Oder hest du dat doch bloß sülms utdacht un in dien Platt mit inboot?--Bolingbroke ✍ 18:43, 16. Jun. 2010 (CEST)

Nej, utdacht heff ik mi dat neet. Dat was ja mooi. Ik meen, dat was Seltersk. Of dat ool is, weet ik neet, man de olen Fresen harrn säker noch keen Fiedel. Fröer wüss ik maal een Deern ut Strücklingen, de kunn ik fragen, man dat is langen her.Marieke ✍ 11:46, 17. Jun. 2010 (CEST)

ten Doornkaat-Koolman hett in sien Wöörbook ok snare, snâr för Saite. --::Slomox:: >< 19:09, 21. Jun. 2010 (CEST)

Weed

Dat geiht üm dat Woord Weed. Dat bedüüdt in mien Dialekt Lien tohoopbröcht Hau, wat ok Swad nöömt warrt (hoochdüütsch Schwad, Schwade). Dat weet ik gewiss. Dat heff ik von en poor Moderspraaklers unafhängig höört. Mien Problem mit dat Woord is blot, dat ik narms en Literaturbeleg finnen kann. Dat kummt in keen Wöörbook vör un narms in de Literatur. Dat eenzigst wat ik funnen heff, weer dat Woord Wehde in de Bröder Grimm ehr Wöörbook. Dor steiht

Wehde, f., selten m., [..]

1) die häufigste anwendung ist die auf den vom wind zusammengewehten schnee [..]

2) dem md. eigenthümlich ist die anwendung auf heu: heuwede 'heuhaufen' VILMAR 443; wehde m. 'stattlicher haufen, bes. heu, doch auch allg.': wêde Salzungen HERTEL Thüringer sprachschatz 255; Salzunger wb. 50.

Hau passt, f. is uns Woord ok, Hümpel is dat bi uns nich, bi uns is dat de Reeg. dem md. eigenthümlich passt gornich.

Dat Woord mutt oold wesen, en Import ut dat Middeldüütsche kann ik mi nich vörstellen. Dat Woord is - tominnst bi öllere Lüüd - ganz un gor begäng un de Lüüd, von de ik dat höört heff, sünd ok kene Flüchtlinge wesen oder sowat, dat weren Lüüd, de ut de Bueree sünd un sied Generatschonen inheemsch. En hoochdüütsch Vörbild gifft dat nich un so en kort un eenfach Woord kann ok keen neebillt Woord wesen.

Ik weet dor nich bitokamen. Hett een von jo dat Woord al höört, wat in Böker leest oder ans en Idee? Dat kann doch nich angahn, dat ik to so'n kort Woord keen Beleg buten mien egen Dialekt finnen kann. --::Slomox:: >< 19:46, 17. Jun. 2010 (CEST)

Ik kenn woll Unkruut weeden (Unkraut jäten). Dat anner hebb ik noch nie nich hört. Eastfrisian ✍ 19:50, 17. Jun. 2010 (CEST)

Jau, "Weed" is in't Oostfreesk Unkruut. Termo ✍ 21:15, 17. Jun. 2010 (CEST)

Kenn bloß Swatt. Weid is dat Unkruut, weiden jäten - is oewer nich miehr so begäng hier.--IP-Los ✍ 17:32, 20. Jun. 2010 (CEST)

Ik heff nu noch maal nipp tohöört. Ik glööv, dat Woord mutt mit t schreven warrn, nich mit d. Also Weet, Mehrtall Weten. --::Slomox:: >< 18:15, 20. Jun. 2010 (CEST)

Hett dat villicht wat mit "Weizen" to doon? Dat hett doch Weten --Iwoelbern ✍ 19:12, 20. Jun. 2010 (CEST)

Also, wenn wi dat snackt, is dat ehder mit "D", aber dat heet ja nich immer wat. Eastfrisian ✍ 19:59, 20. Jun. 2010 (CEST)

Jo, Weed för Unkruud mutt ok en d hebben. Aver mien Woord Weet för Swad woll mit t. Dat dat mit de Koornsoort to doon hett, kann ik mi nich vörstellen. --::Slomox:: >< 22:46, 20. Jun. 2010 (CEST)

Bi Hermann Böning hebb ik funnen: Wee, Wede Weidenrute, anwe'en, mit Ween befestigen. Sunst unner We(h)de noch Wald, Gehölz, weden gäten, Weet 1.Weizen 2.Unkraut. Man würklich wieter kümmst du dor woll ok nich mit. Ik sülms kenn düsse Wöer ok bloß to'n Deel. --84.137.111.221 00:21, 21. Jun. 2010 (CEST)

Wett

Tofällig hebb ik bi Böning Wett funnen för Gesetz. Man mit en *, dat bedutt: Ool Woort. Wi seggt hier bloß man Gesetz, man in use WP steiht faken Gesett. Ik weet gor nich, of düt Woort würklich enerwegens lebennig is, oder of dat bloß en Wiki/Sass-Inventschoon is. Up Hollannsch heet de Sake wet. Nu fraag ik Jo, of Ji ok al mol vun dat Woort Wett för Gesett wat höört hefft. Un, of Ji weten doot, is dat en oolet plattdüütschet Woort, oder is dat in de Tieden, as Nedderlannsch Leitspraak weer, vun dor övernahmen wurrn?--84.137.111.221 00:21, 21. Jun. 2010 (CEST)

Naja, disse beiden Wöör höört to de Soort Wöör, de von baven kaamt. Begrepen ut de Administration warrt von de Administration offiziell fastleggt un denn von de Lüüd eenfach so övernahmen as se jem vörsett kriegt. Gesett steiht as gesette in'n Schiller-Lübben ([14], en beten allgemener as wat, wat fastleggt is) un wet steiht dor ok in ([15], kenntekent as in niederl. Schriften).

Veel över Gesetten snacken doot de Plattdüütschen wohrschienlich nich. As Nawies ut de Literatur kann ik tominnst Dat Nie Testament vun unsen Herrn un Heiland Jesus Christus von 1885, S. 228, beden. --::Slomox:: >< 01:59, 21. Jun. 2010 (CEST)

As tweet Indrag bi Schiller-Lübben blangen wet gifft dat ok noch wit ([16]). --::Slomox:: >< 02:05, 21. Jun. 2010 (CEST)

Bi Schiller-Lübben hett ja Gesette nu gor nix mit dat to doon, wat wi hüdigendags Gesetz nömmt. Dor is ehr en sunnerliche Masse mit meent, oder en bestimmten Bedrag, de fastleggt wurrn is (an Gold, Sülver etc.). Also is dat middelnedderdüütsche Woort för Gesetz worraftig wet oder wit. Ik woll avers an un for sik weten, of düsse Wöer midderwielen utsturven sünd? As ik al seggt hebb, för Ollnborg steit wet mit en *. --Bolingbroke ✍ 11:47, 21. Jun. 2010 (CEST)

Ünner Punkt 2. steiht bi gesette ok Bestimmung: we jeghen dut gesette freueliken dede, den wel de rad vorfesten laten.

To de Fraag is dat nu utstorven: In de oostfreeschen Wöörböker von ten Doornkaat-Koolman un Stürenburg kummt dat Woord vör. De sünd aver ut dat 19. Johrhunnert. Baven heff ik dat ja al seggt, de administrativ Terminologie warrt vör allen dör de Administration vörgeven. Mag angahn, dat ole Lüüd sik in Oostfreesland noch op Wett besinnen könnt, aver bruukt warrt woll vör allen Gesett oder Gesetz. --::Slomox:: >< 13:10, 21. Jun. 2010 (CEST)

ik kenn dat nich, trotz .. Eastfrisian ✍ 17:05, 21. Jun. 2010 (CEST)

Is woll all utstorben. Ick heff mal 'n bäten dörchkäken, wat ick so an niee Texte finnen künn (is oewer miehrstendeils Mäkelborgsch): Verfatung von dat Land Mäkelborg-Vörpommern: "Negeres œwer de Farben un dat Wapen von dat Land, un wennihr sei bruukt warden, ward dörch Gesetz rägelt." (Art. 1 [1]); De Verfaten vun dat Land Sleswig-Holsteen: "För dat Verwalten sünd Steden no dat Gesetz inricht" (Art. 2 [3]); Dat Oll Testament Dei Lihrbäuker (1963): "Vullkamen is den Herrn sin Gesetz, makt stark dei Seel" (Psalm 19, 8). "Witt" hett ja nu wat mit dat hochdüütsche "Witz" wat tau kriegen: "Nun sind wir schon wieder an der Grenze unsres Witzes, da, wo euch Menschen der Sinn überschnappt." (Faust I) Dat Meckl. Wörterbuch meint: "nur gekoppelt mit Sinn bewahrt: 'de enghele ... benemen uns witte unde synne' Red. Ost 936; in de Sak is keen Sinn oder Witt Schw"

"Also is dat middelnedderdüütsche Woort för Gesetz worraftig wet oder wit." Nee, dat geef ook "gesette" as Slomox schrieben deht, bi Chyträus is dat ünner "lex" tau finnen, ollen Nahwies: "de erbaren, wisen heren ratmanne van der Wismer heben gheven unde vorleenet oren goltsmeden desse rechtecheyt unde ghezette" (1380). Dat Meckl. Wb. schrifft nu (dat gellt nu bloß för Mäkelborg, woans dat in anner Gegenden is, dat kann ick nu nich genau seggen): "in der mod. Mda. nur in hd. Form: œwer 't Gewitter spotten is œwer 't Gesetz gotteslästerlich, frevelhaft", is ook bi Reutern so tau finnen: "Un makt sick mit de Swep doräwer / Un strigelt em nu nah't Gesetz."--IP-Los ✍ 02:57, 22. Jun. 2010 (CEST)

Dat hebb ik mi ok woll so dacht. Dat Wett amenne utsturven is, is dat eene. Dat annere is, datt dat Woort Gesett, wat wir hier jummers bruken doot (un wat in'n Sass steiht) in moderne Mundaarden gor nich bruukt warrt. Dor warrt jummerlos bloß vun (hoochdüütsch) Gesetz snackt. Nu hefft wi twee Möglichkeiten. Dat een is, wi blievt bi de levennige Spraak, so, as se nu mol snackt warrt. Denn möss dat Gesetz heten (ik meen natüürlich ok as Lemma, un in al juridische Artikels). Oder wi bruukt en Kunstwoort, wiel natüürlich Begrepen ut de Administration ... von de Administration offiziell fastleggt weert, as Slomox boven schrifft. Un en plattdüütsche Administratschoon gifft dat al siet 450 Johren nich mehr. Man, wenn wi en Kunstwoort bruuklt, denn is wiss dat Woort Gesett nich beter, as dat Woort Wett, wat tominnst in dat 20. Johrhunnert noch bruukt wurrn is, wenn ok man bloß vun ole Lü'e. --Bolingbroke ✍ 09:52, 22. Jun. 2010 (CEST)

En utstorven Woort weddertobeleven is seker nich Sinn vun de Saak, wenn dat hüüt keen Minsch mehr kennt. Gesetz is rein hoochdüütsch. Is dat würklich Deel vun de lebennige plattdüütsche Spraak? Ik seh Gesett nich as Kunstwoort - dat is blots en in-plattdüütschte Form vun dat hoochdüütsche Frömdwoort. Dorvun gifft dat veel (In'n Football t.B. "Abseits" segt de meisten Lüüd, de ik kenn, Afseits to). --Iwoelbern ✍ 10:02, 22. Jun. 2010 (CEST)

dat is blots en in-plattdüütschte Form vun dat hoochdüütsche Frömdwoort Genauer weer dat, wenn du seggst dat is dat nich-verhoochdüütschte Gegenstück to dat hoochdüütsche Woort. Dat is ja keen Neologismus, dat is de ole Form, de bewohrt bleven is. To Hansetieden is dat Woord gesette bruukt worrn (Schiller-Lübben), in't 19. Johrhunnert is dat bruukt worrn (Nie Testament) un vondaag warrt dat ok noch bruukt (to'n Bispeel in de Verfaten von Bremen).

Dat annere is, datt dat Woort Gesett, wat wir hier jummers bruken doot (un wat in'n Sass steiht) in moderne Mundaarden gor nich bruukt warrt. För de sprakene Spraak kann ik keen Nawies bringen (liggt in de Natur von de Saak), aver in Schrift-Plattdüütsch kummt dat Woord ganz gewiss vör. De Verfatens von Bremen un Neddersassen, de Vörslag för en Plattdüütsch-Gesett von'n Neddersassischen Heimatbund von Mai dit Johr, plattdüütsche Narichten bi'n NDR etc. pp. --::Slomox:: >< 12:10, 22. Jun. 2010 (CEST)

Na ja, wi weet doch ganz genau, dat de Verfatens vun Bremen un annere Bundslänner vun Spraak-Funktschonäre schreven wurrn sünd oder vun Schrievers, de avers ok keen Politik-Vokabular to Hannen harrt hefft. Dor hefft se natüürlich na'n Sass henpliert. Man ik will mi dor gor nich um strieden. Ik meen bloß, datt Gesett woll Middelnedderdüütsch ween is, man wenn dat hüdigendags bruukt warrt, is dat doch en Torüchöversetten ut dat Hoochdüütsche. Du nümmst dat hoochdüütsche Woort, wat du in Kopp hest (un wi könnt ja gor nich anners, as dat in Kopp to hebben) un du dreihst dat na de Regeln vun den Luutwannel wedder torüch up Platt z=> t. Just, as bi Würfel => Wörpel.

Man ik hebb tofällig up düsse Siet funnen, datt in Oostfreesland dat Woort Laag för Gesetz nahmen warrt. So schrievt dat tominnst Marieke. --Bolingbroke ✍ 12:22, 22. Jun. 2010 (CEST)

Laag hebb ik noch noit höört, man Wett is bekennd, wenn ok leep ollmoodsk (man well weet, wo bi sowat as Laag, Wett un Gesett villicht ok verscheden Woorden in verscheden Streken binnen Oostfreesland bruukt worden). Ik meen, dat vandag eentelk meest Gesett bruukt word, so dat um modeern Gesetten geiht. Termo ✍ 20:35, 22. Jun. 2010 (CEST)

Ik meen sülvst "Wett" is beter bekannt as "Laag" (wat för mi ook meer as een sassisch as een freesk Woord lett?). Man ik bün bang, de twee Woorden kannst du beed knapp bruken sünner een Verklaren. Sückse Woorden kaamt alltied van baven, un baven is de Spraak Teutsch. Hier mööt wi weten: Wullt wi, dat dat liecht to verstaan is, of wullt wi egen plattdütsch Worden hebben? Ik bün jümmer för egen Worden/Wörr, man denn so beschriven, dat dat ook well verstaan kann, de noch keen Freak is. Marieke ✍ 23:00, 22. Jun. 2010 (CEST)

Bühne

Ik söök een mooi Woord för "Bühne" (Theaterbühne)? Marieke ✍ 22:46, 22. Jun. 2010 (CEST)

Theater, Speeldeel, Speelkoppel. Helpt di dor wat von? --::Slomox:: >< 01:06, 23. Jun. 2010 (CEST)

Ik kenn hauptsächlich Speeldeel--Bolingbroke ✍ 10:28, 23. Jun. 2010 (CEST)

Speeldeel oder Theater kenn ik aver blots, wenn Bühne in de Bedüden vun’t hele Theater mitsams de Spelers, Technik, Rüüm usw. meent is. Wenn Bühne blots de Bühne sülvst, also de Steed, woneem de Schauspelers wiel dat Stück togang sün, meent is, denn kenn ik dor keen plattdüütsch Woort för. --Iwoelbern ✍ 11:36, 23. Jun. 2010 (CEST)

Tieding

Mi is dat Woord neet afwesig, kannst seggen: Ik heef een Wood to veel. Ik will geern een Artikel för dat Lemma Tieding schriven. Ik weet, dat dat Woord egens neet meer gifft (buten in Sweden as middelsasssich Leenwoord), man älkeen kann dat verstaan un us Woord is dat echte (Zeitung kümmt later). Nu wull ik geern jun Meenen daarto hebben, eer dat later Laway gifft.Marieke ✍ 23:24, 22. Jun. 2010 (CEST)

Ik heff jüst keken un dat süht so ut, as wenn dat Woord in Mekelborg noch bruukt warrt. Madauss sien Hinning von 2002 un Lücke sien Läbenslichter ut Mäkelborg von 2010 bruukt dat Woord all beid. Ok in dat Woordenboek van de Drentse dialecten kummt dat vör (bedüüdt dor aver allgemeen bericht un nich blot Zeitung).

In Oostfreesland kannst du aver ok Krant oder Daagbladd bruken. --::Slomox:: >< 00:33, 23. Jun. 2010 (CEST)

man älkeen kann dat verstaan... Is dat so? Harr ich den Afsatz hier nich leest, harr k nich wüsst, wat dat ween schall --Iwoelbern ✍ 00:53, 23. Jun. 2010 (CEST)

Wat in Oostfreesland för "Zeitung" bruukt word is Bladd of Bladdje. Krant seggt vandag kieneen, mag wesen dat dat ehr anners wesen is. Dagbladd mag gahn, man lett ok nederlannsk. Buten Oostfreesland kenn ik mi neet so ut mit't sükse Utdrucken, man de Woorden up Saterfreesk (Blääd) und Noordfreesk (Blees u.a.) bünd de sülvken. Mit Tieding kunn al allenig kieneen mit um, umdat de -ing-Ennen leep raar worden is in't Platt. In Oostfreesland is dat vandag meest -en, buten Oostfreesland höör ik faak -ung. Un nettso "Tieden" as "Tiedung" löpt na mien Menen neet för "Zeitung". Termo ✍ 01:39, 23. Jun. 2010 (CEST)

Jo, dat sünd jummers woller de sülvigen Fragen...Bruukt wi de olen plattdüütschen Wöer un kann dat hüdigendags överhoop noch een verstahn? Also: Bi us seggt se Blatt (Dor büst du platt: Hüüt steihst in't Blatt) oder dat Frömdwoort Zeitung. Ik mutt seggen, datt ik ok nich wüßt harr, wat mit Tieding meent is, ik hebb glieks an dat ole engelsche Wiehnachtsleed dacht: „...Good tidings wi bring to You and your King.“ Blatt is natüürlich en Problem för en Lemma. Dagblatt dücht mi ganz goot. Is woll künstlich (nedderlannsch), man nich so wiet af vun dat, wat allerwegens bekannt is. Dat Enn -ing gifft dat bi us tohuse bloß noch bi Kinnings un bi morning, man dat kümmt woll ut dat Engelsche. Ik hebb dor avers nix gegen, en Lemma Tieding antoleggen, wenn a. allerhand Wieterleiden inricht' weert un b. in den Artikel en Henwies up de annern Begreepe geven warrt.--Bolingbroke ✍ 10:28, 23. Jun. 2010 (CEST)

Vun Tieding holl ik as Lemma gor nix. De Grünnen heff ik in vele annere Dikusschonen al vertellt. As Wieterleiden geern. Dagblatt mach as Lemma an meisten Sinn maken; Blatt is al so mehrdüdig und mutt en Gavelsiet warrn, woneem Dagblatt den ok binnen stahn schüll. En Problem kann bi Dagblatt aver wesen, dat nich jede "Zeitung" ok en Dagblatt is. Gifft jo t.B. ok Wekenblööd. Dat kann een aver ok in’n Artikel mit verkloren un as Wieterleiden inrichten. --Iwoelbern ✍ 11:42, 23. Jun. 2010 (CEST)

Is woll künstlich Dat Woord kummt al bi Fritz Reutern vör. Dat is en oold plattdüütsch Woord. Daagbladd un Wekenbladd sünd hoochdüütsch Tageszeitung und Wochenzeitung/Wochenzeitschrift. Bladd is Zeitung/Zeitschrift. --::Slomox:: >< 13:06, 23. Jun. 2010 (CEST)

as wenn dat Woord in Mekelborg noch bruukt warrt Starft oewer ut. Ick hüür dat Wuurt nich miehr. Wenn, denn meint dat taumeist Nahricht, bi Brinckman finnt sick ja "Donn wir dor noch Freud bi de Seefohrt buten up See un Haben binnen, un wenn denn de Warreminnersch kem un de Tiding bröcht: Vatting is kamen", gifft denn ook "nie Tiding" oder korter "Nietiden", Schröder schrifft t. B.: "un de Standgäst wüßten, wo mehr Nietieden sei bröchten, wo vüller schenkt Schultenmoder de Gläs'" - kiek ook baben bi "wo - wo", dor heck dat ook all anführt. "Tiding" (oder ook Tidung) för "Zeitung" is bi Reutern tau finnen, wart oewer süss nich würklich seggt: "as wenn einer in de Tidingen sin Nummer mit dat grote Loß findt". In spraken Spraak hüürt'n ümmer "Zeitung", dat Meckl. Wb. schrifft denn ook: "mod. nur noch die hd. Lautform Zeitung".--IP-Los ✍ 17:11, 23. Jun. 2010 (CEST)

In't Westmönsterland is dat Waord tominnst te finnen: "Tiedung, Tietung (Ot, Vr, St, Hei, Ra); Tiedinge (Bo) f. Zeitung; Nachricht. Tiedinge gebben (Nachricht geben, Bo). Moss den Schinken so dünne schnien, dat’m de Tiedung daor döör lääsen kann. → Bladd, Krante, Zäitung." Pläästerman ✍ 00:19, 24. Jun. 2010 (CEST)

Nu eerst maal to de Etymologie: Tieding is dat oole Woord, un dat hett fröer Naaricht meent. Dat is so old, daar geev dat noch keen Tieding. Van dat Woord stammt dat dütske "Zeitung" af, ook met dat Bedüten: "Nachricht" as noch bi Goethe. Een schreven Tieding is een Bladdje met Narichten. So was dat. Dat wi een Woord upp hochdütsk seggt, dat de Hochdütsken us wegnamen un dat wi denn later sülvst vergeten hebbt, dat lett doch snaaksch. Denn meen ik: Wenn een Woord doodbleven is, so as Windoog för Finster, denn kann well dat meerst neet trüggels halen. Buten dat is ja ook een Finster hüüt een Windoog met Glas. In Ingland un Dänemark un Noordfreesland seggt se twwars noch Windoog, man för mi hett Windoog son oolmoodschen of tominnst poetischen Klang. In een Gedicht lett dat mooi. Man wenn wi in een Dialekt noch Reste van een egen Woord hebbt, denn meen ik, schüllt wi dat versöken. Un ut Fritzing Reuter sien Hüsingsland hebbt wi ja neet all to veel. De meersten Schrivers un Plattdüütschwarkers sünd ut Oostfressland of ut Nordnedersassen of ut Sleswig-Holsteen. Man Meckelborg? Wenn de noch dat ole -ing hebbt, schall mi dat högen. Of dat nu old is of ut de sweedsche Tied is mi pottegaal. Un wenn de so een mooi Woord as Tieding hebbt, denn is dat doch wat, denn schall dat een Bidrag ut Meckelborg an us Spraak ween. Marieke ✍ 00:12, 28. Jun. 2010 (CEST)

Nee, in Mäkelborg is -ing ook all utstorben. Reuter hett dat bloß bi so'n poor Wüür bruukt, t. B. Wenning, kannst oewer ook Wennung finnen. Dat is bi Tiding denn ook so, gifft ook Tidung. 'ne Verbinnung nah dat Schwedische gifft dat woll nich, Mäkelborg harr mit de nich so vääl to kriegen, dat wiern Vörpommern und Wismer. Un ook dor wier de Influss nich all to groot. Gifft hüüt noch 'n ganzen Hümpel von Schriewerslüüd ut uns Gegend: Ursula Kurz, Karl-Heinz Madauß, Wolfgang Mahnke usw. --IP-Los ✍ 16:43, 30. Jun. 2010 (CEST)

Tidning is schwedisch "Zeitschrift", künnt angein dat de Mekelbörger dat vun dor hebben deit...

Sweedsche Etymologie: [17], från mlty. tidinge, dat heet von middelnedderdüütsch tidinge. --::Slomox:: >< 21:22, 6. Jul. 2010 (CEST)

Is ook kein Import. Findt sick ümmer (Mnd., 17./18./19. Jh.) in Mäkelborg un ook in anner Mundorten (18. Jh.).--IP-Los ✍ 22:52, 13. Jul. 2010 (CEST)

Maulwurf

Ik kenn dat as "Mull" utspraken eenig Muu_ell - richtig?

Sass schrifft em Mullworp oder Windwarp. Vun Huus ut kenn ik em as Muulworm aver ok Windworm (wobi dat "-worm" woll eher verslepen is, "Worp" as "Wurf" passt jo) --Iwoelbern ✍ 18:51, 29. Jun. 2010 (CEST)

Ik kenn bloß Winnwupp oder Winnworp, fraag mi avers nich, woher!--Bolingbroke ✍ 19:29, 29. Jun. 2010 (CEST)

Ik glöv, ik nehm dat mal as Mullworp. Is noch kiek Lemma blots en Wiki-Link bi mien nächst Jazzer. Eastfrisian ✍ 19:50, 29. Jun. 2010 (CEST)

Heit in mien Gegend ook Muulworm, dat Meckl. Wörterbuch hett noch "Mullworm", schrifft: "umgedeutet zu Mulworm (Pa)". Gifft ook Wäuhlworm (Jacobs in Teuthonista 3, S. 152). Noch wat oewer de Formen (Meckl. Wb): Mullworm: "nach der Karte im D. WA. 3 die vorherrschende, östlich bis Ro[stock] reichende Bezeichnung des Tieres; ihr schließt sich nach O[sten] Mullwäuhler [...] an", "Mullworm ist umgebildet aus älterem Mullworp, -warp 'Erdaufwerfer', welches die Siedler aus Holstein mitgebracht hatten und das nur noch vereinzelt vorkommt". "Ebenfalls alt ist der Name Windworp, Winn'-, Wenn'-, der von den Einwanderern aus Westfalen mitgebracht wurde und dessen erstes Glied auf die gewundenen, d. h. gekrümmten Grabefüße des Tieres weist [...]; in neuerer Zeit nur noch vereinzelt belegt". Dat gellt nu bloß vör Mäkelborg.--IP-Los ✍ 16:56, 30. Jun. 2010 (CEST)

De Fraag weer ja na Mull. Un dor geevt di Stürenburg un ten Doornkaat-Koolman för Oostfreesland recht. De hebbt all beid en Indrag Mull för Maulwurf (Stürenburg ok noch Froote, aver dat gellt blot för dat Overledingerland). Bi de Utspraak hebbt se aver normaal Mull mit kort u un nich muu-ell. --::Slomox:: >< 19:14, 30. Jun. 2010 (CEST)

Museen

Ik weet natüürlich ok, dat de Mehrtahl vun Museum up Düütsch Museen is. Up Engelsch avers museums, nedderlannsch musea. Un up Platt? Ik meen, Museums. Man wat meent Ji--Bolingbroke ✍ 19:35, 29. Jun. 2010 (CEST)

Jo, meen ik ok. Eastfrisian ✍ 19:48, 29. Jun. 2010 (CEST)

Wat för dat Hoochdüütsche de Duden is, is för Nedderlandsch Het Groene Boekje. Un dat seggt, dat op Nedderlandsch musea un museums allens beids richtig is.

Wenn wi för Plattdüütsch de Proov maakt (+"de museen" +sünd vs. +"de museums" +sünd), denn hebbt wi dree Steden, wo "de Museen" bruukt warrt (Wikipedia heff ik nu nich mittellt) un twee Steden, wo "de Museums" bruukt warrt (een bi de Google-Web-Söök un een bi Google Böker).

För mi höört sik ok Museums beter an. --::Slomox:: >< 16:25, 30. Jun. 2010 (CEST)

In'n Twifel jümmers den Plural met -s, meen ik. Dat lätt meer plattdüütsch.Marieke ✍ 23:40, 30. Jun. 2010 (CEST)

miteneen

Ik mutt wat verkehrt maken. Ik bün mi ganz seker, dat dat dat Woord miteneen gifft un dat dat datsülve bedüüdt as mitenanner. Ik kenn dat ut mien egen Dialekt, Iwoelbern hett dat en poor Maal in Artikels bruukt un in Bauer sien waldeggsch Wöörbook kummt dat op Sied 71 ok vör. Un denn heff ik noch [18] funnen, wo dat een ut Mönster in sien hoochdüütschen Satz inmengt hett. Aver dat weer allens... In all de hunnerte von plattdüütsche Böker op Google Böker un op all de hunnerte plattdüütsche Websteden in't Internett kann ik dat Woord nich een Maal finnen... Heff ik dat verkehrt schreven? Dat Woord kummt mi so normal vör, dat kann doch nich angahn, dat dat man so roor bruukt warrt? --::Slomox:: >< 21:00, 23. Jul. 2010 (CEST)

Kriegsberichterstatter

Gifft dat hierför en plattdüütsch Woort? --Iwoelbern ✍ 10:52, 5. Aug. 2010 (CEST)

Dor müch ik up wedden, datt dat dor up Platt keen egen Woort för gifft. Ik denk, dor warrt dat hoochdüütsche Frömdwoort för nahmen. De Hollänners hefft dor Oorlogsverslaggever för oder ok Oorlogscorrespondent. Up Norweegsch hebb ik Krigsreportasje funnen för Kriegsberichterstattung. Kriegsreporter klingt doch gor nich slecht för de Saak, oder? Kriegsberichter güng amenn ok. --Bolingbroke ✍ 12:25, 5. Aug. 2010 (CEST)

Harr mi woll ok wunnert, wenn dat dor wat op Platt geven de. Ofschoonst dat seker ok plattdüütsche Lüüd in’n Krieg geven hett. Ik denk, ik warrt den Kriegsberichter nehmen. De Reporter klingt mi to dull na Journalismus. --Iwoelbern ✍ 12:38, 5. Aug. 2010 (CEST)

straddeln

Kennt een von jo dat Woord straddeln? --::Slomox:: >< 22:09, 6. Aug. 2010 (CEST)

nee. Kann ik mi nich mol wat ünner vörstellen. :-) --Iwoelbern ✍ 22:24, 6. Aug. 2010 (CEST)

Ik ok nich. 217.92.177.93 12:22, 7. Aug. 2010 (CEST) aka: Eastfrisian

Nie nich höört.--Bolingbroke ✍ 14:51, 7. Aug. 2010 (CEST)

Vielleicht von englisch "straddle"? --Holder ✍ 06:45, 10. Aug. 2010 (CEST)

Festland

Fastewall un Faste Land kenn ik woll. Man ik weet just nich, of Faste Wall würklich plattdüütsch is, oder of ik dat ut Hollannsch kenn. De Nedersaksische WP hett Vaasteland. Gifft dat denn ok plattdüütsche Borns för Fastewall?--Bolingbroke ✍ 19:38, 12. Aug. 2010 (CEST)

Ik kenn ok blot dat Fastland. Faste Wall is so’n Utdruck, wo mi as Eerdwetenschoppler glieks wedder de Ohren slackert... --Iwoelbern ✍ 20:19, 12. Aug. 2010 (CEST)

Wenn du bi Google na "Fastewall" söchst, denn kummt doch en ganze Reeg Sieden. De sünd vör allen ut Oostfreesland. Wenn du na "faste Wall" oder "fasten Wall" söchst, denn kummt aver ok en Reeg Sieden ut anner Kuntraien (to 'n Bispeel von Klaus Groth ut Holsteen [Trina] un Paul Lehmann-Schiller von Rügen [Ganz olle Kamellen ut Ithaka]).

Mi dücht dat is en allgemenen Utdruck von de Küstenspraak. --::Slomox:: >< 20:49, 12. Aug. 2010 (CEST)

Viellicht helpt ook dat hier ut dat Meckl. Wb.: ""Wall [...] 2. seem. Land, Küste: de Kuursche Wall BRI. 2, 62; gegen em (Odyseus) künn doch kein upkoamen hier up de Insel un an de faste Wall (auf dem Festland) LEHM. Ith. 87". Dat is ut dat Bauk, wat Slomox all anführt hett. Ick heff hier ook noch Rudolf Kinau sien "Blinkfüer" von 1923 tau liggen, dor is ook 'ne "Wortverkloarung" tau finnen un dor heit dat up S. 126: "faste Wall = Festland" --IP-Los ✍ 16:58, 14. Aug. 2010 (CEST)

Verstah ik dat recht: Denn is Faste Wall keen allgemeen Plattdüütsch, man en Utdruck ut de Seemannsspraak? Dat kann jo mol in Fastland indragen warrn. Aver bruken schüll man denn doch lever den utdruckt Fastland. --Iwoelbern ✍ 17:19, 14. Aug. 2010 (CEST)

Dat is en Utdruck ut de Spraak von de Lüüd an de Küst. Wat schall denn allgemeen Plattdüütsch in dissen Kuntext heten? Dat kann'n sik doch denken, dat de Lüüd in'n Harz keen egen olen Utdruck för de Saak hebbt. --::Slomox:: >< 19:21, 14. Aug. 2010 (CEST)

Allgemeen Plattdüütsch schall bedüden, wat all Lüüd snackt un nich blots in sünnere Ümfeller seggt warrt. Mien Fraag weer/is: hebbt dat blots de Seelüüd seggt oder allgemeen de Lüüd an de Küst. Vun wegen as dor baven steiht 2. seem. Land, Küste... Künn jo ok ’n Utdruck wesen, den blots Seelüüd ünner sik bruken doot (vergliekbor mit Begrepen ut de Jägerspraak, de ok nich jeedeen kennt). --Iwoelbern ✍ 19:28, 14. Aug. 2010 (CEST)

Dat hebbt allgemeen de Lüüd an de Küst seggt. To'n Bispeel in En Mundvull Snack von de 'Runn Plattdüütsch plegen', Uthlande-Verlag, Noordstrand 2006, ISBN 978-3-9810833-0-9, Sied 34: Hauerie na en Ball, dat weer man wennt op Nordstrand. De Brammin steeg to Kopp, un denn geev dat Striet, meestens um de Deerns. Weer dor en Keerl vun de faste Wall opdukt, muß man je ok sehn, wat he in de Mau hett. Dat Book is von 2006, is also ok keen öllerhaftigen Utdruck. --::Slomox:: >< 20:25, 14. Aug. 2010 (CEST)

Verscheel

Ik kenn dat Woort Verscheel natüürlich ok un bruuk dat ok fökener mol. Dat bedutt bi mi so veel, as Unnerscheed. De twee Bröer verscheelt sik duchtig heet denn: De sund man bannig verscheden. Bi Hermann Böning hebb ik funnen, datt (fökener?) schelen bruukt warrt. Dat bedutt akraat datsülvige. För dat Substantiv Verscheel/Scheel hett Böning 1. Fehler, Schade 2. Unterschied 3. *Grenzscheide. Nu warrt hier in use WP Verscheel ok noch in en ganz annern Sinn bruukt, de mi nich bekannt is. Dor heet dat denn so veel, as Meenung, Oordeel, t.b. in düssen Artikel. Kann mi een dor mol fudderhölpen un mi seggen, wo dat herkummt? Is dat en sunnerlichen Dialekt, oder is dat ganz begäng (bloß nich bi us?)? Gifft dat dor Borns för?--Bolingbroke ✍ 15:00, 15. Aug. 2010 (CEST)

Dat Woort is mi hier op WP dat eerste mol ünnerkamen. Vun Huus ut kenn ik dat nich. --Iwoelbern ✍ 16:17, 15. Aug. 2010 (CEST)

To'n Bispeel in Theodor Storm siene Briefwechsel (1844-1846): kritische Ausgabe, S. 42: Du kannst mir im nächsten Briefe auch Deinen „Verschäl“¹⁰ darüber sagen. De Footnoot 10 op Sied 455 dorto is: ¹⁰ Mensing, V, Sp. 422: „Heute wird V. besonders in der Bdtg. ‚Meinung‘, ‚Urteil‘ gebraucht (eigentl. ‚Meinung, die sich von der eines anderen unterscheidet‘, ‚abweichende Ansicht‘).“ Is also direkt von Ünnerscheed afleidt un warrt woll vör allen in Holsteen so bruukt. --::Slomox:: >< 20:58, 15. Aug. 2010 (CEST)

"Verschäl" kann man noch in hochdüütschen Texten bet in't 19. Jh. finnen - de wiern natrülich ut'n Nuurden. Bi uns is dat Wuurt nich miehr tau hüren. Slomox hett ja nu wat ut Sleswig-Holstein anführt, ick stüer mal wat ut Mäkelborg bi - dor heff ick miehr as ut anner Regionen. Ick ünnerscheid nu nich twischen "Scheel" und "Verscheel". Wat dat all bedüüden deht, hemm ji ja all upführt. 'n Nahwies för 'Meinung' heff ick funnen in ein ollen Buernsnack (1739): "den wy kunnen seggen fry / Wat unse Schälung is". Mantzel hett in sien Bützowschen Ruhestunden (Bd. 3) dat Wuurt ook so'n bäten afhannelt: "Scheelen: Scheeling: qvoties naturaliter, in mensuris, aliqvid superest, vel deest, qva qvantitatem intentam, dicitur et scheelt, interdum cum additis: scheelt nich veel: so veel etc., item, et iß wenig: et iß noch grot Verscheel." Hier meint hei also den Ünnerscheid, un schrifft wieder: "Transfertur, haec expressio, ad moralia, dicendo, sine Scheeling seggen." Interessant is ook, wat hei denn utführen deht: "Jungitur interdum Gebreck & Scheeling", d. h. Mangel, un kennt ook noch ut ollen Tieden: "In antiqvis compositionum (ut vocantur) chartis, Vergleichen, vocabulum Scheelinghe est usitatissimum, E. gr. witlik sy dat alle schelinghe de gheweßt ys tüschen der hochgeboren Forsten un Konighin Margarete up de eenen side un den steden etc." d. h. Striet, vgl. ook Schiller/Lübben. Dähnert hett bloß "Verschäl. s. Unterschied. Dat is een groot Verschäl." un "Verschälen. v. Unterschieden seyn." In ein Handschrift (Anfang 19. Jh.) läs ick: "Schälen, verschälen. Hiedurch wird der Begriff des Unterschieds zwischen zwei Dingen, die Abweichung von einander ausgedrückt. z. B. datt schält nich vähl, es fehlt nicht viel daran. Datt's 'n groten Verschäl. das ist ein großer Unterschied. De Pierr schälen nich vähl. Die Pferde sind beinahe gleich. Schäl oder Schäling. Entschuldigungs Gründe, Rechtfertigung. Sienen Schäl seggen, z. B. vor Gericht, dasjenige sagen, was man zur Rechtfertigung in seiner Sache anführen kann." Ick findt ook in ein anner Handschrift (üm 1850) noch so'n lütten Satz: "Dat schäält 'n Schluck ut de Buttel. Das unterscheidet einen Schluck (nicht aus dem kleinen Glase, sondern) aus der Bouteille; d. h. es ist ein großer Unterschied." Mi (dat is Sibeth) kennt 1876 in sien Wüürbauk noch: "verschälen, Unterschied machen; dat verschält doch dull, das verursacht doch eine bedeutende Abweichung." In dat Meckl. Wb. findt ick noch: "1. Unterschied [...] dat is œwer 'n origen Verschäl HABelsch; SCHÖDem [...] 2. abweichende Ansicht SCHWPamp; überhaupt Ansicht, Meinung: du sast dinen Verschäl dortau seggen HABes".--IP-Los ✍ 17:36, 16. Aug. 2010 (CEST)

Gebläse

Ik vermoodt, dat dat dorför keen echt plattdüütsch Woort gifft, oder? --Iwoelbern ✍ 16:09, 15. Aug. 2010 (CEST)

Püüster (Kritisch-erklärendes Handwörterbuch der deutschen Sprache von 1842, Sied 152, gifft bi'n Indrag Blasebalg as plattdüütsch Synonym Püster un as hoochdüütsch Synonym Gebläse). Aver hier ok modeern (in de Schrievvariant Puuster). --::Slomox:: >< 22:24, 15. Aug. 2010 (CEST)

Heff ik bit nu blots as Beteken för en Gewehr höört, harr ik aver ok al an dacht. --Iwoelbern ✍ 22:28, 15. Aug. 2010 (CEST)

Dor hefft wi hier al mol över snackt. Dormols sünd wi ok up Püster kamen.--Bolingbroke ✍ 10:39, 16. Aug. 2010 (CEST)

Oha... dor kannst mol sehn: ik warr langsom oolt! --Iwoelbern ✍ 11:10, 16. Aug. 2010 (CEST)

Gewinde

Noch so'n technischen Utdruck, denn ik op platt nich kenn. Vörslääg? --Iwoelbern ✍ 16:13, 15. Aug. 2010 (CEST)

In Elisabeth Piirainen ehr Wörterbuch der westmünsterländischen Mundart kummt dat Woord op Sied 375 vör: Gewinde, Gewinne n. Gewinde. De Lährjungs mochen daor Gewinde up schnien (in schnien) (z.B. beim Wagenbeschlag).

In dat Idiotikon von Eilsdorf (bei Halberstadt), afdruckt in dat Jahrbuch des Vereins für niederdeutsche Sprachforschung, Johrgang 1908, op Sied 64: Gewinne, Gewinde. In Klaus Groth's gesammelte Werke kummt Gewinn: Gewinde as Indrag in de Wöörlist achtern in't Book vör. Mag ok noch annere Wöör geven, dat weet ik nich. --::Slomox:: >< 22:51, 15. Aug. 2010 (CEST)

Röhr

As ik nujüst Rohrwater in'n Sass nakieken wull, dor heff ik dat Woord Röhr sehn, dat (gesellschaftlich) Bewegung heten schall. Dat heff ik betherto jümmer mit dat hoochdüütsche Woord utdrückt (kummt opstunns 49 Maal vör, wenn een dat söcht). Dat Woord kummt mi topass. Aver ik heff dat noch nie höört. Gifft dat dor Nawiesen för, dat dat so begäng is?

Mien Söök hett nix bröcht. Wat ik funnen heff, is bi Sophie Dethleffs in ehr Gedichte in hochdeutscher und plattdeutscher Mundart op S. 192: In't Dörp von'n Klockthorn, da slog et veer, do keemen de Kinner ok in de Röhr. (Un Röhr warrt in en Footnoot mit Bewegung geven). Aver dat is ja nu mehr Aufruhr, gesteigerte Aktivität un nich de Bewegung in'n polietschen Sinn. Oder is de Indrag bi Sass gornich in'n polietschen Sinn meent? --::Slomox:: >< 20:34, 8. Sep. 2010 (CEST)

Up Oostfreesk kenn ik dat as "Rohr" un daar ment dat ok mehr "Aufruhr" of sowat. "Rupp un Rohr" seggt een ok. Termo ✍ 17:33, 9. Sep. 2010 (CEST)

"Rühr" heit bi uns 'Bewegung', oewer nich unbedingt gesellschaftlich. Bi August Seemann heit dat (Plattdütsche Vertellsels, Berlin 1911, S. 108): "Dei ganze Wirtschaft leg' up ehr; Fäut und [sic] Hänn müssen Dag un Nacht inne Rühr sin." Kann ook wat "Gerührtes" bedüden. "Aufruhr" is "Upruhr" oder (früher) in Westmäkelborg ook "Uprauhr". --IP-Los ✍ 14:38, 10. Sep. 2010 (CEST)

Ik kenn dat woll. Dat kummt in Röhr = in Bewegung. Oder een is bannig röhrig/ch (immer in "Action"). Eastfrisian ✍ 11:20, 11. Sep. 2010 (CEST)

Bi us in Haid seggt man: "räur di mol" oder "röch di mol" winn eener Platz moken schall oder ´n beten tomaken schall.

Drahtbesen/Fächerbesen

Heet bi uns Kratzer. Heff ik ok mien Leevdaag noch keen anner Woord för höört (nich op Platt un nich op Hooch). De beiden Wöör in de Överschrift heff ik eerst na veel Googeln funnen. Bi dat Googeln heff ik ok markt, dat dat Woord Kratzer nich överregional bekannt is. Wenn ik bi Google Biller to "Kratzer Laub" söök, denn kummt eerst op de drüdde oder veerte Sied dat eerste Bild von en Fächerbesen. Bi de Söök na Websteden dat sülve. Nix to finnen. Ik heff nu al dacht, dat se Kratzer man bloot bi uns seggt. Aver denn heff ik in Ludolf Parisius sien Wöörbook von dat Middelmärksche Platt den Indrag Kratzer: Stahlblechbesen zum Fegen von Laub oder der Straße funnen. Dat Book is över dat Platt von Lunow, wat dicht bi de Oder liggt. Sütt so ut, as wenn dat Woord doch annerwegens bekannt is.

Mien Fraag also: kennt ji dat Woord? --::Slomox:: >< 23:10, 17. Sep. 2010 (CEST)

Jo, is in Woonst ok as Kratzer bekannt --Iwoelbern ✍ 23:23, 17. Sep. 2010 (CEST)

Het bi us in't Mönsterland Krätzer orre op Platt ook Krässer. Pläästerman ✍ 21:06, 18. Sep. 2010 (CEST)

Is bi uns 'ne Hark. Mööt mal nahfragen, ob dat dor noch'n annern Namen vör gifft. 'n Kratzer ward bi uns bi't Tüffelracken brukt. Dei hett denn so'n drei Tinnen und dor warden de Tüffel mit rutkrägen.--IP-Los ✍ 16:43, 20. Sep. 2010 (CEST)

Heff noch mal eins nahfragt - Bessen is woll ook begäng, up Hochdüütsch heff ick hüürt (Du hest ja ook dat Hochdüütsche anspraken): "Laubbesen", "Strauchbesen", "Drahtbesen" kenn ick ook. Wenn wi in Gorden to Gang sünd, ward dor oewer nich ümmer so'n fienen Ünnerscheid makt, dor heit dat denn ook einfach Hark.--IP-Los ✍ 17:26, 20. Sep. 2010 (CEST)

Ünner en Hark verstah ik wat anners, nämlich mit meest liek Tinnen un kört Tinnen. Dat wat afbillt is, heet bi uns "Loofbessen" (= Laubbesen)Eastfrisian ✍ 17:29, 20. Sep. 2010 (CEST)

As Loofhark is mi dat ok al mol ünnerkamen... --Iwoelbern ✍ 17:38, 20. Sep. 2010 (CEST)

Ik kenn dat as Bladenhark

Keuschheitsgürtel

Schüll mi wunnern, wenn dat dorto en plattdüütschen Naam gifft, aver wat maakt wi dorvun? --Iwoelbern ✍ 22:41, 24. Sep. 2010 (CEST)

keusch hebbt wi al maal hatt un Gürtel heet Gördel oder Lievreem. Denn lang ik bi Küüschheitsgördel oder Küüschheitslievreem an. --::Slomox:: >< 22:56, 24. Sep. 2010 (CEST)

Wat dat nich allen gifft... :-) --Iwoelbern ✍ 23:33, 24. Sep. 2010 (CEST)

Verscheden Kraam

Poor hoochdüütsche Wöör, bi de ik keen good plattdüütsch Woord kenn:

• spannend (spannender Film); engelsch suspenseful, exciting
• aufregend (aufregende Erlebnisse); engelsch thrilling, exciting
• versagen, scheitern (er versagte beim Versuch, es besser zu machen); engelsch fail

Ik söök na Wöör, de genau dat bedüden doot. Ümschrieven so as He kunn dat nich beter maken helpt mi nich. --::Slomox:: >< 15:52, 1. Okt 2010 (CEST)

Spannend weet ik nich, aber ik wüür upregend un verseggen seggen. Eastfrisian ✍ 16:04, 1. Okt 2010 (CEST)

Ik kann dor ok nich mehr to seggen. --Iwoelbern ✍ 16:34, 1. Okt 2010 (CEST)

Ik glööv, dat kann nich slumpen mit de Wöer, de nu ganz akraat passlich sünd. Er scheiterte bei dem Versuch: He güng miss, as he versöch... oder doch: He is dor bi över Kopp gahn, as he versöch... Spannend und aufregend: Schall dat dor en Unnerscheed geven? Ik denk, dat möss doch umschreven weern. He/se konn sik dor gor nich mehr över inkriegen bi den Film... oder sowat in de Aart...--Bolingbroke ✍ 16:45, 1. Okt 2010 (CEST)

Aver disse Ümschrievenwut mütt ja doch mal'n Enn finnen. ;) Wi köönt ja nich mit 1.000 Wöör in't Plattdüütsche utkamen un na de Rest dör Paraphrasen henlangen. För de Utdrück "scheitern" gifft dat noch de Formuleren "to Water löpen". Veel kann ik dörmit sülvst aver ok nich anfangen. Ansünsten wörr ik ok seggen: spannend, upregend. Wenn ik nu aver so recht överleeg; müss dat nich egentlich na Sass ahn -d ween? Seker köönt de ok ut dat Hoochdüütsche kamen ween, man de Partizip Präsens warrt doch egentlich ahn -d billt. Also villiecht: spannen, upregen. Vigeliensch klingen deit dat liekers. ^^ Nu heff ik graad mal'n Blick in'n Sass warpen un dör steiht ok "upregen", blots för beide "aufregend" un "spannend". Ansünsten gifft dat ja noch dramaatsch, fesseln, mitrieten, uprütteln, etc. -- Zylbath ✍ 11:13, 6. Mai 2011 (CEST)

Spannend und aufregend: Schall dat dor en Unnerscheed geven? Wenn wat spannend is, denn _luur_ ik dor op, dat wat passeert, wat aufregend is. Wenn de Held dör dat Huus löppt un de Tokieker weet, dat de Killer ok in't Huus is, un wi weet: glieks kummt de Killer ut de Eck sprungen, denn is dat spannend. Wenn de Killer denn würklich ut de Eck sprungen kummt, denn warrt dat aufregend.

Upregend gefallt mi nich. Dat is bloot dat hoochdüütsche Woord op Platt ümsett. Ik harr geern en originär plattdüütsch Woord.

Von Ümschrievenwut deed ik nich snacken. Ümschrieven is en ganz normalen un goden Weg üm Saken to översetten. Aver männigmaal helpt Ümschrieven ok nix. --::Slomox:: >< 12:52, 6. Mai 2011 (CEST)

Upregend gefallt mi ok nich in disse Form, ofschoonst ik dat faken sülvst so bruken do. 'N annert plattdüütsch Woort weet ik aver nich. Dat mag so'n Fall wesen, wo een nich üm’t Ümschrieven rüm kummt. --Iwoelbern ✍ 12:58, 6. Mai 2011 (CEST)

Greetsiel

Ik hebb jetzt vun en ut de Gegend hörrt, dat "Greetsiel" dor ok "Greit" heeten deiht (mit en lang trucken i). Wat de mi nu aber ok nich seggen kunn, weer, of dat en inheimischen Snack is, oder of dat allgemeen gellen kann. Ähnlich is dat bi Pewsum (Peism), Loquard (Lookert) un Toquard (Tookert). Ik kenn disse Beteken nich, un ik kaam vun Oostfreesland (aber genau up de anner Siet).Eastfrisian ✍ 16:09, 1. Okt 2010 (CEST)

Ik hebb vun Oostfresen al fökener Greet (ohn i, man mit lang e, un ohn Siel) höört.--Bolingbroke ✍ 16:13, 1. Okt 2010 (CEST)

Veden/Veda

De hinduistischen Schriften weert hoochdüütsch Veden nömmt. De Eentahl is Veda. Nedderlannsch hett de Mehrtahl Veda's. Plattdüütsch gifft dat dat Woort gor nich, glööv ik, an un for sik möss dat Mt. Vedas heten, oder schöllt wi, vun den hoochdütschen Bruuk her, Veden nehmen?--Bolingbroke ✍ 11:11, 6. Okt 2010 (CEST)

Kann ik mi ok nich denken, dat dat en plattdüütsch Woort dorför gifft. Vedas höört sik för mi plattdüütscher an. --Iwoelbern ✍ 11:50, 6. Okt 2010 (CEST)

Fehlgeburt

Fehlgeboort? Man dor gifft dat wiss en plattdüütsch Woort för. Dat kenn ik avers nich.--Bolingbroke ✍ 15:58, 22. Okt 2010 (CEST)

Bi Minsch oder Deert? Bi de Koh kann dat to'n Bispeel heten: de Koh hett afsett för Die Kuh hatte eine Fehlgeburt. Is keen Substantiv, aver villicht helpt dat ja al. --::Slomox:: >< 16:25, 22. Okt 2010 (CEST)

Hm, dat geiht bestimmt üm Loki Schmidt, ne? Denn helpt mien Antwoord nich veel. --::Slomox:: >< 16:27, 22. Okt 2010 (CEST)

So is dat!--Bolingbroke ✍ 16:31, 22. Okt 2010 (CEST)

Afgang? (Abgang is ok in Hoochdüütsch een Synonoymbegrep) --195.93.60.10 20:07, 1. Nov. 2010 (CET)

Ik hebb all den plattdüütsch Utdruck "Fehlhollen" hörrt. Eastfrisian ✍ 20:22, 1. Nov. 2010 (CET)

verzichten (rutkopeert ut Diskuschoon:European Song Contest)

Ik will ja nich rumquäsen, man för dat hoochdüütsche verzichten finn ik dat plattdüütsche sik begeven beter. He begifft sik eene Saak etcpp. --Bolingbroke ✍ 00:40, 23. Okt 2010 (CEST)

Den Utdruck kenn ik nich. Maak man... --Iwoelbern ✍ 00:53, 23. Okt 2010 (CEST)

Ik kenn den Utdruck, aver ik kenn em so, dat een sik begifft, wenn een op Wedderstand stött un gegen dissen Wedderstand nich gegenan geiht, man opgifft. Indrag bi Plattmakers. Geiht mehr na sich fügen.

So as ik dat keen, passt dat nich, wenn een dat gornich eerst versöcht (oder ok gornich versöken will).

Man, de Länner künnt ok op’n Vörutscheden verzichten un en Künstler direkt vörslahn. kunn man to'n Bispeel so seggen: De Länner, de keen Vörutscheden maken wüllt, köönt en Künstler direkt vörslahn. --::Slomox:: >< 11:23, 23. Okt 2010 (CEST)

wenn een op Wedderstand stött un gegen dissen Wedderstand nich gegenan geiht, man opgifft. Dor seggt wi ehr he hett Bott geven (Platz maakt sotoseggen, sik torüch tagen). För den Sinn verzichten: Hermann Böning begewen, sik wat-auf ein Vorhaben verzichten; dat Verklagen begiff di man Ik kenn dat ok ut dat Hoochdüütsche. Ik meen, dat harr'k mol bi Thomas Mann lesen. Avers dat kann ik nu nich beleggen. --Bolingbroke ✍ 11:31, 23. Okt 2010 (CEST)

Jo, du hest recht. Dähnert kennt dat för Rügen-Pommern ok jüst so. Un wenn dat bi di, bi Thomas Mann un in Pommern gellt, denn is dat ja al meist ganz Plattdüütschland. --::Slomox:: >< 12:36, 23. Okt 2010 (CEST)

Ik kenn dat as Verticht för hoochdüütsch Verzicht un also vertichten för verzichten --195.93.60.10 18:50, 1. Nov. 2010 (CET)

Ik will nich seggen, dat dat dat Woord nich gifft, aver wenn, denn is dat en hoochdüütschen Import mit Hyperkorrektur. Dat Woord verzichten is in't Hoochdüütsche eerst in't 18. Johrhunnert opkamen. Dat hett sik as Verb to dat Woord Verzicht billt. Verzicht is dat Substantiv von dat Verb verzeihen. Disse Wöör gifft dat op Platt all nich. --::Slomox:: >< 19:03, 1. Nov. 2010 (CET)

Ik kenn ok bloot, dat een dat dütske "verzichten" bruukt un neet sowat as "vertichten". Man normaal is sowat as "ofstahn". Termo ✍ 19:14, 1. Nov. 2010 (CET)

Ik will ju nu nich vertellen, dat vertichten dat richtige Woord is, blots, dat ik dat so kenn; avers zeihen is etymologeesch een allgermanischen Woord: olehoochdüütsch: zihan, got.: ga-teihan, oleeng.: teon ... - un Verzicht gifft dat ok fröher as verziht in Middelhoochdüütsch --195.93.60.10 19:42, 1. Nov. 2010 (CET)

dubbig

Kennt een von jo dat Woord dubbig? Dat bedüüdt hoochdüütsch soveel as stämmig, untersetzt, gedrungen.

De Deern is dubbig. = De Deern is lütt un dick.--::Slomox:: >< 16:43, 1. Nov. 2010 (CET)

ik nich... --Iwoelbern ✍ 16:58, 1. Nov. 2010 (CET)

Ik ok nich.--Bolingbroke ✍ 18:12, 1. Nov. 2010 (CET)

Frack

Rutkopeert ut Diskuschoon: Steertrock: Also bi us heet düsse Antog bloß man Sniepel, ok up Hoochdüütsch warrt dor (beten öllerhaftig) Schniepel to seggt. Is düsse Naam annerwegens nich begäng? Un gifft dat ok Belege för Steertrock (wohrschienlich bi Groth?)?--Bolingbroke ✍ 13:29, 2. Nov. 2010 (CET)

Ik kenn beide Wöör nich... --Iwoelbern ✍ 14:17, 2. Nov. 2010 (CET)

Ik kenn blots Frack (Frock) un Steertrock; na http://www.pro-nordfriesland.de/phpmyfaq/index.php?search=Frack&submit=Go&action=search gifft dat: Sniepel, Sniepelrock, Steertrock, Stiertrock, Swoelkensteert (-ö-), Swolkenstiert --195.93.60.10 19:08, 2. Nov. 2010 (CET)

Sniepel: Renate Herrmann-Winter: Plattdeutsch-hochdeutsche Wörterbuch, S.281.

Steertrock: Johann Meyer: Ditmarscher Gedichte, S. 21.

Slipprock: Johann Friedrich Dirks: Heimat am Meer, S. 29.

Gifft to all dree Wöör aver ok noch mehr to finnen bi Google Böker. --::Slomox:: >< 22:55, 2. Nov. 2010 (CET)

Tomate

Rutkopeert ut Wikipedia Diskuschoon: Wikiprojekt Biologie/Planten un Bööm, dor geiht dat amenne unner. De Fraag weer, of de Begreep Laiwesappel, de dor beleggt wurrn is, ut Hamborg un umto kummt, oder wie de Tomaat sunst noch heten deit.

Laiwesappel un Leevesappel gifft dat, meen ik, blots in Hamborger Platt in un üm Hamborg rüm, sünst: Tomaat

Dat glööb ik just nich. De Born för Laiwesappel is ja angeven. Dor hannelt sik dat um Mönsterlänner Platt bi.--Bolingbroke ✍ 10:47, 2. Nov. 2010 (CET)

Kenn ik blots as Tomaat... --Iwoelbern ✍ 15:07, 2. Nov. 2010 (CET)

Also: ik kenn ok blots Tomaat und na mien Borns as Deutscher Wortatlas finn ik Begrepen as hoochdüütsch Liebesapfel, plattdüütsch Leevesappel egens in un üm Hamborg rüm - un dort ok blots as een Nevenform to Tomate/Tomaat. Hat een vun ju dat Hamburger Wörterbuch? Dat kasnn natüürlich sien, dat dat Woord ok in lütten anner Rebeeten vörkümmt. --195.93.60.10 17:45, 2. Nov. 2010 (CET)

Sperrmüll

Dö ik as hoochdüütsch Lehnwoort övernehmen. Odre gifft dat dor en plattdüütsch Äquivalent för?--Bolingbroke ✍ 18:29, 3. Nov. 2010 (CET)

Ik meen, dat Sparrmüll beter is --195.93.60.10 18:42, 3. Nov. 2010 (CET)

Sperren un sparren gifft dat allens beids. Hängt von'n Dialekt af. Bi uns to'n Bispeel heet dat Verb sperren (spirren utspraken, hängt also nich mit den Luudwannel Berg->Barg tohoop, de bi uns ok gellt).

Dat Woord Sperrmüll an sik is en temlich jungen Utdruck. Dat Woord is eerst opkamen, as de Gemenen/kommunalen Entsorgungsbetriebe anfungen hebbt, dat as Service antobeden, dat se grötter Kraam afhaalt. Ik heff bi Google Böker nakeken. Dat gifft en poor öllere Böker, in de dat Woord vörkummt. Aver Google hett fakener maal en verkehrt Datum bi en Book un bi keeneen von de ölleren Böker kann ik nawiesen, dat dat Book würklich oold is (annersrüm lett sik bi welk aver nawiesen, dat se nich so oold sünd as Google seggt). Dat dat Woord würklich in Böker vörkummt, dat is eerst in de Johren 1960. Bi de Söök na Böker vör 1950 gifft dat 8 Böker, vör 1960 23 Böker, vör 1970 38 Böker, vör 1980 1050 Böker, vör 1990 2830 Böker, vör 2000 5090 Böker un vör 2010 9370 Böker. Dat düüdt dor op hen, dat de Begreep üm 1970 begäng worrn is. Ik heff denn ok noch in't Archiv von'n Spiegel keken. Dat Woord Sperrmüll kummt in'n druckten Spiegel toeerst Wiehnachten 1968 vör. 1969 kummt dat twee Maal vör. 1970 gornich un sieddem gifft dat keen Johr mehr, in dat dat Woord nich in'n Spiegel vörkummt.

De nedderlandsche Utdruck grof vuil oder grofvuil lett sik bi Google Böker ok eerst för 1971 nawiesen.

Un ok de Söök na bulky waste düüdt op de Johren 1960 hen.

De Saak is also jünger, as een villicht denkt (mi op jeden Fall hett dat wunnert, dat dat so jung is). De Plattdüütschen un Nedersaksen hebbt to de Tied woll blot de Wöör ut dat Hoochdüütsche/Nedderlandsche övernahmen. Hier Sparrmüll von hoochdüütsch Sperrmüll un dor grofvuul (kann ik op't Internett nich nawiesen, heet aver wohrschienlich liekers so) von nedderlandsch grofvuil. Sparrmüll lett sik hier un hier nawiesen. Sperrmüll hier un hier un hier.

Dat hoochdüütsche Woord Müll is etymoloogsch datsülve Woord mit dat plattdüütsche Woord Mull, wat vör allen 'dröge Eer' bedüüdt, aver ok 'Fegels' un 'Affall' bedüden kann (bi uns heet to'n Bispeel de Hümpel achter'n Swienstall, op den fröher Fegels, Kökenaffall un ok de Ammel von't Padermang kamen sünd, Mullhümpel). De Form mit Ümluud is (tominnst för uns Dialekt) en hoochdüütschen Import. De eerste Deel von't Woord is ok nich besünners sinnig. Worüm _Sperr_müll? Maakt blot Sinn över dat Adjektiv sperrig. Dor maakt de eerste Sülv von nedderlandsche Woord grof al veel mehr Sinn, dücht mi. De twete Deel von't nedderlandsche Woord maakt aver nich veel Sinn. Dat is eenfach dat Adjektiv vuil 'fuul', dat to'n Substantiv maakt worrn is.

Wenn ik en Neologismus vörslahn schull, denn dee ik Groffaffall seggen. --::Slomox:: >< 20:32, 3. Nov. 2010 (CET)

Ik de Sperrmüll oder Sparrmüll vörteihn. Is en Frömdwoort, aver opletzt dat eenzige, wat ik in den Tosamenhang bit hüüt höört heff. Dat dat vun sperrig kummt, holl ik ok vör logisch. Ik denk mi, dat kummt vun de Mülltunnen, woneem de groten sparrigen Delen nich rinpassen doot. --Iwoelbern ✍ 22:18, 3. Nov. 2010 (CET)

Normen und Systeme

Möss dat up Platt nich an un for sik Norms oder Normens un Systems heten? Oder is dat hoochdüütsche Normen un Systeme beter?--Bolingbroke ✍ 18:31, 3. Nov. 2010 (CET)

De Mehrtall mutt jo nich op -s ennen. Ik harr dor vun’t Geföhl her Normen un Systemen vun maakt. --Iwoelbern ✍ 18:41, 3. Nov. 2010 (CET)

Disse Wöör sünd all beid Frömdwöör un nienich Deel von de plattdüütsche Ümgangsspraak wesen. Dorvon hebbt de Wöör keen inbörgerten plattdüütschen Plural. De Plural is mit dat Woord ut de Donor-Spraak övernahmen. De Donor-Spraak Hoochdüütsch gifft Systeme un de Donor-Spraak Nedderlandsch gifft systemen. Systeme hett den Nadeel, dat dat (tominnst in't Noordneddersassische) keen plattdüütschen -e-Plural gifft. Dorvon hett sik de -en-Plural deelwies ok in Rebeden utbreedt, in de Hoochdüütsch Dack- un Donor-Spraak is. Von mi Duum rop för Systemen.

Bi Norm is dat eenfach. Hoochdüütsch un Nedderlandsch hebbt all beid -en-Plural. Also Normen. --::Slomox:: >< 19:18, 3. Nov. 2010 (CET)

Wasserlinie

Rutkopeert ut Diskuschoon:Waterlinie:

Müss dat nich "Waterlien" heten? --Iwoelbern ✍ 15:50, 4. Nov. 2010 (CET)

Lien, weet ik nich, dat bring ik blots mit en Waschlien in Verbinnen. Waterstreek pass dor villicht beter. Eastfrisian ✍ 17:26, 4. Nov. 2010 (CET)

Tja:Lien oder Liene heet hier bi us bloß Leine oder de Plant Lein. Streek weer beter, wenn dat bi us bloß nich all lang begäng weer, Strich to seggen, ik weet nich, worüm...Also, wenn Linie nich gahn scholl, denn weer'k ok för Waterstreek.--Bolingbroke ✍ 18:04, 4. Nov. 2010 (CET)

Gegen Streek is ok nix intowennen. Linie düücht mi hoochdüütsch. Aver wenn Lien dorför nich begäng is, is Streek woll de betere Wahl. --Iwoelbern ✍ 19:07, 4. Nov. 2010 (CET)

De Gavelsiet Lien hebbt wi al länger, dor is dat ok sotoseggen mit binnen. Und na de Anmarken op de Diskusschoonssiet vun’n Artikel scheint Lien woll doch bekannter to wesen. Steiht ok so in’n Sass. Also bün ik denn doch eher för Waterlien. --Iwoelbern ✍ 00:30, 5. Nov. 2010 (CET)

Ik kopeer mien Bidrag von Diskuschoon:Waterlinie ok noch eers hierher. (Dat is villicht beter, wenn bi't Schuven na "Mi fehlt dat Woort" de Diskuschoon an de Originalsteed wegmaakt warrt un en Link hierher sett warrt, denn kann dat nich vörkamen, dat an twee Steden wiederdiskuteert warrt.)

Wat hoochdüütsch Linie is, is plattdüütsch Lien. Engelsch heet dat line un nedderlandsch lijn. Un wenn een dat denn in en nedderlandsch etymoloogsch Wöörbook nakickt, denn warrt dat intressant: lijn 3 znw. v. 'streep', mnl. lîne v. (zelden); on. lîna (lijn, streep), zal wel uit mnd. lîne ontleend zijn. Het is hetzelfde woord als lijn 2, maar heeft de bet. ontleend aan lat. linea, deels ook aan fra. ligne, waaruit ook mnl. mnd. mhd. nhd. linie overgenomen zijn. "lijn 2" is de Lien in'n Sinn von 'Reep'. --::Slomox:: >< 18:25, 4. Nov. 2010 (CET)

Hier heet dat ok Waterlien. --::Slomox:: >< 15:59, 5. Nov. 2010 (CET)

Brücken

Kann angahn, datt wi dat , so oder anners, al mol besnackt hefft. Ik meen, dat weer reinweg dumm Tüüch, wenn wi, na Sass sien Vörslag hd. Brücke up Platt Brüch schrieven döen. Sass meent woll, de Mt. von Brüch weer Brüchen, so hett he dat tominnst in sien Wöerbook instahn. Man dat hebb ik noch nich höört. Wi seggt Bruggen, as t.B. Dree Bruggen föhrt in Bremen över de Werser röver. Annerwegens warrt dat woll Brüggen heten. Wenn nu de Mehrtahl en Dubbel-g hett, meen ik, denn so mutt ok in de Eentahl dat dubbelte g al schreven weern. Also: Brugg/Brügg. Lesen warrt dat ja sounso as en ch. Just so bi Rüch. Dor hett Sass eenmol Sg. Rüch, Pl Rücken un denn avers glieks de annere Form Sg. Rüggen, Pl. Rüggens. Rügg möss hier na miene Meenung ok Rügg schreven weern. Nich veel anners hefft wi dat bi Tiet mol harrt. De Mehrtahl is ok bi Sass Tieden. Vundeswegen sund wi all bilüttjen dorto övergahn, Sg. Tied to schrieven, ofschoonst dat in'n Sass anners steiht. Also tohopenknutt: Ik meen, de Mehrtahl-Formen un de Eentahl-Form schöllt beter tosamenpassen, as dat bi Sass vörslahn is. --Bolingbroke ✍ 16:49, 6. Nov. 2010 (CET)

Also, wovun Problem du mit de Brüch und Brüchen hest, heff ik nu nich so recht verstahn. Wenn du dat "gg" an’t Enn ok wedder as’n ch-Luut snacken wull, woso seggst du denn, dat du dat so noch nich höört hest. Ik verstah den Ünnerscheed nich. Un bi hoochdüütsch "Rücken" schrifft Sass Rüch un Plural Rüchen, de Schrievwies Rügg steiht blots in den Deel vun Platt na Hooch.

Bi Tiet schrief ik al so den Plural mit "t". De Schrievwies mit "d" achtern seh ik ok nich geern. "Tied" bruuk ik blots wenn dat üm Ebb un Floot geiht. --Iwoelbern ✍ 17:09, 6. Nov. 2010 (CET)

Tied hett von de Etymologie her en d. De eenzigst Grund, dat Sass dat mit t hett, is, dat dat so för Hoochdüütsche lichter wesen schall. (Dat is Regel Nr. 13 von de Sass'schen Rechtschrievregeln.) De Plural mutt aver jümmer Tieden wesen (un dat steiht ok so in'n Sass), denn de de:Auslautverhärtung gellt blot in'n Auslaut.

Wat de Sass sik bi Brüch un Brüchen denkt, dat weet ik nich. Etymoloogsch hett dat Woord gg. Un sowied ik dat weet, warrt dat Woord in'n Pluraal ok mit gg utspraken (in'n Pluraal is de Ünnerscheed nämlich to höörn: Brüchen warrt /bryçn/ utspraken, Brüggen is /bryɡŋ/). Wat ik noch dorto seggen mutt: Dat gifft ok Dialekten, in de sik gg to ck utwickelt hett. Na Heinrich Bollmann: Mundarten auf der Stader Geest, heet dat to'n Bispeel in Bremerhaven Brück un ok Mück. Disse Form kann sik etymoloogsch blot ut Brügg un Mügg un nich ut Brüch un Müch utwickelt hebben. --::Slomox:: >< 21:21, 6. Nov. 2010 (CET)

Ik weet nich, woans dat bi jo is, aver bi uns warrt dat Brüchen utsnackt, mit’n ganz normalen ch-Luut. --Iwoelbern ✍ 21:31, 6. Nov. 2010 (CET)

Nee, dat is dat ja just: Dat warrt Bruggen utspraken, also mit Dubbel-g...--Bolingbroke ✍ 00:28, 7. Nov. 2010 (CET)

De Saak mit de Tied un dat Blood hebb ik nu wollerfunnen: Dat steiht bi Diskuschoon:Blood. --84.137.73.175 16:26, 9. Nov. 2010 (CET)

bikieken

Noch wedder en lütt Woord, dat ik bi uns fakener höör, aver för dat ik op't ganze Internett keen Nawies finnen kann: bikieken. To'n Bispeel in: Mien Reekner geiht nich mehr. Du kennst di doch mit Technik ut. Kannst du dor maal bikieken? Also in'n sülven Sinn as sik bi wat bisetten oder bi wat bigahn. Kennt ji dat ok so? (Dat hoochdüütsche beigucken is op't Internett en poor maal to finnen, wohrschienlich as Interferenz ut dat Plattdüütsche.) --::Slomox:: >< 17:37, 7. Nov. 2010 (CET)

Bigahn höör ik tohuus ok faken, aver bikieken is mi in de Form noch nich ünnerkamen. --Iwoelbern ✍ 17:41, 7. Nov. 2010 (CET)

Bi uns wurrd seggt "Nahkieken", aber ganz richtig düch mi dat nich. Dat passt ehder bi en Lexikon. Eastfrisian ✍ 17:19, 15. Nov. 2010 (CET)

Knoten

Meent is dormit de Snelligkeit vun Scheepe. Also, woveel Seemielen se in eene Stunnen fohrt. Hoochdüütsch Knoten. Wat is dat denn nu up Platt? Knutten? Oder doch ok Knoten? Ik nehm eerst mol Knutten...--Bolingbroke ✍ 09:37, 15. Nov. 2010 (CET)

Dat kummt von den Knutten in en Lien her (Sass schrifft Knütt an Steed vun Knutten), de för't Bestimmen vun de Snelligkeit bruukt worrn is. Von dorher is dat plattdüütsche Woort al richtig. --Iwoelbern ✍ 10:16, 15. Nov. 2010 (CET)

Dat anner to'n Binden kenn ik ok blots as Knütt bzw. Knütten. Eastfrisian ✍ 17:18, 15. Nov. 2010 (CET)

Hm. Ik kann in de Literatur betherto keen Nawies för Knutten, Knütten oder Knüppen finnen. Mien etymoloogsch Wöörbook seggt, dat hoochdüütsch Knoten in't 18. Johrhunnert ut dat engelsche knot utlehnt is (un denn in de Form an dat düütsche Woord anpasst worrn is). Un in de Form Knoten lett sik dat ok in de plattdüütsche Literatur nawiesen: [19] (von 1835). --::Slomox:: >< 18:14, 15. Nov. 2010 (CET)

Manchmol fraag ik mi, ob de plattdüütsche Literatur egentlich weet, wat se schrifft... Dat engelsche knot heet ok nix anners as Knutten - verstah ik nich, worüm denn dat hoochdüütsche Woort bruukt warrt. Dat maakt keen Sinn. --Iwoelbern ✍ 18:59, 15. Nov. 2010 (CET)

So as ik dat verstah, hebbt se dat Woord nich ut dat Hoochdüütsche övernahmen, man ut dat engelsche knot un dat süht blot von buten hoochdüütsch ut.

Ik bün de Saak nu aver noch wedder anners angahn: Nedderlandsch heet dat knoop un in de skandinaavschen Spraken knop oder knob. Ik heff nu bi Google Böker maal in plattdüütsche Böker na Steden söcht, bi de Schipp un Knoop dicht bienanner vörkummt. Un dor heff ik dat hier funnen: wenn dat Schipp dree Knoop lopen ded. Villicht is dat dat echt plattdüütsche Woord. Villicht is dat aver ok en Nedderlandismus. Ik bün mi noch nich seker, aver ik versöök noch mehr ruttofinnen. --::Slomox:: >< 20:34, 15. Nov. 2010 (CET)

Dor gift dat an sik nich veel ruttofinnen. Woneem de Beteken "Knoten" herkummt, is jo kloor. Speelt opletzt keen Rull, ob ut dat Engelsche oder ut dat Hoochdüütsche afkeken is. Tomindst gifft dat dorför en plattdüütsch Woort. Vun dorher verstah ik nich, worüm dat nich eenfach Knütt oder Knutten heet. Tomol dat de annern Spraken jo ok so maakt. --Iwoelbern ✍ 21:19, 15. Nov. 2010 (CET)

Dat musst du en plattdüütschen Seemann ut dat 18. oder 19. Johrhunnert fragen, dücht mi... --::Slomox:: >< 22:24, 15. Nov. 2010 (CET)

Na ja, tominnst bio us heet Knoten ja nich blot Knutten, man ok noch Knuppen (ok för Knospe) oder Knoop (ok för Knopf). Vundeswegen weer dat al intressant, wenn sik dor en Born finnen lett för Knoop. --Bolingbroke ✍ 23:37, 15. Nov. 2010 (CET)

Wo meenst du "bi uns"? Dat hoochdüütsche „Knoten“ kenn ik vun Huus ut blots as Knutten un Knoop blots as Översetten vun „Knopf“. Wat jo ok Sinn maakt, wenn dat Knoop för Knutten eher ut de nedderlännschen Eck kummt, wat denn jo ok an de See is... --Iwoelbern ✍ 00:00, 16. Nov. 2010 (CET)

Externsteine

Wu sall man dat up Plattdüütsch schrieven? Externsteen, Externsteenen oder Externsteens. Ik wull mi woll an de Artkel ranmaken. Eastfrisian ✍ 17:16, 15. Nov. 2010 (CET)

• [20] Hier steiht Externsteune. Dor hannelt sik dat um dat Wöerbook up Lippsch Platt bi, de mütt dat ja woll weten. Mientwegen konn de Artikel ok Externsteene heten, so seggt wi dor ja to. Man wi hefft hier ja mol afmaakt, datt wi jummers de Original-Naams nehmt, wenn wi dor rankomen könnt, un denn sunst en poor Lenken inricht'. --Bolingbroke ✍ 17:26, 15. Nov. 2010 (CET)

Dat wurrd nu en Problem: Nich, dat ich nicht Externsteune schrieven will (dat weer man blots en poor Wöör utwesseln), aber ansonsten weer mit Text denn ja nich Lippsch Platt. Dat würr denn ja wat seltsam utsehn. So wat hebb ik ok woll all faststellt, wenn wir en lütten Artikel wat wieder maken willt. Denn hett man up eenmal twee Dialekten. Eastfrisian ✍ 17:36, 15. Nov. 2010 (CET)

Externstenen harr ik seggt, aver an sik schall de Artikel schon ünner den inheemschen Naam stahn. Wenn ik den Afsnitt to de Etymologie in de.WP lesen do, wunnert mi dat aver, dat de plattdüütsche Naam Externsteune is. De Woortdeel Extern- schient noch enigermatenjung to wesen. --Iwoelbern ✍ 17:48, 15. Nov. 2010 (CET)

In'n hoochdüütschen Artikel steiht, dat de Schrievwies Exter- jung is. Fröher hebbt se Eggster-, Eggerster- oder Egistersteine schreven. Un in'n Artikel snackt se dorvon, dat dat von dat plattdüütsche Woord Eckster för Pica pica kamen schall oder kamen kunn. Maakt för mi Sinn. Wat wi dat nu Exter- oder Eckster- schrievt, dat maakt keen groten Ünnerscheed. --::Slomox:: >< 18:20, 15. Nov. 2010 (CET)

Mit mien dree Alternativen un dat Lippsch Platt hebb wie nu tatsächlich all söss Mögelkeiten. Ik harr mi woll beter en annern Artikel utsöken sullt. :-( ... Eastfrisian ✍ 18:56, 15. Nov. 2010 (CET)

Na miene Meenung pass dat, wenn du unner dat Lemma Externsteune in dien Dialekt schrieven döest. So hebb ik dat bi Dringelborg un Grebensteen ok maakt. To'n Deel is de Düörpm-Artikel ok keen westfäälsch Platt. Annersrüm gung dat avers, glööv ik, ok. Also denn schriffst du Externsteene oder wat du dor sunst to seggen deist un bringst denn in den Text noch mit unner up Lippsch Platt Externsteune un maakst dor ok en Wieterleiten to.--Bolingbroke ✍ 23:33, 15. Nov. 2010 (CET)

Logistik

An un for sik hebb ik nix gegen Frömdwöör. Man unner Umstänn kann een för Logistik ok en plattdüütsch Woort finnen? Wat hoolt Ji vun Umslag (Verkehr) oder sowat in de Oort? Odre schall dat bi Logistik blieven?--Bolingbroke ✍ 11:34, 16. Nov. 2010 (CET)

Ik meen, Ümslag weer blots dat Ümladen vun een Transpoortmiddel op'n anner't. De Begreep Logistik ümfaat en veel wieteren Rahmen, vun’t Planen, Vermiddeln, över’t Praatstellen vun Fohrtüüch und Reedschoppen, Afwickeln bit hen na’t Afreken. Ik glööv, dat is beter bi Logistik to blieven. --Iwoelbern ✍ 12:31, 16. Nov. 2010 (CET)

Ik glööv nich, dat dat en plattdüütsch Woord gifft, dat _exakt datsülve_ bedüden deit as Logistik. Aver wenn du en ganzen Satz hest, denn fallt uns villicht en Woord in, dat dor good passt. --::Slomox:: >< 18:47, 16. Nov. 2010 (CET)

Bruttoregistertonnen etc.

Dat is en beten so, as bi de Knoten/Knutten/Knoop: Dat Woort Tonnen stammt vun dat Engelsche Tons un is vun dor in de Seefohrt allerwegens inföhrt wurrn. Schöllt wi dor nu, je na Dialekt, Tunnen oder Tünnen vun maken, oder schöllt dat de Tonnen blieven? Ik hebb eerst mol Tonnen nahmen, man allerhand Wieterleiten maakt.--Bolingbroke ✍ 12:47, 16. Nov. 2010 (CET)

Ik seh dat jüst so as bi Knoten: De Afkumst vun den Begreep is jo sowiet kloor, un en plattdüütsch Woort gifft dat dorför ok. Ik bün dorüm in beide Fäll dorför, dat plattdüütsche Woort to nehmen.

En Vörslag harr ik aver in den Tosamenhang för dat Woort Tonnage. Wi hebbt annere Wöör, de op -age ennt, de wi in’t Plattdüütsche mit de Ennen -aasch schrieven doot, t.B. Spionaasch, Sabotaasch. Schüll man dat in dissen Fall ok maken, un as Tonnaasch oder glieks as Tunnaasch inplattdüütschen? --Iwoelbern ✍ 13:31, 16. Nov. 2010 (CET)

1. Oh Mann, Tunnaasch, dat dücht mi doch hart..Tonnaasch gung ja noch. Mööglich weer, dat wi vun dat franzöösch-hoochdüütsche glieks ganz afgaht un en anner Woort nehmt. De Nedderlänner hefft Tonnenmaat. --84.137.50.51 17:55, 16. Nov. 2010 (CET)

Toeerst to de Tonnage: Dat Woord is nich tohoopsett ut Tunn/Tünn un -aasch. Dat is as egen Frömdwoord ut dat Franzöösche utlehnt. Tünnaasch kann dat also nicht heten. Franzöösch Frömdwöör, de in dat Hoochdüütsche en o hebbt, hebbt op Platt faken en u: Rull, de Vörsülv kun-, Unkel, Kuffer, dubbel, Kuller, Burree, Draguner, Kuntrull etc. Dorvon passt Tunnaasch. Dat kummt aver op den Dialekt op an. Veel von disse Wöör warrt je na Dialekt ok mit o schreven. Tonnaasch is also ok nich verkehrt.

De Nedderlandschen hebbt blangen tonnenmaat ok tonnage.

To de Bruttoregistertonne: Ik kann keen Nawies för dat Woord finnen, egaal wat för'n Schrievwies. Aver tohoopsett is dat ut brutto, Register un Tonne. Un de Tonne as Maat heet op Platt Tünn oder Tunn. Dat lett sik enigermaten licht nawiesen: [21], [22], [23] etc. Mi dücht Bruttoregistertünn also richtig. --::Slomox:: >< 19:19, 16. Nov. 2010 (CET)

Friedliche Revolution

So, as in de DDR oder 1848 in de Nedderlannen. Sinnig? Fraam? Freedlich? Wat schall man dor nehmen?--Bolingbroke ✍ 13:06, 20. Nov. 2010 (CET)

Freedsom villicht? Oder gewaltfree? --Iwoelbern ✍ 13:12, 20. Nov. 2010 (CET)

freedsaam heff ik op Platt noch nich höört un nich leest un kann ik in de Literatur ok nich finnen. freedlich is al 1816 bi Bornemann to finnen. Kann also nich ganz verkehrt wesen. Lett aver en beten Hoochdüütsch, dücht mi. Villicht freedvull? --::Slomox:: >< 18:57, 20. Nov. 2010 (CET)

Dor hef ik ok al an dacht, dat höört sik goot an. --Iwoelbern ✍ 19:11, 20. Nov. 2010 (CET)

Hm freedvull is woll friedvoll(e) (..Weihnacht t.B.), freedlich dorgegen friedlich, dat is en lütten Ünnerscheed. Eastfrisian ✍ 20:30, 24. Nov. 2010 (CET)

Dücht mi nich. Wat schall denn de Ünnerscheed wesen? freedvulle Tieden sünd för mi dat sülve as friedliche Zeiten. Sünd freedvulle Demonstranten wat anners as friedliche Demonstranten? Un mit de freedvulle Oort un Wies hier is sogor ganz konkret de friedliche Revolution 1989 meent. --::Slomox:: >< 20:46, 24. Nov. 2010 (CET)

Fernbedienung

Bi de Wii oder bi'n Feernseher.--Bolingbroke ✍ 14:27, 20. Nov. 2010 (CET)

Ik glööv nich, dat dat dor en richtig plattdüütsch Woort för gifft. Bi uns tohuus seeg wi tomeist Feernbedeenung oder Knipser dorto. As Feernstüern künn man dat den Woortsinn na ok beteken, aver dor warrt de meisten wat anners ünner verstahn. --Iwoelbern ✍ 18:05, 20. Nov. 2010 (CET)

Knipser kann allns mögliche ween (Harry Decheiver weer en Knipser (Football)). Luchtschalter wurrd ok woll as Knipser betekent. Feernbedeenung/bedeenen kunn woll good ween. Eastfrisian ✍ 20:17, 23. Nov. 2010 (CET)

Ik heff dor nu lang över simmeleert. Mi fallt keen Woord in. Fernbedienung is en rein hoochdüütsch Woord, dat sik nich ahn Bögen un Breken verplattdüütschen lett. Ok Nedderlandsch afstandsbediening lett sik nich in en smödig plattdüütsch Woord ümgeten. Engelsch remote control helpt ok nix un de skandinaavschen Spraken hebbt ok blot Varianten von dat hoochdüütsche un/oder engelsche Woord.

Ik heff mi also an en Neologismus versöcht. De Wöör in annere Spraken sünd jümmer op den Aspekt utricht, dat een Saken von wieder weg bedenen kann. Aver dat mutt ja nich so wesen. Mien Idee richt sik mehr op de Form ut: Stüürsticken oder Stüürkast. En lütten Sticken oder en Kast/Kasten, mit den een Feernseher, Wii oder ans wat stüren kann. Dat twete Woord gefallt mi noch nich to hunnert Perzent, villicht hett dor noch een en Idee for en lütt Saak in de Grött (Stüürpaneel? Stüürknaken? [nee, nich so dull] Stüürbredd? Stüürboord? [hm, dat Woord bedüüdt al wat] Stüürplank? Stüürstück? Stüürknuust? [miene Ideen warrt nich beter...]).

De Stüür-Deel gefallt mi temlich good, aver bi'n tweten Deel fehlt mi de zündende Idee. Mien Favorit betherto is Stüürsticken, aver dat geiht blot, wenn dat Ding mehr lang un nich breed is. Dee mi beter gefallen, wenn wi en Woord finnt, dat nich so dull op en bestimmte Form begrenzt is. --::Slomox:: >< 03:25, 24. Nov. 2010 (CET)

Stüürkasten weer dorvun egentlich dat, wat an’n wenigstens op de Form fastleggt is. An sik geiht aver ok Stüürdeel (gifft dat op hoochdüütsch jo ok: "Bedienteil"). Wat man ok in plattdüütschen künn as Bedeenkasten oder -deel, vun wegen dat en dormit en Aparaat bedenen will. Oder üm dat knipsen nochmol optogriepen: Bedeenknipser. Dull is dat aver allns nich. --Iwoelbern ✍ 18:10, 24. Nov. 2010 (CET)

Unner Stüürkasten kann ik mi wat vörstellen. Bi'n Feernseher weer u.U. Bedeenkasten noch beter. Un bi'n Wii Stüürkasten...--Bolingbroke ✍ 18:30, 24. Nov. 2010 (CET)

Stüürsticken passt för Feernbedeenen blots insofern as man dorför dat Deel beteken will, wat bi "Computerautorennen" den so nömmten "Joystick" is. Wu weer dat mit "Feernstüürknipser" ? Eastfrisian ✍ 20:27, 24. Nov. 2010 (CET)

Bügeleisen

Kann dat angahn, datt Plättiesen en hoochdüütsch Lehnwoort is? Na miene Meenung is dat plattdüütsche Woort Striekiesen, just so heet dat Verb denn ok strieken un nich plätten. Jedenfalls warrt in Bremen plätten ummer up Hoochdüütsch bruukt, un twaars, wenn ole Lüde, de nich ut Bremen sund, vun fröher vertellt. --Bolingbroke ✍ 19:28, 23. Nov. 2010 (CET)

Ik kenn blots Plättiesen bzw. Bügeliesen. Plätten dücht mi kummt van Plattmaken (nämlich de Knitterfalten) - ahn dat ik dor wat an Nahwiesen hebb. Eastfrisian ✍ 20:15, 23. Nov. 2010 (CET)

Ik kenn ok blots dat Plättiesen. Op Hoochdüütsch kenn ik plätten nich, dat heet bis uns denn bügeln. --Iwoelbern ✍ 21:09, 23. Nov. 2010 (CET)

Da biste geplättet - Dat kennst Du aber doch, oder?Eastfrisian ✍ 21:20, 23. Nov. 2010 (CET)

klor, aver nich in’n Tosamenhang mit Wäsche --Iwoelbern ✍ 23:20, 23. Nov. 2010 (CET)

Op Hoochdüütsch bi uns blot Bügeleisen un bügeln. Op Platt Plättiesen un plätten. --::Slomox:: >< 22:36, 23. Nov. 2010 (CET)

Ik twiefel dor ja nich an, datt dat hüdigendags so seggt warrt. Gifft ja veele plattdüütsche Wöör, de midderwielen Platz maken mössen för de hoochdüütschen Surrogate. Ik fraag ja man blot, of plätten nich en Lehnwoort is un de Afkumst vun plattmaken Volksethymologie. Up de annere Siet hangt strieken natüürlich mit nedderlannsch strijken tosamen. Bi Wöhrner Wöör gifft dat Plättiesen un Plättbrett just so, as Striekiesen un Striekbrett. Bi Böning gifft dat Blot Striekiesen, bi Sass blot Plattiesen. Dat warrt avers oversett mit Plätteisen...Villicht gifft dat ja ok noch en poor Ostfresen oder Meckelnbörgers, de dor wat to seggen könnt.´--Bolingbroke ✍ 23:31, 23. Nov. 2010 (CET)

Worüm denkst du dat? An plätten is doch nix an, wat nu besünners Hoochdüütsch lett. Utsluten kann ik dat nich, dat dat ut dat Hoochdüütsche kummt. Jüstso as ik nich utsluten kann, dat Striekiesen ut dat Nedderlandsche kummt. Ik kann dat aver en beten ingrenzen. Groth bruukt de Wöör Isen to't Plätten 1862 in sien Rothgeter. Bi Danneil is 1859 in de Ooldmark dat Woord plätten al begäng. Bi'n Versuch eines bremisch-niedersächsischen Wörterbuchs gifft dat 1768 keen direkten Indrag för dat Woord, aver tominnst gifft dat en Indrag plätten, de mit glätten översett warrt. Wenn, denn is dat also al en olen Import. --::Slomox:: >< 02:41, 24. Nov. 2010 (CET)

Mehrzweckschiff

Dat mutt in en Lemma passen...--Bolingbroke ✍ 23:53, 23. Nov. 2010 (CET)

Dorför warrt dat keen plattdüütsch Woort geven. Mehrzweck gifft dat jo vele Saken, aver höört heff ik noch nix, wat richtig plattdüütsch weer. Tomeist warrt dat Mehrzweck woll hoochdütsch mit rövernahmen, hier denn woll Mehrzweckschipp. Wenn dat nu vör Gewalt platt wesen schall, künn man sik fragen, wat de Sinn vun so wat is: kann een för mehr as blots een Saak bruken. Dorut villicht Mehrbruukschipp oder langtogen as Schipp för wesseln Bruuk. Schön finn ik aver beids nich. --Iwoelbern ✍ 00:43, 24. Nov. 2010 (CET)

Toeerst will ik seggen, dat dat Nedderlandsche Mehrzweck ok nich licht utdrücken kann: uitmuntend.de översett Mehrzweck- mit voor verschillende doeleinden bruikbaar un de Artikel nl:multiple purpose vehicle översett dat Lemma mit voertuig dat voor meerdere toepassingen is geschikt.

Wenn ik aver nu en Utdruck vörslagen schull, denn dee ik na dat Vörbild von es:Estadio multiusos dat Woord Multibruuk vörslahn. --::Slomox:: >< 02:56, 24. Nov. 2010 (CET)

Na, ja: Multibruuk-Schipp...Man denn kann ik ok glieks Multifunktschoons-Schipp nehmen. Up Hollannsch heet tominnst Mehrzweckapparat multifunctioneel apparaat.--Bolingbroke ✍ 18:19, 24. Nov. 2010 (CET)

katerbunt

Dat Woord is katerbunt un ik söök, wat dat bedüden deit. Kummt fakener in de Literatur vör, aver ik weet nich, wat nipp un nau meent is. Kunn ganz un gor bunt wesen, kunn aver ok mit Striepen as en Kater wesen. För dat eerste sprickt disse hoochdüütsche Nawies ut Sleswig: Ja wohl geht es bei uns munter, doch ist es auch mitunter sehr katerbunt zugegangen, för dat twete sprickt disse Nawies ut Joachim Mähl sien Reinke Voss: Do seggt in Aller Gegenwart De katerbunte Leopard, Von hoge Herkunft, hogen Stand, Un mit den König nah verwandt: „Hör, Herr," seggt he, „wes' doch nich bang'n Un lat doch blot de Näs' nich hang'n! Kennt een von jo dat Woord? --::Slomox:: >< 17:52, 24. Nov. 2010 (CET)

nee. --Iwoelbern ✍ 18:13, 24. Nov. 2010 (CET)

Ik hebb den Verdacht, dat weer u.U. de plattdüütsche Utspraak vun hd. kunterbunt. Also nich mit Striepen. Bi Böning hebb ik katerwoolsk funnen. Dat kenn ik nich, avers dat schall kauderwelsch heten. Vun deswegen glööv ik nich unbedingt, dat kater wat mit en Katt to doon hebben mutt.--Bolingbroke ✍ 18:28, 24. Nov. 2010 (CET)

Hett aver villicht mitenanner to doon. En Kater stromert jo ok geern mol hier mol dor rüm. vun jeden mol wat. :-) --Iwoelbern ✍ 18:41, 24. Nov. 2010 (CET)

Wat mi jüst opfullen is: De Leopard hett ja man jüst keen Striepen... Denn blifft egentlich blot noch opfällig bunt, ganz un gor bunt as Bedüden över, dücht mi. --::Slomox:: >< 19:29, 24. Nov. 2010 (CET)

Also kunterbunt...--Bolingbroke ✍ 18:02, 11. Dez 2010 (CET)

Kater

By the way: Warrt eentlich noch enerwegens dat olr Woort Bolz(en) for kater bruukt?--Bolingbroke ✍ 18:59, 24. Nov. 2010 (CET)

nich in uns Dörp... --Iwoelbern ✍ 19:17, 24. Nov. 2010 (CET)

Bolz dat kenn ik.

Indsche

De Nedersaksen hebbt ja faken Achtersülven ut dat Nedderlandsche utlehnt, wo de Plattdüütschen Achtersülven ut dat Hoochdüütsche utlehnt hebbt. To'n Bispeel kommunisme vs. Kommunismus (harr sik de Spraak unafhängig von Nedderlandsch un Hoochdüütsch utwickelt, denn deen wi dat Woord nu wohrschienlich kommunism oder kommunisn utspreken) oder politicus vs. Politiker oder mathematica vs. Mathematik. En anner Bispeel is Indiaan vs. Indianer (Wiking vs. Wikinger, Etrusk vs. Etrusker). As ik nu ole Nawiesen in de Literatur söcht heff, heff ik en snaaksch Woord funnen: Kinner, de Indsche un Trapper speelt harrn un Dorto hebbt se de Indsches ehr hillig Land bruukt. Hett een dit Woord al maal höört? Wo kummt dat her? Wenn ik dat Woord blot an een Steed funnen harr, denn harr ik seggt, dat is en spontanen Neologismus, aver bi twee Steden is dat villicht en echt Woord. --::Slomox:: >< 20:09, 24. Nov. 2010 (CET)

Na, wo dat herkummt, is doch kloor: Vun de Inders = Ind(i)schen. Kolumbus weer doch de Meenung ween, he harr Indien funnen. Man denn weer dat blot man Westindien. --84.137.67.52 20:13, 24. Nov. 2010 (CET)

Kenn ik nich. Eastfrisian ✍ 20:22, 24. Nov. 2010 (CET)

@IP: Dat dat von de Inders herkummt, dat heff ik mi dacht ;-) Aver 'keen hett dat wannehr opbröcht un 'neem warrt dat bruukt? --::Slomox:: >< 18:52, 15. Jan. 2011 (CET)

Bubbeln

Ik lees jüst Johann Rhode Friedrich Augustiny sien Achtern Åben oder Plattdütsches Vålksbok för Kinner un ole Lüd un bün över dissen Satz op Sied 42 strumpelt: Un op de Bank lä Baucis en simple Matt hen von Bubbeln.

Wat kann dat bedüden? Ik kenn dat Woord Bubbel blot för Blaas op 't Water. Aver ut Blasen kannst keen Matt maken. Hett dor een en Idee? --::Slomox:: >< 01:50, 27. Nov. 2010 (CET)

Dor fallt mi nix to in. --Iwoelbern ✍ 01:59, 27. Nov. 2010 (CET)

Ik kenn Bubbeln ok bloß as Blasen up oder in Water. Kann'k mi ok anners nix unner vorstellen.--Bolingbroke ✍ 11:14, 27. Nov. 2010 (CET)

Bubbel of bubbeln of sowat word heel faak denn ok overdragen bruukt, to't Bispööl för lüttje Blömkes up't Water, man geren för allens, wat en Bubbelförm hett of "hen un her bubbelt". Mi dücht, dat dat sowat is, also dat mit de Bubbels en Wies för süks en Matt betekent word. Termo ✍ 12:16, 27. Nov. 2010 (CET)

Kruup

Un noch en Woord ut Johann Rhode Friedrich Augustiny sien Achtern Åben oder Plattdütsches Vålksbok för Kinner un ole Lüd. Op Sied 60 kummt Krup vör un warrt mit Geschöpf översett. Dat Woord hett mi intresseert un ik heff maal in de Literatur na Nawiesen söcht. Ik heff nix funnen, aver ik heff dat Woord Kruperi funnen, wat hier un hier vörkummt un sik woll ok mit Geschöpfe oder Tierwelt översetten lett. Kennt dat een, kann dor noch en Nawiesen för finnen, kennt een verwandte Wöör? --::Slomox:: >< 15:43, 27. Nov. 2010 (CET)

Heff nu sülvs noch wat funnen: [24]. Un mit de Form Kroop, de dor steiht, lett sik denn ok noch mehr finnen. Dat Woord Kroop gifft dat ok in'n Harz un in Mansfeld: [25], [26].

Ik dach, dat kummt von krupen, aver mit de Blangenform Kroop is dat denn wohrschienlich doch en ganz egen Woord. --::Slomox:: >< 15:55, 27. Nov. 2010 (CET)

Krupen is mi dorbi ok infallen, wat in Woonst ok anners snackt warrt, neemlich kröpen/krepen (bi jo doch seker ok, is jo dicht bi). Von dor is dat na de Form Kroop ok nich mehr wiet. --Iwoelbern ✍ 16:20, 27. Nov. 2010 (CET)

Wi seggt doch ok Kropptüüch. Hebb dor avers noch nich over nadacht, wo dat na de Etymologie eentlich herkamen deit. Annersiets kenn ik ok Kröpelkraams. Kropptüüch is an un for sik allens, wat up'e Eer krupen deit, Kröpelkraams is, wat nich richtig hoochkamen is. --Bolingbroke ✍ 16:47, 27. Nov. 2010 (CET)

Mit Kropptüüg harr ik dat nich verbunnen, vonwegen den korten Vokaal. Aver ik seh nu, dat dat ok Krooptüüg heten kann. Un nu wull ik jüst Krüppel in mien etymoloogsch Wöörbook nakieken (denn dat Kröpel in Kröpelkraam is ja datsülve as hoochdüütsch Krüppel) un wat seh ik dor dör Tofall? Mien Wöörbook hett en Indrag to Kroppzeug! Dat Wöörbook seggt:

Kroppzeug n. (umgangssprachlich, vorzugsweise nordd.) 'kleine Kinder, Kleinvieh', auch 'Gesindel, Pack, wertloses Zeug' (18. Jh.), aus nd. Krôptüg, Kropptüg. Der im Siebenjährigen Krieg beim preußischen Heer beliebte Ausdruck enthält als Bestimmungswort mnd. krûp, krop 'Kleinvieh', eigentl. 'kurzbeiniges, gleichsam kriechendes Wesen', zu mnd. krûpen 'kriechen' (s. Krüppel). Die gelegentlich begegnende Form nhd. Grobzeug beruht auf volksetymologischer Umdeutung.

Süh! Kummt worraftig von krupen un is würklich ok verwandt mit Kröpel un Kröpelkraam! Dat hoochdüütsche Krüppel stammt man ok blot ut dat Plattdüütsche. Harr ik nich dacht.

kröpen/krepen (bi jo doch seker ok, is jo dicht bi): kröpen kenn ik nich, aver krupen un krepen. Jüstso reken för riechen. --::Slomox:: >< 18:30, 27. Nov. 2010 (CET)

Mühlenberger Loch

En Bucht in de Elv, vör Hamborg-Neenfelle. Dor gifft dat sachs en olen plattdüütschen Naam for. Möhlenbarger Lock? Möhlenbarger Gatt? Möhlenbarger Deep? Oder noch anners? --Bolingbroke ✍ 17:00, 30. Nov. 2010 (CET)

Mühlenberg is tomindst en Stadtdeel un hett dorüm ok seker en plattdüütschen Naam. Wenn ik den Artikel op de:WP richtig düden do, denn hett dat mit Deep nix to doon. Ik verstah dat mehr as en Watt-Rebeet mitten in de Landschap. Vun dorher harr ik dat Lock nahmen. Aver ik weet nich, wat de Inwahners dor to seggen doot. --Iwoelbern ✍ 17:19, 30. Nov. 2010 (CET)

Möhlenbarg för Mühlenberg is richtig, dat kummt so ok bi Rudl Kinau in Thees Bott dat Woterküken vör: [27]. Un wenn een nu bi Google na Möhlenbarger Lock söcht, denn kummt dor tominnst een Sied rut, de ok ut Hamborg is: [28]. Un wenn een bi Google Böker na "Mölenbarger lock" söcht, denn wiest he en Fundsteed in't Hamburgische Wörterbuch. Rinkieken kann ik dor nich, aver dat düüdt dor doch op hen, dat dat richtig is. Mehr weet ik aver ok nich to seggen. --::Slomox:: >< 18:36, 30. Nov. 2010 (CET)

toneddern

Kennt ji dat Woord toneddern oder tonedden (ik bün mi nich ganz seker wat de Utgangsform is, de Utspraak in mien Dialekt is toneern)? Mi kummt dat vör as en ganz normaal Woord, aver ik bün mi nich seker, wat dat Woord ut mien egen Dialekt kummt oder wat ik mi dat Woord anleest heff. Bi mien Söök heff ik op jeden Fall keen Nawies funnen. In keen Wöörbook un narms in de Literatur. Bedüden schall dat Woord soveel as am unteren Ende von etwas. To'n Bispeel: Hest du mien Portmanneet sehn? Ik heff dat verloren. --- Dat is licht! Toneern dien Fööt, du steihst dor meist op! oder Hest du den Stoffsuger sehn? --- De steiht toneern de Trepp. --::Slomox:: >< 19:35, 30. Nov. 2010 (CET)

Nie nich van hört. Eastfrisian ✍ 19:38, 30. Nov. 2010 (CET)

Dat kenn ik so in de Oort ut en Leed vun Torfrock. Dor heet dat in dat Leed „Ick kann hörn Deern“ (op Rockerkuddel, 1996) in’n Refrain: Du büst un bliffst en söte Deern vun Kopp to neern --Iwoelbern ✍ 22:18, 30. Nov. 2010 (CET)

PS: Wat ik noch seggen wull: fein Leed http://www.youtube.com/watch?v=2UB7EV7YkBs&feature=related --Iwoelbern ✍ 22:32, 30. Nov. 2010 (CET)

For mi klingt dat ganz normol, man hüdigendags weet een ja bi'n besten Willen nich mehr, wo een so'n Woort her hett. Utspraak in mien Dialekt is toneddern. --Bolingbroke ✍ 11:03, 1. Dez 2010 (CET)

Genossenschaft

Roverkopeert ut Diskuschoon:Zürich:

Genotenschop - is dat en Egenprodukschoon? Sass behollt dat eenfach as Genossenschaft oder översett as Maatschop. --Iwoelbern ✍ 01:00, 3. Dez 2010 (CET)

Wieso? Gifft dat bi Jo keene Genoten? Genossenschaft dücht mi jedenfalls nich Plattdüütsch. En Beleg hebb ik ok: Hermann Böning bringt Genatenschap, allerdings unner *Genate, Genote (selten gebraucht). Man selten bruukt heet nich, datt dat en ollerhaftig Woort is un gor nich mehr bruukt warrt. Ik kenn dat jedenfalls goot. Amenne liggt dat dor an, datt hier in Bremen siet den Eersten Weltkrieg de Genoten regeert...--Bolingbroke ✍ 11:01, 3. Dez 2010 (CET)

Kloor gifft dat bi uns welke. Mien Broder maakt sülvst Politik bi jem... Man, dat Woort heff ik noch nich höört, as an mien Fraag to marken is. --Iwoelbern ✍ 11:26, 3. Dez 2010 (CET)

Also de Genossenschaft in'n weertschoplichen Sinn heet bi uns Genossenschaft (to'n Bispeel warrt dat to de Stader Saatzucht eG seggt). Ganz fröher hett dat ok maal dat Woord 'ginôt' geven, aver dat is utstorven un de Wöör Genotenschop un Genoot sünd ut dat Hoochdüütsche trüggöverdragen.

Wenn Genoot in de SPD begäng is, denn schull dat man ok so bruukt warrn. Dat bringt ja nix, dor künstlich Maten von to maken. Anners is dor aver Maatschop dat ole Woord för un kummt so ok al bi Schiller-Lübben vör. --::Slomox:: >< 16:44, 3. Dez 2010 (CET)

U-Boot

In paar Artikels steiht dat hoochdüütsche Woort U-Boot. Ik weet, dat de Lüüd in Städer, wo dat U-Boote (siet 100 Johr) gifft (as Kiel un Eckernföör) dorto in Platt Iserndüker (Ieserndüker na Sass) seggt; Ünnerseeboot (kort dann: Ü-Boot) is sachtens ok mööglich --195.93.60.10 16:10, 6. Dez 2010 (CET)

Dat Thema hebbt wi al maal hatt: /Archiv#U-Boot. Ünnerseeboot is good, Ü-Boot is gresig. Iesern Düker gefallt mi, aver gifft dat dor ok en Nawies för, dat dat Woord ok würklich so bruukt warrt oder worrn is? As eernsthaftigen Utdruck meen ik. Wenn ik bi Google söök, denn kaamt dor twee Sieden. De een snackt blot von en Steg, de so heet, de annere snackt von en Nagelbild, dat so heet. Ik heff keen grundsätzlichen Grund, dor an to twieveln, aver wenn een twieveln will, denn övertüügt dat jüst nich. --::Slomox:: >< 16:42, 6. Dez 2010 (CET)

Iserndükersteg (för: U-Boot-Anlegesteg) weer (tomindst in Eckernföör) sogor de offiziellen Begrepen wesen - nawiesen ok in hoochdüütschen Literatur as bi Jann Markus Witt: Eckernförde, Covent-Verlag Hamburg, 2006 --195.93.60.10 17:02, 6. Dez 2010 (CET)

Ik kenn Düker wedderum as Henwies, dat ünner en Sloot, Kanal of so wat, Kabel verleggt wurrn is, dormit dor nich so deep upreinigen deiht. Up de anner Siet gifft dat ja de Spröök: "Hein dück Di, kummt n' Damper". Dat lett up en U-Boot sluuten. Eastfrisian ✍ 17:19, 6. Dez 2010 (CET)

Ik kenn düken in Hochdüütsch översett as "tauchen, (sich) ducken"; Iserndüker is dann in Hoochdüütsch "Eiserner Taucher" --195.93.60.10 17:27, 6. Dez 2010 (CET)

Faustkeil

Ik nehm hier "Fuustbiel", so as use neddersassischen, westfreeschen un nedderlannschen Frunnen...Inverstahn?--Bolingbroke ✍ 14:42, 11. Dez 2010 (CET)

Jo. --::Slomox:: >< 16:45, 11. Dez 2010 (CET)

-teihnste

Mi is vandaag wat opfullen. Son lütt Schibboleth, wo een an kennen kann, wat een Platt as Moderspraak lehrt hett oder dat eerst later tolehrt hett. Op Hoochdüütsch heet dat der zehnte un der vierzehnte, op Nedderlandsch heet dat de tiende un de viertiende, aver op Plattdüütsch heet dat de teihnte un de veerteihnste. De Ordinaltallen von dörteihn bet negenteihn hebbt also en extra s (wat hoochdüütsch un nedderlandsch blot för Tallen von twintig af an bruukt warrt). De Plattdüütsch as Moderspraak lehrt hebbt, de maakt dat ganz von alleen richtig. De Plattdüütsch blot tolehrt hebbt, de seggt ganz faken na dat hoochdüütsche Vörbild veerteihnte.

Markt heff ik dat bi't Lesen von de Emsländische Grammatik von Schönhoff. Dor is mi dat mit dat s opfullen un ik heff faststellt, dat dat in mien Dialekt ok so is (wo ik vörher noch nie över nadacht heff). Ik heff nu en beten googelt un sehn, dat in ole Texten meist jümmer -teihnste insteiht. -teihnte kummt vör allen in temlich junge Texten vör. Dat eenzige in ole Texten op de anner Sied weer Fritz Reuter, de ok al -teihnte bruukt hett. Kann also angahn, dat dat von'n Dialekt afhängt.

Dat Googeln is aver recht swoor, denn normalerwies warrt ja 14. schreven un nich veerteihnte oder veerteihnste.

Wat seggt se bi jo denn so? --::Slomox:: >< 18:36, 11. Dez 2010 (CET)

Ik meen, dat heet hier -teihnste. Ik meen, dat segg ik ok jummers so. Man dat Problem is: Du kummst hüdigendags, dör de Medien, man ok dör de Wanneree vun de Lüde, mit so veel verschedene Dialekte tohopen (bi us sunnerlich mit Oostfresen), du weetst amenne nich mehr, wie dat eentlich mol bi di tohuse weer. T.B. hebb ik mi annerlest den Film over en olen Mann in Oostfreesland ankeken. De seggt ummer: Ik bün hier bi to Tüffeln paten. Slank hebb ik dat Woort paten ok overnahmen, ofschoonst dat hier anners numms seggt. Ik hebb dat nu al fökener spitz kegen, datt ik nich mehr seggen kann, wie dat hier an un for sik seggt warrt. --Bolingbroke ✍ 19:34, 11. Dez 2010 (CET)

Also ick heff dor nich bloß ein Utsprak hüürt (ick nem man ierst dat einfache Wuurt) : "den teihnten", "teihnsten", "teihsten" - in Südwesten ook "tehsten" -, "teihgten" ("teichten" utspraken), "teihten". Woans dat früher west is, is swor to seggen - also woans de Lüüd snackt hebben, in Urkunden findt sick "den teynden penning" (1370), "mit dem teiden penninge" (1382). Bi "vierteihn" heff ick denn ook all hüürt: "den vierteihnten", "den vierteihsten", "den vierteihnsten" usw. (so ook in dat Meckl. Wb, Bd. 8, Sp. 964).

Noch so'n bäten wat ut de ollen Grammatiken: Bi Mussäus (1828) findt sick "teigt und teite (das n verstoßen), [...], dörteihste etc., achtteiste, nägenteiste". Wigger schrifft 1858 (S. 41): "Die mit teigt zusammengesetzten Ordinalzahlen haben als vielleicht noch gebräuchlichere Nebenform die Endung -teigst z. B. de vierteigst der vierzehnte" - hei kennt also "de vierteigt" und "vierteigst".

De "Niederdeutsche Grammatik" hett dat ook so as du: "teihnt" un denn "veerteihnst".--IP-Los ✍ 20:35, 22. Dez 2010 (CET)

kleen

Bi uns tohuus bruukt wi op Platt dat Woord kleien: he kleit in 'n Dreck. Un op Hoochdüütsch seggt wi Er kleet im Dreck. Ik heff betherto dacht, dat is datsülve Woord. Nu heff ik aver in Vocalstand des oldenburgischen Niederdeutsch von Artur vor Mohr dit hier leest: klēən, im Schmutz spielen, Kinderausdruck. In Ollenborg hebbt se dat, wat bi uns Hoochdüütsch is, also ok as plattdüütsch Woord. Villicht sünd dat also in Wohrheit twee verscheden Wöör. Un wenn ik dor över nadenk, denn kann dat von de Etymologie ok kuum angahn, dat kleen de hoochdüütsche Form von kleien is. Mien Fraag also: kennt ji dat op Plattdüütsch as twee verscheden Wöör? Kennt ji He kleet in 'n Dreck? --::Slomox:: >< 01:05, 14. Dez 2010 (CET)

Nee. Dat is bi us in Bremen just so, as bi di tohuse. Kleien heet dat up Platt, kleen up Hoochdüütsch. Klee nich so in'n Matsch is datsülige, wie Klei nich so in'e Potten. In Hermann Böning sien Ollnborger Plattdüütsch Wöörbook steht ok nix vun kleen to lesen, blot vun kleien. Kleen is ja denn noch mol en anner Woort for lüttsch.--Bolingbroke ✍ 11:58, 14. Dez 2010 (CET)

Kenn ik ok so as Bolingbroke (außer dat mit inne Potten). Eastfrisian ✍ 16:18, 14. Dez 2010 (CET)

Ik will noch mol just den Henwies geven, datt wi hier al mol over de Saak snackt hefft.--Bolingbroke ✍ 16:39, 14. Dez 2010 (CET)

Tunge. Dor hest recht. Dor kunn ik mi gornich mehr op besinnen, dat ik dat al maal fraagt harr. Ik warr oold. Dorbi bün ik doch noch veel to jung to'n oold warrn... --::Slomox:: >< 19:23, 14. Dez 2010 (CET)

Dor is een nie nich to jung for...--Bolingbroke ✍ 19:50, 14. Dez 2010 (CET)

Rache

Bi us in Habenhusen nehmt wi dat hoochdüütsche Woort Rache. Dat Verb weer denn rächen. Sass hett torüch betahlen. Bi Plattmakers steiht dor nix for. Mi dö an'n besten en Neologismus/Kunstwoort gefallen: Wraak. Just so heet dat up Hollannsch. Bi Schiller/Lübben gifft dat tominnst wrakgirigheit = Rachgier un wraken = wreken =rächen, strafen. Ooldsassisch kummt wrekan = rächen un wraka = Rache vör.--Bolingbroke ✍ 00:35, 28. Dez 2010 (CET)

Ten Doornkaat Koolman kennt dat Woord 1882 för Oostfreesland. Band 3, S. 573f: Wrake, Wrâk. Rache, Verfolgung, Strafe, feindselige Vergeltung, feindliche Gesinnung, Hass, Groll. un wreken, wräken, wraken. rächen, vergelten.

Ok Versuch eines bremisch-niedersächsisches Wörterbuchs, Band 5, S. 294. Dor warrt dat eenfach mit Rache un rächen geven ahn mehr Infos.

Dat Idioticon Osnabrugense hett op S. 60 frecken för rächen, strafen un op S. 290 Wrake för Rache.

Dähnert sien Wöörbook för Rügen un Pommern hett Wrakke. Wroke för Rache un wrakken. wreken för rächen.

Disse Böker hebbt nu all een Saak gemeen, de sünd 130 Johr oold oder öller. En goden Nawies ut jüngere Tied heff ik nich. Dat is gorkeen Fraag, dat Wraak un wreken twee ole plattdüütsche Wöör sünd. Aver bi de Fraag Sünd dat ok lebennige plattdüütsche Wöör? mutt ik passen.

Hier kummt in en Text von 2001 Dat wöör de Wraak von't Amt vör un warrt mit die Rache der Obrigkeit översett. Aver villicht kennt de, de dat schreven hett, dat Woord ok blot ut ole Böker. Jüstso kummt dat op marless.de vör, wat aver ok keen Nawies is. Marless.de geiht jüstso mit Wöör üm as wi hier bi Wikipedia.

Wenn de Wahl twischen "Wraak von de Doden wedderhalen" un "Rache ut dat Hoochdüütsche rinhalen" is, denn bün ik op jeden Fall för Wraak. --::Slomox:: >< 13:05, 28. Dez 2010 (CET)

Een Steed heff ik noch funnen: Bi Danneil för de Oolmark steiht op S. 169: räken. rächen, Rache üben. Dat höört sik na en Mengselform an, denn normalerwies mutt dat w vörn op Plattdüütsch blieven. Dat Woord wringen to'n Bispeel is datsülve Woord as hoochdüütsch ringen un wrangeln datsülve as hoochdüütsch rangeln. Dat Woord räken is also op halven Weg twischen platt un hooch. --::Slomox:: >< 13:20, 28. Dez 2010 (CET)

Den Utdruck kenn ik vun tohuus ok. Dat segg uns Mudder fakener. "Dat hett he em to’n Wraak maakt." -> wenn een wat deit blots üm annerseen een uttowischen. --Iwoelbern ✍ 20:24, 15. Jan. 2011 (CET)

Wrake oder ook Wreckinge (von wreken 'rächen') sünd bi uns nich miehr begäng. In dat Meckl. Wb. steht bi "Wrake" "alte Sprache", d. h. Mittelniederdeutsch. Dat hochdüütsche Wuurt is all in't 16. Jh. tau finnen: "Wreck dy nich su^elst, Godt ho^ert de Rach (1557)", 'n nieden Nahwies: "üm Rach tau nehmen an 'e Heiden" (Homuth, Dat Oll Testament, Psalm 148, 7). Dat Wuurt findt sick ja ook oft in de Bibel, dorüm heff ick dat utwählt. Homuth ümschrifft dat Wuurt oewer meistendeils: "Gott, dei du strafen deist, o Herr, du strafend' Gott, ach lat di seihn" (bi Luthern: HERR Gott des die Rache ist / Gott / des die Rache ist / erscheine Brich erfür / Las dich sehen) un "Hei is dei Gott, dei mi vergellen let un dei Völker unner min Fäut bröcht hett" (Luther: Der Gott der mir Rache gibt / Vnd zwinget die Völcker vnter mich.) oder: "Mak dinen Mund up, üm gerecht tau richten, verhelp den Elenden un Armen ton Recht!" (Luther: Tue deinen Mund auf und richte recht und räche den Elenden und Armen.)

Tau "räken" findt sick wat in dat Meckl. Wb.: "setzt nicht das mnd. wreken rächen fort, dessen letzter, veralteter Beleg 1704 bei RAU[PACH] 63 ^b in dem Wortlaut 'sick wreken' sich rächen auftritt, sondern ist ein aus dem nhd. rächen und dem mda. räken¹ rechnen neu aufgebautes Paradigma. Ein solches fehlt in den benachbarten nd. Mdaa., so daß sie für den Begriff der Rache kein Wort mehr besitzen und ihn nur umschreiben, wie es bei ME[NSING] 5, 709 geschieht. Das trifft im Grunde auch auf die meckl. Mda. zu, wovon folgende Bemerkung eines Gewährsmanns zeugt: 'Rächen wird eigentlich überhaupt nicht ausgedrückt, der Plattdeutsche kennt eigentlich nur frische Abrechnung' (1926) REHM in SCHWPamp [= Pampow, Schwerin]. Dazu stimmt auch der neu auftretende Sinn 'sich wehren gegen'. Belege: schon bei GRY[SE]. in dem Schlagreim 'sick wreken und reken".--IP-Los ✍ 01:06, 13. Feb. 2011 (CET)

Germanismus -> Saxonismus?

Ich frage mich gerade, wie man ein Wort nennen würde, das aus dem Niederdeutschen kommt und in anderen Sprachen gebraucht wird. Sollte man das Saxonismus nennen oder was meint ihr?? Oder gibt es bereits einen Fachbegriff?

Jo, Saxonismus is de Fackbegreep. Wenn du dor bi Google oder Google Böker na söchst, denn finnst du ok en ganze Reeg Websteden un Böker, de dat so bruukt. (Af un to is aver ok Karl May sien Oosterlandsch meent. Dat is aver nich uns Problem.) --::Slomox:: >< 18:49, 15. Jan. 2011 (CET)

Walrat

Walrat (hdt.) is en wassordigen Stoff, de ok as Spermazet bekannt is. Se weer vun Puttwalen wunnen un ü.a. för’t Herstellen vun Kersen bruukt. Op Nedderlännsch warrt dorto Walschot seggt, de Sweden hebbt Valrav, de annern Wikis hebbt dor Wöör de vun Spermazet afleidt sünd (Engelsch: Spermaceti, Italieensch: Spermaceti, Däänsch: Spermacetolie, …)

Gifft dat en plaatdüütsch Woort dorför? Wenn nicht, wat maakt wi dorvun? --Iwoelbern ✍ 10:53, 19. Jan. 2011 (CET)

Pförtner

Gifft dat so wat as’n Poortner? Oder is dat to hoochdüütsch dacht? --Iwoelbern ✍ 21:42, 21. Jan. 2011 (CET)

In'n Schiller-Lübben steiht portenere in (dat mutt een sik as pörtenere denken, fröher hebbt se den Ümluud noch nich kenntekent). Pörtner lett sik to'n Bispeel bi Mähl, Mindermann un Diermissen finnen. --::Slomox:: >< 15:35, 22. Jan. 2011 (CET)

Denn nehm ik dat so. --Iwoelbern ✍ 16:06, 22. Jan. 2011 (CET)

Lid/Augenlid

Ok wedder wat, so mi spontan nix to infallt. Ik harr woll Ogendeckel seggt, aver villicht weet een wat Beter’s... --Iwoelbern ✍ 15:41, 23. Jan. 2011 (CET)

Ogendeckel is en echt plattdüütsch Woord, dat kannst bruken. Gifft aver ok Lidd/Ogenlidd, dat kannst jüstso bruken. Un denn gifft dat noch von dat Verb plinken en Substantiv Plink, wat aver woll blot in Dithmarschen bruukt warrt. --::Slomox:: >< 16:40, 23. Jan. 2011 (CET)

Ruhm

Wenn een beröhmt is. So, as mientwegen Den Maler Rogier van der Weyden sien „Ruhm“ strahl dormols ut over de ganze Welt.--Bolingbroke ✍ 11:53, 24. Jan. 2011 (CET)

wenn een beröhmt is... dor is dat al binnen. Sass schrifft för berühmt „beropen“. Ik kenn för Ruhm ok keen annert Woort op platt un harr dat so stahnlaten, oder en synonymen Begreep nahmen as t.B. "Ansehn". --Iwoelbern ✍ 13:38, 24. Jan. 2011 (CET)

Von de Etymologie mutt dat Rohm heten. Un so hett dat Woord ok in Hansetieden heten, seggt mien etymoloogsch Wöörbook un de Schiller-Lübben. Tominnst in Johann Rhode Friedrich Augustiny: Achtern Åben oder Plattdütsches Vålksbok för Kinner un ole Lüd, tohopståkt un ut egen Fabrik. Herzbruch, Flensborg 1857, Sied 19, un in H. Eschenhagen sien Album plattdeutscher Gedichte, Sied 103, kummt dat Woord ok so vör. Höört aver nich to'n Grundwoordschatt, dücht mi.

Du kannst villicht versöken, den Satz anners utdrücken. Sowat as: Mit sien Wark is de Maler Rogier van der Weyden dormols op de ganze Welt naamkünnig worrn. --::Slomox:: >< 14:17, 24. Jan. 2011 (CET)

Sockel

Is dat overhoop en plattdüütsch Woort? Oder sholl dat lever Drempel heten oder Sull? Ik meen in düssen Fall sunnerlich den Altarsockel. Also wat, wat upmuert wurrn is.--Bolingbroke ✍ 14:19, 25. Jan. 2011 (CET)

Sockel is in't 18. Johrhunnert as Frömdwoord in't Hoochdüütsche kamen un kummt ok in't Engelsche, Nedderlandsche, Däänsche etc. pp. vör. Wi maakt also keen groten Fehler, wenn wi dat ok op Plattdüütsch so bruken doot. Drempel oder Süll kummt mi nich richtig vör. Dat Nedderlandsche hett noch dat Woord voetstuk, wat sik, meen ik, ok good anhöört. Warrt ok Nedersaksich so bruukt, is aver för dat Plattdüütsche buten de Nedderlannen wohrschienlich en Neologismus (dat Woord Footstück kummt in't Hambörgsche un in't Hadelnsche Wöörbook vör, aver ik weet nich, wat dor steiht. Is woll wat anners mit meent). Annere Wöör fallt mi jüst nich in. --::Slomox:: >< 19:36, 25. Jan. 2011 (CET)

Sarg

As Lemma: Kist oder Sarg oder Sarkophag?--Bolingbroke ✍ 14:35, 25. Jan. 2011 (CET)

Ik bün för Sarg. Kist kenn ik as Utdruck woll ok, aver ik meen, dat is mehr so en Begreep mit Ogenplinkern. Un Sarkophag is en sünnere Form vun'n Sarg, de jümmer ut Steen is. Dat bruukt also en Lemma för sik. --Iwoelbern ✍ 15:12, 25. Jan. 2011 (CET)

Kist is ok op Nedderlandsch dat ganz normale Woord. Dor is also keen groot Ogenplinkern bi, wenn een Kist oder Dodenkist seggt. Dat annere Woord mööt wi aver Sark schrieven, denn dat kummt von Sarkophag (vergliek ok nedderlandsch zerk [wat dor aver 'Graffsteen' heten deit]). --::Slomox:: >< 19:09, 25. Jan. 2011 (CET)

Mal 'n ollen Nahwies (15. Jh.): "Do qwemen sine vrunde vnde leden ene in ein sark vnde leten ene dregen in sin hus vnde toghen ene vt vnde wunden ene in ein laken vnde leden ene so blodich in dat sark wedder vnde negelden id vaste to". Ick hüür dat oft mit /k/. In dat Meckl. Wb. steht denn ook: "Sark [...] n. m. Sarg; zum Auslaut s. die Reime Quark: Sark BABST 2, 106; Sark Mark HEY. Punsch. 123; stark: Sark STILLFR. Lust 32; die öfter vorkommende, da von WO[SSIDLO] durchgehend benutzte Schreibung Sarg ist hd. Orthographie ohne abweichenden Lautwert, sofern nicht in einzelnen Fällen schon Übernahme der spirantischen Aussprache aus dem meckl. Hd. vorliegt; das Wort ist in der MUndart n., das mnd. ebenfalls vorhandene m. blieb nicht bewahrt; doch ist es schon um 1900 aus dem Hd. erneut eingedrungen".--IP-Los ✍ 01:43, 13. Feb. 2011 (CET)

Miesmuschel

Wat is dat plattdüütsche Woord för Miesmuschel? Geven mutt dat en Woord, dat is ja nu en temlich bekannt Deert an de Küst, aver ik kunn nix finnen. Miesmuschel is en middelhoochdüütsch Woord, seggt mien etymoloogsch Wöörbook. Un wenn ik na plattdüütsche Böker mit dat Woord Miesmuschel dor in söök, denn is nix to finnen (bloot en poor junge Websteden, aver dat is wohrschienlich verhoochdüütschten Kraam). Nedderlandsch heet de eenfach bloot mossel. --::Slomox:: >< 20:41, 28. Jan. 2011 (CET)

Wat anners as Miesmuschel (oder Miesmussel) heff ik noch nich höört. --Iwoelbern ✍ 20:57, 28. Jan. 2011 (CET)

Also mien etymologisch Wüürbauk seggt: "Seit dem 18. Jh. bezeugter Name", d. h. so lang findt sick dat Wuurt noch gor nich in Texten. Dat Bauk is sick vermauden, dat de ierste Deil von dat Wuurt von "mhd. mies Moos" kamen deht, "[d]och bleibt diese Deutung zweifelhaft." Ick kenn dor ook kein anner Wuurt vör (bün oewer ook kein Fischer). Adelung kennt dat woll ook bloßen so un schrifft: "die Niederdeutsche und Holländische Benennung der gemeinen zweyschaligen Muschel mit violetter Schale".--IP-Los ✍ 02:15, 13. Feb. 2011 (CET)

Rückstand

In den Sinn vun Residuum, alsowat, dat bi en Vörgang torüchbleven is; to’n Bispeel: Asch, de vun en Füer torüchbleven is. --Iwoelbern ✍ 14:58, 5. Feb. 2011 (CET)

Polack bedüüdt lütt Sluck, de in en Glas nableven is; Resten Toback, de in de Piep nableven sünd; allgemeen en Rest, de nableven is. Is aver Ümgangsspraak (un wohrschienlich ok blot in en poor Dialekten). Ans kannst villicht eenfach Aschresten oder sowat seggen.

Bi Mennolink (feine Saak, wenn een över engelsche Wöör söken will) lett sik noch Gruntsopp för residue finnen. Höört sik op Plautdietsch good an, lett sik aver so nich in uns Plattdüütsch ümsetten. Un bi Asch passt dat ok nich. För remainder hett Mennolink Äwabliefsel, wat in uns Platt Överblievsel is. Villicht passt dat al in dien Kontext? --::Slomox:: >< 19:07, 5. Feb. 2011 (CET)

So wat in de Richt harr ik ok al in’n Achterkopp. Also konkret geiht dat üm en Översetten för "Rückstandsgestein" (oder ok Residualgestein). Dat sünd Sedimentstenen, de ut dat entstaht, wat vun den Utgangssteen överblifft, wenn löösliche Andelen rutwaschen sünd. Aver bi Överblievselsteen tütt sik mi de Nacken kruus. Torüchblievsteen heff ik al mol bruukt hatt, höört sik aver jüst so „…“ an. Denn nehm ik villicht doch lever Residualsteen, ok wenn dat nich platt is. --Iwoelbern ✍ 19:21, 5. Feb. 2011 (CET)

Kopenhagensch as Adjektiv

De kopenhaagsche Handschrift? De kopenhagensche Handschrift? De kopenhagener Handschrift? De kopenhager Handschrift? Oder is allens liek goot?--Bolingbroke ✍ 17:21, 22. Feb. 2011 (CET)

kopenhaagsch un Kopenhager höört sik gresig an. Kopenhagener höört sik richtig an, aver opbest dücht mi kopenhagensch. --::Slomox:: >< 19:44, 22. Feb. 2011 (CET)

Meuterei

Gifft seker ok en Woort op platt dorto... --Iwoelbern ✍ 13:12, 9. Mär 2011 (CET)

Johann Segebarth sien De irste Seemannsreis’ von 1886, Sied 89, hett [’k] heww [..] Dörch Meuteri min Schipp verloren.

Un in Schlecht bitahlt von Günter Karste heet dat awer ett war nich ne Verwesselung, sondern schlicht un einfach ne Meuterie dett „Schwartarbeiters“ wegen schlechter Bitahlung.

Dat Woord is vonaf dat 16. Johrhunnert in't Hoochdüütsche begäng worrn. Kummt ut dat Franzöösche von dat Woord meute (jüstso dat Woord Meute för en Koppel Jachthunnen). Vörher hett dat dor keen egen Woord för geven, dücht mi. --::Slomox:: >< 19:04, 9. Mär 2011 (CET)

Ik dö ok seggen: Meuteree. Up Nedderlannsch: muiterij--Bolingbroke ✍ 22:42, 9. Mär 2011 (CET)

Goot. Schall so wesen... --Iwoelbern ✍ 22:46, 9. Mär 2011 (CET)

Hier noch mol en Text dorto: Marine ünnersoch den Verdacht vun Meuteree

Kiel: Na den Dood vun een Offiziers-Bewarversch up dat Seil-School-Schipp Gorch Fock verleden Novembermaand geiht de Marine den Verdacht vun Meuteree na. Een Spreker vun den Wehr-Beupdragten in'n Buunsdag het seggt, dat se all met de Besatzung snackt harn. Bi dat Mallöör is een 25-jöhrige Offiziers-Bewarbersch ut Neddersassen bi een Utbildensfohrt ut'n Mast fallen. Darna schüllt sick Kadetten na Berichten in de Medien weigert hebben, wedder in de Takelaasch to stiegen., Radio Bremen, plattdüütsche Narichten vun'n 25. Januar 2011 --Bolingbroke ✍ 13:43, 10. Mär 2011 (CET)

Balz

Gifft dat en plattdüütsch Woort för Balz bi de Vagels? Op Nedderlannsch hebbt se "balts", wat nach en hoochdüütschen Import klingt, un in mien plattdüütsch Wöörbook is nix to finnen. HeikoEvermann ✍ 21:30, 12. Mär 2011 (CET)

Wenn een na de Interwikis bi de:Balz kickt, denn sütt dat ut, as wenn dat annerwegens as Kunzept gornich so recht begäng is. Engelsch hett en tohoopsett Begreep, de meisten annern Spraken hebbt gorkeen Artikel. Hoochdüütsch is de eenzige Spraak, de dor en egen enkelt Begreep för hett.

De nedderlandsche Begreep is en hoochdüütschen Import: http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/balts

De plattdüütsche Jägerspraak is sounso temlich von de hoochdüütsche Jägerspraak afhängig. Mi dücht, dat dat dor keen egen Woord för gifft. Anners as Balz. In Willy Lademann sien Telschet Wöderbuek (Teltow) kummt op Sied 28 de Indrag balßen, de mit sich herumschlagen [..] di Berkhünndere b. sich geven warrt. Ans kann ik aver nich recht wat finnen.

Sweedsch heet dat spel (also Speel). --::Slomox:: >< 00:10, 13. Mär 2011 (CET)

Präteritum/hist. Präsens wäsen

Im Mecklenburgischen war zumindest 1852 "Ik was, Du wast, Hei was, Ji wast" als Präsens noch verbreitet. Heute hat sich "Ik bün, Du büst, Hei is, Ji wäst" durchgesetzt. Das Präteritum wiederum ist klassisch zumeist "wir". ("Ik wir buten.") Brinckmann jedoch verwendet "was" als Präteritum neben "wir", und zwar selten und ohne erkennbares Muster. Das ist auch bei anderen Autoren zu beobachten.

Hat jemand eine vernünftige Quelle über diese Entwicklung?Dakhart ✍ 10:29, 18. Mär 2011 (CET)

Ik was as Präsens? Wo hest du dat denn her, dat dat 1852 so bruukt worrn is? --::Slomox:: >< 17:04, 19. Mär 2011 (CET)

Min Grammatik kümmt vun twei mękelborger Grammatiken: Wiggers, '57 und Ritter, '32. Tauwilen (ror) seggen de minn verscheden Saken, man bi węsen seggen sei datsülw. (Sei gęwen an, dat't bün/büst/is/wäst as ok was/wast/was/wast giwt.)Dakhart ✍ 04:30, 20. Mär 2011 (CET)

Hest du dor de Siedentallen to? --::Slomox:: >< 11:16, 20. Mär 2011 (CET)

http://openlibrary.org/books/OL23513382M/Grammatik_der_mecklenburgisch-plattdeutschen_Mundart - S. 104 in't Dokument http://www.archive.org/stream/grammatikderpla01wigggoog#page/n88/mode/2up - 89 in't Dokument; nedden rechts.193.174.122.76 22:22, 20. Mär 2011 (CET)

Dat verstah ik nich. Dor steiht nix von ik was as Präsens. Man bloot as Imperfekt. Jüst as bi Brinckman. Bi Wiggers steiht, dat ik wier Stadtplatt is un ik was Landplatt.

Wat mi wunnert, is ji sied. Ik kenn bloot ji sünd. Heet dat hüdigendaags op Mekelbörgsch ok noch ji sied?

Du kannst övrigens mit en Dubbelpunkt an'n Anfang von en Reeg dien Bidrag inrücken. Denn kann een beter sehn, wo du op antern deist. Een Dubbelpunkt rückt een Schridd na rechts, twee Dubbelpunkte twee Schreed etc. Opbest is dat, wenn een jümmer een Schridd wieder na rechts rückt as de Bidrag op den dat en Antwoord wesen schall. --::Slomox:: >< 11:51, 21. Mär 2011 (CET)

In ganz (?) Oostfreesland warrt ok was seggt. Dat is natüürlich nich Präsens, man Imperfekt. Ik glööv, wieter na Süden to (Mönsterland?) warrt dat ok bruukt.--Bolingbroke ✍ 12:11, 21. Mär 2011 (CET)

De Digitale Wenker-Atlas hett dor en Koort to: DIWA. De westen Halv von Oostfreesland, de Nedderlannen, Emsland, Mönsterland, Westfalen, Oostfalen, deelwies Mekelborg un de Noorddeel von Pommern hebbt was. Mag woll meist de Halvscheed von Plattdüütschland wesen. --::Slomox:: >< 15:34, 21. Mär 2011 (CET)

"ick was" wier früher Präteritum.

Prät. "was": ward hüüt nich miehr bruukt. Beckmann hett dat 1932 noch ut de Teterower Gägend hüürt. "wier"/"weier" kennt all Mussäus 1829 näben "was". Reuter schrifft "was", oewer ierst von 1859 an, vördäm hett hei oft "wier" bruukt (vgl. t. B. "Läuschen un Riemels", ierste Uplag 1853: "Un ick wier bi de Schützen mang.", tweite Uplag: "Un ick was bi de Schützen mang." [Dat Tausamenleigen]). Lessen hett all "wier" näben "was" bruukt (Hellenia [1824]: "Doch as dat s' Abends düster was, / Wiir hei mit uns in Bremen"), vgl. ook Dietz in Jahrbuch des Vereins für nd. Sprachforschung 20 (1894), S. 128.

"du wast": findt sick bloß bi Ritter, all anner Grammatiken, de ick kenn (Mussäus, Wiggers, Nerger) hemm "wierst" (Mussäus ook "weierst"). Ook in Texten kümmt "wast" nich för, jedenfalls nich, wenn dor "wierst" mit meint is. Bloß Sibeth hett dat süss noch in sin Wüürbauk (Wb. der Mecklenburgisch-Vorpommerschen Mundart, S. 79). "ji wast" kümmt bloß bi Ritter vor, mnd. "Praet ind. 1. 3. sg. was, 2. wêrest. Pl. wêren." (Lasch, Mnd. Grammatik, S. 216, § 449).

"wäsen", Imperativ: "wäs" un "wäst". Is üm 1960 noch begäng west, hüüt oewer bannig selten, vgl. Meckl. Wb., Bd. 7, Sp. 1170: "in jüngster Zeit nur noch ganz selten: dat ward woll so wäsen (1985) RoAdm".

"ji sied": ick hüür hüüt "ji sünd". "ji wäst" wier 'n oll Präsens, dat is oewer utstorben (Meckl. Wb., Bd. 7, Sp. 1170).--IP-Los ✍ 19:39, 2. Apr. 2011 (CEST)

"artistisk" up Platt

Künstlerisch/related to art. Kunstsinnig, künstlerisch, artistisch...Wo sall ik dat maken?193.174.122.76 02:35, 19. Mär 2011 (CET)

Segg maal den ganzen Satz, denn geiht dat villicht beter, dat to översetten. --::Slomox:: >< 17:02, 19. Mär 2011 (CET)

Dat Hogmiddelöller schöp männigein wichtige intellektuelle, gestlige un artistische Warken.| Ik will dat in'n syntax laten as dat is, dor ik wurttru œwersett un uns Sprak blot leger ward, wenn wi för all't Konstruktionen bruken, wonem wi woll en Wurt hebben.Dakhart ✍ 03:51, 20. Mär 2011 (CET)

Dat Hoogmiddelöller schööp männigeen wichtig Wark op’t intellektuell un geistlich Flagg un in de Kunst. --::Slomox:: >< 11:20, 20. Mär 2011 (CET)

För geistlich villicht ok religiös oder in de Religion: Dat Hoogmiddelöller schööp männigeen wichtig Wark op’t intellektuell Flagg, in de Religion un in de Kunst. --::Slomox:: >< 11:24, 20. Mär 2011 (CET)

Un intellektuell Flagg kann een denn ok glieks Wetenschop nömen: Dat Hoogmiddelöller schööp männigeen wichtig Wark in de Wetenschop, Religion un Kunst. --::Slomox:: >< 11:26, 20. Mär 2011 (CET)

anerkannt

Dor hebbt ji nu jüst von hatt ünner [29]. Anerkannt is hoochdüütsch. Anerkennt un erkennt is man ok bloot halv Platt. (Wi hebbt opstunns 40 maal anerkannt, 14 maal anerkennt, 6 maal erkannt un 8 maal erkennt in uns Artikels.) De Sass seggt achten. Aver mi dücht, dat is mehr dat private Anerkennen, so as in: Ich erkenne deine Mühe an un nich dat offizielle Anerkennen, so as in: Plattdeutsch ist unter der Europäischen Charta der Regional- oder Minderheitensprachen anerkannt. In miene Artikels heff ik dor jümmer goodkennen för schreven. (So'n beten as goodseggen för bürgen).

Aver villicht weet dor ja noch een wat mehr to. --::Slomox:: >< 10:19, 21. Mär 2011 (CET)

Ik hebb dor meist so wat, as gellen laten un umto, nahmen. Overhoop wat mit laten: stahn laten kann ok gahn. Avers wohrschienlich mutt man bi jeden Satz nippe henkieken un de Saak topassen. --Bolingbroke ✍ 11:08, 21. Mär 2011 (CET)

Bi'n Hund oder en anner Deert kann unner Umstänn ok inschreven nahmen weern. De Hund warrt as Raass ja gellen laten, wenn he so utsütt, as de Raass-Standard dat vörsehn deit. En inschreven Raass weer denn en Raass, de na den Standard in de List vun de Standard-Raassen inschreven is.--Bolingbroke ✍ 11:16, 21. Mär 2011 (CET)

Na, ik heff dat an sik jümmers na'n Sass maakt. Kann aver wesen, dat du recht hest, dat dormit blots en Sünnerfall meent is. Aver alls, wo "er" mit binnen steiht, also erkennt, anerkennt usw. höört sik na Hoochdüütsch an. "gellen laten" geiht ok blots in sünnere Fäll. Dat höört sik an, as wenn dat Twievel gifft, un man dat jüst noch so dörgahn lett. "Anerkennen" is an sik wat anners. Annehmen kann man villicht bruken. Wenn en Opdecken allgemeen annahmen warrt. --Iwoelbern ✍ 11:31, 21. Mär 2011 (CET)

Moin Morgen.
1. Ik hew anerkannt ändert, dor mi dat bannig dütsch dücht'. Ik hew erkennt schrewen, dor dat Nedderlandsche, dat Ingelsche und dat Schwedsche und dat Norwegsche dit Wurt bruken. De Dütschen und de Dänen seggen anerkennen/anerkende. Dor ik ninich en'n platten Tekst mit ok blots enen vun disse Würt sein hew, hew ik dat namen, weck de Spraken bruken, de us up't mest fründ waesen. (Nedderlandsch is halw Neddersassisch, Ingelsch wir Sassisch un Schwedsch is halw nedderdütsch Vokabular.)
2. De Schweden hebben ok "godkänna" und de Hollandschen hebben "goedkeuren". Keuren heit undersöken. Dat is in de Spraken "verlöwen", in'n rechtlichen Sinn, also Kontrakts und Wetten.Dakhart ✍ 08:01, 24. Mär 2011 (CET)

{ geschweifte Klammer }

Bi mathemaatsche/physikaalsche Formeln warrt mitünner Klammern bruukt. Dorvun gifft dat verschedene, neemlich (), [], {}, <>, de ok ünnerscheedlich nöömt warrt (runne, eckige,...,spitze Klammern). Blots för de "geschweifte Klammer" heff ik keen Idee. Dat gifft dorför ok de Beteken "geschwungene Klammer". Gifft dat dorto al wat op Plattdüütsch? Swungen Klammer künn man schrieven... --Iwoelbern ✍ 16:20, 21. Mär 2011 (CET)

Hm, Nedderlandsch hett accolade. Dat Woord gifft dat ok op Hoochdüütsch, kennt aver keen Minsch. De skandinaavschen Spraken hebbt krøllede klammer (DA), krullparenteser (SV), krøllparenteser (NO). Hett mit plattdüütsch krüllt to doon, krüllte Klammern. Engelsch curly bracket. De Sweedschen hebbt denn noch sløyfeparenteser, also Slöfenklammer.

Ok intressant: da:Tuborgklamme. De Däänschen denkt, dat dat Teken as en Sünnscherm von Tuborg utsütt ;-) --::Slomox:: >< 16:52, 21. Mär 2011 (CET)

Krüllte Klammern lett goot. Dat nehm ik. --Iwoelbern ✍ 16:56, 21. Mär 2011 (CET)

Deklination "dat"

Ik sei ümmer wedder, dat de Lüd "to'n" schriwen. To'n Verhüden, to'n Bispil etc. Nu hew ik up min Brukersid min Ansigt dortau schrewen, aewerst, 't kümmt so faken vör, dat ik mi nu frögg, of ik nigg wat verkirt mak. Dat giwt't doch blots in disse Form, nigg? Und wenn ik Objektiv schriw, denn is dat ümmer noch "dat" und nigg "den". Und dorüm is't "to't Bispil" und nigg "to'n Bispil", wat vun't dütsche "zum" kümmt?87.188.165.105 09:43, 25. Mär 2011 (CET)(Dakhart)

Ik heff di dor bi Bruker Diskuschoon:Dakhart#Falsche Grammatik wat to schreven. --::Slomox:: >< 10:07, 25. Mär 2011 (CET)

Najä. Dat verklart, woso 't dat giwt, aewer 't makt 't jä nigg baetter. 't is ümmer noch falsch. Wi hebben kein'n Dativ mir und "dat" ward nigg deklinert. Wullen wi up Wikipedia nu falsch schriwen, dormit wi de Konvention waren, odder schriwen wi richtig und divergern dormit vun den Sprak vun de Mass? Ansigten?193.174.122.76 17:02, 29. Mär 2011 (CEST)

Richtig ist dat, wat snackt warrt. Bi uns tohuss warrt "to’n Bispeel" seggt un nich "to’t Bispeel". Dor kann man woll nich jüst seggen, dat all Lüüd, de dat so bruken doot, verkehrt Plattdüütsch snacken doot. Weer mi ok nee, dat dat fastleggte Grammatik-Regeln geven schüll... Mag jo ok angahn, dat ’n gor nich för den steiht, man för en, also den unbestimmten Artikel. Mi is dat an sik egal woneem dat herkummt, man ik weet, dat Lüüd so snacken doot. Von dorher hett dat sien Richtigkeit. --Iwoelbern ✍ 17:21, 29. Mär 2011 (CEST)

't is ümmer noch falsch. Dat is alleen dien Ansicht. Du höllst dat för falsch. Dat en verkört Artikel automaatsch ok würklich en verkört Form von de Langform von'n Artikel is, dat is de Normalfall, aver keen grammatikaalsch Gesett. Un ganz besünners gellt dat, wenn de Langform gornich begäng is: to dat Bispeel gifft dat nich. Dat is meist to verglieken mit Formen so as savends oder nadem. savends is olen Genitiv un nadem is en olen Dativ in. Genitiv un Dativ hett dat Plattdüütsche nich mehr un liekers sünd de Wöör doch richtig. --::Slomox:: >< 18:44, 29. Mär 2011 (CEST)

Ümmer mit de Rau, Jungens. Wat Verkörten is, dat seggt dat Wurt. Allens andere is Ändern. Ik säd blot, dat "dat" in kort nigg tau "'n" ward und dor ward mi woll keinein wederspreken. Mir hew ik mit falsch und richtig nigg ment. Dat dat kein "Grammatik-Regeln" gaewen sall, dat wir ik nigg seggen. Wi snacken en Sprâk und en Sprâk hett Grammatik. Und de is oewerall lik, as wid as ik dat kenn. Allens, wat ik wullt, wir tau frâgen, of wi - för en likförmigen Stil - de obsolet, brukt odder nigg, mot fixe biholden odder dat oewerwinden und dat maken, wat na de modern Grammatik akrat wir. Wi seggen jä hüt ok Swart und nigg Black, dor sik de Sprâk ändert, LIKERS dat ninich en officiellen Commité för falsch verklârt hett. Likerswoll. Ik sei, ji wullt leiwer de olden Kortformen biholden, denn sallen wi dat so maken.Dakhart ✍ 19:34, 29. Mär 2011 (CEST)

Mien Ansicht dorto is: De Spraak hett sik nich na de Grammatik to richten, man de Grammtik hett sik na de Spraak to richten. Spraak leevt un entwickelt sik. Eenige Saken höört sik villicht beter an un blievt dorbi hangen, ok wenn se nich logisch wesen möögt. Bi Plaanspraken is dat wat anners, dat is en Utnahm. Wenn sik dat so inbörgert hett, dat een nich to’t Bispeel seggt, man to’n Bispeel, denn is dat en Egenoort vun de Spraak, de so wossen is. Un wenn ik dat luut utsnacken do, denn is mi ok kloor, worüm dat so seggt warrt. Disse Egenorden sünd even Deel vun de Spraak. Dat kann un dröff nich Opgaav vun en Wiki wesen, de Spraak torechttobögen, wenn dor wat nich to uns Grammatikgeföhl passt. Dat Geföhl is vundaag al so vun’t Hoochdüütsche prägt, denk ik. --Iwoelbern ✍ 20:52, 29. Mär 2011 (CEST)

Kiek mal up de Wenkerkort von "vor dem Dorf", Dakhart. Dor finnst Du woll meistendeils "vör dat Dörp", oewer äben ook "vör'n Dörp", "vör de Dörp" usw. (is ja mit "to'n Bispill" tau verglieken). Dat Meckl. Wb. hett dor'n interessanten Bidrag tau, woans sick de Formen von "Dörp" in de Mäkelborger Mundort so utbilden deeden: "Dörp, Pl. Dörper n. Dorf; zuweilen m.: den Dörp dal WAMall; lang den Dörp HARed; neben dem alten Pl. dörpe erscheint schon im Mnd. die Form dörpere, so auch im Dat. 'Dörpern' (1545) Ord. d. Misse A 2a neben 'up den Dörpen' ebda; up den Dörpern (Ro 1742) KOHF. Hg. 28, 2^b; doch hält sich die lose r-lose Form bis zur Gegenwart: up 'n Dörpen auf den Dörfern, d. h. auf dem Lande; formal fällt damit ein allgem. gebräuchlicher Dat. Sg. Dörpen zusammen up 'n Dörpen auf dem Dorfe, auf dem Lande; beid' ut einen Dörpen WAEld; ut 'n anner Dörpen MAVarch; in 'n ganzen Dörpen REUT. 1, 170; up unsen Dörpen STAFriedl; [...] daneben ist allgem. die Kurzform Dörp üblich: ut 'n Dörp aus dem Dorfe; in'n, int Dörp im Dorfe".--IP-Los ✍ 18:39, 2. Apr. 2011 (CEST)

Ik glööv, dat de Wahrheit jichtenswo dörtwüschen liggt. An sik kümmt de spraken Spraak toeerst un denn de Grammatik. Man jeed Sprakenvariatschoon hett sien Regeln un sien Grammatik. Man besünners bi dat Plattdüütsche gifft dat bannig veel Inflööt vun dat Hoochdüütsche un dör kann een all seggen, dat dat eene oder dat annere nich vun plattdüütschen Ursprung is. Solke Formen as "to'm Bispill" sünd seker bi welke Snackers produktiv, man dat ännert nix döran, dat se nich genuin plattdüütsch sünd sünnern ut en Vermischen vun hoochdüütschen un plattdüütschen Formen kaamt. Seker gifft dat keen falsch un keen richtig un "to'm Bispill" is nich falsch, man her in en plattdüütsch wikipedia unanbröcht, wiel nich plattdüütsch.

Of nu "to'n Bispill" oder "to't Bispill" is egaal, dat is fre'e Varianz. De Form up n is de öllere un hett en annern Kasus konserveert, de annere Form is de ne'ere. Dat is jüst so as dat Dativ-e in't Hoochdüütsche. Dat gifft dat meesttiets blots noch in fasten Utdrücken as "in diesem Jahre". Un dör kann een evenso goot "in diesem Jahr" seggen. De germaanschen Spraken hebbt wunnerbaar vele ollen Formen in ehr Utdrücken un sowat konserveert. Wahrschienlich gifft dat in fofftig Jahr keen "to'n Bispill" mehr, wieldat de Form unbruuklich worrn is un dör de ne'ere ersett worrn is. (Dat een ut de Utdruck "to't Bispill" keen "to dat Bispill" maken kann is keen Bewies, dat dat t nich vör en "dat" steiht. Dat seggt blots, dat de Form, de wat to Bewies stellt blots noch in sien Kortform vörhannen is un nich mehr de Bedüden vun en Präpositschoon plus Artikel plus Nomen hett. Up Hoochdüütsch kann een ja ok nich mehr seggen "zu dem Beispiel". Dat wöör en heel anners Bedüden hebben. -- Zylbath ✍ 17:33, 6. Mai 2011 (CEST)

"Die Endung -en" un annere

Wi künnen je nich för alle Würd ümmer Synonyme söken. Ewer wo maken wi de ole Maless mit de Enn...dungen? Veele Namwürd warden je ut Adjektiven mit ne Ennung makt. T.B. "Entwicklung". Dor hebben de annern germanschen Spraken -ing. Weet en wat?193.174.122.76 19:33, 31. Mär 2011 (CEST)

För entwickeln kannst utwickeln seggen.

In Hansetieden hett dat -inge heten. In mien Dialekt (un den ganz groten Deel von de annern plattdüütschen Dialekten, de to't Noordneddersassisch höört) hett sik dat denn mit de Tied bilütten afslepen un dor is blot -en von nableven. Disse ole Achtersülv is blot in en lütte Reeg Wöör nableven, so as Reken, Füren, Penn, Heren. Ne'e Wöör warrt dor normalerwies nich mit billt.

Wi mööt aver liekers nich opgeven, wenn wi hoochdüütsche Wöör mit -ung in'e Mööt kaamt, dor lett sik in't Allgemeen jümmer wat finnen, dat een datsülve op Platt utdrücken kann. Wenn du to'n Bispeel den Satz hest: Die Entwicklung des Programmes kostete viel Geld, denn kannst plattdüütsch en substantiveert Verb bruken un seggen: Dat Utwickeln von't Programm hett veel Geld köst.

Dat klappt natürlich nich jümmer. Bi Diese Entwicklung konnte ich nicht vorausahnen geiht dat to'n Bispeel nich. Faken sünd disse hoochdüütschen aver ok unnödig kumplizeert. För diese Entwicklung kanst normalerwies jüstso dat seggen un hest denn Dat kunn ik nich ahnen.

Dor gifft dat keen Patentrezept för, dor mutt een jümmer op den enkelten Satz kieken. Segg mi en ganzen Satz mit en -ung-Woord un ik segg di, wat du dor op Platt för seggen kannst ;-) --::Slomox:: >< 20:03, 31. Mär 2011 (CEST)

Un för Endung kanst to'n Bispeel Ennsülv seggen. --::Slomox:: >< 20:05, 31. Mär 2011 (CEST)

Njä, wil ik ok nigg glöw, dat wi uns nige Würt utdenken möten wonem en Saken bilden künn, is' "Development/Entwicklung/Ontwikkeling" jä en Wurt, dat't maleins gęwen hett in uns Sprak. Möten wi nigg förchten, dat uns Sprak 'n wenig versimpelt, wenn wi uns ümmer Ersatzwürt söken för Würt, de blot so'n bęten ut de Mod' węsen? Dor Platt jä irst sit kortem wedder för hogspraklige Ding brukt ward, is de Sprung jä nigg direkt 250 Jar, man mir lik...50? Ik find, Sätte as "Neueste Entwicklungen in Libyen sorgten für..." bilden tau künnen nu nigg unnödig kumplizert.(Also Sätte, weck nigg irst up wat Betogg namen möten, man direkt 'n Subjekt hebben.) Und villigt künn' wi œwer unsen Schadden jumpen und 'n bęten old, ęwer dorför 'n bęten bętter snacken und nigg de halw Vokabular dörch Konstruktionen utwesseln, blot ümdat (-keine Beileidigung, ist in meiner Familie ja auch so!-)

de Sprak nu för lange Tid blots vun Dörpkindern und Burnslüd spręken warden is...?Dakhart ✍ 22:11, 31. Mär 2011 (CEST)

Wenn du sturr den düütschen Satz "Neueste Entwicklungen in Libyen sorgten für..." naboon wullt, denn blifft di anners nix över as dat hoochdüütsche Woord "Entwicklungen" to bruken. --::Slomox:: >< 22:42, 31. Mär 2011 (CEST)

De Diskusschoon um dat -ung/-ing/-en hefft wi ok al mol harrt: Hier!--Bolingbroke ✍ 23:02, 31. Mär 2011 (CEST)

Weil Slomox hier ook "Penn" und "Heren" angäben hett: Dat hett mit "-ung" ierstmal so nix tau kriegen, hochdüütsch heit de "Pfennig" ja nich "*Pfennung" (mhd. phenninc, wo dat Wuurt herkamen deht, weit man nich so genau. Wenn dat as Pfenn-ing tauhoop sett is, denn kümmt -ing woll von germ. "-inga-", wat sick ook bi "Jüngling" findt) und "Hering", nich "Herung" (ahd. hāring), vgl. ook dat Genus (Maskulinum): mhd. "her wirt, ich muoʒ iuch rœsten als einen herinc ûf der gluot." un mnd: "so en schal men by deme haringhe to Hamborch nicht anders don dan by haringhe de uth anderen landen unde steden ghebracht" (vgl. Pfeifer, Etymolog. Wb., S. 803, Lemma -lings; de Vries, Nederlands Etymolog. Wb., S. 281; Meckl. Wb., Bd. 3, Sp. 978 - 980; Wb. der Ndl. Taal: hier un hier). Bi uns is "-ung" begäng: "Räknung" (in Westen früher oewer noch "Räken") usw. "Penn" heit bi uns "Penning", "Hering" äben "Hiring".--IP-Los ✍ 17:52, 2. Apr. 2011 (CEST)

Von'n Oorsprung sünd disse Wöör verscheden, aver to Hansetieden sünd de denn tohoopfullen un tominnst in mien Dialekt sünd de denn all den sülven Weg gahn. --::Slomox:: >< 19:23, 2. Apr. 2011 (CEST)

welk

Ut Endothel (is blot en Bispeel, kummt ok in en Reeg annere Artikels vör): „As Endothel warrt de na binnen richten Zellen betekent, welke de binnerste Schicht vun Blood- un Lymphfatten billt.“

Dit welke kenn ik so nich. Ik kenn woll welke as Översetten von hoochdüütsch einige („welke/wecke Lüüd seggt“: „einige Leute sagen“), aver nich in en Relativsatz. Dor kenn ik blot de: „de Zellen, de de binnerste Schicht billt“.

Warrt welk annerwegens ok in Relativsätz bruukt oder is dat verhoochdüütscht? --::Slomox:: >< 11:06, 5. Apr. 2011 (CEST)

Un noch een Ding bi'n Bispeelsatz: is dat richtig, dat de PPP-Form flekteert warrt? Ik dee „de na binnen richt Zellen“ seggen un nich „de na binnen richten Zellen“. --::Slomox:: >< 11:10, 5. Apr. 2011 (CEST)

Ik meen, dat "welke" heff ik ut'n Sass. Kann ik nu aver bi de Arbeit nich nakieken. Sülvst bruken do ik dat vun Huus ut nich, dor seegt wi ok blots "de".

To dat annere: Dat is bi uns so begäng. Mach aver ut't Hoochdüütsche inwannert wesen. "De anhollen Autos", "de boeten Hüüs", "de afmeten Weg" - dat höört sik för mi an sik normal an... --Iwoelbern ✍ 11:21, 5. Apr. 2011 (CEST)

Bi anhollen is dat ja al en Grundform, dor hett dat sien Richtigkeit (ans müss dat de anhollenen Autos heten). Bi afmeten jüstso, dor gifft dat allens beids as Grundform: het hett afmeten un he hett afmeet. Bi boeten bün ik unseker. Höört sik beter an as bi richten, aver de boot Hüüs kummt mi ok richtig vör.

De nee boot Hüüs müssen wedder afreten warrn.

De nee boten Hüüs müssen wedder afreten warrn.

Harr ik nee boten Hüüs jichtens leest, denn weer mi dat nich wieder opfullen. Höört sik okay an. nee boot Hüüs höört sik aver ok okay an. Bi de richten Zellen höört sik dat na mien Spraakgeföhl nich okay an. Villicht bill ik mi aver ok wat in. Dat is ok en Saak, wo een blot swoor in de Literatur na Nawiesen söken kann. Ik will man versöken, dor wat to to finnen. --::Slomox:: >< 11:43, 5. Apr. 2011 (CEST)

Also ik segg up jeden Fall jummers de nee booten Hüser. --Bolingbroke ✍ 12:13, 5. Apr. 2011 (CEST)

In't Nedderlandsche is dat so, dat regelmäßige PPPs mit flekteert Ennsülv bruukt warrt (de verkorte weg), unregelmäßige aver ahn (de gewonnen oorlog).

För't Plattdüütsche heff ik bi de unregelmäßigen för beide Saken wat funnen:

• Mit den funnen Karkenslötel sparr ik de Dor op
• Un as de Fiend na de wunnen Slacht
• So red denn Dom davan mit sinem düren un dür gewunnenen Schatz

För de regelmäßigen heff ik noch nix funnen, wat to bruken weer. --::Slomox:: >< 12:23, 5. Apr. 2011 (CEST)

Schrieven müss man künnen. Dat schüll würklich baven ok "de anhollenen Autos" un "de afmetene Weg" heten. Dor weer ik nich recht bi de Saak as ik dat schreven heff, schient mi. Noch mol torüch op de Zellen. „De na binnen richten Zellen“ kannst ok utdrücken as „de na binnen orienteerten Zellen“. Ahn dat -en an’t Enn höört sik dat för mi eher verkehrt an. Lett woll ünnerscheedlich bi verscheden Wöör... Mach aver jo ok vun Dörp to Dörp anners maakt warrn. --Iwoelbern ✍ 14:20, 5. Apr. 2011 (CEST)

de na binnen orienteert Zellen höört sik för mi good an. Wat is mit de koppheistergahn Firmen? Warrt dor de koppheistergahnen Firmen von?

Ik glööv, dat mi dat vör allen denn komisch vörkummt, wenn dat Woord op t ennt un dat PPP-t dor mit verweevt is. Dat PPP von insetten is insett. Na de Etymologie hett dat dree t, twee ut'n Stamm un een von dat PPP. de in't Butenland insetten Soldaten mutt ik as insett'ten utspreken oder as insett'den oder woans spreekt ji dat ut? de in't Butenland insett Soldaten geiht mi lichter von 'e Tung ;-)

Bi Wöör, de nich op t ennt, kummt mi de unflekteerte Form liekers good vör, aver de flekteerte höört sik denn tominnst nich so komisch an. --::Slomox:: >< 15:22, 5. Apr. 2011 (CEST)

"de in't Butenland insetten Soldaten" mutt ik as "insett'ten" utspreken – jo, jüst so maakt wi dat bi uns ok. Wobi wi dat noch'n beten mehr versliepen doot: insett'n. An sik höört een dorvun gor nich veel vun de achterste Sülv, aver wenn dat blots insett heet, denn fehlt dor noch 'n lütt beten. --Iwoelbern ✍ 16:01, 5. Apr. 2011 (CEST)

Wenn dat noch de Frag is: Bi uns, un ick glöw man dat wi in'n Ost all mir odder minner desülw Grammatik hebben as ji, seggt man bi't "Ajectivsche Relativum": "dat..., wat" un "de..., de" odder "de..., weck(er)". Wecker is datsülw as "welk" und ward nigg na de Person conjugert, blot na Casus un Plural. Aewer 't giwt Dialekte, de verkörten wecker tau weck in'n Singular Feminin, man de maken dat (wonem ik laew) blot as informelle Sprak.Dakhart ✍ 13:58, 6. Apr. 2011 (CEST)

Auslautverhärtung

Giwt dat in jug Dialekt 'ne Auslautverhärtung? Also spraekt ji "good" as "goot" ut? Bi uns künn'n de Moderspraeker dat nigg seggen un ik hür dat nigg rut. Ward jä lik waesen in unsen Dialekt.Dakhart ✍ 14:29, 6. Apr. 2011 (CEST)

Dor gifft dat en Wenker-Koort to: DIWA. Dor kummt in ganz Düütschland narms wat anners as t vör (de Fresen utnahmen). --::Slomox:: >< 15:11, 6. Apr. 2011 (CEST)

Hm, wenn ick mi dat so bekieken dauh, wat Du so schräben hest, denn kümmst Du ja ut Mäkelborg oder Vörpommern. In de Mäkelborger Mundort gifft dat de "Auslautverhärtung", also "Tiet", "gaut", "Maut" - dat gellt oewer ook in Vörpommern. Manchmal ward ook <d> schräben, dat is denn dat morphematische Prinzip: Tid - Tiden usw., vgl. mal Reuter: "Oll Bur Päsel lag all lange Tid / Mit sinen Preister in en Strit.", vgl. ok hd. Tag - Tage, Land - Länder usw.--IP-Los ✍ 21:35, 15. Apr. 2011 (CEST)

Konsul

Bi Buddenbrooks heet dat „Kunsel“ (So seggt de famose Corl Smolt in de 48er-Revolutschoon). Hebb ik ok bi Kippenberg, „Geschichten aus einer alten Hansestadt“ (meent is Bremen) funnen: Kunsel. Dat sutt so ut, as wenn dat dat plattdüütsche Woort for Konsul is. Nu sund dor wiss de Kunseln in dat 19. Johrhunnert mit meent. Man wenn wi nu en Lemma Konsul maken döen: Möss dat denn ok Kunsel heten? Ik meen dor sunnerlich de antiken röömschen Kunseln mit.--Bolingbroke ✍ 18:31, 7. Apr. 2011 (CEST)

Ik weet nich... Ik harr dat woll eher ünner Konsul anleggt. --Iwoelbern ✍ 00:11, 8. Apr. 2011 (CEST)

Nä, de olden Römers heten jä nigg Konsul, man consvl. Vllt. wir dat baetter, 'ne Twaeling tau maken, Kunsel/consvl (consul, Consul, wat ok ümmer de Lüd in de vergan Tiden schrewen hebben). Süss wir ik för allns dat platte Wurt bruken, dat in de Literatur vör"herrscht".Dakhart ✍ 01:56, 8. Apr. 2011 (CEST)

Strauß

Dormit meen ik den Vagel, nich de Blomen... --Iwoelbern ✍ 22:22, 13. Apr. 2011 (CEST)

Struus, Struuz, Struuß, weet nich, wat de beste Schrievwies is. Kummt von latiensch strucio. --::Slomox:: >< 01:05, 14. Apr. 2011 (CEST)

Klärwerk

Warrt dorut en Kloorwark oder schall dat lever Klärwark heten? --Iwoelbern ✍ 13:05, 17. Apr. 2011 (CEST)

Wenn wi dor na kiekt, wat in Düütschland begäng is, denn is dat Klärwark oder Kläranlaag. Sünd all beid bi Google so to finnen. Dat Woord is ut dat Hoochdüütsche utlehnt. Wenn wi na de Nedderlannen kiekt, denn hebbt de mit rioolwaterzuiveringsinstallatie un afvalwaterzuiveringsinstallatie Wöör, de ganz anners sünd. Wenn wi afvalwaterzuiveringsinstallatie un Klärwark tohooptreckt, denn kriegt wi mit Affallwaterwark en Woord, wat för nds-de un nds-nl liekermaten good to verstahn is. Anners as Klärwark aver en Neologismus. --::Slomox:: >< 16:17, 17. Apr. 2011 (CEST)

Ik slah vor: Schietwaterwark. Is düütlich, is ok en Neologismus, is keen Lehnwoort ut dat Hoochdüütsche un klingt nich so künstlich, as Affallwaterwark. Affallwater segg ik tominnst nich, man Schietwater is for schietig Water ganz begäng.--Bolingbroke ✍ 16:58, 17. Apr. 2011 (CEST)

Wat anner s as Klärwark heff ik min Leevdag ok noch nich höört. Bekanntermaten heff ik rein gor nix gegen Lehnwöör, wenn dat begäng is. Dat hier is so en Fall, wo dat Woort begäng is. Affallwaterwark höört sik för mi ok to künstlich an (is dat jo ok), ok wenn de Nedderlänners dat jüst so seegt. Schietwater finn ik aver ok nich beter. Dat seggt so ok nümms bi uns, eher Dreckwater. Dor heff ik glieks en Bild vun en Plumpsklosett vör Ogen. Afwateranlaag müch ik noch mol in de Diskusschoon smieten. --Iwoelbern ✍ 19:28, 17. Apr. 2011 (CEST)

Dütsch: Abwasser. Nederlandsch: Afvalwater. Ingelsch: Waste water. Waste unde afval is datsülw. Umdat, ik bün för wat mit Awfall/Aw-, t.B. Awfallwatersytem. Is nigg kort, aewer mit'n Blick up de Spraken, weckern uns neger fründ waesen, korrekt. Ik bük wider tegen "Anlag".Dakhart ✍ 22:49, 17. Apr. 2011 (CEST)

Verglieksformen

Op Engelsch heet dat I am taller than him. Dat Woord him steiht anners as in't hoochdüütsche Ich bin größer als er nich in'n Nominativ man in'n Objektiv. Op Nedderlandsch heet dat na de Standardspraak Ik ben groter dan hij, man Ik ben groter dan hem is en Fehler de ganz faken maakt warrt. Kummt in't Nedderlandsche wohrschienlich ut de Dialekten. Op nds-nl heff ik dit hier funnen (nds-nl:Achterhooksen taalwiezer#Vergeliekingen): De vergeliekende trap : et woord 'as' wördt ebroekt, in plaatse van 'dan' in et Nederlands, en ok de persoonsvorm is neet den eersten: NL: Jan is groter dan ik [ACT]: Jan is groter as mi-j.

Ik heff in de plattdüütsche Literatur söcht un en poor Bispelen för Nominativ funnen un keeneen för Objektiv. Liekers kummt mi ik bün grötter as em nich verkehrt vör. Villicht is aver ok bloot mien Spraakgeföhl von dat Engelsche her kaputt.

Kennt ji Bispelen, dat op Plattdüütsch enerwegens as em, as ehr etc. bruukt warrt? --::Slomox:: >< 11:12, 20. Apr. 2011 (CEST)

Also, mien Oma seggt "grötter as ehr" un ik wessel jümmers twüschen de beiden Formen. Ienigkeit herrscht in mien Kopp ok nich. Man ik neeg dörto, bi "he" ok "he" to seggen: Ik bün grötter as he", man bi "se" "ehr": Ik bün grötter as ehr. Dat dat so falsch is, döröver bün ik mi woll bewusst. Also, ik kenn beids; en Konsens in de helen Dialekten gifft dat woll eher nich. -- Zylbath ✍ 11:40, 6. Mai 2011 (CEST)

Sleten vun't -d(e)

Kopert ut de dütschen Wikipedia, oewer en dänsch Stad namt "Aabenraa" (twei As spraeken sik as taumest in't Platt lik en'n Mang ut A un O):

Apenrade [Bearbeiten]

Da Mittelniederdeutsch die Kaufmannssprache war, änderte sich der Name zu Apenrade, die noch heute gebräuchliche deutsche Bezeichnung. Die sächsische Endung „Rade“ im Sinne von Rodung ist sonst im Schleswiger Land nur im äußersten Südosten bekannt, in Holstein aber verbreitet. Es wird angenommen, dass die Schreibform Apenrade ursprünglich eine deutsche Volksetymologie war, weil die Ortsnamenendung -rade auf Holsteiner Plattdeutsch als /ra:/ oder /rå:/ ausgesprochen wird.

Also dat Dörp het irst "Aabenraa" un word denn Apenrade heten. Dat was de dansch Nam tau Tiden vun't Middelnedderdütsch (-1600, na Wiki), BAET minnst 1850, also OK wid vör't 19t Jarhundert. Wenn dat nu kümmt, dar de Middelnedderdütschen "-rade" allred as "ra" säd hebben, denn möt't heten, dat sei er Schriwsystem nigg na er Utsprak brukt hebben.

Nu in kort: Hett en wat tau nedderdütschen Lututwickling? Wannir, warüm un wo sik dat allns ändert hett, wannir U tau Ü word odder ob't dat all ümmer wir, wannir de/d tau nicks word, ld tau ll un nd tau nn. Ken Wenker, latt sik nigg apnen.(Dakhart mid mallen PC.)193.174.122.76 03:29, 23. Apr. 2011 (CEST)

Leistenbruch

Kenn ik an sik as Liestenbrook, aver villicht gifft dat noch wat beter’t...? --Iwoelbern ✍ 19:14, 23. Apr. 2011 (CEST)

Neuber hett in siene Wöhrner Wöör Bruch for Leistenbruch, as Hoochdüütsch Lehnwoort, gegen Brook over, wat hd. Sumpfland is un Bröök, wat Bruchzahl bedüern deit. Ik kenn dat blot as hoochdüütsch Frömdwoort.--Bolingbroke ✍ 19:54, 23. Apr. 2011 (CEST)

En möt nigg kramphaftig dütsche Würd oewersetten. Wi hebben 'n egen Sprak. Wenn'n "Bruch" en "brook" is und de Liwdel de "List", denn mag't wol Listenbrok waesen. Und wenn inguen/groin/Leiste kein Wurd het, dat Standard-Platt is, denn is'n "Leistenbruch" 'n "Inguinalen Brook", odder 'ne "Inguinale Hernie/-a", ümdat lingua medicaminum nu ja Latin is.Dakhart ✍ 02:54, 24. Apr. 2011 (CEST)

Also Brauk is för mi 'ne natt Gägend, 'n Sump, wo denn ook 'ne Bäk usw. dörchflütt. Hochdüütsch heit dat "Bruch", wat nu oewer mit "Bruch" (Arm-, Leisten. usw. -bruch) nix tau kriegen hett, un so ook nich Brauk/Brook. In Mnd. wier dat, wat braken is, de bröke/broke, de Sump dat brok/bruk, in Schiller/Lübben gifft dat denn ook twei Indräg. Brauk is früher ook 'ne Büx west, hüüt oewer bi uns nich miehr begäng. (Leisten)-Bruch is einfach "Bruch". Dat Meckl. Wb. schrifft ünner "Brœk" "2. Leibesschaden, hd.", dat heit, is bloß "Bruch" begäng, de Nahwies hemm all "Bruch", t. B.: "hei hett sick 'n Bruch böhrt". Ünner "Bruch" steht denn: "Bruch als Leibesschaden; in dieser Bedeutung nicht alt, daher die mnd. Form bröke ungebräuchlich".--IP-Los ✍ 21:06, 10. Mai 2011 (CEST)

Neigung

Moin, ick har dor jüst een nee'en Artikel schrieven, wo enn ick dat Wöört "Neigung" bruken hebbt (kannst ok glieks better maken: kiek no Äquater). Ick dar op de aner Sieten söökt, awer de Lüüd brukt as wie dat is bruukt in't hochdüütsch. Nu gifft dat ok noch twee Betekenen: Neigung as wat een'n gern un faken dohn deiht, un awer ok de Neigung ut de Geometrie, woans dat sowat meent as "Winkel". Gifft dat dor een Idee, woans een dat op platt better seggen kunn?

Mi fallt dorto blots in "Niegen" oder "Neegen" Eastfrisian ✍ 14:47, 1. Mai 2011 (CEST)

Geneigt heet op Platt nüül. Dat Verb dorto is nülen (sich neigen, schief stehen). Dat is in disse Form en Neologismus, man ik kann mi en Satz so as Bei einer Neigung von 15 Grad [..] good as Bi en Nüülheid von 15 Graad [..] vörstellen. Annere Wöör för geneigt/schräg sünd schraag, schraad un schüün. --::Slomox:: >< 15:55, 1. Mai 2011 (CEST)

De Nedderländer seggen "Neiging" för Neigung/Tendency. Dat is VILLIKT sogar en nedderdütsches Wurd. Dor -inge de echte Ending för dat dütsche -ung is (wir dar nigg den Strid œwer dat Bruken vun Würd, de de Lüd nigg mir bruken - wat circa 80% vun't plattdütsche Vokabular is), is dat egentlik de best Version. Wenn en dat nigg mach, denn is mit Latin -as ümmer- nicks leg makt und en künn inclination (vör allens in de Geometri) seggen.Dakhart ✍ 15:59, 1. Mai 2011 (CEST)

Spontan wörr ik aver ok Eastfrisian tostimmen. Ik wörr dat sülvst Negen nöhmen. Nüülheit klingt aver ok scheun Nedderdüütsch. Ik wörr beiden Formen tostimmen. Wi köönt ja ok Inklinatschoon seggen, man dörünner köönt sik de meest Lüüd nix vörstellen, wieldat se nich jümmers en Billen in solk Utdrücken hebbt. -- Zylbath ✍ 11:49, 6. Mai 2011 (CEST)

Ostnedderdütsch Tastatur - Reklam in egen Sak

Ji möt mi vörgęwen, ęwer ik weit nigg, wonem ik dat süsst adwerteren sall. Und hir künnen de Lüd dat woll bruken und vllt. ok widerseggen. Up min Brukersid is en link för en Zip mit mękelborgsch/pommersch Tastaturlayout.(Mit œ, ę und æ för de Not.) Vllt. weit en, wo' dat hir up de Wiki verlinkt warden künn...hülpt jä blot. Wenn ik ene Wikipediaręgel bręken hew, deid mi dat leid. (Denn bidde Information und Wising/Link tau de Ręgeln.) Ęwerst, as seggt, wonem wenn nigg hir?

(Ok ümdat de Diskussion mid Copy-Paste-Sündertęken-Kann-En-Nigg-Schriwen endet.)

Dakhart ✍ 16:40, 1. Mai 2011 (CEST)

-kschoon

Moin moin. Bi de wiktionary keem mi de Fraag, of un woso dat wirklich -kschoon heet un nich -ktschoon. Even heff ik ok de Stell in de Sass funnen, man woso tilgt de -k- dat t vun tsch?? Ik wörr dat egentlich normaal as "Aktschoon" utspreken. -- Zylbath ✍ 18:02, 6. Mai 2011 (CEST)

Dor musst du di aver veel Möh geven, dat dat t to hören is. --::Slomox:: >< 18:34, 6. Mai 2011 (CEST)

Bi mi warst du keen t hören künnen... :) --Iwoelbern ✍ 18:40, 6. Mai 2011 (CEST)

Un wat ik dor noch bi seggen will: dat is för mi ok mehr aks-choon (oder villicht aks-joon) un keen echt sch. --::Slomox:: >< 19:14, 6. Mai 2011 (CEST)

Na, of dat sch en wirklich realiseertet "sch" is oder sik eher as s-j realiseert, dat is woll dialektal verschillen. Also snackt ji dat all nich so ut? Mien Utspraak is gräsig slecht un veel Kennis heff ik ok nich sammeln künnen, wieldat ik minnig Kontakt mit anneren hatt heff. So denn schallt woll ok de Artikels in de wiktionary warrn, wat? -- Zylbath ✍ 21:35, 6. Mai 2011 (CEST)

Dar möt en 'n Blick up de andern Spraken hebben. Dat T ward bina ninich spraken. In't Dütsch ward -tio tau -zio, in Skandinavia ward -tio tau -tscho odder -tschu odder -chu odder odder odder (Dialekt), in't Ingelsche tau -tsch...unde bi uns ward -tio tau -tsch odder -sch. Dar Sass as Lexikon blots de Utsprak vun de en'n odder de andern western Dialect namt, is de Orthgraphi up tau Din egen Schęl. 't bęst för mi is de echt latinsch Schriwing'. Odder mit K, dar wi dat C jä sit 16-/17-hundert nich mir hebben. Wenn Du in Wiktionary wat na de Utsprak schriwst, mach de gröttst Del dat nich hebben unde finden noch minder. 't is 'ne Crux.Dakhart ✍ 23:26, 6. Mai 2011 (CEST)

Aver wenn ik dör en Indraag mit tschoon un so heff, heff ik nu nich dat Föhl, dat de Lüüd dat nich finnt. Villiecht köönt wi denn ja eenfach verschillene Schrievwiesen implementeren. Woans kann ik ingeven, dat to't Bispill "Akschoon" un "Aktion" na de sülvige Artikel föhrt? -- Zylbath ✍ 10:43, 7. Mai 2011 (CEST)

Du meenst hier op Wikipedia? dorför gifft dat de Wieterleiden, dat is op de Ingaavsiet ünnen ok direkt verlenkt: #REDIRECT [[]]. --Iwoelbern ✍ 11:05, 7. Mai 2011 (CEST)

Jo, dat wir dat bęst, wenn ein 'n Slag darvun under de Articles sett. Da hew ik noch 'ne Frag. Ich wull in'n Mękelborg-Article noch de Redirects maken, man weit nich, wonem de hüren, ik finde in'n Edit-Rum ok keine. Hett ein 'n bęten Hülp?

Also bi mi funktioneert dat nich mit de Redirect. Wenn ik dat ingeev un de tosättliche Naam intipp, denn steiht an'n Enn dat Redirect direkt in de Artikel un ik kann dat nich över de ne'e Naam söken. Mütt ik dör noch annere Teken mit ingeven?? -- Zylbath ✍ 16:38, 7. Mai 2011 (CEST)

Villicht verstah ik nicht, wat du vörhest. Wat nipp un nau wull du maken? --Iwoelbern ✍ 17:35, 7. Mai 2011 (CEST)

De Redirect is dorför dor, dat vun en Begreep op en annern Artikel wieterlenkt warrt. Bispeel: #REDIRECT [[Lüchtkraft]] leggt en Siet an, de nich anwiest warrt, man op den Aritkel Lüüchtkraft wieterlenkt. Op disse Oort un wies künnt verschedene Schrievwiesen anleggt warrn. Op enkelte Sieten, versteiht sik... --Iwoelbern ✍ 17:38, 7. Mai 2011 (CEST)

Ja, nipp un nau dat versöök ik graad to verstahn. ;) Dat gifft denn also en Artikel mit en bestimmten Naam. Nu kann een, wenn he heel ünnen #REDIRECT [[Bla bla bla]] ingifft, ok annere Schrievwiesen inföhren, de alle op düsse bestimmte Siet lenkt, de Naam vun de Siet blifft aver. Ik heff dat even versöcht bi de Artikel Straat un wüll de alternative Schrievwies "Stroot" dör henschrieven mit dat Redirect. Man dat funktschoneer bi mi nich. Dör stah denn man blots Redirect, man in de Text sülvst. Weest du, wat ik meen? =) -- Zylbath ✍ 18:19, 7. Mai 2011 (CEST)

Ah, nu heff ik dat begrepen. Also: En Redirect is en egene, also en ne’e Siet. Dat warrt nich in den Artikel rinschreven, den dat al gifft, man as ne’e Siet anleggt. Dor steiht blots #REDIRECT [[bla bla bla]] in un anners nix. Dat heet, för jede ne’e Schrievwies mutt en enkelten Redirect anleggt warrn. Klick mol op Lüchtkraft. Dat is en Redirect, de die op Lüüchtkraft ümlenken deit. Wenn du dor büst, steiht ünner dat Lemma "wieterwiest vun Lüchtkraft". Un wenn du dor nu ropgahn deist, denn warrt de Redirect-Siet wiest...

Wenn du also en Redirect anleggen wull, de vun Stroot na Straat wiest, denn maakst du dat so: 1. Baven rechts in dat Söökfeld "Stroot" ingeven. Vun wegen dat dat de Siet noch nich gifft steiht dor denn över de Söök-Resultaten "Stell de Sied „Stroot“ in dit Wiki nee op!" 2. Nu op "Stroot" klicken, denn warrt de Siet nee anleggt. 3. #REDIRECT [[Straat]] ingeven un 4. afspiekern. Fardig! --Iwoelbern ✍ 18:35, 7. Mai 2011 (CEST)

Hahaha, nu heff ik dat verstahn, Minsch wat bün ik dümmerhaft. Sware Bort. Nu versöök ik mi mal an de Stroot.

Wat cool, nu funktioneert dat. Ik bedank mi vun't Harten bi di. ;) Wedder eenmal kloger. -- Zylbath ✍ 13:35, 8. Mai 2011 (CEST)

Jo, nu! Wi hebbt all mol anfungen... Iwoelbern ✍ 13:38, 8. Mai 2011 (CEST)

Bedarfsgemeinschaft

Dat is normolerwiese en Familie. Wenn dat dor um geiht, dat een Hölp vun den Staat bruukt, warrt na dat Sozialgesett eerst mol fraagt, of he mit en Verwandten (Ehpartner) tohopen in een Huushollt leven deit. Denn billt se beide tohopen en Bedarfsgemeinschaft, wat bedüden deit, dat eerst mol de Partner materiell tohölpen schall, ehr de Staat inspringen deit. Wat is dat up Platt? Frömdwoort nehmen? Oder Bruuk-Gemeenschop. Odre beter ganz wat anners (avers na den Sinn richtig): Hölps-Gemeenschop. Umschrieven geiht nich, dat geiht um en Lemma.--Bolingbroke ✍ 19:22, 6. Mai 2011 (CEST)

Sass seggt för Bedarf „Nafraag“. Aver „Bruuk-Gemeenschop“ höört sik beter an, finn ik. --Iwoelbern ✍ 19:29, 6. Mai 2011 (CEST)

Villicht Verbruuksgemeenschop? --::Slomox:: >< 20:20, 6. Mai 2011 (CEST)

Dat is mien Arbeit (Sozialgesett). Aber up Platt hebb ick mi dor noch nich Gedanken drüm makt. Villicht "Instahnsgemeenschap". De Richter snackt ok woll mal vun en Einstehensgemeinschaft, vör allen denn, wenn en Paar blots so tosommenleevt. Aber de endgültige Lösung is dat villicht ok noch nich. Eastfrisian ✍ 20:53, 6. Mai 2011 (CEST)

Bedarfsgemeinschaft is Beamtendeutsch. Wenn Du Beamtendeutsch ümsetten wisst, denn kannst ok gliks vörsöken Würd' as "commonwealth" unde "Sputnik" ümtausetten. As lang as 't kein officiel plattdütsch Dokument giwt wecker en Begrep för "Bedarfsgemeinschaft" nödig hett is dar nicks ümtausetten.Dakhart ✍ 23:34, 6. Mai 2011 (CEST)

Denn bleven wi aver slank up de Mööglichkeiten stohn, de dat Platt anbäen deit, wat vun de Lüde snackt warrt. Dat hett mit en Nakieksel denn avers nix mehr to doon. Denn kannst glieks seggen: Wat schöllt wi mit en plattdüütsche Wikipedia, de Lüde verstoht doch all Hoochdüütsch...--84.137.114.71 13:09, 7. Mai 2011 (CEST)

Ik denk, man mutt ut’neen holen: Dat een is Beamtendüütsch, is aver en tohopensett Woort, mit en klore Bedüden, de een ok op platt utdrücken kann. Dat annere as „Commonwealth“ oder „Sputnik“ sünd Begrepen, de sik as Egennaams dörsett hebbt. Dor maakt översetten natürlich keen Sinn. Iwoelbern ✍ 13:22, 7. Mai 2011 (CEST)

Ne. Commonwealth is ok'n tauhopsett' Begrep mit klare Bedüding', wat ein up Platt utdrücken künn. Allmenspod, t.B. Unde Bedarfsgemeinschaft is ok ein Egennam. Ik segg jä nich, dat wi nich up Platt darœwer wat schriwen sallen, dat is gaud unde bidde tau, ęwer ik holde de Idee, dat jed'ein Wurd ut'n Dütschen utsein sall as'n Platt-Wurd, wat't noch nich tau ein'n platten Wurd makt!, för nich konstruktiv. De Sak mit Beamtendütsch is, dat't kein normales Dütsch is. Dit Wurd sall ein ninich hürn, blots in Dokuments lęsen. 't is ein schirer Legalbegrep, as P.A.T.R.I.O.T. A.C.T. odder Duma. Klar KÜNN' ein dat as "Patriotischen Akt" unde "Dünken" œwersetten, ęwer wo wid dat 'n Sinn hett, möt ein sik denn ok fragen; 't weit denn nämlich keinein, wat meint is. Unde, as Du ein dar seggt hest...Wat sallen wi all' dütsche termini juris œwersetten, blot ümdat wi sei verstein? Dütsch is as vęl 'ne Butenlandsprak as Russki unde Mandarin unde süll' nich special węsen hir.

Wat ik darmit seggen will: Disse Transcriptions sünd blots gaud, wenn ein butenländsche Spraken ümmer transcribert, alsus Karakter, Tekst, Filozofi usw. schriwt. Ik wir darför, ęwer Ji woll nich. Unde darmit bliwt blots œwernęmen odder œwersetten. Unde wenn wi nu wat œwersetten, denn wenn'tjugbeleiwt ok in en Wurd, dat in't Platt ok existert. Husholde vllt.

Dakhart ✍ 15:29, 7. Mai 2011 (CEST)

Bedarfsgemeinschaft is keen Egennaam oder ans en Begreep, de nich to översetten geiht. Dat betekent en Grupp von Lüüd, de jemehr Bedarfsgüter gemeensam köfft (mit noch en poor extra Regeln). Dat lett sik an sik ok in annere Spraken utdrücken. De richtigen Wöör to finnen fallt swoor, man dat gifft keen prinzipiellen Grund, dat dat nich mööglich is. Huushold geiht nich, denn de hoochdüütschen Beamten hebbt dat Woord Haushalt bewusst nich nahmen. Bedarfsgemeinschaft schall bewusst nich dat sülve wesen as Haushalt. --::Slomox:: >< 22:36, 8. Mai 2011 (CEST)

Ik säd nich, dat dat nich tau œwersetten geit, blots, dat't darför keinen Grund nich giwt (belanglosen terminus iuris an Bruk odder inhatliches Äquivalent in't Platt) unde dat't unnödig de Menging' vun Platt unde Dütsch widerdriwt.Dakhart ✍ 00:15, 9. Mai 2011 (CEST)

unde dat't unnödig de Menging' vun Platt unde Dütsch widerdriwt. ????? Hoochdüütsche Begrepen unännert in plattdüütsche Sätz rinmengen is good gegen dat Mengen von Plattdüütsch un Hoochdüütsch? --::Slomox:: >< 09:24, 9. Mai 2011 (CEST)

Jä. Ümdat sei dann taumindest as butenländsche Begrepen verschinen unde nich för plattdütsche Würd namen warden. Denn is dar 'ne Chance, dat de Sprakmenschap tauwilen einen egenen Begrep utwickeld (Wat blots denn passert, wenn't in de Dad nödig is.) unde de Sprak nich tau en Ein-tau-ein-Dütsch blots mid anderer Utsprak verkamt. Wovęle Görn dünken vundag woll, dat "Topp" 'n plattdütsches Wurd wir? Odder dat "wi" nich blots "we" heit man ok "how"? Min Schęl is, dat blots de (as wid as't möglig unde sinnig is, versteit sik) Schirholding' vun't Platt Missingsch stopt. Süss snacken all' Lüd' binnen korten Tid bannig leges Dütsch unde bilden sik in, dat wir Platt. Allens alreid' verlęwt.Dakhart ✍ 12:22, 9. Mai 2011 (CEST)

To dat Schierhollen von dat Plattdüütsche höört ok to, dat een sik an de Wöör höllt, de dat in de Spraak gifft un nich dat Graff von en dode Spraak utkuhlt un Wöör ut de Dodenkist rutkleit. Wat schall dat mit unde? In ganz Plattdüütschland gifft dat nüms, de dat so seggt. Dat weer vör 500 Johr. alreid seggt ok keen Minsch mehr. Un worüm schriffst du ünnen Sekunds?

unde de Sprak nich tau en Ein-tau-ein-Dütsch blots mid anderer Utsprak verkamt Wi ünnerhoolt uns hier op disse Sied jüst dorüm. Dat wi Ideen uttuuscht, wat wi schrieven köönt, dat wi Wöör so as Bedarfsgemeinschaft nich een-to-een ümsett. --::Slomox:: >< 17:04, 9. Mai 2011 (CEST)

Dat -de ward in minen Dialekt nich midspraken unde verkört' taumest de vörkamen Silbe. Old (spr. oolt) - olden (spr. olln), olde (spr. oll/e). Reuter t.B. hett ümmer hadde schręwen, likers dat ok bi em blots unde allein as "harr" utspraken wir. Unde Kind (Kint) - Kinder (Kinner). Jüst as all mine Grammatiken den "Imperfect" it -de schapen, also "sei wanderden". So hett ok min selig Grotmoder schręwen, likers de dat ok nich midsnackt hett (wannern). Unde sprękt sik also as "unn". Dat macht in de Schrift, Wurdutwickling' unde Grammatik Sinn unde giwt för mir as Spręker ok den Klang korrekt wedder. (Spr. werrer) Bi Sekunden hew ik mi vertippt, kann passern.193.174.122.76 18:23, 9. Mai 2011 (CEST)

De Diskusschoon üm olle Wöör hebbt wi al so faken hatt, dat mi dat meist leed warrt. Wi mööt uns eens vör Ogen holen: Wikipedia is en Nakieksel, en Lexikon, un nich en Intensivstatschoon för Begrepen, de hüüt nümms mehr bruken deit. Spraak is lebennig un wannelt sik. Dat is nich blots bi Plattdüütsch so, dat is ok bi Hoochdüütsch, Engelsch un all annere Spraken ok so. De Wikipedia hett de Opgaav, Weten to sammeln un ins uns Fall op Plattdüütsch fasttohollen. Wat keen Opgaav vun Wikipedia is, is dat Wedderbeleven vun Begrepen, Wöör und Schrievwiesen, de ut de Mood kamen sünd. Dor doot wi de Lüüd, de keen Platt künnt, aver intresseert sünd, keen Gefallen mit. Dorför is Wiki de verkehrte Steed. --Iwoelbern ✍ 19:22, 9. Mai 2011 (CEST)

Na endlich mal en Machtwoort!. Dat Gedoo hier geiht mi bannig up de Nerven. Eastfrisian ✍ 19:35, 9. Mai 2011 (CEST)

Wat geit jug egentlig an, wo min Orthographi is? Ik künn' ok nedderländsch schriwen, wenn'k wull. De "Nedersaksen" schnacken man ok blots schlichtes Plattdütsch as ji unde ik, wat möten de er eigen Wiki hebben? (De Frag is rhetorsch, makt jug keine Mäu.) Sei is nich falsch - 't giwt kein richtig - Ji versteit mi doch woll an Problem unde 'nen Article hew ik so nich schręwen unde ik plan ok nich, dat tau daun. Ümdat, keine Ręgel is braken...sei geit jug nicks an. Widerhen: Ik hew min Schęl seggt, ji hewt sei attackert, ik hew sei verdeffendert unde verklart. Ji kœnt nu in'n Konsens seggen: Ne, wi maken dat anders unde denn is gaud. Ji kœnt ok jug Energi bruken, mid mi œwer min Schrift tau striden, as ob sei jug bi wat hindert. Man as wid as ik dat sei, hew ik nich randalert, nich vandalert unde ok süss bün ik ni aggressiv odder blots [unhöflich] nich węst. Alsus...de Articles hew ik nich stört, min Schęl kœnt ji nich vörbiden, min priwate Orthographi geit jug nicks an. Naug Rechtfardiging'.Dakhart ✍ 20:17, 9. Mai 2011 (CEST)

Dor doot wi de Lüüd, de keen Platt künnt, aver intresseert sünd, keen Gefallen mit. Vör allen doot wi ok de Lüüd keen Gefallen, de Platt köönt. Aver Dakhart seggt ja, dat he in Artikels so nich schrieven will, also will ik dor man nich mehr to seggen. Ik will aver man noch eerst schrieven, worüm dat keen Sinn maakt (den Text heff ik al schreven hatt, ehrdat Dakhart sien vörigen Bidrag hier rinstellt harr):

Bi dat Woord Sekunde hebbt wi dat würklich, dat sik ut Sekunde dör Assimilation toeerst Sekunne un denn later dör Apokoop Sekunn billt hett. De Wenker-Koort 238 wiest de Isoglossen för Ende/Enn, dat densülven Wannel maakt hett. In welk Rebeden weer de Reeg annersrüm, eerst Apokoop un denn _keen_ Assimilation (ahn e gifft dat nix mehr to assimileren), wo denn End rutkummt. In noch annere Rebeden gellt de kumpletten Formen Enge oder Ende.

Un wenn du di nu de un-Koort ankickst (to'n Bispeel Koort 577), denn süst du, dat de mit de Enn-Koort nix to doon hett. Dat gifft in ganz Plattdüütschland keen Placken, de unde oder und oder unne seggt. Allerwegens gellt alleen un (oder on oder en).

Een von de wichtigsten Wöör in de Spraak mit veer Bookstaven schrieven, ofschoonst bloot twee spraken warrt un keen Minsch op de Welt de twete Sülv utsprickt, is reinen Narrnkraam.

Wat geit jug egentlig an, wo min Orthographi is? Du snackst uns dor mit an. Sender-Empfänger-Modell etc. Wenn du keen Feedback op dien Message hebben wullt, denn dröffst du nich senden. --::Slomox:: >< 20:38, 9. Mai 2011 (CEST)

Wenn uns dat allns nix angeiht, weet ik natürlich nu ok nich, wat wi hier överhaupt snacken doot. En Konsens hebbt wi an sik al. Denn is jo man goot. --Iwoelbern ✍ 00:59, 10. Mai 2011 (CEST)

Fungus/Namändering'

1. De Article för Fungi heit hir Poggenstaul. Nu heiten woll in't Nedderlandsche de Karposomas soans unde in't Ingelsche 'n veninschen Fungus, ęwer is dat de bęst Nam för ein'n weitenschapligen Article? Wir Swam/p nich bętter för den heilen...Swamp? 't wir minder informel unde so ein Swamp wecker blots sin Rhizom hett is mit Poggenstaul ok nich bannig gaud beschręwen.

2. Wo änder ik Articlenamen? Ik wull de Mękelborg-Article vun Mekelnborg tau Maekelborg ändern, ümdat dat is, wat in de Article blots brukt ward. Wiki-Hülp hett mi dunntaumal seggt, dat ik dat künn' wenn ik för vir Dag Bruker bün, ęwer dar was wat falsch.

Ik wörr dat villiecht nich in Maekelborg ännern. Dat mag twars dör an fakensten vörkamen, man wi schallt uns man doch'n beten an de offitschellen Schrievwies hallen. Een ward ja vun all de Begrepen as Maekelborg, Mękelborg etc. na Mekelborg wiederledd. Man kann ja in de Artikelanfang en Henwies maken, woans dat in Mekelborg utsnackt ward. -- Zylbath ✍ 15:33, 8. Mai 2011 (CEST)

Ehr du mit de Swämm/Poggenstöhle wat ännern deist, lees di doch eerst mol de Saken dör, de wi or al to besnackt hefft: Wikipedia:Mi fehlt dat Woort/Archiv#Schimmelpilz. Un eerst recht höört dor to, wat [30] dor over tohopen stellt wurrn is...--Bolingbroke ✍ 14:46, 20. Jan. 2010 (CET)

Seh ik jüst so, as mien beiden Vörsnackers... --Iwoelbern ✍ 16:55, 8. Mai 2011 (CEST)

Also namt mi döschig, man wat allreide œwer "fungi" seggt is, dat seit för mi ut, lik wat ik schręwen hew. Unde dat bi jeden Link. Citat Fehrs-Gilde (dar Ji hir jä allens den Sass so respektert...): Dat is villicht ’n beten to ’n Högen, dat Woort "Poggenstohl", as wenn dor de Pogg op sitt un de Been bummeln lett. Man sachlicher is doch dat Woort "Swamm", un nehger bi ’t Hoochdüütsche is dat ok, un jedereen kann dat goot verstahn, dit ganz un gor plattdüütsche Woort.

Unde mid Mękelborg is blots eine officielle Schriwwis tau finden: Mecklenburg. Unde de is dütsch. Allens andere is Dialect. Unde bi Namen dar will'k woll meinen, dat de Egenbetękning' dat bęst wir, wenn dar kein Standard nich is - wat dar nich is. Wider is't nich dat bęst, wenn de Article-Nam in den Article ninich verschint unde "Mekelnborg" seggt bi uns wirklig keinein nich.Dakhart ✍ 19:05, 8. Mai 2011 (CEST)

Swamm kenn ik nich as Översetten vun Pilz. As plattdüütsche Översetten to de Fungi is dat al so nich so schön, vun wegen dat Swämm jo nu ok al de Beteken vun de Porifera is. Dat gifft Kuddelmuddel. --Iwoelbern ✍ 22:50, 8. Mai 2011 (CEST)

Swamm is dat Urwurd för fungus. Vörglik dartau Nederlands, Middelingelsch unde de Skandinaven. Lübben kenn't ok noch unde, as en seit, de Fehrsgilde recommendert dat. Dat ein Wurd eine Dubbelbedüding' hebben kann, is för mi nu kein Argument dargęgen (dütsch: Leiter, Mutter; fränsch: argent, fille; ingelsch: mean, shade...). Unde wenn ein nau węsen will, kann ein jä Spong' odder süss wat seggen, maken de Ingel-Sassen ok. Darför hett ein denn 'n nich-informelles unde nedderdütsches Wurd för Swamm. Unde wenn ein denn in de Dad 'n Schimmel odder 'n Badeswamm in de Badewanne hebben künn', denn kann hei dat ok mal 30 Sekunds verklarn. Ęwer mi geit dat nich üm generellen Sprakbruk, dar snackt eh jeder för sik as hei dat dücht. Man för de Weitenschap (also in den Article) kœnen wi jä uns indigenes Wurd bruken, wecker taumal bętter passt.Dakhart ✍ 23:35, 8. Mai 2011 (CEST)

Weihe

Na miene Meenung möss dat up Platt Wieh(e) heten. Wi seggt ja ok Wiehnacht un Wiehrook. Nu bün ik avers reformeert. Bi us in'e Karken warrt nix wieht, blot man in Deenst stellt. In dat Wöerbook for dat Ollenborger Mönsterland, wo se all kathoolsch sund, steiht nu woll Wiehnacht un Wiehrook ok in, man denn heet dat doch Weihwaoter un sunnerlich ok weihen. Wat schöllt wi denn nu nehmen? Wiehen? Weihen? Oder noch wat anners? --Bolingbroke ✍ 20:03, 12. Mai 2011 (CEST)

Ik kenn dat blots (und hebb ick hier ok all in Artikels schreeven) as Weehn (up Sylt hebbt se t.B. en Kark entweeht (profaniseert). Dat Woort: Inweeht is bi uns begäng. Eastfrisian ✍ 20:25, 12. Mai 2011 (CEST)

Mnd. wîen, is bi uns nich miehr begäng, dat Meckl. Wb, seggt denn ook "a. Spr.", hett oewer noch "inwihen". Bi Herrmann-Winter all hochdüütsch: "inweihen", vgl. Fritz Reuter, Urgeschicht von Mekelnborg: "Unner sine Regierung würd äwer de Pyramid fahrig un feierlich mit Illumination, Fackeltog un witte "Jungfrauen" inweiht."--IP-Los ✍ 22:14, 12. Mai 2011 (CEST)

Kahl hett för dat kathoolsche Mönsterland wien un Wie (twee Sülven). Stürenburg stimmt di, Eastfrisian, för Oostfreesland mit weën to, hett aver as Substantiv Wiëlse. --::Slomox:: >< 23:05, 12. Mai 2011 (CEST)

"Wiëlse" heff ick bi Doornkaat Koolman nich miehr funnen, Stürenberg schrifft ook "obs[olet]." Is oewer interessant, wat nu ten Doornkaat Koolman schrifft: "as. wîh (nur in Zusammensetzungen, cf. wînacht etc.)". Dat Bremsche Wüürbook hett noch "Wije", "Wienge und Wiginge" - dat is woll oewer miehr historisch - un schrifft: "Zu einer jeden dieser Würden wird eine besondere Einsegnung oder Wienge erfordert. Also kann man verstehen, was es heisse, wenn im Ostfr. Landr. 1. c. gesagt wird: Vort oek ein Klarck, de 3 of 4 Wyelsen hefft geslagen - so ist dübbelt: Wird auch ein Geistlicher, der 3 oder 4 Weihungen hat, geschlagen, so ist die Buße doppelt." 'n niedn Nahwies heff ick nich funnen (oewer ook nich so genau söcht), bloß ut dat Seentrecht - de jüngste Afschrift (!) is von ungefiehr 1700, de annern sünd all öller (1600, 17. Jh.). Dor heit dat denn: "Ein Preester hefft VII Wyelsen, die aldus genoemet werden: Hostiarius, Rector, Exorcista, Acolitus, Subdiaconus, Diaconus, Praesbyter. Die erste Boete is die wyelse 200 Schillinge, alss oeck is die anderde, derde und die veerde. Die vyffte wilse is 300 Schillinge [...]."--IP-Los ✍ 13:15, 13. Mai 2011 (CEST)

Stockflecken??

Moin moin, ik heff mi graad fraagt, woans een woll Stockflecken op plattdüütsch seggen wörr. Blifft Stock bi Stock? Un heet dat denn Stockplacken? Zylbath ✍ 22:33, 17. Mai 2011 (CEST)

De Wossidlo-Teuchert hett Stockplacken un Spaakplacken. Wenn du nich op de Placken afwullt, denn geiht ans ok kort Stock oder Spaak. De Wand is denn spakig. --::Slomox:: >< 23:11, 17. Mai 2011 (CEST)

Bi Hermann Böning steiht unner Spaak: Stockflecken in Papier, Leinen; dat Hemd is spakig, spaaksch, verspaakt. --Bolingbroke ✍ 00:18, 18. Mai 2011 (CEST)

Ahhhh, spackig is hier bi mi ok nedderdüütsch farvtet Noorddüütsch. Dat seggt mien Öllers jümmers, liekers se keen Plattdüütsch köönt. Man dat schient, as wörr spaaksch oder Spaakplacken beter as Stockplacken, oder? Schallt en Artikel hier beter so heten? Zylbath ✍ 02:59, 18. Mai 2011 (CEST)

Ik meen, Spaakplacken is ok al en „Hochdeutschismus“, en Torüch oversetten vun Stock-Flecken. Spaak scholl ja woll langen.--84.137.73.117 10:21, 18. Mai 2011 (CEST)

schnalzen

Moin moin. Woans wörrt ji dat düütsche Woort schnalzen översetten? Ik wörr seggen, dat dat dat sülvige Woort blifft, man ik bün mi nich seker. Zylbath ✍ 21:19, 18. Mai 2011 (CEST)

Reuter un Wossidlo-Teuchert hebbt dor smirksen för. --::Slomox:: >< 22:08, 18. Mai 2011 (CEST)

Smirksen?? Dat heff ik ja noch nienich höört. =)) Schall ik de Beteken Schnalzluut in Smirksluut ümännern?? Zylbath ✍ 22:12, 18. Mai 2011 (CEST)

Klicken? (cf englisch, francais, nederlands, norsk, svenska)--PeterM ✍ 22:48, 18. Mai 2011 (CEST)

Klicken dücht mi ok goot. Smirksen hebb ik tominnst noch nich höört.--Bolingbroke ✍ 23:15, 18. Mai 2011 (CEST)

Jo, nu heff ik markt, dat wi von de Luden snackt, de in süüd-afrikaansche Spraken bruukt warrt. Dor höört sik Klickluud beter an as "Smirksluud". Dor is Klick ja meist sowat as en Internationalismus. --::Slomox:: >< 23:47, 18. Mai 2011 (CEST)

Ja... nu mark ik dat ok. Heff ik woll'n beten op'n Schluch stahn. Klickluut is veel eenfacher as kramphaftig schnalzen översetten to wollen. Zylbath ✍ 01:30, 20. Mai 2011 (CEST)

b-v Oppositschoon

Moin, ik heff vörhen en beten mit Herr Goltz snackt un nu rutfunnen, dat de mehrsten Lüüd, sülvst wenn dör en v steiht, egentlich b seggt. So as in "leven". De wörrn nu "lebn/lem" seggen. Wo dull verbrietet is dat denn, dat b an de Steed vun v? Ik heff nich so veel Kuntakt hatt mit annere un müss mi dat mehrste dör dat schreven Platt tohoopklamüsteern un snack dat dörüm as v ut. Man is dat nu "falsch"? Falsch gifft dat nich, ik weet. Man is dat v nich mehr produktiv? Is dat b nu en hoochdüütschen Inflööt? Fragen Gröten Zylbath ✍ 19:51, 19. Mai 2011 (CEST) Edit: En Fraag heff ik nochmal. Wenn een en Dialekt hett, in de dat dat dunkle a gifft. Gifft dat denn för em ok noch en normalet a? Oder is denn jedet a dunkel bi em? Wat ik fragen will is, of dat ok en Oppositschoon vun dat dunkle a un dat normale a gifft. ;) Zylbath ✍ 20:20, 19. Mai 2011 (CEST)

Hier de Wenker-Koort to bleven un to drieven. Mekelborg, Vörpommern, Sleswig un Holsteen, de Oosten von Neddersassen, Oostfalen un de oosten Deel von Westfalen hebbt b. De Rest hett w, Oostfreesland is dor mit v intekent. v is de Oorsprungsform un b is en Innovation. Aver mit dat Hoochdüütsche hett disse Innovation woll nich veel to doon. Dat is unafhängig kamen.

Dat b Innovation is, is ok dor good an to kennen, dat v an't Enn von't Woord to f oder w warrt (Wenker-Koorten Korv un leev). --::Slomox:: >< 20:25, 19. Mai 2011 (CEST)

To dat a: Hier kannst du de twee verscheden langen as verglieken, de sik ut ooldsassisch lang â (so as in na, hoochdüütsch mit lang a: nach) un ut ooldsassisch kort a (so as in Water, hoochdüütsch mit kort a: Wasser) utwickelt hebbt. De Noorden mit Mekelborg, Sleswig un Holsteen, Oostfreesland, Noordoost-Neddersassen un Oostfalen maakt dor keen Ünnerscheed. Westfalen aver to'n Bispeel maakt en Ünnerscheed twischen disse twee as.

Ans gifft dat aver ok en Opposition twischen düüster a un „normaal“ a. Dat Woord Barg to'n Bispeel hett en lang a, dat nich düüster is. --::Slomox:: >< 20:43, 19. Mai 2011 (CEST)

Hmm, bi mi gaht de Kaarten lieder nich. Wat komisch, jüst vundaag heff ik dat eerste Mal vun Wenker höört. =P Wat nipp un nau meenst du mit Innovatschoon? Dat dat quasi ut de Luut rutbillt is, man an'n Enn wedder en Frikativ warrt? Also mütt een in'e Regel twischen twee as ünnerscheden? Dat a in Barg kümmt ja doch aver dör dat r oder nich? Dat egentliche a is doch kort, man wiel dat r vokaalsch is, warrt dörut ok en a. Zylbath ✍ 22:11, 19. Mai 2011 (CEST)

Wenn de Koort nich geiht, denn musst du dat Plugin installeren. Wenn dat nix helpt, denn gah op Kartenverzeichnis, denn op de Koort, de du wullt, un denn op Die Kartenanzeige wird mit einem Java-Applet realisiert. Opbest versöchst du dat mit Internet Explorer.

Mit Innovation meen ik blot, dat dat b nee is un v öller. Dat ole v hett sik dör Luudwannel na b ännert.

Blangen de Wöör mit ar, so as Barg, Wark, Darm, hebbt ok de Wöör mit ann/and en lang a: Land, lannt (disse Wöör köönt kort oder lang utspraken warrn. De Nedersaksen to'n Bispeel drückt dat deelwies ok in de Schrift ut: nds-nl:Sallaand).

Wenn du sone Spezialfäll nich gellen lettst, denn gifft dat blot dat düüster a. All de langen as, de dat fröher in't Plattdüütsche geven hett, sünd to düüster as worrn. Ne'e as hebbt sik denn eerst later wedder neet billt, dör den Luudwannel Berg->Baarg un den Luudwannel Land->Laand. --::Slomox:: >< 23:33, 19. Mai 2011 (CEST)

Dat mit de Innovatschoon heff ik an sik verstahn, blots woso een an de f oder v an'n Enn dat süht, dat b en Innovatschoon is, heff ik nich verstahn. Aver vunwegen de a bün ik nu wat klooker, dank ok. ;) Zylbath ✍ 01:27, 20. Mai 2011 (CEST)

Wisse Luudwannels sünd wohrschienlicher as annere. v un b wannelt sik licht inenanner üm. v wannelt sik ok licht in f üm. Aver b wannelt sik nich licht in f. Dorüm is dat wohrschienlich, dat nich blieben un blieb de Oorsprungsformen sünd, man blieven un bliev, ut de sik dat hüdige bliebm un blief utwickelt hebbt.

Un as Extra-Bewies hebbt wi noch dat Middelnedderdüütsche, dat wiest, dat dat to de Tied ok v weer ;-) --::Slomox:: >< 09:34, 20. Mai 2011 (CEST)

Also viligt bün ik blot konfus, æwerst Mękelborg - un ik kenn Teksts un Sprękers vun fif Rebejden - hett ken "bliben" un ok ken "bliebm", man bliwen/bliw(w) usw. - likerswoll de Lüd' ok "blim" seggen, æwersten...de wejten denn ok dat dit dütsk is.

UN et kennd (in Deln) blot dat dütske A. Viligt touwilen mit'n sachten Å-Slagg, æwer Standard is dat nich as't in'n Westen is (t.B. "Liberolen" as de NDR skriwwt).Dakhart ✍ 19:58, 6. Jun. 2011 (CEST)

Kiek di de Wenker-Koorten an. bliebm is mekelbörgsch. Öörd, de bliewen seggt, sünd swarte Streken. De kaamt in Mekelborg ok veel vör, aver wat rorer. De a/o-Saak/Sook is op de Wenker-Koorten swoor to wiesen. Mien Dialekt hett kloor o, is op de Koort aver liekers mit a un af to en oa dormank intekent (rode Kringels). De Westen von Mekelborg hett kuum Kringels, de Oosten hett aver en ganzen Barg Kringels un na Vörpommern hen warrt dat kumplett oa. --::Slomox:: >< 22:19, 6. Jun. 2011 (CEST)

Jä, ik wull blot Zylbath seggen, dat dat ok eksisteerd, as hej jå de Kården nich ankiken kann - ik ok nich, anbi. Wobi ik bilęw', dat dat in de Midde A is un West un wid in'n Ost Å. Man dat magg koincidenc węsen mid de Dörpen, wat ik kenn.Dakhart ✍ 23:00, 6. Jun. 2011 (CEST)

Teich

Weet dor een en good Översetten to. Claude Monet hett de Motiven vun sien Seerosenbiller ut den Teich in sien Gorden nommen. De Artikel is fardig, blots dat mit de Teich stör mi denn doch wat. Eastfrisian ✍ 13:43, 3. Jun. 2011 (CEST)

Diek. --::Slomox:: >< 15:17, 3. Jun. 2011 (CEST)

Hebbt wi al en Artikel to: Diek (Water) --Iwoelbern ✍ 15:29, 3. Jun. 2011 (CEST)

Is ook 'ne bannig interessante Etymologie, wenn ick mi so dat Hochdütsche bekieken dauh:

Deich, von mnd. dîk.

Teich, mhd. tîch.

Mhd. "tîch" 'Teich' un 'Deich' (so as hüüt noch bie't Plattdütsche): "der tîch was übervrorn" un "sîn ûbervluot ist alsô grôʒ, daʒ si den tîch gebrichet".--IP-Los ✍ 00:59, 4. Jun. 2011 (CEST)

Denn oewersett ick dat mal (in't Hochdütsche, von wägen "Teich" und "Deich"): "der Teich war zugefroren" und "sein Überfluß (d. h. die Menge an Wasser) ist so groß, daß er den Deich durchbricht". --IP-Los ✍ 17:58, 5. Jun. 2011 (CEST)

Kann ween, verstahn hebb ik dat aber nich. Eastfrisian ✍ 09:18, 4. Jun. 2011 (CEST)

Motte

...kenn ik blots as Mott. Gifft dat noch wat anner’t dorför. Und wenn nicht. woans schrifft sik de Mehrtall? Motten oder Modden? --Iwoelbern ✍ 15:24, 5. Jun. 2011 (CEST)

Ik kenn noch Modden as Eentahl, man dat is woll eher wat besünners as normal. Zylbath ✍ 15:36, 5. Jun. 2011 (CEST)

Mien etymoloogsch Wöörbook seggt, dat dat hoochdüütsche Woord ut dat Plattdüütsche utlehnt is un dör Luther begäng worrn is. Vörher hett dat oberdüütsch Schabe heten. Dat t achtern is also originaal un de Mehrtall na de Etymologie Motten. --::Slomox:: >< 16:50, 5. Jun. 2011 (CEST)

Ingelsk hett man "moth". De Rägeln seggen, dat dat ingelske TH 'n plattdüskes D is. Ik kenn ok keen Gägenbispell.193.174.122.76 19:28, 6. Jun. 2011 (CEST)

"motte ist etymologisch noch unaufgeklärt" Grimm--PeterM ✍ 22:07, 6. Jun. 2011 (CEST)

Seggt Grimm vör 200 Johr. He hett en beten recht, so 100% lett sik dat Woord nich op dat Indogermaansche trüggföhren. Liekers weet wi, dat dat to engelsch moth un ooldnoorsch motti höört. Un dat ooldnoorsche is hier wichtig. Wenn dat von'n Stamm her th is, denn dee dat ooldnoorsch moðði heten. Deit dat aver nich. De Stamm is t un de Engelschen sünd dor von afwiekt. Den Grund kennt wi nich. --::Slomox:: >< 22:50, 6. Jun. 2011 (CEST)

eentonig/tweetonig

Moin,ik heff mal en Fraag, woans dat is mit de een- und tweetonig Vokalen. Gifft dat, sünner dat a u dat i, för all langen Vokalen en eentonige un en tweetonige Variant? Un sünd de all nich dör de Orthographie uttomaken? Un gifft dat welke Regels, phoneetsch oder phonoloogsch, de op de eerste Blick nich klaar sünd, man egentlich wiest, of de lange Vokal nu eentonig oder tweetonig is? Also för de hoochdüütschen Pluralennen gifft dat ja insgeheem ok luutkompensatoorsche Regels, welke Ennen wohen kümmt. Lieder weer mien Spraakkuntakt nich good noog, dat ik dat fehlerfrie henkriegen wörr, de eentonigen un tweetonigen to ünnerscheden. Zylbath ✍ 11:14, 8. Jun. 2011 (CEST)

Dat sünd bloot e un ö, de een- un tweetonig vörkaamt. Afkennen kannst dat an dat Woord sülvs nich, wat dat een- oder tweetonig is. Aver dat hülpt, na dat Hoochdüütsche to kieken. Gevel hett to'n Bispeel en eentonig e. All Wöör, de op Hoochdüütsch en ie un op Plattdüütsch e hebbt, sünd eentonig. Wöör, de op Hoochdüütsch ei hebbt, sünd tweetonig: Been, heten.

Dat hett in dat Ooldsassische de Vokaals a, e, i, o, u geven. De sünd in Kortform un in Langform vörkamen un de kunnen in apen un in slaten Sülv stahn. Denn hett dat noch dree Diphthongs geven. Un all disse Luden kunnen en Ümluud billen. All disse Vokaalformen hebbt sik later na wisse Regeln in annere Vokaals ümwannelt.

Dat gifft disse Gruppen:

• a: bakken, Ball, achter
• Ümluud von a: Bedd, eng, hebben
• a (apen Sülv): Aap, Naam, Saak, Water
• Ümluud von a (apen Sülv): Hękd, Lępel, ręden, dręgen
• e: Dreck, Knecht, Bredd
• e (apen Sülv): gęl, lęven, Ręgen, tręden
• i: Imm, Timpen, Tinn, Blick
• i (apen Sülv): bęven, Gęvel, kręgel, Stęl
• o: Dochter, Dock, Gold
• Ümluud von o: köppen, kösten, Köster, rötten
• o (apen Sülv): baven, kaken, Knaak
• Ümluud von o (apen Sülv): Gœt, Kœk, bœverst
• u: Bull, Kluck, Drummel
• Ümluud von u: Bülten, dünn, günnen
• u (apen Sülv): Vagel, wahnen
• Ümluud von u (apen Sülv): Bœhn, dœgen, Krœpel
• lang a: Aal, blasen, Maand
• Ümluud von lang a: selig, Gespreek, verfehren
• lang e: meden, Beest
• lang i: Biel, Diek, rieten
• lang o: Book, Bloom, Moder
• Ümluud von lang o: Böök, föhlen, Rööv, söken
• lang u: Buuk, Buur, supen
• Ümluud von lang u: Büdel, brünen, süden, prünen
• ai: Been, bleek, heet, heten
• Ümluud von ai: Arbeid, beid, Weid, reisen
• au: Boom, dood, oosten
• Ümluud von au: böös, glöven, sögen, drömen
• eu: Deev, denen, deep

Ik heff de eentonigen Wöör nu mit œ un ę schreven. Ik hööp, ik heff dat recht drapen, ik mutt naher ees in mien Sass nakieken, wat dat ok allens richtig worrn is. --::Slomox:: >< 13:01, 8. Jun. 2011 (CEST)

Hey, velen Dank för dien Antern. Ik verstah graad noch nich so nau dien List. Machst du dat vllt. noch een mal kort verklären? Also gifft dat blots e un ö as tonige Oppositschoon?! Dat lange o warrt also jümmers ou utspraken?

De Tipp mit de Rekonstrukschoon vun dat Düütsche is echt good. Man woans is dat bi dat hoochdüütsche e, dat denn in't Plattdüütsche lang warrt? t.B. Leben -> Leven Is dat nu een- oder tweetonig? Oder woans is dat bi de Week? Zylbath ✍ 18:42, 8. Jun. 2011 (CEST)

Ik heff in'n Sass nakeken un is allens richtig worrn.

Spraken ännert sik dör Luudwannel. Dat ole germaansche Woord bûka is dör dree Luudwannels (-a->-, k->ch, û->au) to hoochdüütsch Bauch un dör een Luudwannel (-a->-) to plattdüütsch Buuk worrn. In dat Ooldsassische sünd bloot de Vokaals vörkamen, de ik baven nöömt heff. Jeden enkelten von disse Vokaals hett een modeern Gegenstück. Dat modeerne Gegenstück to ai (so as in ooldsassisch baina) is to'n Bispeel ee (so as in Been).

Wenn du nu en Woord hest, von dat du weten wullt, wat dat nu eentonig oder tweetonig is, den musst du baven in de List rinkieken, to wat för en Grupp dat passt. Nehmt wi as Bispeel scheten. Dat heet op hoochdüütsch schießen. Nu kickst du baven in wat för en Grupp de hoochdüütschen Kognaten ie hebbt. Dat sünd 'i in apen Sülv' (Giebel) un 'lang e' (mieten). Dat helpt di noch nich, kann jümmer noch een- oder tweetonig wesen. Wenn du denn aver na dat Nedderlandsche kickst, denn heet dat gevel un brief (Brief/Breev/brief höört to desülve Grupp as meden/mieten) un denn kannst sehn, to wat scheten tohöört. scheten is op Nedderlandsch schieten, höört also to brief, also 'lang e', also tweetonig.

Is nich ganz eenfach, aver eenfacher geiht dat nich. Ans helpt bloot, dat för elk Woord to lehren. --::Slomox:: >< 21:31, 8. Jun. 2011 (CEST)

Wat möt ik mi ünder ejntönig/twejtönig förstellen? Wiki hett nicks dårtou. Un: Wat menst Du mit "Bæhn"? Un: Hest Du disse Wöörd' vun'n Saß-Leksikon?Dakhart ✍ 23:12, 8. Jun. 2011 (CEST)

Gevel warrt Gäwel utspraken un Been as Bäin. Jüstso Böhn as Böön un Böök as Böik. Böhn bedüüdt "Dachboden, Speicher".

De Fraag Hest Du disse Wöörd' vun'n Saß-Leksikon? verstah ik nich. De Wöör staht ok all in'n Sass, jo. De Schrievwies mit'n lütten Tüdel hett Sass aver opgeven, vonwegen dat de plattdüütschen Schrievers dit Ünnerscheden twischen eentonig un tweetonig in de Schrift nie annahmen hebbt. --::Slomox:: >< 09:24, 9. Jun. 2011 (CEST)

Dat is 'ne interessante Besluting' vun Saß. De m.-v. Skriwers hebben de Ünderskiding' nämlich toumeerst ni nich upgęwen. ;)Dakhart ✍ 12:29, 9. Jun. 2011 (CEST)

Reuter hett dor ook kein groten Ünnerscheid makt: "Lewen", "betsch" - "Klewer", "Kled"; "Mähl" is bi em de "Mœhl", dat, wat dor rutekümmt, dat "Mähl", schrifft hei "Mehl", un denn hemm wi je noch Slomox sien Biespill: "Lining gung up ehre lütte Gewelstuw". Stillfried hett de Orthgraphie miehrstendeils oewernamen. Alwine Wuthenow schreef ook bloß <e>. Bi Tarnow kannst Du denn 'n Ünnerscheid seihn.--IP-Los ✍ 23:41, 10. Jun. 2011 (CEST)

Danke för dän Mussaeus, IP-Los.

Du büst doch Mękelborger odder Pommer, IP-Los, snacken Dine Lüd' Æ (Œ) as apenes langes Ö ut, odder as Lud twüsken Ä un Ö?

Danke för de Info, Slomox.

Ik wejt jo nicks wat ik nich ut minen Teksten heww' nich, æwerst ik heww' 'ne Reuter-Utgaw' vun 1900-1940 (steit nicks in; ik heww' sej ut 'ne Bibliotekssündering' in Berlin), de skriwt jüst as dat Reuter-Leksikon æwer, Mæhl, Męhl, lęwen usw. Dat is anders as in Wikisource, woor aewer, äwer usw. tou finden is. Ik glöw' dårüm, dat't 'ne Förlagsfrag' is, man wenn de Utgęwer dat so skriwt, denn möt in Reuters Original 'ne Förlag' dårför węst węsen. Dat skint mi toumindest sinnfull, wenn ik dår 'nen Irrdome ünderligg, vörtellt mi dat blot. Reuter - as jeden Skriwer, weck æwer de bęst Realiseering' för sin Platt simmeleert - hett sin Skriwt jä ok mit de Jår'n ändert. Man de Wikisource-Teksts in "Mekelborgs" wisen ok bannig vęle Ludtęken Æ/Ę/Å. Jüst so, wenn min Grotmoder mi wat ut'n Lokalbladd skickt odder wenn er Plattkring wat makt.Dakhart ✍ 16:50, 11. Jun. 2011 (CEST)

ps.: Wassen bi de Konferens 1956 (Fehrs-Gilde) ejgentlig ok Lüd' vun de Ostsee un Brandenborg bi? Google hülpt mi nich.Dakhart ✍ 16:52, 11. Jun. 2011 (CEST)

Is viellicht bäten laat de Antwuurt, man ick heff dat oewerseihn. Du hest ja doch so'n poor Fragen stellt:

Æ und Œ (de sünd an sick to ünnerscheiden) sünd bi uns apen, Mähl vs. Moehl.

Reuter hett diss' Sonnerteiken nich brukt. De ölleren Utgaben hemm bloß "ä". Hei hett sien Schriebung ook ännert, oewer is ümmer bi "ä" bläben. Dat Meckl. Wb. richt sick so'n bäten nah Reutern, markt dor oewer an: "Die seit REUTER vertraute Rechtschreibung, welche die Regeln der hochdeutschen beachtet, reicht für das Wörterbuch aus und ist dessen volkstümlicher Bestimmung gemäß; nur ein Zeichen, der Buchstabe œ für den langen offenen ö-Laut, im plattdeutschen Schrifttum des Landes seit geraumer Zeit gebräuchlich, war zur Ergänzung erforderlich, um den Lautunterschied von beispielsweise Mähl Mehl und Mœhl Mühle anzugeben. "ę" beteikent dat Wb. mit "ä" - kannst ja ook an "Mähl" seihn. So hett dat ook Tarnow makt. Reuter hett kein Ünnerscheid makt twischen apen un slaten "e", heff ick ja baben all anführt.

Tau Sass un Fehrs-Gilde: 1956 geef dat ja all de DDR. Dor wier dor bannig fix 'n politisch Fraag ut makt. De SED sprök denn gliek "von den alten, revanchelüsternen Kräften in Lübeck, Hamburg und Bremen" und "politischem Mißbrauch". Wenn Du dor miehr oewer weiten wisst, kiek mal nah bi Rösler, Irmtraud: Zur Verschriftlichung des Mecklenburger Platt, in: Nerius, Dieter (Hrsg.): Aktuelle Probleme der gegenwärtigen Linguistik. Schriftlinguistik - Lexikologie – Textlinguistik, Rostock 2000 (= RBS. Rostocker Beiträge zur Sprachwissenschaft. Heft 10 [2000]), S. 125 – 127.--IP-Los ✍ 01:02, 8. Jul. 2011 (CEST)

Kampfsport un overhoop Kampf.

Roverkopeert ut de Diskusschoonssiet to Fechtsport:

Deit mi leed, man dat is doch schier Kunstplatt. Wi hefft us dor doch al mol over unnerholen, datt wi nich Orlog (beter weer Oorlog) nehmen wüllt. Fechten ducht mi ok Nedderlannsch vun vechten. Un dor gifft dat noch mehr Bispeele for. Un wat schall Besehring denn ween? De End-ung mit -ing hefft wi al en poor hunnert Johre nich mehr. Ik kenn seer, seerig, upseert, dat is oostfreesch. Man Besehring for hd. Verletzung hebb ik noch nooit höört. Ik bün ja ok for ole, schöne Wöer, as Tardel un annere, man so ganz ut'n Spraak-Labor schollen se nich kamen, meen ik. Nix for ungoot!--Bolingbroke ✍ 17:56, 8. Jun. 2011 (CEST)

Vör allen, wu willt we denn dat düütsch "Fechtsport" beteken?Eastfrisian ✍ 18:22, 8. Jun. 2011 (CEST)

Dat mutt schaven warrn op Kampsport. 'Fechtsport' is wat anners.

Wat dat Platt angeiht, heff ik al so dat Geföhl, dat dat eher nedderlännsch is, oder tomindst stark doran anlehnt is. Sehr hebbt wi as "Wunde", un besehrt as verletzt hebbik ok al bruukt, as Hööftwoort kenn ik dat nich. Dücht mi ok, as wenn dor teemlich veel free dorto dicht is... --Iwoelbern ✍ 18:57, 8. Jun. 2011 (CEST)

Kampsport is aver ok nich beter. --::Slomox:: >< 20:39, 8. Jun. 2011 (CEST)

Ach? un woso nich? --Iwoelbern ✍ 21:52, 8. Jun. 2011 (CEST)

Kamp as Översetten för Kampf is keen plattdüütsch Woord, man bloot trüggoors luudverschaven. --::Slomox:: >< 22:02, 8. Jun. 2011 (CEST)

Dor seggt mein Sass aver wat anners. Dorvun af kenn ik dat nich anners... --Iwoelbern ✍ 22:05, 8. Jun. 2011 (CEST)

Un wo hett de Sass dat her? Dat Woord weer fröher Deel von de Spraak, Schiller-Lübben hett dat noch. Man denn is dat utstorven. De Wöörböker von dat 18. un 19. Johrhunnert wiest dor nix mehr von. Dat eenzigst, wat dor von nableven is, is de Formel Kamp up gahn laten, de Richey un Schütze noch hebbt, un de bedüüdt: "eines gegen das andere aufgehen lassen, so dass der Kampf aufhört". Disse Formel kummt na Richey un Schütze in de Literatur aver ok nich mehr vör un is jüstso utstorven. Kamp bedüüdt bloot noch "eingefriedetes Feld". --::Slomox:: >< 09:45, 9. Jun. 2011 (CEST)

Un wat seggt se bi jo vundaag dorto? Fechtsport jo seker nich... Kampsport un annere Kombinatschonen heff ik al faken bruukt in dit Wiki. Wenn dat nich platt is, weer dat man goot ween, wenn dat mol een seggt harr. Blifft aver de Fraag, wat wi dorför anners bruken wüllt. Wat anners as Kamp kenn ik nich. --Iwoelbern ✍ 09:51, 9. Jun. 2011 (CEST)

Un wat seggt se bi jo vundaag dorto? Gornix. Deit nich nödig. Wenn een seggen will "Er ist im Kampf gefallen" denn heet dat "He is in'n Krieg fullen" oder sowat. "Sie haben sich einen Faustkampf geliefert": "Se hebbt sik schächt". etc. pp. Un wenn dat doch maal nich anners geiht, denn warrt dat hoochdüütsche Woord Kampf nahmen. Helpt uns nich wieder, ik weet.

Striedsport? Seggt ok keen Minsch aver tominnst is dat Woord Stried en allgemeen, ok vondaag noch begäng neddersassisch Woord, över de düütsch-nedderlandsch Grenz weg. --::Slomox:: >< 10:13, 9. Jun. 2011 (CEST)

Nee, üm de Saak to beschrieven helpt dat nich wieter. Ik verstah aver noch nich, wat nu gegen Kamp snacken deit. Mag ween, dat dat Woort utstorven weer. Wenn dat aver wedder torüchkamen is, schall mit dat Recht ween. Dat mutt aver jo’n Grund hebben, dat Sass dat oplisten deit, noch dorto an eerste Steed. Striet/d de ik persönlich nich mit „Kampf“ översetten. Fechtsport is nu aver na mien Geföhl dat, wat an’n wenigsten henhaut, nich toletzt as dat dör dat hoochdüütsch "Fechtsport" vundaag mit en annere Bedüden beleggt is. Wenn een "Fechtsport" höört, denkt he toeerst an Degenfechten un so wat, wenn he aver "Kampsport" höört, denn is dormit kloor, wat meent is.', dücht mi. --Iwoelbern ✍ 10:42, 9. Jun. 2011 (CEST)

Tja, dat kummt dor vun, wenn een sik an en Enzyklopädie ranwagen deit! Dor weert natürlich Wöer bruukt, de in'n Alldag keen Rull mehr speelt, tomalen de Lüde ja unbedacht meist eenfach de hoochdüütschen Wöer nehmt, wenn se up Platt nich wieter kaamt. Wenn dat um Krieg un so'n Saken geiht, hebb ik meist Striet (un Derivate) nahmen. Strietsport passt mi avers nu ok nich. An un for sik hett Iwoelbern doch recht, wenn he meent, dor weer nix gegen to seggen, wenn en utstorvven Woort wedder updükern deit. Ik meen denn woll ok, dat scholl Kampsport heten. Ik kopeer de Diskusschoon mol na Mi fehlt dat Woort rover.--Bolingbroke ✍ 11:09, 9. Jun. 2011 (CEST)

Also min nich-meer-gans so Platt snackendes Ümfeld seggt "striden" för "fight". Wat streiten as in't Dütske bedüden skall. Also "zanken" as ok "in größerem Ausmaß (körperlich) kämpfen". T.B. "dår kem denn 'n dęgten Strid twüsken de Magdeborgers un de Stormlüd' up de Mur", wat "dann kam es auf der Mauer zu heftigen Kämpfen zwischen den Magdeburgern und den Sturmsoldaten" is. Un de ejn' old Bursfru up'n Dörp 'n pår Kilometers wider de seggt faken "fechten". "De Franz weer jo de eerst mid't gęgen de Franzosen fechten". Ik hew mal 'n Artikkel æwer "Historical European Martial Arts" anfungen un den ok "Europäsche Stridkünsten" namt. Man för generellen Strid mit Händen odder Wapen skint mi "vechten" bannig akrat. Wat dat up Dütsch is un ob de Dütschen dat as old odder blot för Sportfechten bruken, is mi dår bannig lik. - Un dår ik dat denn un wenn lęs'...Toumindest in Mękelborg seggen de Lüd' -ung' un ok -ing'. Ing' nu meer in Phrasen un "mots fixes" odder Fachwöörd' un Utdrücken, de quasi all' Ejgennamen sünd, denn in Substantiveeringen...æwer sej doun et. Un ik glöw' (wejt et æwer nich) in Pommern is dat noch meer begäng'.

ps.: Wenn Kamp plattdütsk is, denn bün ik dår ok för. Wat skallen wi seggen, dat is nich meer platt, blot 'dat wi dår kejne Böukers vun 1700 mid kennen.-Dakhart ✍ 12:57, 9. Jun. 2011 (CEST)

Nich "Böker von 1700", "Böker _na_ 1700". --::Slomox:: >< 13:49, 9. Jun. 2011 (CEST)

Hupt as sprungen, wo de Dütsken seggen. Dod bliwt, wat wi starwen laten, näch? Dakhart ✍ 16:50, 9. Jun. 2011 (CEST)

*as de Dütsken seggen. _Ik_ hefft nich starven laten. Dat weer al mien Groot-Groot-Groot-Groot-Groot-Groot-Groot-Groot-Groot-Groot-Groot-Opa. --::Slomox:: >< 17:24, 9. Jun. 2011 (CEST)

Mid beijden hest natürlik recht.Dakhart ✍ 20:33, 9. Jun. 2011 (CEST)

Altes Testament - as Lemma

Ik bün hier direktemang en beten In'n Tüdel: Ool Testament? Olet Testament? (Seggt man bi us, warrt avers faken as Nich-Platt ankeken) Oolt Testament? Oold Testament?--Bolingbroke ✍ 13:28, 10. Jun. 2011 (CEST)

Ool Testament harr ik seggt. Wobi dat seker nich schaadt, wenn de annern Formen as Redir inricht warrt. --Iwoelbern ✍ 13:47, 10. Jun. 2011 (CEST)

Na Sass weer dat Grundadjektiv oolt. Deklineert denn ole, olen, olet/ool. Bi de saakliche Deklinatschoon gifft dat twee Aarten: de undeklineerte ool un olet. Dat gifft aver ok noch de Formen mit en d: oolt, olde, olden, oldet/oold. Ik wörr de undeklineerte Form mit -d an'n Enn nahmen: Oold Testament. Aver ik glööv dat hangt vun de Smack un vun de Dialekt af. Zylbath ✍ 13:56, 10. Jun. 2011 (CEST)

Wenn dat Grundadjektiv oolt schreven warrt, denn weer Oolt Testament de "richtige" Schrievwies för't Lemma. So harrn wi dat tomindst mol afmaakt. --Iwoelbern ✍ 14:59, 10. Jun. 2011 (CEST)

Ik kenn "alt" blots as "old". Eastfrisian ✍ 15:31, 10. Jun. 2011 (CEST)

Afhängig von de Region is de Vokaal kort oder lang. Hier de Wenker-Koort: DIWA. --::Slomox:: >< 16:30, 10. Jun. 2011 (CEST)

De Saak is blots, dat ut dat t en d warrt, wenn't deklineert warrt, ok wenn de Suffixen all affallt sünd. Oder en nahmt de annern Form, wo dat t/d affallt, wenn dat Adjektiv deklineert warrt. Denn weer de Form Ool Testament. Finn ik persöönlich blots nich so schick, mi behöögt Oold Testament mehr. Zylbath ✍ 17:05, 10. Jun. 2011 (CEST)

Etymoloogsch hett dat Woord en d (engelsch old, nedderlandsch oud). Dit d warrt dör Auslautverhärtung an't Enn von en Woord jüstso utspraken as t. Sass schrifft dat Woord mit t, aver nich vonwegen Auslautverhärtung, man wegen de hoochdüütsche Orthografie (ans müss he ok Want schrieven). Steiht achter dat d noch en Vokaal, denn fallt dat d kumplett weg. Jüstso as bi'n Pluraal von Peerd, wat Peer heet von öller Peerde.

Wat de Grundform angeiht: Dor gifft dat ok en Wenker-Koort to: DIWA (Mein liebes Kind). Oostprüßen un de Mark hebbt -et, de Ümgegend von Meideborg sogor al -es, Westfalen un en goden Deel von Neddersassen plus Sleswig -e un de Rest gornix. --::Slomox:: >< 17:22, 10. Jun. 2011 (CEST)

Na, mi is dat eens, woans dat Lemma schreven warrt, aver de Wieterleidens bruukt wi woll op jeden Fall, wenn ik dat so lees... --Iwoelbern ✍ 17:26, 10. Jun. 2011 (CEST)

Vun Sass haal ik ok nich veel, vör allen wat de hoochdüütsche Orthographie angeiht. Üm dat d wuss ik ok, man ik dacht, dat wie so en beten na Sass gahn wullen. Aver an'n Enn is dat ja eh deklineert un hett en d un keen t. Also is blots de Fraag, of wi dat nu mit Suffix -et, ahn Suffix un denn mit -d oder ahn beids maakt. As ik dat all seggt heff, ik tendeer na Oold Testament, kickt scheuner ut un is mit Sass vereenbar. ;) Zylbath ✍ 19:18, 10. Jun. 2011 (CEST)

Ach, wat vertell ik denn hier... De Woort weer ja ahn Artikel, dat heet, dat de Adjektiv stark un ahn jichtenseen Artikel deklineert warrn mütt. Dat weer denn eh ahn -et-Suffix; dat kümmt ja man blots bi en unbestimmten Artikel. Also, müss blots kläärt warrn, of nu mit -t oder mit -d. Zylbath ✍ 19:27, 10. Jun. 2011 (CEST)

Homuth hett dor mal so'n bäten wat in't Mäkelborgsche oewersett, dat Bauk heit "Dat Oll Testament. Dei Lihrbäuker". In Mäkelborg is grotendeils "oll" begäng, gifft oewer bet in de Mirr (östlich Schwerin) ook deilwies noch "ool" (ick segg oll un ool). Jacobs hett in de Twinniger Johr dat mal vör Südwestmäkelborg ünnersöcht, hei schrifft: "o vor l+Zahnlaut hört man in bestimmten Wörtern meist in geschlossener Aussprache: ho·lt n. (mnd. holt) Holz, Wald; mo·l f. (mnd. molde) Mulde; vo·l (mnd. wolde) wollte; ho·lˉ (mnd. holden) halten; bəho·lˉ behalten und vįsho·l festhalten (Zuruf an die Packer beim Weiterrücken des Erntewagens) sind häufiger; o·lt ųn ko·lt alt und kalt. Diese Palatalisierung ist stark im Abnehmen begriffen und wird von dem jungen Geschlecht, auch von Leuten, die viel mit städtischer Bildung in Berührung kommen, gemieden" (Teuthonista 2 [1925/26], S. 53). Beckmann schrifft 1953: "So hat sich die Aussprache eines alten mouillierten l+d mit Dehnung des vorhergehenden Vokals oold, koold, die ich von [sic] dem ersten Weltkrieg in zahlreichen Dörfern unseres Sprachraumes von alten Leuten noch vielfach beobachtete, bis etwa 1930 in einzelnen Fällen in abgelegenen Dörfern, besonders der Recknitzgegend, erhalten, ist dann aber gänzlich verschwunden."--IP-Los ✍ 00:08, 11. Jun. 2011 (CEST)

Verweigerung

Ik bruuk dat in'n Tosamenhang mit'n Wehrdeenst, as Lemma för Kriegsdienstverweigerung. Höört heff ik jümmer blots den hoochdüütschen Import ("de hett verweigert"). So'n richtige 1:1-Översetten vun verweigern kenn ik wieter ok nich. Weet een wat? --Iwoelbern ✍ 17:33, 10. Jun. 2011 (CEST)

Nedderlannsch is dat Dienstweigering, Sweedsch Vapenvägran, Norweegsch Totalnekting un Däänsch Militaernaegter. Also dat, wat vor de Verweigerung steiht, is jedet Mol anners. Sass hett for weigern afseggen, mien leevst Wöerbook vun Hermann Böning hett wegern. Sass hett denn noch for Verweigerung Verseggen. Nu stell mol tosamen: Deenst(ver)wegern? Militärverseggen? Totalverseggen geiht sachs nich. Man Wehrdeenst-(Ver-)Wegern? Oder Wehrdeenst-Verseggen?. Ik weet ok nich so recht...--Bolingbroke ✍ 18:06, 10. Jun. 2011 (CEST)

Wehrdeenstverwiegern. Eastfrisian ✍ 18:14, 10. Jun. 2011 (CEST)

Wegern/Wiegern kenn ik nich as plattdüütsch Woort. Gifft aver in’t Hoochdüütsche ok versagen as Synonym vun weigern, von dorher villicht doch Verseggen? Annere Mööglichkeiten künnen wesen: Aflehnen, Afwiesen, Torüchwiesen. Wehrdeenstaflehnen höört sik nich so verkehrt an. Geiht ok as Totalaflehnen, dücht mi. --Iwoelbern ✍ 13:09, 11. Jun. 2011 (CEST)

Ik finn afseggen doch en beten snaaksch in disse Kuntext. Afseggen wörr ik egens blots seggen, wenn ik wat vun mi opgeev, wat ik aver vörher all hatt heff, oder so. Wenn ji gegen verwiegern sünd, wörr ik to aflehnen tenderen. Dat klingt good un nich so künstlich un seggt ok nipp un nau wat meent is. Zylbath ✍ 14:09, 11. Jun. 2011 (CEST)

Afseggen al so nich... Aver ok Verseggen höört sik 'n beten sünnerlich an. Ik segg an sik nix gegen wegern/wiegern, ik heff dat so aver noch nie höört. Dat lett ok mehr as'n hoochdüütschen Import. --Iwoelbern ✍ 14:53, 11. Jun. 2011 (CEST)

Also Böning sien Book is vun 1941. Tominnst weer wegern denn keen so ganz modernen Import...In dat Grafschafter Platt Wörterbuch vun 2009 hebb ik (sik) wäigern funnen. Tominnst gifft dat also vun Oostfreesland over Ollnborg bit in de Grafschop wiegern/wegern/wäigern. Hollannsch heet dat ja ok weigern. Amenne is de Werser de Grenz? Wat seggt denn de Mekelnbörger?--84.137.71.164 15:02, 11. Jun. 2011 (CEST)

Stimmt woll, dat kann keen modernen Import ween. Denn nehm ik dat so. --Iwoelbern ✍ 15:13, 11. Jun. 2011 (CEST)

Wat seggt denn de Mekelnbörger? De Wossidlo-Teuchert hett weigern un verweigern. --::Slomox:: >< 12:12, 13. Jun. 2011 (CEST)

De Wossidlo-Teuchert hett ook Biespille ut olle Tiden. "Isset denne dat he de pande weygerde, dat schal he betern den weddeheren mit teyn schillingen Sundisch." "weigeren" hett ook 'verweigern' bedüüt, vgl. ook "Men weygert vns der spyse". In Bugenhagen sien Bibel findt sick dat ook: "Ouerst syn vader weyerde em dat" (1534). De Lübecker Bibel von 1494 hett dor: "yocob vorsmade dat". "verweigern" is dorüm ook wat jünger, vgl. Grimm, Dt. Wb.: "erheblich jünger als das seit spätahd. zeit belegte simplex (vgl. th. 14, 1, 635). die belege beginnen im 16., aufnahme in die wörterbücher erst im 17. jh." Dat Mnd. Wb. von Schiller/Lübben hett dat Wuurt noch nich. Dat Bremsche Wb. (1771) schrifft: "WEIERN, wegern, negare, renuere [...] verweiern, verwegern u. a."--IP-Los ✍ 12:09, 24. Jun. 2011 (CEST)

Tonbänder (Mehrzahl)

Toonbannen, Toonbänder, oder blots mit 1 *o* ? Eastfrisian ✍ 20:50, 15. Jun. 2011 (CEST)

Ik wärr spontaan Toonbänner oder Toonbänners seggen. Zylbath ✍ 20:58, 15. Jun. 2011 (CEST)

Toonbänner. --Iwoelbern ✍ 21:04, 15. Jun. 2011 (CEST)

Toonband is en Hoochdüütschismus. Dat plattdüütsche Gegenstück to hoochdüüsch Ton weer fröher Doon. Is aver wohrschienlich utstorven. En beter Woord weet ik ok nich.

De Pluralform hängt von dien Dialekt af. De Wossidlo-Teuchert schrifft: Band m., zuweilen n., Pl. Bänner (nach dem Hd.), selten das regelrechte Bänn' (mnd. bende, im S und W mit geschlossenem -e- gesprochen wegen des früheren mouillierten Charakters der Gruppe -nd-), gelegentlich Banden (Bann') Ik kenn ut mien Dialekt ok Bannen. --::Slomox:: >< 23:48, 15. Jun. 2011 (CEST)

Watergate-Affäär

oder doch lever Watergate-Schandaal (mit verwiesen up Affäär) ? Eastfrisian ✍ 20:51, 15. Jun. 2011 (CEST)

Watergate-Schandaal höört sik ok goot an. Gefallt mi beter.--Iwoelbern ✍ 21:04, 15. Jun. 2011 (CEST)

Ik weit nich vęl van frisländisch Sassisch, wo kümmt'n dår dat Sch na Skandalon?18:58, 16. Jun. 2011 (CEST)

Ik bün nich von Freesland un bi uns seggt se Schandaal för Lärm, Aufregung. --::Slomox:: >< 22:58, 16. Jun. 2011 (CEST)

So kenn ik dat ok. --Iwoelbern ✍ 23:18, 16. Jun. 2011 (CEST)

ik bün dalregent

Heff ik vondaag höört: Ik bün dalregent för as ik ünnerwegens weer, hett dat anfungen to regen un ik müss aftöven, bet dat wedder ophören deed to regen. Hett dat al maal een höört? --::Slomox:: >< 23:04, 16. Jun. 2011 (CEST)

Kenn ik in en beten annern Tosamenhang: Mien Mudder seggt dat, wenn wi lütte Gössel hebbt un dat wat duller regen deit. Denn heet dat: „de mööt in’n Stall, sonst regent de daal“. Dormit is meent, dat se bi starken Regen nich vun de Steed weggaht un in’n Regen doodblieft. --Iwoelbern ✍ 23:17, 16. Jun. 2011 (CEST)

Höört sik intressant an. Villicht weer dat so meent. De Person, von de ik dat höört heff, wull verkloren, worüm se so lang wegbleven is. Villicht weer dat en spaaßhaftigen Utdruck in'n Sinn von Ik bün in'n Regen versapen, dorüm hett dat so lang duurt. --::Slomox:: >< 23:25, 16. Jun. 2011 (CEST)

Mit dat doodblieven bün ik mi aver nich seker. Villicht heff ik dat ok blots dorin interpreteert. Is aver Fakt, dat Gössel sik bi dullen Regen nich wegbeweegt. Eerst wenn man jem wegdrieven deit, kamt se in de Gäng. --Iwoelbern ✍ 23:51, 16. Jun. 2011 (CEST)

Linguistsch sehn is dat bannig interessant. Denn en Witternverb in en Aktivmodus un denn noch na en Persoon konjugeert anners as de dritte Persoon Singular kümmt nich faken, wenn nich sogaars nienich vör. Hett een dörto noch mehr Borns oder Bispellen? Dat hett nu mien Interess fungen. Zylbath ✍ 23:37, 25. Jun. 2011 (CEST)

Ik bün de Daag tohuus wesen un heff noch mol nafraagt, vunwegen de Gössel un dat daalregen. Dormit is also wohrhaftig meent, dat sik de Gössel in'n starken Regen nich vun de Steed bewegt un in'n dullsten Fall ok dorbi versupen künnt. In en annern Tosamenhang hett mien Mudder dat ok noch nich höört. --Iwoelbern ✍ 23:38, 26. Jun. 2011 (CEST)

Bi us tauhus brukt man dat Wort, wenn dat Korn sick no een dulle Flaach Regn hinlecht hätt, denn is dat daalregent.

Existenc

Seggen de Dütschens dat wat (irgendwat? sumding?) existirt, denn seggen sei "es gibt". Man de Ailand-Sassen - ümmer noch Sassen, achter allens - un de Hollandschen, weck jo nu unser Dialektkontinuum hard strax widerfören, seggen "dår is". Hätt einen van jug ein(e/n) Bewis, dat "et giwt" sassisch is un nich man na 1800 edder so ut'n dütschen ræwerkamen?Jeckel van Achtern ✍ 22:04, 18. Jun. 2011 (CEST)

So oold is dat nich, dat dat en gemeengermaansch Woord is. Grimms seggt ([31], Ünnerbedüden 17) dat dat in mhd. Tied opkamen is.

De Utdruck is aver ok in uns Spraak al vör 1800 begäng worrn. Hier to'n Bispeel. Dat Book is von 1786, aver dor steiht bi, dat dat ut en Reed von Jobst Sackmann is, de 1718 doodbleven is. Dähnert hett dat 1781 ok.

Un hier ok noch en Nawies ut Drenthe üm to wiesen, dat dat keen rein "düütsche" Saak is, de an de Staatsgrenz ophöört. --::Slomox:: >< 22:11, 20. Jun. 2011 (CEST)

Grammatikfraag

Op Hoochdüütsch heet dat das Kind kam angekrabbelt mit PPP. Ik heff op Platt nu fakener dat Kind keem ankrabbeln mit Infinitiv höört un wull nu geern weten, wat dat en besünnere Egenoord is oder ob dat ok annerwegens so seggt warrt. Kennt ji dat? --::Slomox:: >< 21:32, 20. Jun. 2011 (CEST)

What for hell is PPP ? Eastfrisian ✍ 21:34, 20. Jun. 2011 (CEST)

Partizip Perfekt Passiv. Höört heff ik dat mit Infinitiv op jeden Fall op jeden Fall al mol un ok fakener al. Liekers aver al lang nich mehr... :) --Iwoelbern ✍ 21:52, 20. Jun. 2011 (CEST)

Ik kenn't nich van de spraken Sprak, nich van Ururgrotmoders Schriwenden un nich van Lyrik un Musik. Also segg ik man brüsk: Im Mękelborg brukt ein dat Particip.

Ne, in Mäkelborg heff ick dat Partizip kuum in spraken Sprak hüürt. Wenn Du, Slomox, dor miehr oewer weiten wist, Bernhard schrift 1903 oewer de Glückstädter Mundort: "Bei kommen wird dem Verbum die Präposition an vorgesetzt, die dann den Ton hat: he keem anriden er kam geritten, dår kumt he anspringen, anlopen, anstaffen, anscheeten, ansetten usw." (Bernhardt, J[ulius].: Zur Syntax der gesprochenen Sprache. (Ein Versuch.),in: Jb. d. Vereins f. nd. Spr.forsch. 29 [1903], S. 15).

Bi uns ward oft noch 'n "to" tausett: "dat Kind keem antokrabbeln", "dor kümmt hei antolopen" usw. Lierow meint denn ook oewer dat Mäkelborgsche: "Es wird entweder mit dem Infinitiv des Präsens und to, oder mit dem Partizipium des Präteritums im Passiv verbunden." (Lierow [Heinrich]: Beiträge zur Syntax des Verbums in der mecklenburgischen Mundart, in: Achter Jahresbericht der städtischen Realschule mit Progymnasium zu Oschatz, womit zu den am 24. März 1904 stattfindenden öffentlichen Prüfungen im Namen des Lehrerkollegiums ergebenst einladet [sic] Dr. Max Schmidt, Realschuldirektor, Oschatz 1904, S. 10), vgl. ook Saltveit, Laurits: Syntax, in: Cordes, Gerhard; Möhn, Dieter (Hrsg.): Handbuch zur niederdeutschen Sprach- und Literaturwissenschaft, Berlin 1983, S. 304 f.

Eva-Sophie Dahl hett 1974 ook mal ünnersöcht, woans nu dat Platt up dat Hochdütsche affarben kann. Bi olle Lüd, dee Platt as Muddersprak snacken deeden, dor hett sei denn faststellt: "Verwendung von ankommen mit Infinitiv statt mit Partizip Prät. bei Verben der Bewegung: da kommt er an zu laufen entsprechend nd. dor kümmt hei an tau lopen (vgl. Meckl. Wb. 1, 330); sie kommen an zu reiten, zu fahren usw.; demgegenüber hd. da kommt er angelaufen usw. (Dahl, Eva-Sophie: Interferenz und Alternanz – zwei Typen der Sprachschichtenmischung im Norden der Deutschen Demokratischen Republik, in: Akademie der Wissenschaften der DDR. Zentralinstitut für Sprachwissenschaft (Hrsg.): Aktuelle Probleme der sprachlichen Kommunikation. Soziolinguistische Studien zur sprachlichen Situation in der Deutschen Demokratischen Republik, Berlin 1974, S. 352). Hüüt is dat oewer nich miehr so dull, dor seggen ook Plattsnacker oft "er kam angelaufen", wenn se hochdüütsch snacken.

Is ook in de Mundort- un öllere Literatur tau finnen (ick tell hier bloß wat ut Mäkelborg up): "do quemen se darher stigen" (Lauremberg); "Dar kemen die ehn Paar von buten antojagen" (Babst); "Nu kam woll ehn Stieg Mann int Stehnduhr h’rin marcheeren" (Babst); "Dat is jo woll min Fiken un Jochen Vossen sin Hinrich, de dor antauführen kamen?" (Reuter); "Un Fritz kamm anlopen." (Reuter); "dat näben Smidten / Diss’ Osten kem an’n Disch tau sitten" (Tarnow), poor Rädensorten: bi Mantzel (Bützowsche Ruhestunden) findt sick: "De Kranckheiten kamen ryden un gahn thofoht wedder weg." (1765) un "Up eenen stuven Hund tho ryden kamen: Seiner unrichtigen Handlungen halber, des Orts, verwiesen werden." (1765); "He kümt mit de grot Döhr in’t Hus to fallen" (1843).--IP-Los ✍ 21:22, 21. Jun. 2011 (CEST)

Tungejunge. Ik segg besten Dank. Hoot af. Dröff ik ees fragen: kennst du de halve Plattdüütsch-Literatur ut'n Kopp? Oder büst du en Google-Godd, de ut Google Saken rutketteln kann, de ik mi gornich denken kann? Oder hest du siet güstern avend Böker wöltert un dat allens rutsöcht? Woans hest du dat allens funnen? Ik denk von mi sülvs egentlich, dat ik al temlich good bün, wat Book-Recherche angeiht, aver wat du nu allens vördag bringst... Dor bün ik baff. --::Slomox:: >< 22:45, 21. Jun. 2011 (CEST)

Ne, de heff ick mal läst un weit dorüm, wo ick nahkieken möt.--IP-Los ✍ 01:14, 22. Jun. 2011 (CEST)

Ik wörr glatt seggen, dat dat nich de Infinitiv, man dat Partizip Präsens is, dat süht ja man blots so ut as de Infinitiv. Un bi dat Plattdüütsche is de Billen vun en Verlöppsform as in't Engelsche mööglich: ween + Partizip Präsens. I am running. - Ik bün löpen. Düsse Aspekt vun en Akschoon, de to de lieke Tied vunstatten geiht as dat Seggte, is denn natürlich in alle annern Tieden överdraagbar. He weer löpen. De Form mit kamen is blots en Mööglichkeit, de verleden Tied uttodrücken, dör warkt kamen as Hülpsverb. Dör kann natürlich ok de Verlöppsform vörkamen: He keem löpen. Aver wat dien Satz mit de Passiv to doon hett, verstah ik noch nich. Dat Kind keem ankrabbeln. is heel indüütig Aktiv. Zylbath ✍ 13:43, 22. Jun. 2011 (CEST)

Aver I am running harr ik nu ok nich mit ik bün lopen översett. Ik bün lopen heet jo I have been running oder ich bin gelaufen. Wenn ik op plaatdüütsch I am running seggen müch, kenn ik dat vun tohuus blots as Ik bün an't Lopen. Hett nix mit dat Thema to doon, wull ik aver mol anmarken... --Iwoelbern ✍ 14:23, 22. Jun. 2011 (CEST)

Ik weet, wat du meenst, man dat hangt tohoop mit de Homographie un -phonie vun de Infinitiv, de Partizip Präsens und de Partizip Präteritum bi de starken Verben. De annere Verlöppsform mit en Ümschrieven as an't + Verbalnomen is natürlich ok noch produktiv. Üm dat mal düütlicher to maken, nahmt wi mal en swaket Verb: snacken. Ik bün snacken. - I am talking. und Ik heff snackt. - I have talked. und Ik bün an't Snacken. - I am talking. Zylbath ✍ 14:28, 22. Jun. 2011 (CEST)

Warrt dat in de Form noch bruukt? --Iwoelbern ✍ 14:31, 22. Jun. 2011 (CEST)

Dat lett, as dat nich mehr so faken vörkümmt, blots noch in bestimmte Kontexten. Man du sühst ja, dat in de Bispell vun Slomox de Form noch vörkümmt. Öllere Snackers bruukt dat noch fakener, bi de jongeren Lüüd is de Form verlaren gungen, de bruukt nu de heel analyytsche Foorm. Zylbath ✍ 14:34, 22. Jun. 2011 (CEST)

Dat is keen PPA. IP-Los sien Bispelen wiest doch, dat dat Infinitiv is: "dor kümmt hei antolopen" etc. PPA hett keen "to". "ik bün snacken" heff ik ok noch nich höört. Ik kenn dat blot ut en poor enkelte Utdrück so as "ik bün moden", "ik bün vermoden". Ans geev en poor Bispelen ut de Literatur, wenn dat ans noch bruukt warrt. --::Slomox:: >< 15:05, 22. Jun. 2011 (CEST)

Ik lees lieder gaar keen Literatur op Platt. Dörher kann ik di ok nich helpen mit Textstellen.

Ik heff graad nochmal de Sass dörkiekt un de Stellen funnen, wo he de Satzboaart opföhrt, de du schreven hest. To finnen is dat bi 2.1.5.1 (9) in sien Grammatik. Dör seggt he ok, dat dat de Infinitiv is. Dör leeg ik falsch mit, vun mi weer dat ja blots en Vermoden mit dat Partizip.

De Verlöppsform mit dat Partizip Präsens is halt, as ik all seggt heff, kuum noch bruuklich. Mannigmal kümmt dat aver vor, of nu in fasten Utdrücken oder egenstännig. Ik segg dat ok noch mannigmal. Dat is noch de öllere Form, wahrschienlich ut de Verwandtschap mit dat Engelsche (Ingväonismus?) un so, dat müss een ünnersöken. Zylbath ✍ 15:26, 22. Jun. 2011 (CEST)

Ick kenn dat bloß ut ganz olle Tiden. Dat Meckl. Wb. seggt dor nix miehr oewer, kennt bloß "wäsen + tau + Inf.", "wäsen + Inf.", "wäsen + Part. Prät.". Schiller/Lübben hemm noch poor Biespille: "dar scholen ze myner wartende syn" (Redentiner Osterspiel), "Salomon was herschen".--IP-Los ✍ 17:53, 22. Jun. 2011 (CEST)

Ik kenn ok: He keem an to lopen. Woll ik al vor'n poor Dage seggen...He keem an to krabbeln. He keem ankrabbelt segg ik an un for sik nich.--Bolingbroke ✍ 23:36, 22. Jun. 2011 (CEST)

Wat mi jüst bi't Lesen von en Artikel opfullen is: Horn hat zwar seine Fototasche umzuhängen, [..] [32]. Is dat verwandt? --::Slomox:: >< 09:32, 5. Jul. 2011 (CEST)

Hmm, nich unbedingt. Dat mach ween, dat de Snackers dat dörvun af hebbt, man egentlich is dien Form nu wedder wat anners. etw. zu machen haben drückt de Obligatorität ut un is blots eenfach een vun de vele Formen, wo en Verb en erweiterten Infinitiv regeert un dörvun gifft dat vele. Wenn ik mi nu aver de Steed in de Text ankiek, is dat all bannig snaaksch, wenn dat wat bi möten utdrücken schall. Dat lett as harr de Text seggen wullen: Er hat seine Fototasche umhängen... Also, wenn dat de egentliche Utdruck ween schall, dann wörr ik seggen, dat dat to dien Klass vun norddüütschen Verben höört, de ansteed vun Partizip Präteritum (wo dat Verb denn en Partizipverb is) den verwiederten nahmt. Zylbath ✍ 10:40, 5. Jul. 2011 (CEST)

Kugelblitz

Moin, ik heff mi graad fraagt, woans een Kugelblitz op plattdüütsch seggen wörr. Dat gifft noch keen Artkel döröver her, wat mi en beten wunnert hett, wieldat dat doch egentlich so'n Thema is, dat ok vör allen op de Land in de Dööntjes un so vörkaamt. ;) Zylbath ✍ 23:40, 25. Jun. 2011 (CEST)

Uns Dack is vör lange Johren mol in en Gewidder afbrennt. So richtig dull weer dat Gewidder an sik nich. un eenige Lüüd hebbt seggt, dat dat en Kugelblitz wesen hebben schall. En plattdüütsch Woort is mi aver nich bekannt. --Iwoelbern ✍ 23:41, 26. Jun. 2011 (CEST)

Dat gifft en plattdüütsch Theaterstück, dat Een Kugelblitz ut Eberswalde heet. Is aver ut dat Hoochdüütsche översett un wohrschienlich keen Nawies, dat dat en Woord is, dat würklich in de plattdüütsche Volksspraak begäng is. Swoor wat to finnen, wenn een nich tofällig al wat in de Literatur leest hett. Villicht weet IP-Los dor wat to. --::Slomox:: >< 11:46, 28. Jun. 2011 (CEST)

Also, op nedderlannsch heet dat: Bolbliksem. bliksem heet Blitz un to bolb heff ik nu op de Snell nix Naus funnen, kann mi aver vörstellen, dat dat sowat is as Kugel, Blaas. Zylbath ✍ 12:05, 28. Jun. 2011 (CEST)

Bi Gorch Fock 1912 in Seefahrt tut Not!: Mudder, ik gläuf, dat würn Kugelblitz! [33]

Bi Robert Schulz Niborn 1835 in Krusemünz: So müßt denn nu vernünftiger Wies' annahmen warden, dat doch woll ein verenzelte Kugelblitz dalgahn was [34]

In Prometheus: illustrierte Wochenschrift über die Fortschritte in Gewerbe, Industrie und Wissenschaft gifft dat 1894 en Bericht över en Person, de en Kugelblitz sehn hett. De Person warrt plattdüütsch ziteert. Dor warrt keen extra Woord för bruukt un dat warrt blot mit Füerkugel ümschreven. [35]

bol heet op nedderlandsch Kugel. --::Slomox:: >< 12:09, 28. Jun. 2011 (CEST)

Ah, okay, velen Dank. Also blifft dat denn eenfach bi Kugelblitz.

Ohje, wat weer ik verbiestert, in dat Woort bolbliksem twee bs naeenanner to sehn, haha. Na goot, du hest dat ja nu seggt, Kugel. ;P Zylbath ✍ 12:16, 28. Jun. 2011 (CEST)

Dat Plattdüütsche kennt dat Woord Boll ok. --::Slomox:: >< 12:21, 28. Jun. 2011 (CEST)

Is dat denn nich ok eenfach gliekbedüden mit Ball un op Hoochdüütsch Ballen? Liekers schallt dat doch man lever bi Kugelblitz blieven un nich Bollblitz warrn, oder? Zylbath ✍ 12:26, 28. Jun. 2011 (CEST)

Dat Woord höört to engelsch bowl: [36] [37] Dat is wiedlöftig mit Ball verwandt, geiht op de sülve indogermaansche Wuddel trügg. De Wöör weren aver al in't Ooldsassische al länger twee verscheden Wöör. --::Slomox:: >< 12:52, 28. Jun. 2011 (CEST)

Ah, Dank ok. Denn bün ik vundaag mal wedder kloker worrn. ;) Zylbath ✍ 12:57, 28. Jun. 2011 (CEST)

Wasserhose

Moin, also graad fraag ik mi, woans een woll Wasserhose op plattdüütsch seggen wörr. Gifft dat dörto villiecht en egen Begreep? Ik weet nich, of Waterbüx man so richtig weer. Op nedderlannsch heet dat ok Waterhoos. Zylbath ✍ 10:42, 28. Jun. 2011 (CEST)

Moin,

Ik kenn dor keen egenen plattdüütschen Begreep vör. Ik heff jüst mol op http://de.wiktionary.org/wiki/Windhose keken, woneem de Begreep herkummt. Dor steiht: "alte Bedeutung von Hose als Rohr oder Schlauch", Wenn de Nedderlänners dat seggt, denn künnt wi dat wohrschienlich ok maken un Windhoos oder even Waterhoos bruken. De Fraag is denn aver, ob wi dorför egene Artikels hebben wüllt. An sik sünd dat lütte Orden vun Tornados. Dat künn man themaatsch all tohopen in een Artikel afhanneln. --Iwoelbern ✍ 10:53, 28. Jun. 2011 (CEST)

De Kleintrombe heet bi uns Küsel. In de Literatur is ok de Utdruck Küselwind faken to finnen. In'n Westen gifft dat dat Woord Dwarlwind (Woordenboek van de Drentse dialecten, S. 296). Warvelwind is ünner annern in Woordenboek van de Drentse dialecten, S. 296, un in August Seemann sien As dat leben schoelt, S. 110, to finnen.

To de Großtromben speziell heff ik nix funnen. De sünd bi uns ja man roor un wenn een na Küselwind söcht, denn steiht dor to'n Bispeel, dat de Lüüd fröher seggt hebbt, dat een dor Saken rinsmieten mutt, wenn een en Küselwind bemööt. Dat geiht also temlich kloor üm Kleintromben. Ik glööv nich, dat de Plattdüütschen för en Großtrombe en extra Woord hebbt.

De Großtrombe von Woldegk in Mekelborg 1764 hett Gottlob Burchard Genzmer (natürlich hoochdüütsch) beschreven un ehr Orcan nöömt.

Bi de Wasserhose fraag ik mi, worüm dat dor en extra Naam för gifft. Is dor en groten Ünnerscheed to en Windhose as de Ünnergrund? Reckt dat nich to seggen, dat is en Warvelwind/Dwarlwind/Küselwind över Water oder sowat?

To de Hose: Dat Woord hett etymoloogsch en kort o un de Vokaal hett sik jüstso utwickelt as de Vokaal in baven oder Vagel. Dor warrt also Haas von. Dat Woord is vondaag nich mehr so recht begäng. För dat Beenkleed hett sik plattdüütsch Büx dörsett, dat Woord Haas hett plattdüütsch toletzt Strump bedüüdt: Koort bi Plattmakers, Literatur-Nawiesen. Vondaag seggt de Lüüd wohrschienlich Strump un bruukt Haas gornich mehr. En Beleg, dat dat plattdüütsch noch för Röhr oder gor Warvelwind bruukt warrt, heff ik nich funnen. --::Slomox:: >< 11:38, 28. Jun. 2011 (CEST)

Dat gifft her ja, sowiet ik dat seh, nich mal en Artikel to en Warvelwind/Tornado.

Also meent Küselwind düsse lütten Winnen as Stuuvdövels un so? (De Sass kennt ok noch Krüselwind.) Denn köönt wi ja doch de Artikel över de Kleintromben so nöhmen: Küselwind.

Dat lett, as weer Warvelwind wedder en Stoop starker un eher sowat as'n Tornado. Wüllt wi denn de Großtromben Warvelwind nöhmen? En Orkan is wedder wat anners wörr ik seggen, dat is ja man en We'erlaag, bi de dat to grote Stormen kümmt, de twaars ok zykloonsch is, man keen lüttrüümigen Küsel hett. Villiecht schallt dat dörto ok nochmal en egen Artikel geven as in de düütsche Wikipedia?

Butendem müss ja noch Vokabular her för de annern Utdrücken üm so'n Warvelwind. De Strudel is denn woll en Küsel. Woans wüllt wi Downburst nöhmen? Schall dat engelsch blieven? Denn gifft dat ja noch solke Windnamen: Bö, Fallwind etc. Dörför gifft dat doch seker ok plattdüütsche Utdrücken. Zylbath ✍ 12:00, 28. Jun. 2011 (CEST)

Orkan is von de Etymologie her dat sülve Woord as Hurrikan. Dat is blot in't Hoochdüütsche, dat de twee Wöör nu verscheden Saken bedüden doot. Bi de Nedderlandschen is de Artikel nl:Orkaan to'n Bispeel över tropische Warvelstörm.

Dat Woord Krüselwind is dat sülve as Küselwind. Küsel un Krüsel sünd een Woord. Gifft to'n Bispeel ok Traanküsel un Traankrüsel. --::Slomox:: >< 12:19, 28. Jun. 2011 (CEST)

Dat mit Krüsel/Küsel weer mi al klaar ;) Wat seggst du denn nu to de Indelen Küselwind/Warvelwind as Lütttromben/Groottromben? Zylbath ✍ 12:24, 28. Jun. 2011 (CEST)

To den Downburst: Worüm hett de.wp denn twee Artikels to Downburst un Fallbö? Is dor en Ünnerscheed? Noorweegsch un Sweedsch heet de Artikel eenfach vallwind. Dat is blot de.wp, de engelsch Downburst övernehmt. Fallbö dücht mi dor good för. Fallwind is ja Hoochdüütsch un Nedderlandsch speziell de Wind, de von en Barg dalfallt, un dor schullen wi uns denn ok an hollen, dücht mi.

Küselwind för de Kleintrombe is op jeden Fall good. Warvelwind as Lemma för Großtrombe is mi ok recht, solang de Artikel ok en Henwies op den Küselwind gifft. --::Slomox:: >< 12:44, 28. Jun. 2011 (CEST)

Ik verstah dat op de:WP so, dat Fallbö de Böverbegreep is. Fallwind hett mit de Wederlaag an'n Barg to doon und en Downburst is de sünnere Fall vun en Fallbö in Boddenneeg bi Gewidder usw. --Iwoelbern ✍ 12:48, 28. Jun. 2011 (CEST)

Nochmal tau "Wasserhose": Ick kenn dor bloß "Windhoos", dat Meckl. Wb. kennt dat ook, schrifft: [Wind]-has', -hos' f. m. seem. 1. wie Has' f. 3: Windhas' Windhose RoDierh; wenn de Windhos' uns begahn deit, dreiht se uns de Masten ut 't Schipp Wo. Seem. 2, 148". Has' heff ick oewer nich miehr hüürt, bloß Hos'. Dat Meckl. Wb. schrifft denn ook ünner "Has'": "1. Strumpf, um 1900 fast völlig durch Strump verdrängt" und denn steht dor noch: "3. übertr. Wasser-, Windhose, bes. in der Zs. Windhas', -hos' Windwirbel, vom Wirbelwind gedrehte Wassersäule, an Gestalt einem Beinkleide ähnlich".

Küselwind kenn ick vör allen Dingen as lütten Wind, dat Meckl. Wb. gifft dor einfach an: "Wirbelwind" - so as ünner "Warwelwind", ünner Küsel heit dat "Wirbel, Wirbelwind". Herrmann-Winter seggt ook bloß "Wirbelwind". Kann nu nich seggen, wat vör 'ne Ort Wind Brinckman vörswäben deht, wenn hei bi "Sneedräwel" schrifft: "Hei! störmt vun de nurdlich Kant dat in'n Küsel her!" Mag ja ook viellicht 'n bannig scharpen Wind sien und de Küselwind is denn bannig hoch. De Vergliek, de dat Meckl. Wb. hett, dröppt dat so, as ick dat Wuurt bruken dauh: "von einer sehr weiten Hose heißt es: dor is 'n Küselwind in de Bücks". Bi Bartsch (Sagen, Märchen u. Gebräuche aus Meklbg., Bd. 2, S. 213) heff ick noch funnen: "Manche Leute auf dem Lande sagen: In den Küselwind (Windwirbel) is dei Düwel. Wenn nu ein Küselwind is, denn möt man dürch den Handquarre an de Hemdsmaug (den Querder vorne beim Handgelenk an dem Hemdsärmel) fiken, denn kann man den Düwel seihn." un: "Bi 'n Küselwind mütt man seggen: 'Gnädig Herr Düwel!' odder ok wat hennin schmiten, tum Bispill 'ne Mütz."--IP-Los ✍ 17:17, 28. Jun. 2011 (CEST)

as good as he

Moin, also graad heff ik mi fraagt, of dat wirklich düsse Form gifft, de dat ok in't Engelsche gifft. as + adjective + as + Person/Saak. Ik heff dör mal vun höört, heff dör aver nich so veel vun leest. Is so good as he nu düütschen Inflööt oder de normale Verschoon? Wann is, falls dat dat gifft överhööft, dat opdückert un wo kümmt dat vundaag noch vör? Zylbath ✍ 00:43, 30. Jun. 2011 (CEST)

Heff ik noch nix von höört. Ik kenn blots so good as un Nedderlandsch heet dat ok zo goed als.

Ik heff en beten in de Literatur söcht un allens, wat ik funnen heff, weer John Brinckman, de schrifft:

• Kulmann [..] ret den Voss ein Stück Flicken ut de Büxen as grot as en Fusthandschen. [38]
• Wir in de Manifesten von de Anna Maria Sophia ok man een Unsauberkeit inwest as grot as 'n Dintenklax van dat Blacksatt [39]

Dat is aver allens wat ik funnen heff. Ik heff en ganze Reeg Adjektiven dörkeken, as grot as bi Brinckman is allens, wat ik finnen kunn. Dat is keen Form, de allgemeen begäng is. Sogor Brinckman sülvs bruukt an anner Steden so grot as. --::Slomox:: >< 10:05, 30. Jun. 2011 (CEST)

Is mi ok noch nich ünner kamen. --Iwoelbern ✍ 10:50, 30. Jun. 2011 (CEST)

Meckl. Wb.: "in der Doppelsetzung bewahrt das erste as die hinweisende Bedeutung, welche mnd. alse ebensogut wie die rückbezügliche eigen war: 'ungefehr aß von den Jahren ... aß use Brudt' (1726) [...], häufig bei BRI[nckman]: 'n Zopp achter 'n Kopp as lang un dick as 'n rökerten Spickaal 2, 21; süht .. ut as rug as een van de Schümpansi-Apen 75; as hoch as 'n Mastkorf 137; as lang un blank as 'n solten Hiring 178; Geldbüdels as dick un swär as Tranfaten 178; 185; Oesels als lang un dick as Poggenstöhl 3, 15; as flink, as sin ollen Been em drägen künnen 26, 28; in Bork un Bast as drög as Schürr 1, 168; sonst: as du röppst, as ick antwurt BEY. Preuß 21; aus dem Volksmunde: dat's as lang as breed WIGG Gramm 89; dee kann as Voss as Has' kann sich stellen, wie er will (1887) MAStav; se geiht wedder sitten as vör as nah (1890) Wa[ren]; as de Fridag to Bett geiht, as de Sünndag wedder upsteiht (1890) STAUser[in]". Hürt heff ick't oewer noch nich.--IP-Los ✍ 22:12, 30. Jun. 2011 (CEST)

Mi is dat jedenfalls nich frömd.--Bolingbroke ✍ 23:26, 30. Jun. 2011 (CEST)

Ik dank jo för jo Hülp. Also wenn ji dör ok nich foorts Bispelen för finnt, woans kümmt dat denn, dat de Schriever vun plattmasters.de hier seggt, dat as... as ... fakener bruukt warrt?

Künnt een seggen, dat so ... as ... hoochdüütschen Inflööt is un as ... as ... vun de fröhere Tied, wo Platt noch mehr mit't Engelsche verwandt is, kümmt? Zylbath ✍ 23:42, 30. Jun. 2011 (CEST)

Künnt een seggen, dat so ... as ... hoochdüütschen Inflööt is un as ... as ... vun de fröhere Tied, wo Platt noch mehr mit't Engelsche verwandt is, kümmt? Nee. Dor mutt een toeerst in de Etymologie kieken. Engelsch as [40]: worn-down form of O.E. alswa. Un dit alswa is nix anners as modeern Engelsch also, Hoochdüütsch also, Nedderlandsch alzoo. Dat hett fröher ‚also grôt also hei‘ heten. as un so sünd eenfach twee verscheden Kortformen von dat sülve Woord also. --::Slomox:: >< 11:02, 1. Jul. 2011 (CEST)

saf

Ick bün grad taufällig up nl. "wit" (wikisource) landt, un dor findt sick nu ünner "Nedersaksisch" "saf". In wat för'n Tausammenhang seggt'n denn dat vör witt? Ick heff dat bi uns noch nienich hüürt.--IP-Los ✍ 14:46, 1. Jul. 2011 (CEST)

Du snackst von nl:wikt:wit? Dat weer disse Edit : [41]. Dor stünn in de eerste Version blot Saksisch. Villicht weer dor wat anners mit meent? Op nds-nl kummt saf op jeden Fall nich vör.

Ik lööv, dat is eenfach verkehrt. De Bruker is noch aktiv, kannst em fragen, wo he dat her hett. Aver wohrschienlich weet he dat söss Johr later sülvs nich mehr. He hett ja noch mehr Spraken indragen, is also woll keen Expert för nds. --::Slomox:: >< 15:46, 1. Jul. 2011 (CEST)

Jo, dank ook. Hett mi all bannig wunnert.--IP-Los ✍ 17:28, 1. Jul. 2011 (CEST)

Phonologsche Theori tau O/U-Ö/Ü

Ji weit't jo, dat in olden (bet min. 17t Jhd.) Tiden O un U stunden, wur hütigendags Ö/Ü stan. Mi kem de Idée, dat disse Baukstawen nich nödigerwis' vörümludet worden, man vllt. 'ne Centralisiring' belewten, as et im Schwedschen un Norwegschen (mir edder minner taur sülwen Tid) passirt is. (Un as't im ober-"sassischen" Dialekt des Dütschen vörkümmt.) Dunn wiren dat minner Ö/Ü man Luds in twüschen. (International Phonetic Alphabet: ʉ) Häwt ji in jugen Bäukern wat för edder gegen disse Idée?Jeckel van Achtern ✍ 19:55, 1. Jul. 2011 (CEST)

En Woord so as lüden is domals luden schreven worrn. Liekers is dat anners utspraken worrn as dat ümluudlose Woord luden. Se hebbt eenfach keen extra Teken för den Umluud hatt. De Utspraak in IPA kann nüms seggen, dat weet wi nich. Aver op jeden Fall anners as u. --::Slomox:: >< 00:04, 2. Jul. 2011 (CEST)

Kennst Literatur dortau? Edder tau Phonologi generell? Ik kenn blot Lübbens Theori dat Schrift=Utsprak is un de keine Ümluds as E (Ul. v. "â") hadden. Likers finde ik nix wider.Jeckel van Achtern ✍ 02:06, 2. Jul. 2011 (CEST)

Dor bruuk ik keen Literatur för, dat seggt al de Logik: Ümluud warrt dör i utlööst. Dat Woord döpen to'n Bispeel is ooldsassisch dopian schreven worrn. In Hansetieden hebbt se denn dopen schreven un vondaag hett dat Woord Ümluud: döpen. All Wöör mit so en i in de twete Sülv hebbt vondaag en Ümluud in de eerste Sülv.

Dor mutt also en Ünnerscheed in de Utspraak wesen hebben, ans harrn de modeernen Plattdüütschen nich wusst, bi wat för Wöör de Ümluden henhöört un bi wat för welk nich ;-) Wat dat in Hansetieden nu för en Utspraak weer, dat geiht so nich to seggen. --::Slomox:: >< 13:43, 2. Jul. 2011 (CEST)

Sherlock Slomox! "Heiten" Dank.Jeckel van Achtern ✍ 16:36, 2. Jul. 2011 (CEST)

(BK) "Es ist auch nicht genau genau bekannt, in welchem Abbild-Verhältnis der geschriebene Buchstabe zum damaligen gesprochenen Laut stand. Lange Zeit hat die historische Grammatik den Buchstaben für den Laut genommen. Erst allmählich kam man darauf, dass es offensichtlich auch in historischer Zeit eine erhebliche Diskrepanz zwischen gesprochenem Laut und traditioneller Schreibweise gab." (Löffler, Heinrich: Dialektologie. Eine Einführung, Tübingen 2003, S. 50). Woans dat nu früher utspraken würd, dat ünnersöcht de Graphematik: "Diachrone Phonologie lässt sich nicht unmittelbar am Sprachmaterial der geschriebenen Texte betreiben. Die Buchstaben repräsentieren nicht unmittelbar und eindeutig einen bestimmten Laut. Eine von Konventionen unt Tradition geprägte Orthographie verhindert die direkte und unmittelbare Abbildfunktion zwischen Buchstaben und Laut. In vielen Wörtern werden Buchstaben für bestimmte Laute gesetzt, die sie in anderen Wörtern nicht repräsentieren." (Löffler, S. 81)

So ungefiehr schrieben dat ook Hartweg/Wegera (Frühneuhochdeutsch. Eine Einführung in die deutsche Sprache des Spätmittelalters und der frühen Neuzeit, 2. Aufl. Tübingen 2005, S. 133): "Die Wiedergabe eines Lautzeichens durch ein Schriftzeichen ist konventionell (usuell) festgelegt, wobei sich die beiden Systgeme in der Regel nicht in einem 1:1-Verhältnis (ein Laut = ein Schriftzeichen) befinden. Im Verlauf der Sprachgeschichte können sich beide Systeme je nach ihren spezifischen Bedingungen verändern und sich so zusätzlich voneinander entfernen (oder wieder annähern)."

Ick versäuk dat mal to verkloren: in ollen Texten finnst Du t. B. Bo^eck 'Buch' oewer viellicht ook "he vlo^ech". Dor stellt sick nu de Frag: wat sall dat <e> nu bedüüden - heit dat vloch oder vlöch? Dat kann man so nich ümmer genau seggen. In de Lübecker Bibel von 1534 (Bugenhagen) finnst Du t. B.: "JM anuange scho^ep Godt hemmel vnde erde / vnde de erde was wo^este vn[d] leddich / vnde ydt was du^ester vp der du^epe / vnd de geyst Gades sweuede vp dem water." Dor hest du nu t. B. "scho^ep", "wo^este", "du^ester" un "du^epe". Un dor kann'n nu kuum seggen, woans t. B. "scho^ep" utspraken würd - lang /o/ oder Ümluut? Künn man nu diskutieren un ok so'n bäten Sprakgeschicht anführen, genau seggen kann man dat so nich. Dat is ook bi "du^ester" so, dor gifft dat hüüt noch "düüster" und "duuster". (In disse Utgaaf finnst du t. B. ook angete^ekent, gebru^ek, geda^en, su^eluigen usw.).

Bi Löffler, S. 81 f. ward dat denn so verklort: "Die Terminologie der Graphematik lehnt sich an die der Phonologie an. Dem Phon entspricht das Graph, dem Phonem das Graphem. Graph und Graphem sind definiert durch das Phon und das Phonem, für die sie stehen. Sind Phon und Phonem nicht bekannt, was in der historischen Phonologie zunächst anzunehmen ist, dann kann man auch nicht bestimmen, welche Buchstaben (Typ, Typheme) als Allographen ein bestimmtes historisches Graphem konstituieren. Die Grapheme werden also durch das bestimmt, was durch sie eigentlich erst aufgedeckt werden soll, nämlich die historischen Phoneme. Die Graphematik dreht sich damit im Kreis." Einfach ut so'n Text de Utsprak tau erkennen, geht also nich. Dor möt so'n bäten "Methode" hemm, Löffler nennt drei:

"1. Es werden die Eigennamen als annähernd phonetische Schreibungen ausgwertet, vor allem solche, deren Wortsinn offensichtlich schon in historischer Zeit nicht mehr durchsichtig war.

2. Es werden lautliche Direktanzeigen als unmittelbare Wiedergabe gesprochener Laute gewertet, wenn z. B. für mhd. strâze im Text stros geschireben wird oder für mhd. kirche das Wort kilche.

3. Es werden sogenannte hyperkorrekte Schreibungen als Vermeidungsversuche von Direktanzeige interpretiert. Ein Schreiber will vertuschen, dass man im Fränkischen lībe spricht statt korrekt liəbe habe oder brūder statt korrekt bruoder.

Daher schreibt er in falscher Korrektheit alle [ī] und [ū] als ie und uo, selbst dann, wenn der einfache Laut [i] oder [ū] die richtige Schreibung wäre. Er schreibt also wiese statt wise, spietal statt spital, bruon statt brun." (Löffler, S. 82) Sowat kannst Du ook bi'n Oewergang von Plattdüütsch nah dat Hochdüütsche finnen (16. Jh.): "Staubendheure" 'Stubentür' oder "Beure" 'Kissenbezug' (Büür gifft bloß up Platt, man dat wüßt de Schriewer nich).

Hüüt warden dorüm ook bestimmte Texttypen nahmen: "Als vorzügliche Quelle für historische Sprachuntersuchungen entdeckte man die Urkunde, gewissermaßen als Ersatz für ein fehlendes Aufnahmeprotokoll. Urkunden kann man genau lokalisieren und datieren. Ihre Schreiber nennen sich meist am Schluss, Empfänger- und Ausstellernamen sind Bestandteil des Urkundentextes. Von den äußeren Bedingungen her haben Urkunden also vergleichbare Merkmale. Ihre Sprache ist jedoch nicht einfach eine Transkription gesprochener Laute. Sie ist vielmehr eine von Formeln durchsetzte Juristen- und Amtssprache. Die Formeln werden in ihrer stereotypen Wiederkehr sofort erkannt. Die leichtesten Abweichungen springen daher sogleich ins Auge und lassen einen Niederschlag lokaler oder individueller Sprachgewohnheit vermuten." (Löffler, S. 50 f.). Un denn gifft dat noch Urbare: "Durch diesen lokalen und ökononischen Charakter ist die Sprache der Urbare sehr mundartnah. Vor allem bei der Bezeichnung von Personen, Orten und bei der genauen Lageangabe von Grundstücken musste eine Art phonetische Schreibung verwendet werden, damit die Identität von Person und Ort gesichert war. Viele Eigennamen dürften nach dem Gehör notiert sein." (Löffler, S., 51).

Du kannst oewer ook erkennen, dat dat gor nich so licht is, ümmer säker tau seggen, woans dat utspraken würd. Löffler schrifft denn ook: "Wegen der methodischen Schwierigkeit, von einem konventionellen Schreibsystem aus auf ein historisches Phonemsystem zu schließen, sind Arbeiten auf diesem Gebiet nicht sehr zahlreich."--IP-Los ✍ 17:55, 2. Jul. 2011 (CEST)

Afkört Artikel Dativ

To dat Thema, wat wi hier hatt hebbt, över de Fraag to'n Bispeel oder to't Bispeel, dor gifft dat ok en Wenker-Koort to, heff ik nu faststellt. auf dem Felde: op'n Fell(en) vs. op't Feld vs. op dem Fell(en). DIWA. De Westen, de Noorden, Noordoostoostprüßen un Brannenborg seggt vör allen ’t, Mekelborg un Neddersassen seggt vör allen ’n un de Süden von Westfalen un de Oosten seggt dem. Gifft aver ok veel regionale Utnahmen. --::Slomox:: >< 12:07, 7. Jul. 2011 (CEST)

Ik will mal vermoden, dat en Ebene utlaten worr un twaars de verschillenen Sotscholekten un de Spraakkennis vun jeed Snacker. Ok wenn twee Lüüd ut de sülvige Rebeed kümmt, mööt se nich unbedingt dat sülvige Platt snacken. De een hett mehr hoochdüütschen Inflööt hatt as de annere un de annere bruukt noch öllere Formen. Graad bi Plattdüütsch is dat glööv ik en wichtige Saak.

Dakhart hett ja nu sien Siet leddig maakt, aver in de ole Verschoon finnt sik noch Slomox sien Bidraag. Un dör schriffst du, Slomox: Aver de Formen mit afkört Artikel hebbt sik unafhängig entwickelt un dat n behollen: ut'n Huus, to'n Bispeel etc. Ik bün nu lang an'n Nadinken, wat de Form nu herkümmt. Hest du dörför en Beleeg oder en Bewies? Dat gifft ja nu ok annere Verklaren dörför. Zylbath ✍ 14:57, 7. Jul. 2011 (CEST)

Dat hett fröher ut dem huse heten. Afkört ut 'm huse. Bewiesen kann ik dat nich, dat ut'n Huus von dit ut 'm huse afkummt. Aver Sinn maakt dat. Denn de Hoochdüütschen seggt ja nich ausm Haus, de seggt aus dem Haus. --::Slomox:: >< 15:05, 10. Jul. 2011 (CEST)

Wat meenst du dörmit, dat se dat nich seggt? Bi uns seggt alle Lüüd ausm Haus. Zylbath ✍ 20:07, 10. Jul. 2011 (CEST)

Wat aver wohrschienlich wedder ut dat Plattdüütsche kummt ;-) Wi mööt ja nich op 'n Spraakbruuk vondaag kieken, man op den Spraakbruuk vör 100, 150, 200 Johr. Un dat Hoochdüütsch, dat de Börgers vör 200 Johr in de Städer bruukt hebbt, weer en relativ standarddicht Hoochdüütsch. De, de vör 200 Johr al Hoochdüütsch snackt hebbt, hebbt sik ja bewusst von dat Plattdüütsche afsetten wullt. --::Slomox:: >< 20:38, 10. Jul. 2011 (CEST)

Deiht mi leed, wenn ik dat noch nich verstah, man woso nau schall ut'm huse to ut'n huse worrn schallen? Dat lett ja nu Dativ to ween, man ut'n huus süht för mi ut as'n Akkusativform. Ik weet, dat dat kene verschillene Objektkasus mehr gifft. Aver du hest ja seggt, dat mal de Dativform övernahmen worr un mal de Akkusativform. Un hier is denn de Dativform to en Akkusativform worrn? Zylbath ✍ 12:17, 11. Jul. 2011 (CEST)

Dat m is na n övergahn analog to den Övergang von op'm Barg na op'n Barg. --::Slomox:: >< 14:54, 11. Jul. 2011 (CEST)

Utsprak im Nurdneddersassischen

Moyen. Ik wull nu up Wiktionary 'n bęten wat inschriwen un den möt jo ok de IPA mid binnen. Nu kenn ik all' dat Platt vam NDR, weck jo taumirst Holsteinsch un Bremensch is...man trugen dei ik em nich so vęl. Dårüm, bevör ik dat allens inschriw un den 100 Articles ändern möt, seggt mi man wo ji Ę un Æ utsprękt. Plattmakers hätt jo blot Malleri in sinem IPA. Seggt ji /fɛːl/ edder /feːl/, wenn ji "veel" schriwt un wo sprękt ji Æ (Mæl; mill/Mühle)? As langes Ö (/œː/) edder as min' Familige as'n /ɶː/?
Hir, ef et nodwendig is: http://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_IPA-Zeichen Kikt in, seggt mi grow juge Gęgend un den weit ik, ow ik einen edder twei edder mir Indręg' maken möt. ps.: Ik danke, IP-Los.Jeckel van Achtern ✍ 18:13, 8. Jul. 2011 (CEST)

Moin, wenn du bi wiktionary Indrääg maken willst, wörr ik mi wirklich bannig freien. In de leste Tiet heff ik dör alleen allens so en beten maakt un ik versöök nu graad, de Bosteed fardig to maken. Falls du dör anfangst, weer dat aver schöön, wenn du di de Richtlinien un so nochmal dörleest, nich dat wi dat an'n Enn beide heel anners optreckt.

Bi uns warrt dat dubbelt schrevene ee op twee Aarten utsproken. Eenmal eentonig as [eː] as in veel un eenmal tweetonig [ɛɪ̯] as in nee. In en apene Sülv warrt dat e meestdeels blots eenfach schreven. Ok dat öö kann eentonig un tweetonig ween. De Orthographie vun Sass hett dat lieder nich so maakt, dat de Luden ünnerscheden warrn köönt. Zylbath ✍ 18:44, 8. Jul. 2011 (CEST)

Ik will Di jo nich dallaten, man ik snack vam ingelschen Wiktionary, ümdat dat de Stęde is, wur ik allens nasei. Süs will nicheinen wat seggen? Häwt ji all [ɛɪ̯] wur ik ei schriw un [eː] wur ik ę schriw? Relevant is ok dat lange O un wur ji dat R rullt un wur nich.Jeckel van Achtern ✍ 18:13, 12. Jul. 2011 (CEST)

Achsooo, ja denn segg dat doch ;) Also, ik glööv, in de noordneddersass'schen Dialekten, gifft dat keen Distinkschoon mehr twüschen [oː] un [oʊ̯]. Dör is dat egentlich blots noch [oʊ̯]. De eenzig Diphthong/Monophthong-Ünnerscheed existeert mang de langen un korten es un ös.

To't r: Dat gifft vele Spreker, de snackt dat r as in't Düütsche ut, also as uvularen Frikativ. Nedderdüütscher is halt aver dat rollen r [r]. Un dat kümmt man blots in de Sülvenbeginn vör, ok wenn dat en kumplex Kunsonantencluster is, also ok: Straat. Wenn dat r jichtenswo an'n Enn vun'n Sülv steiht, warrt't vokaalsch un warrt as [ɐ] realiseert. Ok de Ennen /-er/ warrt kumplett as [ɐ] realiseert. (Fakener as in't Düütsche.) Aver dat gifft in't Plattdüütsche en heel beten eher de Tendenz dörto, dat sülvenfinale r in enkelte Utnahmfäll to rollen as't vokaalsch to maken. Aver generell gillt de Regel, dat sülvenfinalet r vokaalsch is un sülveninitschalet meesttieds rollt.

De Distinkschoon is egentlich as in't Düütsche ok, wo't rollt warrt an'n Beginn vun'n Sülv und vokaalsch is an'n Enn vun'n Sülv. Zylbath ✍ 23:52, 12. Jul. 2011 (CEST)

Na dat is doch solide Information! Man de Fragen enden nich. Plattmakers giwt "Hart" un "Farken" usw. as ane A-Effekt. Dat heit't quasi as "langes kortes A" un nich as Oa/O un wat wi Platten allens noch so bruken. Is dat recht? (Un wenn de anderen Brukers dat lesen, seggt doch taumindest "jo", wen dat bii jug ok so is. Den weit ik, dat ik dar nich einen utlat.)193.174.122.76 05:07, 13. Jul. 2011 (CEST)

Farken is /ˈfa͡ɐkn̩/. Mi dücht, de Utspraak /ˈfaːkn̩/ is dor kumplett allophon to. De A-Affekt kummt in disse Wöör nich vör, vonwegen dat de Luudwannel Ard->Oord al afslaten wesen is, ehrdat de Luudwannel Ferken->Farken keem.

Bi uns seggt se nich /fɛːl/ un ok nich /feːl/. Dat geiht en beten na /fɛɪl/ hen, is aver liekers nich datsülve. Ik kann nich good noog IPA, üm to seggen, wat dat is. Op jeden Fall anners as de Vokaals in hoochdüütsch Käse (ɛː) und geben (eː).

Dat tweetonige ee so as in deep warrt aver temlich kloor as /dɛɪp/ utspraken un is von dat ee in veel verscheden.

Bi de Möhl is dat meist dat sülve as bi veel. Keen richtig øː un ok keen richtig ɶː. Tweetonig drömen warrt bi uns /drɶɪmn̩/ utspraken. /drøɪmn̩/ deed ik aver as allophon ansehn. Mehr na de Elv ran, Olland un bi Hamborg seggt se aver /drɔɪmn̩/ (dorüm heet de Scheep ok Seute Deern).

Also, ik glööv, in de noordneddersass'schen Dialekten, gifft dat keen Distinkschoon mehr twüschen [oː] un [oʊ̯]. Dör is dat egentlich blots noch [oʊ̯]. Den Ünnerscheed gifft dat in't Prinzip. De Ünnerscheed in de Utspraak von dat ö in böverst un Böker hett sien Gegenstück in de Wöör baven un Book. Dat ole o in boven hett sik noordneddersassisch also to a wannelt. In mien egen Dialekt hett sik dit a nu wedder trüggwannelt na oː, wi seggt /boːbm̩/. Gifft ok Dialekten, de jümmer o behollen hebbt (DIWA).

To dat r kan ik opstunns blot seggen, dat dat an'n Woordanfang bi uns anners utspraken warrt as in't Hoochdüütsche. Wat nu dat richtige IPA-Teken is, kann ik nich seggen, dor mutt ik mi de Luudbispelen to anhören un dat kann ik jüst nich. r an't Woordenn is bi uns ok [ɐ]. --::Slomox:: >< 10:58, 13. Jul. 2011 (CEST)

Dat dat ar lang is, kümmt man blots dörch de Vokalität vun't r. Ik wörr dat aver as ['faɐkn̩] transkriberen, wieldat /aɐ/ keen Diphthong billt.

Dröff ik di mal en persöönlich Fraag stellen, Slomox? =) Ik kiek ja faken bi plattmakers un dör wunner ik mi mannigmal över de Transkiptschoon. Vör allen hest du sülvst bi de Wöör, de mit langet a schreven warrt, keen [ɑ], man blots en apen o. Hett dat en bestimmt Bewannis, oder so? Zylbath ✍ 11:12, 13. Jul. 2011 (CEST)

Vör allen hest du sülvst bi de Wöör, de mit langet a schreven warrt, keen [ɑ], man blots en apen o. Dor meenst du to'n Bispeel sowat as Schaap mit? De Bewandnis is, dat dat in en goden Deel von Plattdüütschland nich as a utspraken warrt. In mien Dialekt is dat to'n Bispeel en rein [oː]: Schoop. Annerwegens [ɔː]. De IPA-Schrift kann natürlich nich to all Dialekten passen, dat mutt jümmer en Kumpromiss wesen.

Ik wörr dat aver as ['faɐkn̩] transkriberen, wieldat /aɐ/ keen Diphthong billt. Wat is dat denn? Wat is de Ünnerscheed twischen /aɐ/ un /a͡ɐ/? En Hiat liggt dor nich twischen un de twee sünd tominnst so dicht tohoop, dat dor ok /aː/ för stahn kann.

De IPA-Ümschrift bi deep to'n Bispeel is aver eenfach en Fehler in de Ümschrifttabellen. Dat mutt noch verbetert warrn. --::Slomox:: >< 14:36, 13. Jul. 2011 (CEST)

Ik finn dat aver verbiesterig, wenn dör Schaap steiht ofschoonst dat Schoop heten müss. Wenn du dat mit [o] transkribeerst, denn schallt dat ok de jeweelige Orthographie ween. Oder schriffst du ok Schaap ofschoonst du Schoop spreekst? Aver eens wunnert mi noch. Du schriffst ja bi Schaap /ˈʃɔːp/. Aver müss dat nich denn egentlich, wenn du to de o-Spraakrebeet höörst, [ˈʃoːp] ween? En apen o is man dicht bi dat düster a, büst du seker, dat dat nich verwesselt worrn is? (Also dat meen ik nich böös, ik heff jümmers Problemen mien Toonfall in't Innernet akraat weddertogeven.)

En Diphthong is en Luud, wo twee Luden tohoop de sülvige Läng hebbt as en Luud. Dat sünd nich jümmers eenfach twee Vokalen aneenanner, de mööt ok noch annere Kriterien erfüllen un Diphthongen mit't vokaalsche r sünd jümmers bannig heikel. Zylbath ✍ 19:08, 13. Jul. 2011 (CEST)

In mien Dialekt heet dat [oː]. Dat is wiss. Un ik schriev Schaap, denn dat is de Schrievwies, de för all Plattdüütsche lieker good to verstahn is. --::Slomox:: >< 23:57, 13. Jul. 2011 (CEST)

Haha, okay, ok nich slecht. Man woso transkribeerst du dat mit apen o? Zylbath ✍ 15:53, 14. Jul. 2011 (CEST)

De Fraag verstah ik nich. Wat schall ik denn ans bruken? --::Slomox:: >< 14:20, 15. Jul. 2011 (CEST)

Egaal, ik weet eh graad sülvst nich, wat ik nau meen. ;) Zylbath ✍ 21:37, 16. Jul. 2011 (CEST)

Relikten vun en frikativeertet k

Moin, bi de düütsche Wikipedia ünner Ingwäonismen steiht, dat Nedderdüütsch keen Frikativeren mitmaakt hett vun k vör palatalen Vokalen. Dat kümmt man blots in Relikten vör un denn warrt dör Sewer för Käfer nöhmt. Stimmt dat, un weet ji noch mehr Formen un Relikten? Ik finn dat wirklich interessant. Zylbath ✍ 21:35, 16. Jul. 2011 (CEST)

Also stemmen deit dat. Beide Deilen van miner Familige seggen blot Sęwer tau den Krabbeldingers. Eine van den meckelbörger Grammatiken (Ritter edder Wiggers) betwiwelt dår æwer den germanschen Ursprung, löw ik. Süss seggt 'ne Powerpoint-Presentation im Nett (van 'nem Professor sumwat): Zetazismus: Übergang des Plosivs [k] vor vorderen Vokalen (Palatal-vokalen) in einen Sibilanten (Zischlaut)

z.B. wohl angezeigt durch die Schreibung <ki, ci> in altwfäl. kiesur ‚Kaiser‘ (s.o.), antkiennien ‚erkennen‘, folcsciepe ‚Volkschaft‘, auch in nd. Reliktwörtern wie Sewer ‚Käfer‘ und Ortsnamen wie Celle (Kiellu). Dücht mi bannig sinnfull, as de Ingelschen (dunntaumal), de Frisen un de Skandinawen jo ok alle för palatalisirenden ('hellen') Vokalen er K ändern.Jeckel van Achtern ✍ 08:13, 17. Jul. 2011 (CEST)

Celle (Kiellu), Zeven (Kivinan), Itzehoe (Ekeho), Ritzenbergen (Rikinburg). De Öörd, de en Bötzen in'n Naam hebbt, kaamt wohrschienlich von de Böök (Boitzen, Bötz, Boizenburg etc.), de mit Eitz, Itz wohrschienlich to'n Deel von de Eek (Eitzendorf, Eitzum etc.).

Afsehn von Oordsnaams un Sever kenn ik aver ans keen Bispeel. --::Slomox:: >< 10:57, 18. Jul. 2011 (CEST)

Ah, velen Dank. Heet dat, wenn dat keen Formen mehr gifft, dat dör ok keen ween weern, oder hebbt de sik blots verännert bet vundaag un hebbt düsse Luudwannel wedder rüchgängig maakt? Zylbath ✍ 21:14, 18. Jul. 2011 (CEST)

IP-Los kennt sik ja good in de Literatur ut, villicht weet de dor wat to to seggen.

Wat gifft dat för Mööglichkeiten? Kann angahn, dissen Zetazismus hett dat blot bi enkelte Wöör geven. Kann ok angahn, dat de Zetazismus in welk Dialekten en allgemeen Phänomen wesen is un dat disse Dialekten denn utstorven sünd. Un dat kann ok angahn, dat dat in welk Dialekten en allgemeen Phänomen wesen is un dat sik dat denn wedder to k trüggännert hett. So recht övertügen deit mi keeneen von de dree Mööglichkeiten. Ik weet dat nich. --::Slomox:: >< 22:14, 18. Jul. 2011 (CEST)

Villicht is dat to verglieken mit'n mekelbörgschen Landdialekt, de jümmer mehr von'n mekelbörgschen Stadtdialekt bisied schaven worrn is. De Dialekt is an un för sik de sülve bleven, aver welk Wöör un Luden hebbt sik ännert. Villicht is de Zetazismus ok so verswunnen. --::Slomox:: >< 22:29, 18. Jul. 2011 (CEST)

Is de Differens twüsken Land- un Stadtdialekt bi uns nich blot, dat de "Landdialekt" Plattdütsch is und den "Stadtdialekt" Missingsch?Jeckel van Achtern ✍ 00:25, 19. Jul. 2011 (CEST)

Ich weet nich mehr nau, wat dat weer, aver bi't Plautdietsche gibt es doch ok solke Luudwessel an'n Anfang vun Wöör. Dör kann en K vör welke Vokalen un so to'n Frikativ warrn, oder so. Is dat en Innovatschoon oder vun ole Tieden? Zylbath ✍ 10:32, 19. Jul. 2011 (CEST)

Dar sik Plautdietsch irst sumwat üm 1550 utwickelt hebben kan (Wegtog van Lüden ut Holland na de Waicel (dt. Weichsel)), is dat wol Smacksfrag', wo old et is, eh? Dar sik de Palatalisiring' in de Schrift wist, wat ik ut olden Saken nich kenn, is dat wol den upkamen.Jeckel van Achtern ✍ 14:46, 19. Jul. 2011 (CEST)

Säwer is bi uns hüüt nich miehr begäng. Hüüt hüür ick bloß noch "Käwer". Säwer findt sick noch in olle Wuurtlisten ut dat 18. Jh. Länger hollen hett sick dat to'n Deil in Eiksäwer 'Maikäfer'. Beckmann schrifft dor wat tau: "Eiksäwer hörte ich selbst zuletzt 1944 in Karow". Bäten wat hett ook dat Meckl. Wb : "Käwer, a. Spr4. Säwer, Pl. -s m. Käfer; die alte Form gilt noch in SCHÖ[nberg] und kommt auch in SCHW[erin], HA[genow], GÜ[strow] vor; sie bezeichnet gemeinhin den Maikäfer, nach Ratz. Mitt. 12, 14 jedoch den Junikäfer, der sonst Braksäwer genannt wird, während für den Maikäfer auch Eik- und Maisäwer üblich ist; der Anlaut war ursprünglich z, d. i. lautlich ts, hervorgegangen aus palatisiertem k, dafür ein Beleg bei GRY[se].: 'Howsprincken, Zever unde Wo^erme' Both. Jon E e 7^a". De Indrag is nu oewer ook all so'n poor Johr olt, ick heff bloß noch Maikäwer hüürt. Gryse referiert in sien "Bothpredigen" öwer Joel 1: "He hefft alles in syner macht vnd gewaldt / Frost vnd Hitte ordent he / Howsprincken / Zeuer vnde Wo^erme vorschaffet he thor straffe / Joel. 1." In Bugenhagen sien Bibel (Utgaaf 1533/34) heit dat denn (Gryse wier ja 'n evangelischen Prediger, de hett denn so ein Bibelutgaaf nahmen): "No^emlyken / wat de rupen auerblyuen laten / dath fre^eten de howsprincken / vnde wat de howsprincken auerblyuen laten / dat fre^eten de tzeuer / Vnde wat de tzeuer auerblyuen laten / dat fre^eten de wo^erme." Dat Meckl. Wb schrifft wieder ünner "Eiksäwer": "-säwer ist eine dem ältesten Nds. eigene Sonderform des deutschen Wortes 'Käfer', sie wird in der Fachsprache als 'ingwäonisch' bezeichnet."--IP-Los ✍ 18:40, 19. Jul. 2011 (CEST)

Nanü? Also "Käwer" hev ik nu wirklik ninich hürt. Wonęben deist Du den van kamen, IP-Los? (Where do you come from? Ich kann mich gerade absolut nicht daran erinnern, ob es Wonęben...van oder wonęben...her ist.) Mine Familigen wanen in den Landkringen Güstrow un Ludwigslust, soas Swerin, dår hett Din Bauk den taumindest recht.Jeckel van Achtern ✍ 05:00, 20. Jul. 2011 (CEST)

Mit Stadt- un Landdialekt meen ik dat, wat fröher in Mekelborg snackt worrn is. Kennteken sünd Kauken (Land) vs. Koken (Stadt), Gäus vs. Göös, Kark vs. Kirch, Week vs. Woch, was vs. weer etc. Mehr to dat Thema steiht bi Ritter, Nerger, Wiggers oder Wossidlo-Teuchert, aver ik weet nich mehr bi 'keen un an wat för en Steed. (Ik heff nich son good Textsteden-Gedächtnis as IP-Los :-| )

Bi Wossidlo-Teuchert warrt noch Wik/Wietsch as Bispeel för Zetazismus geven, wat in Mekelborg en Naam för en Rüüster (Ulmus) is.

De Zetazismus von dat Plautdietsche is jung, denn blot een von de twee Kolonien (Molosch un Chortiz) hett em. De een seggt Kjoarkj un de annern Tjoartj. Un an dat kj is ok de Twüschenschridd to sehn, de to dissen Zetazismus föhrt hett. --::Slomox:: >< 12:51, 20. Jul. 2011 (CEST)

Jo, jo, kenn ik. Einen van denen seggt, dat dat O so (=nich diphtongisirt) spraken ward, wildat de Lüde in den Städen van den Burn sündern wulden. Man dit heile Woch in Stelle van Week, hassen in Stelle van haten, Kirch in Stelle van Kerk. Wen dat nich dütsch is, den wiren dar rare Krefte am Werken in Meckelborg. Ik mein blot, dat Ändering des "Dialekts" un "Ludwandel" tau nennen is bannig maudig. De ingelsche Wikipedia seggt aevrigens, dat KJ un TJ den sülven Lud representiren. (As in "Matjes", wen einen nich dat T up Dwang betont. Dat is ja man 'n stark palatalisirtes K. IPA: /c/ Dr Datei is nich so gaud.) Is also nich direkt Cetacisme. Jeckel van Achtern ✍ 15:30, 20. Jul. 2011 (CEST)

@Dakhart: Also mien Verwandten kamen ut den Ümkreis von Schwerin un Parchen. Ick heff oewer ook ut anner Landkreisen weck Lüüd hüürt. Dor hemm s' oewer ümmer bloß "Käwer" seggt. Wenn Du Di nu Wossidlo sien tweiten Band von de "Volksüberlieferungen" bekieken dehst (19. Jh.), denn findt sick dor bannig oft "-käfer" in. Wenn Du "Käfer" in dat Meckl. Wb. nahkieken wist, finnst Du de Angaben all ünner "Käwer", nich "Säwer". Herrmann-Winter schrifft in ehr Wb. (un dat gellt ja nu vör Mäkelborg un Vörpommern, is allerdings miehr up Vörpommern utricht): "Käwer m. Käfer, Pl. Käwers; die ältere, aber jetzt ungebräuchliche Form heißt Säwer". Wenn also Dien Verwandten noch "Säwer" seggen, denn snacken sei noch 'n tähmlich "konservatives" Platt (Dat mein ick nu oewerhaupt nich negativ! De Südwesten von Mäkelborg hett ja t. B. noch so'n poor öllere Utdrücke und Utspraken.). Kamen de viellicht ut wat lüttere, aflägen Dörper?--IP-Los ✍ 14:52, 25. Jul. 2011 (CEST)

Hm, mag wesen. Also min Grotmoder ein is born in Swerin, man hett er Platt woll irst up den Dörpern östlik van Güstrow recht lirt. Wir den aever ok Lirersche för dat. De Lüde mid weck sei nu ümmer snackt sünd olde (born biför 1933) Meckelborger, de Dütsch irst in de Schaul hadden un dat sülvst den nich brukt hebben. Konservativer kan dat woll nich mir warden. Min ander is ut'n olden Ludwigsluster Slecht, man de hebben ok Fründe (Verwandte) up den Dörpern bet nach Parchen, van weck sei er Platt hett. As dar 1970 noch Lüde ut de Stad in de Schaul kemen, de nich ein Wurd Dütsch snackden, kan ein dat woll ok 'ne konservatives Rebeid naemen (edder namen, förgeten).Jeckel van Achtern ✍ 07:53, 27. Jul. 2011 (CEST)

Dat de ierst Hochdüütsch up de Schaul kennenliehrt hemm, dat wier je normal - dat hett sick ierst ännert, as de Flüchtlinge kamen deeden. Donn wür mit dei oft Hochdüütsch snackt. Wat 'n ollen Schweriner is, de snackt je miehr mit Monophthongen, as Slomox all schräben hett, also Hoot, goot usw. Ick heff körtlings noch ein hüürt. Up'n Dörpen is dat je anners. Wenn Dien Großmudder nu also Haut gaut seggt, denn hett se dat enwäder von der annern oewernahmen oder würklich dor ierst liehrt. Ook dat <j> wat so'n bäten anners utspraken (so heff ick dat jedenfalls rutehüürt): /j/ so üm Güstrow in "ji" un "juch", /ʒ/ (dsch) so bi Schwerin.

Wo "konservativ" dien Verwandten ut Lulu sünd, kannst Du licht marken. In Südwesten ward hüüt noch "fäuhren" seggt, bi Parchen heit dat all "führen". De Scheid' lööp früher mal bet Parchen ranne, oewer dat is hüüt nich miehr so. Früher hemm s' ook "veir" und "Beir" seggt, oewer dat ward ümmer weniger. Acht ok mal so'n bäten dor up, woans dien südwestliche Verwandschaft "Hund", "Bänk", "Feld" usw. spräken. Wenn se ganz konservativ sünd, denn is de Vokal 'n bäten länger, deilwies kann'n dor ook noch 'n /j/ mang sien.--IP-Los ✍ 14:12, 27. Jul. 2011 (CEST)

Ik weet blot man, dat in de freesche Spraak dat k to en z umwannelt wurrn is: Kerke to tzirke oder wat in de Oort. De Vörnaam Edzard in't oostfreesche Platt kummt sachs dor vun her: Ekkard warrt to Edzard. Ik sülms (ik kaam ut Bremen) kenn so'n Wöör overhoop nich. Ok Säwer is mi ganz unbekannt. --Bolingbroke ✍ 01:39, 31. Jul. 2011 (CEST)

Ik hebb just noch mol in de List vun Wursterfreesche Wöör nakeken. Dor steiht Schiese for Kääs, Schreek for Karken un Siuspeel for Karspeel. Unner Umstänn finnt sik bi de Vörnaams noch wat. Man dat sund nu doch all freesche Relikte. In't Plattdüütsche sünd woll blot de Vörnaams overnahmen wurrn. --Bolingbroke ✍ 01:47, 31. Jul. 2011 (CEST)

Vornaams, de ik just funnen hebb, sünd: Esdert (Ekkard), Sytse/Sytze (Sikke), Itze (Ikke), Ritse (Rikke), Zitze (Sikke), Tjetse (Tekke). Man alltosamen woll ehrder in de (oost)freeschen Gemarken.--Bolingbroke ✍ 01:58, 31. Jul. 2011 (CEST)

Wurscht, Dorscht usw.

Ik will jug jo nich as Wenker-Knawen misbruken, aewer ji west ümmer mine lateste Hülp, wen dat Internet nix weit. Un vellicht is dat jo för wen van almeinem Interesse. Min südlikere Grotmoder seggt Dorscht tau Dorst un hir in Brandenborg maken sei dat ok alle. Mi schint, dat de Utsprak as Dorscht un Wurscht in de Mark un de meckelborgschen Grence dartau nich dütschen Herkamends is, dar de anliggenden Thüringers (incl. "Sachsen") dat nich maken. De Skandinaven maken RS tau "rsch", aewer nich de Dänen un in Brandenborg wiren de aanhen nich. Also...Idées? Jeckel van Achtern ✍ 15:31, 19. Jul. 2011 (CEST)

Ideen villiecht nich, man mi wörr't interesseren, of solke Spreker denn ok Verbinnen as st, sp, sk etc. as scht, schp, schk realiseren doot. Denn ok in vele middel- un süüddüütschen Dialekten warrt solke Verbinnen veel fakener as sch+Kons. realiseert. Of dat wat dörmit to doon hett, weet ik natürlich nich un wörr dat an de Experten fragen. =P Zylbath ✍ 17:02, 19. Jul. 2011 (CEST)

As echten Meckelborger makt min Grotmoder dat naturlik mid SP/ST. Man ik kenn n'ein plattdütsches Wurd mid SK, wat nich Fisk edder Disk is. Also wat nich dialektal ok SCH is. (Man seggen deit dat hir nimand. Dat is blot in de Kategori "Joa, dat givt dat ok." Ik löv, dat is as mid Krink un Kringel west, also Fisk un Fische.)193.174.122.76 01:42, 20. Jul. 2011 (CEST)

To Wurst gifft dat en Wenker-Koort: DIWA. rscht gellt för dat Hoochdüütsche ahn Utnahm. För dat Plattdüütsche gellt rst oder st, blot in Prüßen un in'n Süüddeel von de Mark Brannenborg hett sik rscht ok op plattdüütsch Rebeed schaven (vondaag warrt in dissen Deel von Brannenborg so temlich gorkeen Platt mehr snackt un se bruukt nu Hoochdüütsch oder Berlinsch). De Döringers un Sassen, de du höört hest, hebbt wohrschienlich nich olen döringsch-sassischen Dialekt snackt, man Hoochdüütsch mit döringsch-sassischen Akzent. Dat rst in dat Standard-Hoochdüütsche kummt wohrschienlich von Theodor Siebs sien Bühnenaussprache. Siebs weer ut Bremen un hett en Wöörbook rutgeven, dat eenheitliche Regeln för de Utspraak in't Theater opstellt hett. Disse Utspraak hett sik temlich an dat Hoochdüütsch anlehnt, dat de Noorddüütschen snackt hebbt. Un so is dat unhoochdüütsche rst in de Standardspraak kamen.

To dat s/sch + Kunsonant an'n Woordanfang gifft dat ok twee Wenker-Koorten: schneien un schwarz. In Hoochdüütschland seggt se ahn Utnahm schn un schw. In'n Oosten von Plattdüütschland ok. De Grenz löppt von Usedom na Süüdwesten na Meideborg un an'n Harz ran. De Westen kennt överall sn un sw, aver enkelt kummt ok schn un schw vör. In Westfalen fakener as annerwegens. För Detail-Utsagen döggt de Wenker-Atlas aver nich, denn de Sätz sünd ja von Laien opschreven worrn un de laat sik licht dör de Schrievwies dörenannerbringen (dat heet, se schrievt villicht schn ofschoonst se sn seggt, vonwegen dat se dat ut de Schrift kennt, dat sn jümmer schn schreven warrt). Ik heff op jeden Fall leest, dat sch + Kunsonant ok in Plattdüütschland nativ vörkummt. Dat Book heff ik aver jüst nich hier.

To sp un st hett Wenker keen Koort, ofschoonst dat in de Wenker-Fragen vörkamen is. Wohrschienlich hett he sülvs meent, dat dor nix önnigs rutkummt. De Noorddüütschen hebbt dat wohrschienlich mit sp schreven, denn dat warrt ja s un p utspraken un de Süüddüütschen hebbt dat wohrschienlich mit sp schreven, vonwegen dat se dat ut de Schrift so kennt, dat schp as sp schreven warrt. --::Slomox:: >< 12:26, 20. Jul. 2011 (CEST)

Hm, verwerrend. Ik hev dår 'n Pår Achterfragen. 1. Thüringisch-Sächsisch is doch Hogdütsch. Edder wat? 2. Wen dat Usedom bi Polen meint is, den is dat blot de Schrifft. Eigentlik seggt man dat æverall in Meckelborg, de Holsteinsche Grence vllt. utlaten. Man schriven daun sei blot S. Passirt nęmlik för allen Konsonanten. SK is, as seggt,...

Wat mi tau einer nigen Frage bringt: [Nedderer Awsnitt.]Jeckel van Achtern ✍ 13:21, 20. Jul. 2011 (CEST)

1. Thüringisch-Sächsisch is doch Hogdütsch. Edder wat? Jo. Aver du musst twee Saken uteneenhollen: Wenn du vondaag na Erfurt, Jena, Dresden oder Leipzig kummst, denn höörst du veel oochs etc. aver dat is egentlich blot Standarddüütsch mit en sünnere Utspraak. De ole Dialekt mit siene grammatischen un lexikalischen Egenheiten is to'n groten Deel verswunnen. De Standardspraak hett sik in Döringen un Sassen anners utwarkt as in Plattdüütschland. Plattdüütsch un Hoochdüütsch sünd so verscheden, dat du dat nich oder kuum mengeln kannst. Du snackst Hooch oder du snackst Platt aver dat gifft keen Halv-Halv. Standarddüütsch un Döringsch-Sassisch sünd veel dichter tohoop wesen. De kannst mengeln. In de Stadt höörst du keen Dialekt oder lichten Dialekt, wenn du op't Land kummst, denn höörst du stärkeren Dialekt un wenn du Glück hest, denn finnst op'n Dörpen ok noch ole Lüüd de richtig depen Dialekt snackt. Du hest dor also en sachten Övergang, den du in Plattdüütschland nich hest.

Wen dat Usedom bi Polen meint is Gifft dat mehr as een Usedom? Jo, dat is meent. Ik geev blot wedder, wat op de Wenker-Koort to sehn is. In'n Oosten, in Prüßen un Pommern, hebbt de Lüüd, de Wenker sien Fraagbagen utfüllt hebbt, ahn Utnahm schwart schreven. De eerste Oort, in den de Fraagbagen-Utfüller bewusst wat anners as schwart schreven hett, nämlich swart (un in annere Öörd denn ok zwart un ßwart), is Seckeritz bi Usedom. Na Westen to warrt dat denn jümmer mehr Lüüd, de bewusst wat anners schrievt. Kummt aver ok jümmer wedder schwart vör. Bi schwart kann dat angahn, dat Lüüd sik an dat hoochdüütsche Schriftbild orienteert hebbt un in Würklichkeit sw seggt. Aver annersrüm, wenn se sw, zw oder ßw schrievt, denn meent se dat wiss ok so, dat dat en annern Luud as in't Hoochdüütsche is. Un wi köönt ok seggen, dat in Pommern un Prüßen ganz wiss nich sw utspraken worrn is, denn ans harrn tominnst enkelte Lüüd dat ok in de Schrift utdrückt. --::Slomox:: >< 14:41, 20. Jul. 2011 (CEST)

Wen ik wat kennen dau...

...denn is et...: Dütsch: "...mi bekennt." Iingelsch: "...kennt tau mi." Hollandsch: "...kennt bii mi." Skandinavsch: "...kennt för mi", edder "...mi kennt." Also...wat is dår Urplatt? Ik word' jo minen Nårs wedden, dat et nix van den vörigen is.Jeckel van Achtern ✍ 13:23, 20. Jul. 2011 (CEST)

[42]: ik (Pilatus) bin bekant (= ich weiß), du bist ein koningh unde ein here

[43]: Ik hebbe vele eddeler heren unde riddere in cipro bekant

Warrt so aver nich mehr seggt. De normale Plattdüütsche seggt eenfach: Ik kenn dat/Ik weet dat. --::Slomox:: >< 14:55, 20. Jul. 2011 (CEST)

Herkamen vun Schuul

Moin, ik fraag mi graad, wat denn de etymoloogsch Herkamen vun Schuul is. Weet dat villiecht een? Zylbath ✍ 13:55, 25. Jul. 2011 (CEST)

Op Nedderlandsch is dat hier verkloort. --::Slomox:: >< 14:49, 25. Jul. 2011 (CEST)

Sachbuch

In Alldagsspraak dö ik Sachbuch oder Sachbook seggen. Man: Gifft dat dor ok en plattdüütsch Woort for?--Bolingbroke ✍ 00:21, 31. Jul. 2011 (CEST)

Ik weet nich, of dat nich doch falsch is, man bi uns seggt se eenfach: Saakbook. Zylbath ✍ 00:44, 31. Jul. 2011 (CEST)

Andering' van disser Rubrik

Wat mi jüst in'n Sinn kem: -kunft is doch dütsch. Sau'n Frikativ vör'm T un den in 'ne Verbafleding'...Hebben de Sassen nich immer -kumpt/-kumpst seggt?Jeckel van Achtern ✍ 22:57, 31. Jul. 2011 (CEST)

De ole plattdüütsche Sülv is woll kumst un kunft kummt ut hoochdüütsche Rebeden. Liekers kummt kunft al siet Reutern sien Tied in de Literatur vör.

Wenn du Andering' van disser Rubrik schriffst, denn snackst du von de Hööftsiet? Dat köönt wi mientwegen ännern. --::Slomox:: >< 09:52, 1. Aug. 2011 (CEST)

Könnt wi us mol an de Regeln holen un hier an düsse Stäe na Wöör fragen, de wi nich kennt? For annere un mehr grundsätzliche Fragen gifft dat ja de Afdeelung Ik bruuk Hülp. Anners warrt dat unöversichtlich un amenne gifft dat ok noch en poor Brukers, de wüllt later mit dat Archiv arbeiden...--10:56, 1. Aug. 2011 (CEST)

Hengt af...Disse Side heit' "Plattdütsche Sprakutkumst", wen einen Fragen aever plattdütsche Sprak' hett, is dat hir dat woll de Stede, wulde einen meinen. Ik hadde dücht, dat "Ik bruk Hülp" för System- un Format-Fragen is. Ef beide Saken de sülve Funktion hebben (Diskussion aever't Brukend van plattdütscher Sprak'), kan man ok eines weg maken.Jeckel van Achtern ✍ 12:30, 1. Aug. 2011 (CEST)

Spruch...

Hallo, bitte entschuldigt, dass ich kein Platt spreche – auch das Verstehen fällt mir nicht wirklich leicht. Es wäre toll wenn ich Unterstützung von der Übersetzung eines Plattdeutschen Spruchs bekommen könnte, nämlich: "Uns eeken wasst / mit mannigen Knast / up magern Grund / sind hard und gesund. So schall ok uns volk vun Neddersassen* / hart knastig gesund und in Ewigkeit wassen." (Seedorf) *: Typo "veddersassen" korrigiert, 02.08.11, Phil1881

Insbesondere mit dem ersten Teil habe ich größere Probleme und kann mit "eeken wasst" und "mannigen Knast" überhaupt nichts anfangen. Vielen Dank für eure Hilfe! -- Phil1881 ✍ 20:01, 1. Aug. 2011 (CEST)

Was ist das? De Eikbom? Die Übersetzung ist: Unsere Eiche wächst / mit vielen Ästen / auf magerem Grund / sind kräftig und gesun. So sollen/werden auch wir, das Volk der (ich nehme an, es soll ein N sein) Niedersachsten / sehr vielfältig gesund und in Ewigkeit wachsen.
Dazu Anmerkungen zur Übersetzung, die nicht ganz wörtlich ist: Eken ist die Eiche, es handelt sich dabei um eine plattdeutsche Form, in der der Akkusativ anstelle des Nominativ (der "Eke" wäre) gebraucht wird. Wassen=wachsen. Mannig entspricht dem englischen 'many'. Knast ist einfach nur ein großer Ast. Hard ist generell ein Verstärkungswort, welches die Ausgeprägtheit einer Qualität ausdrückt, aber natürlich auch einfach "hart" bedeutet. Schall heißt "soll", man benutzt es, um den Futur zu bilden, so wie man es im Deutschen mit "werden" tut. (Wird wachsen - schall wassen). Und wenn da WIRKLICH veddersassen steht, dann sind es die "Federsachsen". Achja: "hard knastig" heißt also einfach nur "mit vielen Ästen". Wenn ich das noch anmerken darf: Es sind genau solche sprachlichen Möglichkeiten wie "hard knastig", die unsere Sprache so schön machen.Jeckel van Achtern ✍ 20:42, 1. Aug. 2011 (CEST)

Uns Eken wasst ist nicht Akkusativ statt Nominativ, sondern einfach Plural: Unsere Eichen wachsen. Darum im weiteren Verlauf auch sind hard un gesund statt is hard un gesund. Das ist Westniederdeutsch im Gegensatz zu Ostniederdeutsch Uns Eken wassen.

Meine Version einer Übersetzung wäre daher: Unsere Eichen wachsen / mit so manchem knorrigen Ast / auf magerem Grund / sind hart und gesund. So soll auch unser Volk von Niedersachsen / hart, zäh, gesund und in Ewigkeit wachsen. --::Slomox:: >< 22:42, 1. Aug. 2011 (CEST)

Achja, natürlich. Ich hatte das "sind" auf die vielen Äste bezogen. Was mich wundert ist knastig als zäh. Sagt man das bei euch? So wie ich das kenne, ist ein Knast alles, was größer als ein Twig ist.Jeckel van Achtern ✍ 23:18, 1. Aug. 2011 (CEST)

Zäh ist eine sinngemäße Übersetzung. Knastig heißt ja erstmal knorrig, astig (von Holz), wird hier aber auf Personen bezogen. Das ist bildlich gemeint, lässt sich aber nicht richtig ins Hochdeutsche übertragen. Knorrig oder astig erzeugen nicht das gleiche Bild, denke ich. Gemeint sind zähe Menschen, die nicht biegen, sondern steif allem Unbill widerstehen. --::Slomox:: >< 00:09, 2. Aug. 2011 (CEST)

Vielen Dank! Damit habt ihr mir sehr geholfen! Tatsächlich bin ich beim Abtippen verrutscht, der Spruch handelt von den Niedersachsen. Danke! -- Phil1881 ✍ 09:39, 2. Aug. 2011 (CEST)

@Dakhart: Ich kenne "Knast" eher als Knorren bzw. als Aststumpf. Zu großen Ästen sage ich "Telgen". Mit der Aussage wird also - wie Slomox das schon recht treffend übersetzt hat - auf das "zähe", aber eben auch das "Rauhe" (im positiven Sinne) verwiesen. Wie Du ja schon herausgestellt hast, ist das ein Verweis auf Reuters Eikbom-Lied aus "Hanne Nüte", dort heißt es: "Ik weit einen Eikbom vull Knorrn un vull Knast, / [...] Sin Bork is so rug un sin Holt is so fast, / [...] Hei ward noch stahn, / Wenn wedder mal dusend von Johren vergahn."--IP-Los ✍ 12:03, 4. Aug. 2011 (CEST)

Oh, danke! In de Dad hev ik "Telgen" all hürt. Möt am Smack miner Grotmoder liggen, edder daran, dat bi us alle Böm' knorrig sünd.Jeckel van Achtern ✍ 14:22, 4. Aug. 2011 (CEST)

Zu IP-Los' Beitrag: Ja, genau. Bei uns heißt es ebenfalls Telg. Einen grünen Ast mit Blättern habe ich noch nicht Knast genannt gehört. Knast wird vor allem im Zusammenhang mit totem Holz gebraucht, zum Beispiel beim Knastlock in einem Brett (Astloch). Knorren, Aststumpf trifft es. --::Slomox:: >< 14:35, 4. Aug. 2011 (CEST)

Sicherungsverwahrung

Verschaven vun Ik_bruuk_Hülp. (Heff de Finsters verwesselt.)
Moin, woans wörrn ji Sicherungsverwahrung nöhmen? Ik wörr seggen, dat dat Sekernverwohren oder Sekernwohren heten künn. Wat dinkt ji? Zylbath ✍ 23:41, 4. Aug. 2011 (CEST)

De Fraag höört egentlich na Wikipedia:Mi fehlt dat Woort.

Dat Kunzept, Lüüd na dat Enn von jemehr Haftstraaf noch länger fungen to hollen, is in de verscheden Länner ünner ganz verscheden Naams begäng: Sicherungsverwahrung, forvaring (Verwahrung), involuntary commitment (unfreiwillige Haftnahme), terbeschikkingstelling (Zurverfügungsstellung).

Wi mööt uns also en beten an de Originalutdrück in de verscheden Länner hollen un köönt uns nich sülvs en ganz neet Woord utdenken. Fröher hett de Sicherungsverwahrung to'n Bispeel Nachhaft heten, wat sik enigermaten licht mit Nahaft översetten lett. Aver dissen Utdruck köönt wi nich bruken, denn de düütsche Justiz hett ja bewusst de Nachhaft afschafft un de Sicherungsverwahrung inföhrt. In en plattdüütsch Woord mutt also op jeden Fall dat Woord ok de beiden Ideen Sicherung und verwahren afdecken.

Ik bün keen Fan von de Regel "elk Woord, dat op hoochdüütsch -ung hett, lett sik op Platt mit -en utdrücken". Sekernverwohren höört sik gresig an. För verwahren gifft dat dat ole plattdüütsche Woord anhegen. För Sicherung köönt wi Sekerheit bruken (dat Woord Sicherheitsverwahrung warrt ok hoochdüütsch faken as Synonym to Sicherungsverwahrung bruukt). Denn kunn een ‚dat Sekerheidsanhegen‘ för ‚die Sicherungsverwahrung‘ bruken. Wenn wi över de nedderlandsche Justiz snackt, denn schullen wi noch en extra Woord finnen.

(Is natürlich en Neologismus. Wenn wi keen Neologismus wüllt, denn blifft egentlich bloot, dat hoochdüütsche Woord unverännert to övernehmen.) --::Slomox:: >< 11:06, 5. Aug. 2011 (CEST)

Also wenn de Lüüd ok Sicherheitswahrung seggt, is dat ja veel lichter. Güng nich ok eenfach Sekerheitsverwohren? Oder is dat keen tyypsch nedderdüütschet Woort? Aver anhegen klingt ok goot. Aver een Fraag noch, woso seggst du Sekerheids...? Müss dat nich na Sass bi t blieven?

(Ja, mit de -en Ennen överdriev ik dat faken wat. =P) Zylbath ✍ 11:11, 5. Aug. 2011 (CEST)

Na Sass heet dat Sekerheits-. Aver ik bün keen groten Fan von disse Sass-Regel ;-) Dorüm schriev ik ok Woord un nich Woort. --::Slomox:: >< 11:32, 5. Aug. 2011 (CEST)

Wat schöön, dat to hören. Wöör as "Tiet" un "Siet" seht för mi jümmers so'n lütten amputeert ut. Ik finn dat ok veel schöner mit d an'n Enn. (In'n Oosten gifft dat ok plattdüütsche Dialekten ahn Utlutverharten. Ik bün mi nich heel seker, of de de Wöör denn mit d ansteed vun t utspreekt, aver weer ja interessant.) Zylbath ✍ 11:56, 5. Aug. 2011 (CEST)

In'n Oosten gifft dat ok plattdüütsche Dialekten ahn Utlutverharten. Dat glööv ik nich. Aver dat gifft tominnst Dialekten, de keen Apokoop hebbt un Siede seggt. Un wenn dat d nich in'n Utluud steiht, denn warrt dat ok nich hart. --::Slomox:: >< 12:49, 5. Aug. 2011 (CEST)

Kennst du Herr Goltz? De Ledder vun't Institut. He meent, dat dat in'n Oosten woll welke gifft, de Konsonanten nich stimmlos maakt an'n Enn. Aver he wuss nich, of de denn ok Tied seggt un so.

Ja, butendem warrt ut de Luud an'n Enn ja bi de Plural un so en stimmhaften Konsonante. Daher weet ik nich, woso de Sass dör unbedingt dat Hoochdüütsche as Bispell nimmt, ofschoonst dat denn tolasten vun de nedderdüütsche Egenheiten geiht. Zylbath ✍ 13:15, 5. Aug. 2011 (CEST)

Jau, disse "Oosten", dat sünd wi, un IP-Los den woll ok. Apokope, man de olde Lud ward biholden. Ward den tauwilen mid Apostroph schrewen - Sid'. Man mid'n Verswinden der Plattsnacker mid de Tid ward dat minder. De gans olden Frugens kiken dar noch up, man min egen Grotmoder seggt nu ok fakener "Siet", wur sei fröger "Sid'" seggt het. 'ne olde Bursfru hett er mal seggt, dat er Vader er bibröcht hett, dat dat quasi 'n BANNIG² kortes E achterm D is. Tid' seggen wi aever nich, is jo nich Tide man Tid (tiet) west bivör der Apokope. (Darum schriv ik dat E bi Nomen mid, makt nich blot de Utsprak man ok de Afledingen klar. Side - Siden, nich Siten edder Sits)Jeckel van Achtern ✍ 15:47, 6. Aug. 2011 (CEST)

Dat is ja man interessant. Also hebbt ji an'n Enn noch stimmhaften Plosiven, wenn dat Woort ursprünglich en e an'n Woortenn harr? Aver bi Wöör, de na en Derrivatschoon also mit Flekschoonsennen: as Tiet -> Tieden dat d wedder hebbt, blifft de Konsonant stimmlos? Tellt blots de Apokoop vun en e? Zylbath ✍ 16:01, 6. Aug. 2011 (CEST)

Dat gifft bi Wenker een Koort, de dit te an't Woordenn hett. Dat is heute. Un dor is nix von to sehn, dat dat hüd’ heet. Allerwegens hüüt, in Mekelborg jüstso as överall anners. --::Slomox:: >< 16:12, 6. Aug. 2011 (CEST)

Een Korrektur: Bi Oostprüßen hett Wenker würklich hid. Dat hett Reinhard Goltz villicht mit Oosten meent. --::Slomox:: >< 16:15, 6. Aug. 2011 (CEST)

En twete Saak is aver noch Leute. Dor hett de Oosten Lüd un de Westen Lü (Mekelborg Lür). Dor gifft dat also in ganz Plattdüütschland keen hart Utluud. Wat de Ünnerscheed twüschen Leute un heute is, dat dat op Platt verscheden behannelt warrt, dat weet ik nich. --::Slomox:: >< 16:29, 6. Aug. 2011 (CEST)

Aver wi snackt doch Lüüd nich mit d man mit t ut, oder nich? Dat gung mi ja richtig üm de Utluutverharten. (Ik kann leider keen Wenker-Kaarten mit de Computer lesen.) Zylbath ✍ 16:49, 6. Aug. 2011 (CEST)

Also ik kann bloot op Wenker verwiesen un för mien egen Dialekt snacken. Mien Dialekt hett Lüü, wat ok mit Wenker sien Koort övereenstimmt. Wi seggt aver hüüt (wenn wi dat Woord denn bruukt, dat normale Woord is vondaag). Denn gifft dat noch de Wöör smööd, Haid, sprööd, baid, Steed, mööd, de all fröher "Kunsonant + Vokaal + d + i" hatt hebbt. Von de hebbt bi uns Hait un bait en Kunsonant an't Enn, smöö, spröö un Stee hebbt keen Kunsonant un dat Woord mööch warrt noch wedder anners utspraken (wohrschienlich över de Form mödig so as dat dood un dodig gifft?). --::Slomox:: >< 17:02, 6. Aug. 2011 (CEST)

Villicht hängt dat Schicksal von dat d dor von af, wat för en Vokaal dor för steiht. Bi ai blifft de Kunsonant, bi öö un ee verswinnt he. Verkloort aver hüüt un Lüü ok noch nich.... --::Slomox:: >< 17:05, 6. Aug. 2011 (CEST)

Villiecht liggt dat döran, dat hüüt ja eher an't Hoochdüütsche anlehnt is un dör ja /t/ sproken warrt. Zylbath ✍ 17:55, 6. Aug. 2011 (CEST)

'Leute' ward in Mäkelborg Lüüt , Lüüer oder Lüü utspraken, Lüüt is miehr in Osten, Lüü miehr in Westen (-er is so'n stumpes e). 'heute' kenn ick bloß as "hüüt". Ick segg "Siet", "Sier" heff ick oewer ook all hüürt. "Tied" kenn ick, so as Dakhart all schräben hett, ook bloßen as "Tiet". 'beide' ward oft "bei" utspraken, in Osten ook "beit". "Scheid'" 'Grenze' kenn ick as "Schei" un "Scheier", "luud'" as "luut" und "luuer". "Stääd'" is bi uns "Stää" un "Stääer", vör "mäud'" 'müde' kenn ick "mäut", "mäuer" un "mäu". "Mode" heit bi uns "Moo", in Westen heff ick oewer ook "Mauer" hüürt. 'Weide' un 'Heide' spräk ick "Wei" un "Hei" ut.--IP-Los ✍ 18:33, 6. Aug. 2011 (CEST)

Dat mid Slomox' Dialekt is mi katholsch. Lüde=Lü, Wörde=Wörr, Side=Siet. IP-Los...wenn Du -er schrifst, meinst Du den wirklich -er as dat in Meckelborg is? Also -ää? Edder meinst Du blot rulltes R? Dat kenn ich ok. Weder as Werer, Foder as Faurer un sowat, dat is jo blot 'n kort sprakenes D mid'n E hinder. So as in "hadde", wat lik "harr" klingt.Jeckel van Achtern ✍ 18:58, 6. Aug. 2011 (CEST)

-er is hier so'n stump e ([ɘ]). In Luutschrift is Lüüd' denn so ungefiehr [lyːɘ]. Dat klingt so as in Wüürd' (Miehrtall von Wuurt). Bi weck olle Lüüd' kann in "Lüüd'" usw. deilwies noch 'n swackes r hüüren, man dat is bannig selten.--IP-Los ✍ 21:48, 6. Aug. 2011 (CEST)

'Selden', an' dat anstötend tau minen. Danke för de Info.Jeckel van Achtern ✍ 14:44, 7. Aug. 2011 (CEST)

Nee, dat makt nix, oewer viellicht segg ick dor noch wat tau: Nu heit dat "sellen" (ick schrief ja nich etymologisch, mnd. wier dat natürlich "selden[e]"), oewer hüüt ward meistendeils ook all "selten" seggt, ick kenn dat gor nich anners von tau Huus (dorüm schrief ick ook Woch un nich Wäk, Kirch un nich Kark, hoffen un nich hapen, schaffen un nich schapen [oder gor scheppen], früher un nich fräuher oder fröher, Lied un nich Leed oder Leid usw., usw.). Kiek t. B. in dat Meckl. Wb., Bd. 5, Sp. 270, Lemma "sellen": "öfter in hd. Lautform: dat 's selten, dat dei tau Insichten kümmt RoRibn". Sogor Reuter nimmt all dat hochdüütsche Wuurt: "indem dat sei dat man selten tau seihn krigen" (Ut mine Stromtid), un ook Brinckman schrifft all in sien Kasper-Ohm un ick (tweite Uplag 1868): "so lat as dat all is un so selten as ick de Ihr hew". Wenn Du nu in Renate Herrmann-Winter ehr Wüürbauk kieken dehst (Neues hochdeutsch-plattdeutsches Wörterbuch, S. 206), denn steht dor all bloß noch: "selten wie hd."--IP-Los ✍ 17:48, 13. Aug. 2011 (CEST)

Bi us an Rand vun Bremen warrt Lüde Lüer utspraken, beden beern, hüde avers hüde oder hüüt, Riede as Rier. Dat r is düütlich to hören. In de Stadt sülms (wo avers meist keen Platt mehr snackt warrt) konn een fröher en Utspraak hören, „so, as dat schreven warrt“.--Bolingbroke ✍ 15:26, 7. Aug. 2011 (CEST)

Untermiete/Untermieter

Weet ik rein gor nich. Ik dö woll dat hoochdüütsche Frömdwoort nehmen. Oder schall dat uplööst weern (bi een annern unnerkrupen etc...)?--Bolingbroke ✍ 15:41, 15. Aug. 2011 (CEST)

Ünnermieter, ik heff en Kamer ünnervermiet... sünd Wöör, de ik so als Frömdwöör al fakener höört heff. --Iwoelbern ✍ 16:16, 15. Aug. 2011 (CEST)

Dat heet hoochdüütsch Untermiete un nedderlandsch onderhuur. Also schull dat op Platt woll ok ünner + dat regional bruukte Woord för 'tiedwies gegen Geld afgeven' wesen. Dat kann dat hoochdüütsche Frömdwoord mieten wesen oder dat plattdüütsche meden oder hüren. --::Slomox:: >< 17:24, 15. Aug. 2011 (CEST)

Wenker-Anfrage

Moigen. Wie wir alle schonmal bemerkt haben, wurde irgendwan zw. 1400 und 1600 das kurze E zu A. Laut Nerger dort, wo das R seinen konsonantischen Wert erhielt. (Berg→Barg, werden→warden, Gerste/Geste→Garste/Gaste→Gaste usw.)
Und genau dieser Nerger stellt fest, dass dieses A mancherorts einen E-Laut hat. (Ich vermute daher /æ/) Meine eigentliche Frage ist: Was sagt Wenker zu Barg oder warden oder was sich da findet? Haben wir noch Gebiete, die sich das E bewahren?Jeckel van Achtern ✍ 15:05, 20. Aug. 2011 (CEST)

In Habenhusen un in de Dörper um Bremen to, jedenfalls na Süden hen, heet dat weern un nich warrn, speern un nich sparrn. Man Garst is Garst un Barg is Barg. --84.137.36.65 21:34, 20. Aug. 2011 (CEST)

Dat gifft dree Wenker-Koorten, de to dat Thema passt: Berge, Herzen un werden. All dree Koorten hebbt Problemen, bi Berge fehlt de kumplette Oosten (hett wohrschienlich in't Archiv fehlt), bi Herzen hett en groten Deel in'n Oosten al dat hoochdüütsche Woord övernahmen hatt un bi werden hebbt wi en Sünnerfall, denn in welk Dialekten hett de Vokaal sik ut de Reeg so ännert, dat he nich mehr mit de annern er+Kunsonant-Wöör övereen is. To'n Bispeel in Bolingbroke sien Bremer Dialekt. De er+Kunsonant->ar+Kunsonant-Luudwannel gellt dor ok, aver werden hett sik dor von utgrenzt. In mien egen Dialekt seggt wi De Stroot warrt spiert. sperren hett also bi uns den kehren->kihren-Luudwannel mitmaakt un werden den er+Kunsonant->ar+Kunsonant-Luudwannel. Ik heff enkelt aver ok al sparrt un wiert höört (mien Dörp liggt na Wenker jüst an de Grenz twüschen warrt un wiert).

Aver ok wenn all dree Koorten Problemen hebbt: Wenn wi uns de dree Wenker-Koorten Berge, Herzen un werden all tohoop ankiekt, denn kann een enigermaten sehn, wo de er+Kunsonant->ar+Kunsonant-Luudwannel gellt un wo nich. Ooltmark, Brannenborg un de Neemark hebbt den Luudwannel gornich mitmaakt. Westfalen un dat Eemsland hebbt em ok nich mitmaakt. De Grenz löppt groff över Papenbörg, Cloppenborg, Deefholt, Minnen, Pyrmunt, Höxter na Münnen. Dat Karnrebeed von Westfalen (Eemsland, Westmönsterland, Hessen un de Randrebeden von Westfalen utnahmen) hett den Vokaal na iä ännert, also Biärg un Hiärt.

De Rest von dat düütsche Plattdüütschland hett kumplett ar+Kunsonant.

För de Nedderlannen gifft dat Koorten bi dat Meertens Instituut. Twente hett deelwies berg un in Noordgrönnen un langs de Iessel kaamt fakener bärg-Formen vör. De Rest hett barg. --::Slomox:: >< 11:09, 21. Aug. 2011 (CEST)

woolt

Bi't Nakieken in de Köhltruh na Stickbeern: De Stickbeern mööt hier woolt liggen. (Die Stachelbeeren müssen hier irgendwo liegen.) Hett een von jo dit woolt för irgendwo al höört? In de Wöörböker kunn ik dor nix to finnen. --::Slomox:: >< 20:48, 23. Aug. 2011 (CEST)

negativ... --Iwoelbern ✍ 21:46, 23. Aug. 2011 (CEST)

Dito.Jeckel van Achtern ✍ 04:04, 24. Aug. 2011 (CEST)

Enerwegens oder wo. Woolt hebb ik bitherto nich lesen un ok nich höört.--84.137.75.75 00:11, 30. Aug. 2011 (CEST)

Geschütz

De Kriegsreedschap Geschütz... wat is dat op platt? --Iwoelbern ✍ 21:19, 29. Aug. 2011 (CEST)

Dat Woord is in Hansetieden geschutte schreven un mit Ümluud utspraken worrn. Op Nedderlandsch heet dat geschut un kummt in de Form ok op nds-nl vör. Dat schull Plattdüütsch also egentlich Geschütt heten. In de modeerne plattdüütsche Literatur kann ik dat Woord aver nich finnen (blot geschütt as Verbform von geschehn). Ans blot Geschütz (Dörchläuchting/Kapittel 6, Ick bün de Ridder Unvörzagt und sla der Säwen mit eenem Slag etc.). Kummt bi Wöör op tt ja fakener vör, dat sik ok plattdüütsch de tz-Form inbörgert hett (Schütz(envereen), Schatz etc.). --::Slomox:: >< 10:02, 30. Aug. 2011 (CEST)

De hoochdüütschen Re-Imports kaamt ja blot dor vun her, dat dat Wetenschop, Militär, School etcpp. up Platt nich mehr geev siet de middelnedderdüütschen Tieden, un de Plattdüütschen up düsse Feller jedenfalls mit Hoochdüütsch to kriegen harrn. En egene plattdüütsche Militär- un Wetenschopsspraak hett sik vundeswegen nich utspunnen, oder is ok verschütt gohn. Man up düsse WP sünd wi ja just dor mit togange: En plattdüütsche Spraak to bruken un mitunner to finnen, de for dat ganze Feld vun en Nokixel passen deit. Vundeswegen, meen ik, passt Geschütt beter, as Geschütz, ofschoonst dat Woort unner Umstänn siet 500 Johren nich mehr bruukt wurrn is. Ik weet ja, dat dat nich use Upgave is, ole Wöer ut to buddeln un an dat Licht to holen, man hier geiht dat dor um, of de Plattdüütsche Spraak dögen deit, all Aspekte vun dat hüdige Leven af to billen un dor vun to snacken. Also: Ik meen, dat mütt Geschütt ween, ok, wenn dat anners nargens steiht.--Bolingbroke ✍ 01:15, 31. Aug. 2011 (CEST)

Ik will nich weddersnacken, ik deel dien Verscheel. Wi schöölt geern Geschütt bruken. Liekers lööv ik, dat dor mehr achtersteckt, as dat blot dat Woord Geschütz ut dat Hoochdüütsche övernahmen worrn is. Dor steckt en System achter mit de tz-Wöör. Annere Bispelen blangen Geschütz, Schütz, Schatz sünd Witz, Satz, Gesetz, Fotz, Sitz, Schutz. All disse Wöör laat sik ok mit inheemsch plattdüütsch tt billen, aver ut en Grund, den ik nich weet, hebbt wi dor överall tz. Ik kann mi nich vörstellen, dat dat reinen Tofall is, dat all disse Wöör unafhängig vonenanner dat hoochdüütsche Luudbild övernahmen hebbt. In't Hoochdüütsche liggt de Oorsprung aver op jeden Fall. --::Slomox:: >< 09:41, 31. Aug. 2011 (CEST)

Ik heff dat ok al as Geschütt in'n Artikel verlenkt. Dat gifft jo de Reedoort Süst woll Schütt, vun'n Kööm warst duun. Ik harr dat ok glieks so nahmen, man de Vörsülv Ge- is al so hoochdüütsch, dat keem mi snaaksch vör. --Iwoelbern ✍ 11:12, 31. Aug. 2011 (CEST)

Ge- kümmt ja nich blots in't Hoochdüütsche vör, man ok in't Plattdüütsche. Ik snack nich vun dat Partizip-ge. Dat is blots hoochdüütschen Influss. Man ge- hett noch mehr Bedüden. Un een is, dat mit Ge- allens betekent warrt, dat to en Saak dorto höört. Dat gifft denn so en Barg un alle/vele Bargen tohoop sünd en Gebirg. De Vörsülv is ok in't Plattdüütsche nich so bruuklich, de mehrsten wörrn Bargen seggen. Man in solke Wöör as gliek (uursprünglich geliek) un even Geschütt gifft dat dat noch un is ok vullkamen akkrat, dünkt mi. Zylbath ✍ 17:39, 31. Aug. 2011 (CEST)

Jüst dorbi weer ik mi nich seker, sonst harr ik hier ok nich nafraagt... --Iwoelbern ✍ 18:01, 31. Aug. 2011 (CEST)

Auch die Partizipvorsilbe ge- ist als urgermanische Sache so alt wie das Plattdeutsche selbst. Wenn ich mal ganz unwissenschaftlich auf Wiktionary verweisen darf: http://en.wiktionary.org/wiki/hebbian. Ich denke nicht, dass die jahrtausendelange Verwendung auf das Deutsche zurückgeht, welches einige Zeit prestige- und bedeutungsärmer war als Platt. (Sintemal ich wesentlich mehr Texte mit Vorsilbe kenne als solche ohne.) Im Gegenzug denke ich, dass gerade bei glik hochdeutscher Einfluss vorliegt, da es in einigen Gebieten das früher häufigere lik verdrängt hat. (z.B. gibt es noch liktau aber nicht mehr lik).Jeckel van Achtern ✍ 02:56, 1. Sep. 2011 (CEST)

Wohlfahrtsmarke

as sünnere Form vun Breefmark... --Iwoelbern ✍ 11:40, 3. Sep. 2011 (CEST)

En "Wohlfahrtsmarke" is blot en sünnere Form von "Zuschlagmarke" binnen dat düütsche Postsystem. Dat is also en rein düütsche Saak.

Ik heff na dat Woord "Wollfohrt/Wollfahrt" etc. in de plattdüütsche Literatur söcht, aver meist nix funnen. Bloot twee jüngere Sieden, de all beid ut dat Hoochdüütsche översett sünd un dat ok blot ut "Verlegenheit" (vonwegen dat se nix Beters weten hebbt) so översett hebbt: [44] un [45]. All beid bruukt dat Woord in'n Sinn von "Wohlergehen des Einzelnen" un nich in'n Sinn von "für das Wohlergehen Minderprivilegierter". Wi köönt also seggen, dat dat dat Woord op Plattdüütsch nich gifft.

Mi fallt ans nix in as dat Woord hoochdüütsch to laten un denn in Klammern to ümschrieven: Wohlfahrtsmarke (Breevmark mit Toslagg för millgevern Saken) oder sowat. --::Slomox:: >< 14:06, 3. Sep. 2011 (CEST)

Un "Wohlfahrt" an sik? Gifft seker noch annere Wöör, wat dormit tohopensett is. --Iwoelbern ✍ 14:42, 3. Sep. 2011 (CEST)

Zwitter un zwittrig

Dat en Zwilling en Tweeschen is, dat weet ik woll. Man wat is denn en Zwitter? Amenne doch woll nich en Twitter? Dat hoochdüütsch/engelsche Twitter is ja en Pieper. Vun'n Woortstamm möss ja Zwitter up so wat, as Twilling/Tweeschen/Twillt rutkamen. Un wat is en zwittrigen Boom? En twillten? Seggt mi blot nich: en twee-geslechtlichen...--Bolingbroke ✍ 21:35, 5. Sep. 2011 (CEST)

Zwitter is en rein hoochdüütsch Woord. Engelsch heet dat hermaphroditic un nedderlandsch tweeslachtig. Wenn wi dat op Platt ümsett, denn kriegt wi hermaphroditisch oder tweeslechtig/tweegeslechtig. Sünd aver Wöör, de du woll in de plattdüütsche Literatur nich finnen kannst. In de roren Fäll, dat Plattdüütsche över Biologie schreven hebbt, hebbt se ahn veel Nadenken dat hoochdüütsche Woord övernahmen ([46]).

Villicht gifft dat sogoor en echt plattdüütsch Woord för en Deert, dat Heken un Seken togliek is, aver denn is dat wohrschienlich en Woord ut de Bueree un keen bioloogsch Fackwoord. Kummt woll af un to bi Kalver oder sowat vör. --::Slomox:: >< 23:29, 5. Sep. 2011 (CEST)

Schote

Nich Schoot, as bi'n Seilschipp. Man Schote, as bi Arften, Bohnen usw. Ik segg dor Schote to, Mt. Schoten, as Hoochdüütsch. Nu hebb ik annerwegens Paal, Mt. Palen (Wöhrner Wöör:Pööl) lesen, dorto noch Sluuv. Wat kennt Ji? Is Schote amenne en hoochdüütsch Lehnwoort?--Bolingbroke ✍ 18:40, 6. Sep. 2011 (CEST)

Woneem dat herkummt, dat weet ik nich. Ik denk, dat hangt ok dorvun af, in welken Sinn dat meent is. De "Schote" as Fruchtform (as dat hele Ding mit Karns) harr ik Schoot nöömt. Wenn een blots de harde butere Schaal meent, denn kenn ik ok noch Sluut oder Pell vun tohuus. --Iwoelbern ✍ 18:44, 6. Sep. 2011 (CEST)

Mien etymoloogsch Wöörbook seggt, dat dat in Hansetieden dat Woord schôde geven hett. Wenn du dat Woord mit t un nich mit d bruukst, denn mutt dat ut dat Hoochdüütsche utlehnt wesen. --::Slomox:: >< 21:11, 6. Sep. 2011 (CEST)

Kohlweißling

De sunnerliche Aart vun Bottervagel, den siene Rupe geern an Kohl usw. ran geiht. Kennt een vun Jo en plattdüütschen Naam?--Bolingbroke ✍ 18:41, 6. Sep. 2011 (CEST)

Een Naam is Ketelböter. --::Slomox:: >< 21:13, 6. Sep. 2011 (CEST)

Kohlwitten gefallt mi beter. Wat hett düsse witte, slanke Bottervagel mit en Ketelböter (Heizer) to doon?--84.137.68.93 21:41, 6. Sep. 2011 (CEST)

Kohlwitten kunn mit ok toseggen, weet aber nich of dat begäng is. Hebb ik noch nich hört. Wenn man dor en Artikel to anleggen wull, sull man villicht den latienschen Naam nehmen. Eastfrisian ✍ 21:43, 6. Sep. 2011 (CEST)

Kohlwitten gefallt mi beter. Wat hett düsse witte, slanke Bottervagel mit en Ketelböter (Heizer) to doon?

Ik heff mi dissen Naam nich utdacht. De Naam stammt ut de plattdüütsche Literatur. Heten deit dat "Kesselflicker", dat Motiv för dissen Naam weet ik nich. Aver "Kohlwitten" is keen echten plattdüütschen Naam, oder? --::Slomox:: >< 23:00, 6. Sep. 2011 (CEST)

Ne, den hebb ik ut dat Nedderlannsche stiebitzt. Man Ketelböter heet up Düütsch Heizer, Kesselflicker is up Platt Ketelflicker.--Bolingbroke ✍ 00:10, 7. Sep. 2011 (CEST)

Dat gifft op Platt allerhand Dialekte ;-) böten kann verscheden Saken heten: eenmaal 1) heizen un denn 1) ausbessern, reparieren; 2) besprechen (die volksmedizinische Heiltechnik). Dien Ketelböter in'n Sinn von Heizer is mit dat eerste Woord billt un mien Ketelböter in'n Sinn von Kesselflicker is mit dat twete billt. --::Slomox:: >< 09:38, 7. Sep. 2011 (CEST)

Klaus-Werner Kahl sien Wöörbook för dat Mönsterland hett ok en Indrag to den Botterlicker, aver ik heff dat Book jüst nich hier. Ik kann also opstunns nich nakieken, wat he schrifft. --::Slomox:: >< 09:49, 7. Sep. 2011 (CEST)

ne'e, ne'en, ne'er

Jümmer schrievt jü "ne'e, ne'en, ne'er". Mutt dat nich heten: "nige, nigen, niger"? Kennt ji nich dat Lied "Kennt ji all dat nige Lied, nige Lied, nige Lied, dat dat ganze dörp all weet von herrn pastor sin kau..."? Door heet dat ook nich "dat ne'e Lied"...(Bruker:gceschmidt)

Ach, du Dunner! Dat schosst du woll al höört hebben, dat dat up Platt allerhand Dialekte gifft? Un dat de sik woll ok verscheelt? So gifft dat wecke, de seggt nee un annere seggt nie(g). Wat is de Welt so groot, Jehann...--Bolingbroke ✍ 00:15, 7. Sep. 2011 (CEST)

Dat Leed kenn ik: "Kennt ji all dat ne’e Lied, ne’e Lied, ne’e Lied, dat dat ganze Dörp all weet, von Herrn Pastor sein Koh... - jo sing man to, sing man to..." usw. ;) --Iwoelbern ✍ 00:55, 7. Sep. 2011 (CEST)

Op en Koort bekieken kann een dat hier (Plugin oder Java-Applet nödig). In Pommern un Vörpommern heet dat nig, in Oostprüßen, Mekelborg, Sleswig, Oostfalen un dat Mönsterland ni, in Brannenborg, dat Eemsland un Süüd-Oostfalen nei, in'n Noorden von Neddersassen un Holsteen nee, in Westfalen nigg, in de Ümgegend von Lemge nügg un in de Ümgegend von Hiarwede nuigg (all disse Angaven gellt ganz groff, för genauere Daten op de Koort kieken). --::Slomox:: >< 09:32, 7. Sep. 2011 (CEST)

Dat is so'n Phenomenon. "Nee" dökt irst na'm dode der plattdütsken skriftsprake up, soas "free". Dat is woll 'ne falske t'rügg-bilding' na'r dütsken sprak', wur de lüde denn de dütsken diphtonge eint hebben. Gans d'accord mid den andern germanskien spraken het dat denn in de t'rüggstanden landskappen ok mid I. Fri(g) un' ni(g). Darbi (s. Nerger) stait dat G för oldet W, den halfvokal, den dat nu so nich mir gift. Hest all oft, vrouwe-frug, juwe-jug, Pawel-Pagel usw. (Dar kümmt de apostroph van, in den rebeiden mid beterer infrastruktur hett de sik all anders wandelt un is dumm warden; in den slicht organisirden geigenden as Mekelborg is de tau'm andern approximanten warden (Mekelborger G).) Van protogermanisk niwjaz un frija, Oldsassisk dann wat mid niuw- un fri un denn taulatst plattdüsk ni/fri. De olden leider wisen dar ok klarheid, t.b. de Slömer: "Drei Wörpel unde ein Karten, dat is min Wapen fri/söß hüpsche Fröuwlin zarte, an jeder Siden drei". Na dem bruk dunntaumal, hedde de autor free mid dree rimt, eft et dat geven hedd'. De Slömer wist ok noch'n par w->g t.b. "rouw", wat disse dag' "rug" is usw. Eft ein dat nu as dialekt edder falsk ankiken will, möt ein sülvst weiten. För mi is dat platt falsk, aber it is ok 300 jar' old un dat kann jo nich för nicks gelden.Jeckel van Achtern ✍ 07:42, 8. Sep. 2011 (CEST)

Dat is woll 'ne falske t'rügg-bilding' na'r dütsken sprak', wur de lüde denn de dütsken diphtonge eint hebben Wiss nich. De Luudwannel bedrippt all Wöör, de dit "i + Sülvengrenz + w/j" hatt hebbt: Blee/Blie, nee/nie, free/frie, Bäckeree/Bäckerie, Knee/Knie, Slee/Slie, schreen/schrien, Pee/Pie, opfleen/opflien, speen/spien, Bree/Brie, sneen/snien, Klee/Klie, deen/dien. Meenst du, de sünd all ut dat Hoochdüütsche utlehnt? Nee, nee, dat is en ganz regelgerechten Luudwannel.

Gans d'accord mid den andern germanskien spraken het dat denn in de t'rüggstanden landskappen ok mid I So ganz accord is dat aver ok nich. Engelsch hett vondaag in de Utspraak i, aver de Schrievwies wiest noch, dat dat fröher anners weer. De engelsche Schrievwies is vör en poor hunnert Johr stahnbleven. Dunntomalen hebbt se free ok würklich mit e utspraken. Jüstso mit new. De Engelschen hebbt dat w behollen, hebbt dat aver fröher mit e utspraken. --::Slomox:: >< 10:28, 8. Sep. 2011 (CEST)

Kik an, dat is mi in de dad ni. Man ik les' ok nene nigen neddersassisken skrivelsen. (Dat de anderen Spraken ok ere luden endert hebben, is klar. De ingelsken sünd jo an'hen 'ne gans eigene sake.)11:06, 8. Sep. 2011 (CEST)

(BK)Verkiehrt un richtig passen hier nich ganz. Dat is 'n Luutwannel west, de bloß in einige Mundorten passiert is, de nennt sick Hiatdiphthongierung: frien > freien, nien > neien. Insett hett de Wannel woll in dat 16. Jh. Deilwies is so'n Diphthong denn wedder monophthongiert worden: freien > freen. In Mäkelborg un Vörpommern is de Hiat nich diphthongiert worden, dor wür 'n Konsonant sett: niden/nigen, Frugen.--IP-Los ✍ 11:08, 8. Sep. 2011 (CEST)

Wat mi wundert is "snien". Dar dat bis uns "sneigen" is un in Ingland "snow", möt dat jo oldsassisk E hefft hebben. Wur kümmt da dat I van?Jeckel van Achtern ✍ 11:14, 8. Sep. 2011 (CEST)

"sneigen" heff ick bi uns noch nie nich hüürt. Ick segg "snieden" (so as in snieden 'schneiden'), oewer "Snei". In Mäkelborg-Strelitz un Vörpommern heit dat "schniegen". In 'n poor Dörper in Strelitz ward ook "schneegen" seggt (dor hemm denn früher ook olle Lüüd noch "neegen" seggt un nich "niegen").--IP-Los ✍ 11:21, 8. Sep. 2011 (CEST)

Niegen kenn ik nu wedder nich. Jüst as so diskrepansen twüsken substantiven un verben. Is dat D bi di 'n echtes D as in "Dak" edder so'n half-stummet?Jeckel van Achtern ✍ 11:27, 8. Sep. 2011 (CEST)

"niegen" is bloß in Vörpommern und Strelitz tau hüren (un denn noch so lütten Deil von Ostmäkelborg, so üm Stemhagen [Stavenhagen], vgl. Reuter sien Schriften). Dat d is nich ümmer düütlich tau hüüren, also miehr halfstumm, as dat ick dorch mien Aten noch extra up legg.--IP-Los ✍ 11:35, 8. Sep. 2011 (CEST)

Nej, ik weit gar nich, wat "niegen" skall wesen, wulde ik seggen. "to sew" (neigen)? "9" (nägen)?Jeckel van Achtern ✍ 11:46, 8. Sep. 2011 (CEST)

"niegen" is 'neuen', gifft t. B. 'n Gedicht von Tarnow, dat heit: "De niegen Schauh". Ick segg dor oewer "de nieden Schauh". 'nähen' is "neiden" oder äben "neigen" (in Westen ook "neden"): mal wat ut de Literatur, wo de Ünnerscheid ook tau marken is (vääl Schriewers hemm sick ja an Reuter orientiert): "Nu liggt he up 'n Hümpel Stroh / Un kann sick gornich rümmerdreihden, / Und wi sünd grag bi't Kleewermeihden / Un hebben so so wenig Tied." Dat is ut "De Beinbruch" von Tarnow (hei schrifft oewer "niegen"). Bi Reutern finnst Du in "Kein Hüsung": "Sei hadd’ ehr Schört un Däuker neigt". 'neun' is "nägen".--IP-Los ✍ 21:17, 8. Sep. 2011 (CEST)

Flitterwochen

Dor mutt dat ok en plattdüütsch Woort för geven... --Iwoelbern ✍ 21:44, 8. Sep. 2011 (CEST)

Honnigmaand oder Stutenmaand. --::Slomox:: >< 22:23, 8. Sep. 2011 (CEST)

Stutenmaand - dat Woort hett doch mol Format! ;) --Iwoelbern ✍ 22:55, 8. Sep. 2011 (CEST)

feien

Moin, ik heff mi graad mal fraagt, of dat ok en plattdüütschet Woort för "feien" in't Hoochdüütschen gifft; also mit desülvige Woortstamm oder wat een dorför bruken wörr. Zylbath ✍ 15:46, 10. Sep. 2011 (CEST)

un wat is feien? --Iwoelbern ✍ 17:13, 10. Sep. 2011 (CEST)

de:wikt:feien: warrt normalerwies vör allen in de Form gefeit bruukt. Ich bin davor gefeit kannst mit Dat kann mi nix hebben oder Dat kann mi nich passeren översetten. --::Slomox:: >< 17:45, 10. Sep. 2011 (CEST)

Un een lütte Korrektur: dat heet nich in't Hoochdüütschen, dat heet in't Hoochdüütsche. --::Slomox:: >< 17:47, 10. Sep. 2011 (CEST)

Ah, jo dat kenn ik denn woll ok... Mit den glieken Woortstamm kenn ik dor aver ok nix. Kort harr ik seggt: dat kann mi nix --Iwoelbern ✍ 17:53, 10. Sep. 2011 (CEST)

Oh, ja lütten Schrievfehler, danke. Also gifft dat woll keen lieke Woortstamm in beide Spraken. Wat schaad. Aver dank ok. Zylbath ✍ 20:04, 10. Sep. 2011 (CEST)

"feien" is ierst von dat 19. Jh. an begäng. Vörbild wier frz. féer (fee > féer - un dor hemm s' denn ut Fei 'Fee' feien makt.). Bi Grimm finnst Du denn ook "gefeit" un "feien", Adelung hett dat Wuurt oewer noch nich. Ook bi Campen (Wb. der dt. Sprache, Bd. 2 [1808]) lett sick noch nix finnen. Mhd. geef dat noch "feinen", dat is oewer nich miehr mit "gefeit" tauhoptaubringen. Lexer oewersett dat mit "nach art der feen begaben od. bezaubern, fest machen" . "Fee" kümmt je nu wedder ut dat Frz. und würd denn vör allen Dingen in de "höfische Dichtung" (= Mhd.) bruukt.--IP-Los ✍ 23:46, 19. Sep. 2011 (CEST)

Truhe

Truh liggt mi dorbi in’n Sinn - is dat so richtig? --Iwoelbern ✍ 22:04, 10. Sep. 2011 (CEST)

Truh is richtig un steiht so to'n Bispeel bi Renate Herrmann-Winter in't Wöörbook. Dat is en Frömdwoord ut dat Hoochdüütsche. Mien dtv Etymologisches Wörterbuch des Deutschen schrifft ünner Truhe: ursprünglich ein obd. Wort, wird noch im 18. Jahrhundert in Norddeutschland als fremd empfunden.

Op Plattdüütsch warrt dor ans Kist, Kasten, Kuffer, Laad to seggt. --::Slomox:: >< 23:07, 10. Sep. 2011 (CEST)

Kist--Bolingbroke ✍ 01:56, 11. Sep. 2011 (CEST)

Balg

In de Botanik gifft dat Sammelbalgfrüchte. Balg is ja woll en aftagen Huut vun en Deert. Ik weet ja, wat vun Tüünkraams dat mit de Taxonomie is, man ik oversett dat nu eerst mol mit Sammelhuutfrucht. Oder hefft Ji amenne en betere Idee?--Bolingbroke ✍ 19:08, 14. Sep. 2011 (CEST)

So spontan nich... --Iwoelbern ✍ 19:24, 14. Sep. 2011 (CEST)

Ik kann di tominnst seggen, wo de Hoochdüütschen jemehr Balg her hebbt. De latiensche Fackbegreep för de Balgfrucht is folliculus. Dat is en Deminutiv to latiensch follis. Un follis bedüüdt Balg, Ball, Büdel. Dat geiht vör allen dor üm, dat dat rundüm slaten is. Büdel, Sack oder sowat is dorüm villicht beter as Huud. --::Slomox:: >< 21:07, 14. Sep. 2011 (CEST)

Kulturapfel

Mi gefallt dat Lemma Kulturappel nich. De Engelschen hefft malus, wo wi Appels hefft. Bi Kulturapfel hefft se denn apple un en Wieterleiten vun apple-treeDe Nedderlannschen hefft dor Appel (vrucht). Könnt wi dor nich Appel (Eentahl) nehmen, oder Appelboom odernoch anners wat. Kulturappel gifft ja hier numms in, de Appels söken deit. Bovenhen meen ik, gifft dat up Platt dat Woort Kulturappel bither to noch nich...--Bolingbroke ✍ 17:58, 20. Sep. 2011 (CEST)

Den cultuurappel kennt de Nedderlandschen ok. Aver mi schall't recht wesen, wenn du dat Lemma ännerst. --::Slomox:: >< 18:28, 20. Sep. 2011 (CEST)

(BK)Natürlich gifft dat dat Woort op platt noch nich - dat is jo ok 'n Fackbegreep, mit den sik Normalbörgers nich befaten doot. Appels is dat Geslecht - dat is kloor. Wnen ik de Systematik in de:Äpfel ankieken do, denn is de Kulturappel blots en lütten Vertreder ünner al de Appels, de dat so gifft, de opletzt aver ok för sik all wedder Appel nöömt warrt. Opn Boom wasst de meeisten ok, vun dorher helpt Appelboom nich recht wieter. Appel (Eentahl) gefallt mi noch weniger - de Tall hett jo nu gor nix mit de biologische Ünnerdelen to kriegen. Vörstellen künn ik mi villicht noch Appel (Aaft), man ik weet noch nich recht, wat an den "Kulturappel" denn so verkehrt is... --Iwoelbern ✍ 18:38, 20. Sep. 2011 (CEST)

Wat ik mi ok vörstellen künn, weer en Huusappel. Dat is aver ok free utdacht, lehtn sik aver an dat Taxon an malus domestica as de domestizeerte Oort vun Appel in'n Gegensatz to den Wildappel... --Iwoelbern ✍ 18:57, 20. Sep. 2011 (CEST)

Dat mutt ik seggen: Huusappel gefallt mi goot! Dücht mi up'n jeden Fall beter, as all de annern Wöer. Wenn dor sunst keeneen wat gegen hett, denn nehm ik dat. Man eerstmol noch n beten töven...--Bolingbroke ✍ 19:18, 20. Sep. 2011 (CEST)

Tuchtappel gung ja villicht ok noch. Eastfrisian ✍ 19:24, 20. Sep. 2011 (CEST)

Niedrigmolekular

Hett wat mit de Molekülmass (in de Chemie) to doon. Nedderlannsch: Leegmolekulair. Un up Platt? Swackmolekular? Siedmolekular? Moleküle, de nich veel wegen doot? Ik weet nich...--Bolingbroke ✍ 16:26, 30. Sep. 2011 (CEST)

Nedderlandsch laagmolekulair, oder? leeg is de plattdüütsche Version von laag. Dat kannst villicht bruken. Wat Beters weet ik nich. --::Slomox:: >< 17:05, 30. Sep. 2011 (CEST)

Un worüm nich eenfach neddermolekular? --Iwoelbern ✍ 17:30, 30. Sep. 2011 (CEST)

Bedecktsamer

Ik hebb eenfach jummers Todecktsamers for düsse Planten-Klass (Magnoliopsida) schreven, man is Samen overhoop plattdüütsch? Möss dat nich an un for sik wat mit Saat ween? Man en Sater gifft dat bither just so wenig, as en Samer. Ok nich todeckt. Dat hannelt sik in'n groten un ganzen um Planten mit Blöten. Man Blötenplanten geiht woll ok nich, anners harrn de annern dat ja woll. Up Nedderlannsch warrt vun Bedektsadige snackt. Todecktsaters oder Bedecktsaters höört sik vigeliensch an. -satig kann ik mi ok nich vorstellen. Hefft Ji en Idee?--Bolingbroke ✍ 23:45, 5. Okt 2011 (CEST)

Ik heff mit -samers keen Problem... De Saat is „die Saat“ un de Samen is „der Samen“ - so harr ok dat tomnidst dacht. --Iwoelbern ✍ 00:41, 6. Okt 2011 (CEST)

Ik heff nu in en good Dutz Wöörböker rinkeken un narms heff ik wat funnen, dat seggt, dat dat Samen ok op Platt gifft. De hebbt all jümmer blot Saat un seggt denn faken dorto, dat Saat anners as in't Hoochdüütsche blangen "dat, wat seiht warrt" (hd. Saat) ok "enkelt Saatkoorn" (hd. Samen) bedüüdt.

Samen verstött also nich gegen plattdüütsche Luudgesetten, liekers is dat aver keen echt plattdüütsch Woord.

Ik bün also ganz dull för -sadige. Blödenplant güng woll, Engelsch tominnst hett ok flowering plant. Ganz verkehrt kann dat also nich wesen. Aver Bedecktsadige gifft den latienschen Naam Angiospermae korrekt wedder. Angio bedüüdt bedeckt. --::Slomox:: >< 09:43, 6. Okt 2011 (CEST)

Wat maakt wi mit "Samen", wenn dat nich üm Planten geiht? Also in’t Rebeet Sexualität. Dor heff ik al Artikels as Samenblaas un Samenleider anleggt. Dat de ik nun nich so geern op Saatblaas oder Saatleider schuven. Dat höört sik teemlich snaaksch an. --Iwoelbern ✍ 12:08, 6. Okt 2011 (CEST)

Saat för Sperma is würklich en Neologismus. Tominnst för de düütsche Kant von de Grenz. Bi de Nedderlandschen un bi de Nedersaksen seggt se dat aver so: nl:zaadleider, nl:zaadblaas, nds-nl:zaod. (Däänsch da:sædblære un da:sædleder.)

Wenn dat nich Saatblaas un Saatleider heten schall (ik sülvs heff dor nix gegen, höört sik för mi okay an), denn villicht Spermablaas un Spermaleider? --::Slomox:: >< 12:46, 6. Okt 2011 (CEST)

Hm, wenn dat dat in annere Spraken so gifft, denn weer dat woll wohrhaftig anbröcht, dat hier ok so to bruken. Höört sik jümmer noch snaaksch an, aver dat liggt woll doran, dat ik den Utdruck nich wennt bün. --Iwoelbern ✍ 13:40, 6. Okt 2011 (CEST)

Ve-vi-vo-vum. (Die Präpositionen für und vor.)

Altniederdeutsh kannte, soweit ich es herausfinden konnte:
far-/for- (mnd. "vor-", dt. "ver-")
fora- (mnd. "vor(-)", dt. "vor(-)")
und furi- (mnd. "?", dt. "für")
Mir bereiten einige Dinge Sorgen:
1. Ich las mnd. Lieder, gedruckt im 19. Jhd., die den Umlaut kennzeichnen und "vör" (vor) haben, aber "vorsupen" (vertrinken), vorbrassen (verprassen), vorgeven etc. etc.
2. Das Wort mit O (vor) dürfte aber logischerweise keinen Umlaut haben.
3. Die Wort mit U müsste einen Umlaut haben (vyr, viur, vuͤr...), scheint aber nicht zu existieren.
4. Heute kennt man im Allgemeinen nur ein Wort. Es hat ein O und einen Umlaut.
Kann mich jemand von meiner Verwirrung erlösen? (Ich habe keine der Quellen zur Hand, aber die Lieder waren De Slömer und Ik gink wol bi de Nacht.)Jeckel van Achtern ✍ 03:12, 9. Okt 2011 (CEST)

Worüber genau bist du verwirrt? Das Wort mit U hat sich ganz lautgesetzlich zu för entwickelt. Das Wort mit O dürfte lautgesetzlich tatsächlich keinen Umlaut haben. Hat es aber trotzdem. Daher geht es vermutlich nicht auf fora zurück, sondern auf eine Nebenform fori. --::Slomox:: >< 17:51, 9. Okt 2011 (CEST)

Welches Lautgesetz hat U~>O zur Folge? Ich nehme an, das kuning~>köning auch darunter fällt. Die Frage also umformuliert: Wieso hat "für" plötzlich ein O?Jeckel van Achtern ✍ 18:56, 9. Okt 2011 (CEST)

• duri -> Döör, *uƀil -> övel, *kuki -> Köök, *buristalda -> Bossel, *buter -> Botter, *furh -> Foor. Alle alten kurzen us in offener Silbe. --::Slomox:: >< 19:29, 9. Okt 2011 (CEST)

Nachtrag: http://drw-www.adw.uni-heidelberg.de/drw-cgi/zeige?db=dig&darstellung=v&index=buecher&term=juetlow.3&seite=g144-145 <~Das Jytisk Low schreibt "vor" für "für", kennzeichnet sonst aber alle Umlaute, wird also auch "vor" gemeint haben.Jeckel van Achtern ✍ 17:23, 7. Nov. 2011 (CET)

Op de rechte Sied aver ok wedder darvör. --::Slomox:: >< 18:47, 7. Nov. 2011 (CET)

Speer un Speerwurf

Speet is ja nich datsülvige, as Speer. Man is Speer overhoop en plattdüütsch Woort? Ik hebb dat nargens in miene Wöerböker funnen. Un wat is Speerwurf/Speerwerfen as Sport-Disziplin? Nedderlannsch hett Speerwerpen. Möss dat denn bi us Speersmieten oder Speergooien heten?--Bolingbroke ✍ 17:53, 10. Okt 2011 (CEST)

In den Artikel Lichtathletik heff ik dat as Speerworp översett. Sass gifft för Wurf dat plattdüütsch Worp an. --Iwoelbern ✍ 17:56, 10. Okt 2011 (CEST)

Koolman hett Speer för Oostfreesland un Dähnert hett dat för Pommern. Frischbier hett för Prüßen Speer as Zeiger der Uhr, von Speer=Spieß.

dat Woord gooien kennt se blot ganz in'n Westen, dorüm bün ik för Speersmieten. --::Slomox:: >< 18:39, 10. Okt 2011 (CEST)

Touchscreen

Patschscheerm/Patschschirm?

Patschen is mit platt Hann', dat passt nah mien Dünken nich. Tickscheerm kunn ehder passen (Ticken vun dat Kinnerspeel). Eastfrisian ✍ 17:00, 15. Okt 2011 (CEST)

Tickschirm gefallt mi goot. Oder Antickschirm. Anners könnt wi dat natüürlich ok mol bi dat Frömdwoort laten: Touchscreen. Wer seggt denn, dat wi up Platt keen engelsche Frömdwöör nehmen dröövt?--Bolingbroke ✍ 23:37, 15. Okt 2011 (CEST)

Dor stimm ik to. Man mutt nich op Düvel kumm rut allens översetten. --Iwoelbern ✍ 23:47, 16. Okt 2011 (CEST)

De Nedderlandschen hebbt aanraakscherm. Dat Woord anraken gifft dat op Platt ok. --::Slomox:: >< 10:12, 18. Okt 2011 (CEST)

Aver, averst, aversten

Disse formen weren fröger faken nast elken in enem tekst brukt. Kennen ji de all'? Schęlen ji dar? (="makt ji verscheel?") Odder sind de blot synonyme?Jeckel van Achtern ✍ 07:15, 29. Okt 2011 (CEST)

Ik bruuk bloot "aver" un maak dor denn natürlich ok keen Verscheel. Wenn ik aver na google:"awers"OR"awerst""awer""hett" söök, denn finnt Google dor en ganze Reeg Sieden un ik kann keen groten Verscheel twischen de Wöör sehn. Ik nehm also an, dat de synonym sünd.

"aver" is de Grundform. dat "-s" hett, meen ik, wat mit Adverben to doon. sacht is en Adjektiv, sachts is en Adverb, bloot is en Adjektiv, bloots is en Adverb, Avend is en Substantiv, avends is en Adverb. "averst" is denn bloots dat sülve as "avers" mit en unorganisch toföögt "t" (so as in "selbst", wat egentlich ok "selbs" heten müss). "aver" is nu keen Adjektiv un keen Substantiv, un "avers" ok keen Adverb, aver dat is woll dör verkehrte Analogie opkamen. --::Slomox:: >< 14:53, 2. Nov. 2011 (CET)

'n groten Ünnerscheid kann ick dor nich utmaken. Dat Meckl. Wb seggt dor bloß: "Früh mit -s 'Nadem äverss, wo de ... Privilegia ... befunden ... verseeret ..., so willen wie ... dersülwige vernigen' (um 1590) [...] Die häufigste Form ist œwerst mit Dental-Antritt wie in sülfst, irgend: 'Szo ick aversth dem so nich doen ... wurde' (1545) [...]. Erst jung ist œwersten".--IP-Los ✍ 02:03, 4. Nov. 2011 (CET)

Zigeuner

Röverkopeert ut: Diskuschoon:Crna mačka, beli mačor

Zigeuner heet bi us Tatern. Is dat bi Jo anners? --00:32, 29. Okt 2011 (CEST)

Ik kenn dor keen plattdüütsch Woort för... Aver wenn dat begäng is, denn änner dat man ruhig... --Iwoelbern ✍ 00:40, 29. Okt 2011 (CEST)

Na, wi seggt dat hier in Bremen so. Bi Böning for Ollnborg hebb ik ok Tater funnen, bi Neuber for Dithmarschen heet dat Toter. Dat is woll datsülvige. Sass hett nix. --Bolingbroke ✍ 01:03, 29. Okt 2011 (CEST)

Ik heff dat ännert. Tater is dat normale ole plattdüütsche Woord för Zigeuner.

Plumpsklo

Roverkopeert ut: Diskuschoon:Crna mačka, beli mačor

Wenn ik bi Google na "dat Plumpsklo" söök, denn kummt en Reeg Sieden, aver wenn ik bi Google Böker söök, denn kummt gornix. Ik lööv, dat is en temlich modeerne Övernahm ut dat Hoochdüütsche. Bi uns hett dat Klo buten fröher op jeden Fall Partemang (utspraken meist Paddermann) heten (von franzöösch appartement). Ik weet, dat se dit Woord in Prüßen, Pommern, Brannenborg, Uckermark, Prignitz, Mekelborg un Oostfreesland ok kennt. --::Slomox:: >< 13:52, 29. Okt 2011 (CEST)

Böning hett for Ollnborg Pardemang (mit weken g), ganz allgemeen for Abort. Dat Woort warrt tominnst in miene Gegend nich mehr bruukt. Dor seggt wi slicht Pott. Plumpsklo, dücht mi, is doch noch wat anners...--Bolingbroke ✍ 14:30, 29. Okt 2011 (CEST)

Pardemang seggt mi ok nix. --Iwoelbern ✍ 14:32, 29. Okt 2011 (CEST)

Putt weer fröher de Nachtputt, de ünner oder bi't Bedd stünn. Vondaag heet ok dat modeerne Waterklosett in'e Baadkamer Putt. Partemang weer fröher dat Schiethuus buten (appartement kummt ja von aftrennt). För dat Waterklosett kannst nich Partemang seggen (tominnst bi uns nich), dat Woord Partemang starvt also bilütten ut, denn vondaag bruukt ja nüms mehr sone olen Schiethüüs. --::Slomox:: >< 15:02, 29. Okt 2011 (CEST)

Schiethuus - dat is an sik dat Woort, wat ik in Artikel schreven harr, wenn mi dat güstern tohand infallen weer. Natürlich warrt dat Woort - jüst so as Putt - vundaag ok för dat normale Waterklo seggt. Aver an sik is doch dat jüst dat Plumpsklo. Partemang finn ik as en franzööschen Import (de dat jo woll is) nich jüst beter. --Iwoelbern ✍ 16:19, 29. Okt 2011 (CEST)

En franzööschen Import is dat. Aver dat is al siet dat 19. Johrhunnert de normale Utdruck för dat Klo. Miene Grootöllern sünd Buurlüüd wesen, weet von franzöösch nix af un hebbt liekers bet in de Johren 1970 jümmer op'n Paddermann scheten un em so ok nöömt. Paddermann oder Tante Meier. De Utdruck Plumpsklo kummt bi Google Böker dat eerste Maal in en Book von 1961 vör. Also ut en Tied, as de Saak al bilütten utstarven deed. An plattdüütsche Saken heff ik nix funnen wat öller is as von 2000. Dat eenzige is dat Brandenburg-berlinische Wörterbuch von 1976, wo dat in vörkummt. Aver dor kann ik nich rinkieken, kann jüstso good en Berliner Woord wesen oder kann angahn, dat dat Woord in'n hoochdüütschen Deel steiht.

Mientwegen schasst du ok geern Schiethuus schrieven, dor heff ik nix gegen, aver Plumpsklo gefallt mi nich so. --::Slomox:: >< 22:20, 30. Okt 2011 (CET)

Dor hest du recht: Plumpsklo is seker 'n hoochdüütschen Import un nich plattdüütsch. För de Lemma-Fraag schülln wi aver denn doch mol sehn, wat Pardemang oder 'Schiethuus beter is. Ik heff dat jo nich so mit de Wöört, de al utstorven sünd. Man, dat lett, as wenn dat hier noch nich so wiet is. Aver doröver weet ik nich noog. --Iwoelbern ✍ 22:37, 30. Okt 2011 (CET)

Dat Woord is nich utstorven. Miene Grootöllern bruukt dat op jeden Fall, wenn se von fröher snackt. Aver de Saak an sik is utstorven. To hüdige Dixi-Klos passt Partemang nich, dücht mi. Aver Schiethuus kannst dor to seggen, meen ik. --::Slomox:: >< 22:56, 30. Okt 2011 (CET)

Wenn't dat Woort noch gifft, denn schall't dor ok en Artikel geven. Wenn dat vun de Bedüden aver noch Ünnerscheden gifft, schüll man villicht sogor över twee Artikel nadenken... --Iwoelbern ✍ 23:03, 30. Okt 2011 (CET)

Schiethuus kenn ick ook. Früher geef dat up'n Dörpen bloß "Plumpsklos" - ick kenn dat ook noch. De Ollen hemm vör Toilett (un äben ook dat Plumpsklo) früher ook "Priwee" (mit lang i) bi uns seggt. Dat Wuurt is ook all bannig olt, dat Meckl. Wb. hett dor t. B. "van der priveten, aver de muren van den swarten monniken gebuwet' (Wi 16. Jh.).--IP-Los ✍ 02:11, 4. Nov. 2011 (CET)

As ik de Däänsche Sieten lesen hebb, is mi woller infullen, dat wi fröher (un hen un wenn ok hüüt noch) Lokus seggt hefft. Man even nich blot for Plumpsklo, man for Toilett ganz allgemeen, egolweg, of de nu mit Water spöölt warrt oder nich. Ik bün overhoop, wenn ik mi de Diskuschoon ankieken do un denn ok de IW-Lenken, en beten in Tüdel: Bedüüt düsse ganzen Wöör, de wi hier anslepen doot, nu würklich Plumpsklo (also en Schiethuus, wo nich mit Water söölt warrt etc.), oder dreiht wi us nich ehr ganz allgemeen rund um dat Thema Toiletten rüm? --Bolingbroke ✍ 10:28, 4. Nov. 2011 (CET)

Dat hebbt wi deelwies baven doch al seggt. Partemang gellt bloot för dat Klo buten. Schiethuus gellt an sik bloot för dat Klo buten (dorüm Huus), aver kann överdragen ok för dat Klo binnen bruukt warrn. Pott gellt an sik för den Pisspott ünner't Bedd, warrt överdragen aver ok faken för dat Waterklo binnen bruukt un kann överdragen ok för dat Klo buten bruukt warrn. Lokus gellt för allens. Tante Meier bedüüdt soveel as mal für kleine Jungs müssen, dat warrt seggt, wenn een in Sellschop is un de gröveren Wöör nich in'n Mund nehmen will. Hoochdüütsch Plumpsklo gellt bloot för Klos, de nich spöölt sünd (un ok nich för den Pisspott). Priwee kenn ik sülvens nich, gellt aver, glööv ik, för allens. Denn gifft dat noch Gemack, wat ok för allen gellen kann. Dat allens ut mien Sicht, dat kann in annere Dialekten deelwies anners wesen. Du seggst baven ja to'n Bispeel dat Pardemang bi Böning allgemeen för Abort steiht. En beten Unschärfe gifft dat bi so Begrepen ja jümmer. Bi Wikipedia schullen wi uns en beten kunservativ an'n Woordsinn hollen, wenn sone Unschärfe in't Speel is. De Plattdüütschen hebbt anfungen den Paddermann Appartement to nömen, vonwegen dat dat Ding apart stünn. --::Slomox:: >< 11:37, 4. Nov. 2011 (CET)

Plural van "dat".

De plural van "dit" (=this, dies) is "disse/desse/düsse"(=these, diese). Kennen ji en'n plural van "dat" (=that, jenes) à la those/jene? Historisch 's ok willkamen. (Butendem: Ik hebbe baben wat tau "aver" fröggt, ef dar enen doch wat tau weit un' dat blot nich blickt hett.)Jeckel van Achtern ✍ 14:23, 2. Nov. 2011 (CET)

Dit hier is een, dat dor is noch een. Disse hier sünd twee, de dor sünd noch twee. --::Slomox:: >< 14:35, 2. Nov. 2011 (CET)

Dat Huus. De Hüser dor. Dat Schipp. De Scheepe dor (achtern) usw. Bi Karl Emil Schade siene Bibelöversetten finnt sik de dore(n): Dat Huus. De doren Hüser etc.--Bolingbroke ✍ 14:43, 2. Nov. 2011 (CET)

Danke sowit. Blot tor sekerheid: It geit mi over (So seggen de Nedderlandschen) de existenz van einem wurd sülfst, nich over maegen (Möglichkeiten) den inhold uttodrücken.Jeckel van Achtern ✍ 14:59, 2. Nov. 2011 (CET)

Von "those" dröffst du op jeden Fall keen Kognaat verwachten: [47]. Dat is bloot en Dialektform von "this", de eerst sekundär den Sinn "de dor" annahmen un vörher "de hier" bedüüdt hett. Gifft aver Dialekten, de dat Woord "jenne" as Kognaat to hoochdüütsch "jene" kennt (verwandt mit "güntsied", "beyond"). --::Slomox:: >< 15:03, 2. Nov. 2011 (CET)

Bösewicht/Schurke

In en poor von uns Artikels kaamt de Wöör Bösewicht un Schurke vör, de mi all beid temlich hoochdüütsch vörkaamt. Weet dor een en good Woord? legen Keerl geiht, wat as Phraas ok faken in de Literatur vörkummt, aver dat is keen perfekt Synonym.

He hett in'n Film den legen Keerl speelt för Er hat im Film den Bösewicht gespielt höört sik för mi good an, aver gifft wiss ok Sätz in de dat nich so good passt. --::Slomox:: >< 20:06, 2. Nov. 2011 (CET)

Wu weer dat mit "Wösten Kerl" ? - Eastfrisian ✍ 20:08, 2. Nov. 2011 (CET)

Ik gah al dorto över De Böse oder so wat to bruken. Bösewicht is seker keen Plattdüütsch. Legen Kerl is mi vun tohuus nich bekannt, aver schall mi ok recht wesen. --Iwoelbern ✍ 20:13, 2. Nov. 2011 (CET)

insgesamt

Dat Woord insgesamt kummt in mehr as 100 von uns Artikels vör. Is dat en echt plattdüütsch Woord oder ut dat hoochdüütsche övernahmen? Ik kenn dat ans nich op Platt, bi uns seggt se dor alltohoop för. --::Slomox:: >< 12:31, 5. Nov. 2011 (CET)

alltohopen.--Bolingbroke ✍ 13:27, 5. Nov. 2011 (CET)

oder all tosommen Eastfrisian ✍ 14:01, 5. Nov. 2011 (CET)

För'n andern kuntekst passt ok "allens in allen".Jeckel van Achtern ✍ 13:19, 6. Nov. 2011 (CET)

Entweder ... oder ...

Moin moin, ik fraag mi al siet langen, woans ik de düütsche Formuleren "entweder ... oder ..." op Plattdüütsch utdrücken kann. Entwedder oder so weer ja man en renen Hoochdüütschimport. Gifft dat dorför en schönen Utdrück? Zylbath ✍ 11:41, 6. Nov. 2011 (CET)

Historesch: Lübben gift "oder...oder..." (wecke plattdütsche aeverseting' van "oder" is dar nich relevant, ik hebbe efte/efte, edder/edder lesen.).Jeckel van Achtern ✍ 13:17, 6. Nov. 2011 (CET)

Ik meen, wi harrn dor enerwegens al over snackt. Wie weer dat denn mit (of)-of: Dar weern (of) Japaners of Koreaners, de an de Hoochschool Orgel lehren. Oder: Dat weern Japaners oder Koreaners...--Bolingbroke ✍ 22:56, 6. Nov. 2011 (CET)

Bekreftigt jo de histor'sche situation: Of=ofte=efte=edder/odder= deutsch "oder".Jeckel van Achtern ✍ 23:20, 6. Nov. 2011 (CET)

Êtend

In der mensa der Frankforter Universiteit gift dat up'n Disch: Spittelkees mit Griess un Blickbeern. Kaenen ji darmid wat anfungen? Ik kenn' nich spittel un' nich Blickbeern.Jeckel van Achtern ✍ 15:25, 6. Nov. 2011 (CET)

'Keen sik wunnert: [48] (Studentenwark Rostock is in Frankfort to Gast). Spittelkees is oosfreesch för Quark oder dicke Melk. Hebbt se wohrschienlich ut en Wöörbook rutschreven. Ik kann dat Woord tominnst bloot för Oostfreesland un Grunneng finnen, aver nich för Mekelborg. Blickbeern kenn ik nich. Wohrschienlich verschreven för Bickbeern. --::Slomox:: >< 15:45, 6. Nov. 2011 (CET)

Spittelkees heff ick ook noch nich hüürt. Dat Meckl. Wb. kennt dat ook nich. Quark is Leckmelk (vgl. Meck. Wb., Bd. 7). Blickbeern warden woll Bickbeern sien.--IP-Los ✍ 19:54, 6. Nov. 2011 (CET)

Kampf, ok Wettkampf, Kampfsport

Dor hefft wi an verscheden Stäen al over snackt. Ik kann dat blot nich mehr finnen. De Kategorie Kampfsport steiht unner Fechtsport, as Nedderlannsch vechten = kämpfen. Sass hett Wettstriet for Wettkampf, man dat bedutt noch nich, dat Striet un Kampf datsülvige sünd. De Begreepe Kampf, sogor Kamp, Striet un Gefecht weert up use WP tämlich dör'nanner bruukt. Also: Freiheitskampf kann ik noch mit Striet üm de Freeheit oversetten. Man wat is denn en Boxkampf? Un wat is en Kampfname? --Bolingbroke ✍ 17:21, 8. Nov. 2011 (CET)

Ik meen bi den Begreep Fechtsport hebbt wi doröver streden. Ik heff un bruuk ok jümmer noch dat Woort Kamp för't hoochdüütsche Kampf. Striet kann man in'n Text seker ok nehmen, finn ik as Lemma aver nich goot, vunwegen dat Striet ok tomeist ok anners verstahn warrt. Wettstriet för Wettkampf is wedder wat anners - dor heff ik keen Lasten mit. Gefecht is mi vun de Bedüden to wiet inschränkt un sünners in de Bedüden Fechtsport is mi dat al to vörbeleggt.

En Boxkampf harr ik dorna also as Boxkamp schreven. Kampfname künn man aver ok as Ringnaam (=Naam in'n Ring) översetten. --Iwoelbern ✍ 18:00, 8. Nov. 2011 (CET)

Stimmt, dat weer bi Fechtsport. Ik hebb nu de ganze Diskusschoon vun dor hier rover kopeert. Amenne finnt wi dat sunst nich wedder...

Roverkopeert ut Diskuschoon: Fechtsport:

Deit mi leed, man dat is doch schier Kunstplatt. Wi hefft us dor doch al mol over unnerholen, datt wi nich Orlog (beter weer Oorlog) nehmen wüllt. Fechten ducht mi ok Nedderlannsch vun vechten. Un dor gifft dat noch mehr Bispeele for. Un wat schall Besehring denn ween? De End-ung mit -ing hefft wi al en poor hunnert Johre nich mehr. Ik kenn seer, seerig, upseert, dat is oostfreesch. Man Besehring for hd. Verletzung hebb ik noch nooit höört. Ik bün ja ok for ole, schöne Wöer, as Tardel un annere, man so ganz ut'n Spraak-Labor schollen se nich kamen, meen ik. Nix for ungoot!--Bolingbroke ✍ 17:56, 8. Jun. 2011 (CEST)

Vör allen, wu willt we denn dat düütsch "Fechtsport" beteken?Eastfrisian ✍ 18:22, 8. Jun. 2011 (CEST)

Dat mutt schaven warrn op Kampsport. 'Fechtsport' is wat anners.

Wat dat Platt angeiht, heff ik al so dat Geföhl, dat dat eher nedderlännsch is, oder tomindst stark doran anlehnt is. Sehr hebbt wi as "Wunde", un besehrt as verletzt hebbik ok al bruukt, as Hööftwoort kenn ik dat nich. Dücht mi ok, as wenn dor teemlich veel free dorto dicht is... --Iwoelbern ✍ 18:57, 8. Jun. 2011 (CEST)

Kampsport is aver ok nich beter. --::Slomox:: >< 20:39, 8. Jun. 2011 (CEST)

Ach? un woso nich? --Iwoelbern ✍ 21:52, 8. Jun. 2011 (CEST)

Kamp as Översetten för Kampf is keen plattdüütsch Woord, man bloot trüggoors luudverschaven. --::Slomox:: >< 22:02, 8. Jun. 2011 (CEST)

Dor seggt mein Sass aver wat anners. Dorvun af kenn ik dat nich anners... --Iwoelbern ✍ 22:05, 8. Jun. 2011 (CEST)

Un wo hett de Sass dat her? Dat Woord weer fröher Deel von de Spraak, Schiller-Lübben hett dat noch. Man denn is dat utstorven. De Wöörböker von dat 18. un 19. Johrhunnert wiest dor nix mehr von. Dat eenzigst, wat dor von nableven is, is de Formel Kamp up gahn laten, de Richey un Schütze noch hebbt, un de bedüüdt: "eines gegen das andere aufgehen lassen, so dass der Kampf aufhört". Disse Formel kummt na Richey un Schütze in de Literatur aver ok nich mehr vör un is jüstso utstorven. Kamp bedüüdt bloot noch "eingefriedetes Feld". --::Slomox:: >< 09:45, 9. Jun. 2011 (CEST)

Un wat seggt se bi jo vundaag dorto? Fechtsport jo seker nich... Kampsport un annere Kombinatschonen heff ik al faken bruukt in dit Wiki. Wenn dat nich platt is, weer dat man goot ween, wenn dat mol een seggt harr. Blifft aver de Fraag, wat wi dorför anners bruken wüllt. Wat anners as Kamp kenn ik nich. --Iwoelbern ✍ 09:51, 9. Jun. 2011 (CEST)

Un wat seggt se bi jo vundaag dorto? Gornix. Deit nich nödig. Wenn een seggen will "Er ist im Kampf gefallen" denn heet dat "He is in'n Krieg fullen" oder sowat. "Sie haben sich einen Faustkampf geliefert": "Se hebbt sik schächt". etc. pp. Un wenn dat doch maal nich anners geiht, denn warrt dat hoochdüütsche Woord Kampf nahmen. Helpt uns nich wieder, ik weet.

Striedsport? Seggt ok keen Minsch aver tominnst is dat Woord Stried en allgemeen, ok vondaag noch begäng neddersassisch Woord, över de düütsch-nedderlandsch Grenz weg. --::Slomox:: >< 10:13, 9. Jun. 2011 (CEST)

Nee, üm de Saak to beschrieven helpt dat nich wieter. Ik verstah aver noch nich, wat nu gegen Kamp snacken deit. Mag ween, dat dat Woort utstorven weer. Wenn dat aver wedder torüchkamen is, schall mit dat Recht ween. Dat mutt aver jo’n Grund hebben, dat Sass dat oplisten deit, noch dorto an eerste Steed. Striet/d de ik persönlich nich mit „Kampf“ översetten. Fechtsport is nu aver na mien Geföhl dat, wat an’n wenigsten henhaut, nich toletzt as dat dör dat hoochdüütsch "Fechtsport" vundaag mit en annere Bedüden beleggt is. Wenn een "Fechtsport" höört, denkt he toeerst an Degenfechten un so wat, wenn he aver "Kampsport" höört, denn is dormit kloor, wat meent is.', dücht mi. --Iwoelbern ✍ 10:42, 9. Jun. 2011 (CEST)

Tja, dat kummt dor vun, wenn een sik an en Enzyklopädie ranwagen deit! Dor weert natürlich Wöer bruukt, de in'n Alldag keen Rull mehr speelt, tomalen de Lüde ja unbedacht meist eenfach de hoochdüütschen Wöer nehmt, wenn se up Platt nich wieter kaamt. Wenn dat um Krieg un so'n Saken geiht, hebb ik meist Striet (un Derivate) nahmen. Strietsport passt mi avers nu ok nich. An un for sik hett Iwoelbern doch recht, wenn he meent, dor weer nix gegen to seggen, wenn en utstorvven Woort wedder updükern deit. Ik meen denn woll ok, dat scholl Kampsport heten. Ik kopeer de Diskusschoon mol na Mi fehlt dat Woort rover.--Bolingbroke ✍ 11:07, 9. Jun. 2011 (CEST)

Dat Problem an sik kennt wi jo al: Dat een is dat Bestreven, olle Wöör to wohren, de kuum oder gor nicht mehr bekannt sünd, dat annere is de Bruuk von en modern Platt, as dat vun hüütige Generatschonen even snackt warrt, op de Gefohr hen, dat en mit hoochdüütsche oder annere Frömdwöör to doon kriggt. Dat eerste is mien Ansicht na aver nich de Saak vun en Enzyklopadie, man vör Wöörböker. --Iwoelbern ✍ 11:13, 9. Jun. 2011 (CEST)

So, wat schall nu warrn? So stahn blieven kann dat nich. Ik denk, so wiet sünd wi uns eenig. Wi diskuteert jümmer veel, kamt aver tomeist nich so wiet, dat denn ok en Enn rutkummt. --Iwoelbern ✍ 10:46, 13. Jun. 2011 (CEST)

Fechtbücher beschreiben den Kampf mit Blankwaffen, mit und ohne Schild und Harnisch, sowie auch das Ringen. Wiki de Fechtbuch

In allem Fechten, einerlei ob mit oder ohne Waffen, konnte ein und dieselbe Fechtlehre angewandt werden. Gefochten wurde mit vielerlei Waffen, welche über Klingen- und Stangen- bis zu Flegelwaffen reichten. Es wurde in Rüstung (Harnischfechten) oder ohne solche gefochten (Bloßfechten), zu Fuß oder vom Pferderücken aus (Roßfechten), waffenlos wurde gerungen. Man könnte sagen, daß im Mittelalter und in der frühen Neuzeit mit fast allem gefochten wurde, was als Waffe tauglich war. Historisches Fechen in Deutschland

Fechten war in früheren Zeiten der Begriff für das Kämpfen an sich (Niederländisch: „vechten“, Englisch: „fight“). Das Wort Fechten ist offenbar altgermanischen Ursprungs („Fextanan“) und leitet sich in seiner heutigen Form aus dem althochdeutschen “Fehtan“ ab (Mittelniederdeutsch: „Vechtan“, Altenglisch: „Feohtan“). Damit leitet sich das Wort Fechten ganz allgemein vom Kämpfen ab. Historisches Fechten in Deutschland

Und so kennt auch die mittelalterliche Fechtkunst Europas Übungen, die mit dem meditativen Schattenboxen oder Tai-chi vergleichbar sind. Alte Schriften zeugen noch heute von hoch entwickelten Techniken, geben sogar gesundheitsbetonte Ernährungstips und bilden zusammen mit modernen sportmotorischen Erkenntnissen die Grundlage für die heutige Rekonstruktion. Schule für historische Fechtkunst

Was ist eigentlich genau „Historische Fechtkunst"? Heutzutage denkt man bei dem Begriff Kampfkunst meist an asiatische Kampfkunst, doch weit gefehlt. Der Begriff „Historisches Fechtkunst" steht für die im europäischen Mittelalter traditionelle Kunst des Kampfes. Bei der Rekonstruierung der historischen europäischen Kampfkünste wird auf Schrift- und Bildquellen des 13. bis 17. Jahrhunderts zurückgegriffen. In mühsamer Arbeit werden alte Manuskripte aufgearbeitet und wieder zu einer lebendigen Kampfkunst geformt. Umgesetzt werden die Erkenntnisse in einem praktischen Training in sportlicher Art und Weise. Fechtkunst schult Motorik, Kraft-Ausdauer, Kondition, Konzentration, fördert die Sozialkompetenz und trägt zu einer aufrechten Körperhaltung bei. Wie bei anderen Kampfkünsten wird auch hier Sicherheit groß geschrieben. Momentan findet in Deutschland eine stetige Ausbreitung dieses Sportes statt. Historische Fechtkunst begeistert Jung und Alt gleichermaßen und ist erlebbare Geschichte und Kampfkunst in einem. Online Artikel historische Fechtkunst

Schon gewusst? Karl Wassmannsdorff bezeichnete die Fechthandschriften aus dem Mittelalter als älteste deutsche Turnliteratur. Online Artikel historische Fechtkusnt

So zum Beschluß vom Ringen handelt/ und zur edlen Fecht-Kunst sehr nöthig. Anderas Schmidt Fechtbuch

in weiterer Bedeutung streiten überhaupt, die Waffen mögen körperliche oder geistige sein 2) Onomastisches Lexikon Josep Kehrrein

Mit den Händen fechten Campe Wörterbuch

fechten: kämpfen, streiten Boris Paraschkewow Wörter und Namen gleicher Herkunft und Struktur: Lexikon etymologischer Dubletten im Deutschen S. 96

Mit Streichen, nicht Worten lass uns fechten Schiller Johanna von Orleans

Fechte wir nicht für Hals und Freiheit , jetzt müssen sie fechten wie Verzweifelte. Wir müssen fechten wie angeschossene Eber Schiller Die Räuber

Gleich wilden Tigern fechten sie Schiller Wallenstein

Durch die Thatsachen, welche wir uns vorgeführt haben, wollen wir nicht für ein allgemeines Dogma fechten Klaus Groth Briefe über Hochdeutsch und Plattdeutsch S. 133

mnd vechten=kämpfen Schiller-Lübben

Niedesächsisches Wörterbuch Stichwort fechten fechten: kämpfen

fechtig: in Schlägerein befangen von fechten Stürenburg Wörterbuch

kämpfen=fechten deutsch plattdeutsch wörterbuch

De Manner mägen fechten Plattdeutsche Gedichte, Band 1 Von Friedrich Wilhelm Albrecht S. 61

Sünd de dochen in Libyen an 't Fechten tegen de Suldoten vun Gaddafi, de dor ganz alleen dat Seggen hett. Radio Bremen

Mit 'n groot Spektakel, dat veertig Minuten duern schall, fangt hüüt an 'n Namiddag de Football-Weltmesterschop in Süüdafriko an. Bi de Fier maakt ook de fröhern Präsident vun Süüdafriko, Mandela, mit. Achterna, bi dat eerste Speel, warrt de Kru uut Süüdafriko tegen de Mannschop uut Mexiko fechten. (Radio Bremen 11. Juni 2010)

Dor fecht de Lindworm un de Löw sik Wilhelm Wisser Wat Grootmodder vertellt S. 152 --PeterM ✍ 20:30, 15. Jun. 2011 (CEST)

Fein, dat du so vele Böker hest. Dat Fechten en ool Woort för kämpfen is, dat weet ik sülvst. Hier geiht dat vör allen dorüm, wat dat Woort as Lemma för dissen Artikel döögt. Vör allen geiht dat dorüm, ob dat Woort begäng is in den Sinn, de in’n Artikel verkloort warrt, un dat seh ik nu rein gor nich so. Dat helpt uns rein gor nix, hier en List vun Böker to finnen, sünners denn nich, wenn de meisten vun de Bispelen sik mit kämpfen allgemeen befaten doot un nicht mit Kampfsport. In’n Gegendeel seegt de Borns, de du tosamenstellt hest, eher jüst dat disse Begreep för den Artikel eher nich egent is. Tomindst seh ik dor op’n Slag keen Born, de wat to den Bruuk vun kämpfen in’n Tosamenhang mit Sport seggt. Överhaupt finn ik de Oort ’n beten snaaksch, en lange Bökerlist hier rintostellen, statt in de Dikusschoon mol to verkloren, wat vun Sinn achter dat Lemma steken deit. Un wat för’n Plattdüütsch dat ween schall, dat weet wi nu ok jümmer noch nich. --Iwoelbern ✍ 20:41, 15. Jun. 2011 (CEST)

Herrman-Winter hochdeutsch- hochdeutsch Kampf = niederdeutsch Kampf (Kamp = Kampf, Feld wiki de Polysemie)

Kampsport= Belegen?. Bitherto dünn seit dien Belegen (Sass: Kampf = Kamp). Baven sünd al Belegen för Sport (Football un Fechtkunst), man föördat du nicht verlesen kannst - nettso as een lütt Kinnergorden-Görr - kümmt van dien Kant bloots alltiets: Dat döögt nix, dat seh ik nicht so. Egal ik wülll mien Tied mol sporen för anner Saken.--PeterM ✍ 21:36, 15. Jun. 2011 (CEST)

Baven sünd Belegen för dat Woort dat in överdragen Sinn - allns vun’t kämpen afleidt - bruukt warrt, jo dat stimmt. Nu vertell mi aver mol, wokeen ünner den Begreep Fechtsport an den Wortsinn Kampfsport denkt? Woans grenzt wi dat af vun Fechtsport in ’n Sinn vun Degen-, Swert- un Säbelfechten? De meisten Lüüd warrt neemlich toeerst mol doran denken.

In en Diskusschoon geiht dat nu mol üm Ansichten, dor kann dat al mol vörkamen, dat ik Saken nich so seh as annere. Aver wenn een sik eenig warrn wüll, denn mutt een överhaupt eerst mol diskuteeren. Ik schien jo nich de eenzige to ween, de mit dat Lemma en Problem hett. --Iwoelbern ✍ 21:53, 15. Jun. 2011 (CEST)

---

För de Naams von Boxers, Ringers, Wrestlers etc. gefallt mi Ringnaam ganz allerbest. Aver dat gifft ok noch de Naams von Wedderstandslüüd (de:Kampfname, nom de guerre). Stracks ut dat Franzöösche översett bedüüdt nom de guerre soveel as Kriegsnaam, aver dat passt nich so good.

För Boxkampf hett dat Nedderlandsche bokspartij, boksgevecht, bokswedstrijd. Boxpartie oder Boxweddstried kannst woll ok op Platt seggen.

Un ok wenn mi dat Woord noch jümmer nich gefallt, mutt ik nu doch ungeern togeven, dat tominnst Heinrich Teut in sien Hadeler Wörterbuch, Band 2, Sied 323, hett. Kamp m. Mz. Kämp (wenn ok mit'n Tosatz Durch das Hd. Kampf fast vollständig verdrängt). Un denn noch de Wöör Kamphaan (Kampfhahn), kämpen (kämpfen), Kämp(en) (Kämpfer). --::Slomox:: >< 18:51, 8. Nov. 2011 (CET)

-fach

Dat geiht mi ditmaal üm Angaven, wo faken wat is. In uns Artikels steiht opstunns mehrstentieds -fach ([49]) un -fack ([50]) na dat Hoochdüütsche.

Dat Nedderlandsche hett tweevoudig. Dat steiht as twevaldich, -voldich ok in'n Schiller-Lübben ([51]). Dit Woord warrt in Nedersaksen noch so bruukt ([52]), kummt 1771 in dat Niedersächsisch-Bremische Wörterbuch vör ([53]) un in dat fröher deelwies nedderlandsch präägte Oostfreesland bi Stürenburg 1857 ok ([54]). Warrt in'n groten Deel von Plattdüütschland aver nich mehr verstahn.

Dat Hoochdüütsche hett zweifach. De Form bi Schiller-Lübben weer twivacht ([55]). Klöntrup hett tweefack ([56]), tweefach ([57]) kummt bi Mensing vör un bi Klaus Groth as Woord för zwittrig, ans is dor aver meist nix in ole Böker to finnen (dreefach [58] büddt en beten mehr, aver ok nich ganz veel). Formen, de dat ole twivacht foortsett, heff ik gornich funnen. Dat Woord is mit Fack un faken verwandt un schull dorüm na de Luudgesetten en k hebben. De Formen mi ch sünd wohrschienlich direkt von dat Hoochdüütsche (bi de ole Form twivacht hett dat k sik na de Luudgesetten vör t to ch wannelt [to verglieken mit Kraft, wat von öller krapt afkummt, akt un apt hebbt sik to acht un aft wannelt]).

Denn gifft dat noch tweemalig, wat sik to'n Bispeel bi Franz Giese finnen lett: Frans wurr verordeelt, den dreemaligen Bedrag vun dat Beer to betalen ([59]).

Eng verwandt mit tweemalig is de Form twee maal. Geiht to'n Bispeel for tweefach ioniseert Heliumatom good: twee maal ioniseert Heliumatom (oder natürlich dubbelt ioniseert Heliumatom). Ok op Nedersaksisch passt de Form ahn Probleem: "dree+moal".

Noch en annere Variant is tweedubbelt, dreedubbelt, veerdubbelt ([60], [61]). Kann ik aver bloot för de Formen een- bet fiev- nawiesen, för högere Tallen heff ik noch keen Nawies funnen. Geograafsch kann ik disse Wöör von Oaveriessel bet na Pommern un von Holsteen bet na Waldeck nawiesen, hebbt se also so temlich in ganz Plattdüütschland kennt.

Na mien Verscheel schullen wi (sowied dat passt un geiht) nich -foldig oder -fach bruken un beter op x maal un -dubbelt setten.

Wat meent ji to dat Thema? --::Slomox:: >< 14:31, 9. Nov. 2011 (CET)

-dubbelt is begäng. xmaal is nich na mien Sinn. gegen -fach oder -fack hebb ik an un for sik nix in to wennen. Dat warrt in de sprakene Spraak nu mol so bruukt. -foldig gefallt mi woll, is avers man Nedderlannsch. --84.137.25.199 17:32, 9. Nov. 2011 (CET)

Schall vun mi ut jeedeen maken, as he dat will. Ik warrt seker wieter bi -fach oder -fack blieven - dat is, wat ik ok to huus an fakensten bruken do... --Iwoelbern ✍ 18:09, 9. Nov. 2011 (CET)

-fach is bi uns ook begäng: einfach, tweifach usw. 'n ollen Nahwies bi Chytraeus (1582): "Simplus, a, um einfach/ eins so vele. Duplus, a, um, twefach/ twemal so vele." usw.--IP-Los ✍ 14:32, 11. Nov. 2011 (CET)

Genf

Is for allerhand Lemmata rund um de reformeerte Karken rüm wichtig. Hier hefft wi for Genf den schönen Naam Jenever stahn. Is avers middelnedderdüütsch. Up Hollandsch, (West-)Freesch un ok sunst heet de Stadt woll Genève. Genf is natüürich ut dat Hoochdüütsche overnahmen. Ik dö nu lever den olen Naam Jenever nehmen. Wat meent Ji?--Bolingbroke ✍ 10:37, 10. Nov. 2011 (CET)

"Jenever"? Is dat nich wat to'n Drinken :)

De Fraag müss wesen: warrt die Naam Jenever noch bruukt oder nich? Wenn keeneen weet wat meent is, wenn he den Naam hören deit, denn helpt dat nich veel, dat de Naam schön is. Woneem kummt de Naam her? Liggt jo nich jüst in'n plattdüütschen Spraakruum. --Iwoelbern ✍ 10:49, 10. Nov. 2011 (CET)

Wo de Naam von afkummt is doch kloor. De Stadt liggt in romaansch Spraakrebeed un hett fröher Geneva heten, vondaag op Franzöösch Genève un dat Italiaansche hett ok en r an't Enn: Ginevra. De ole plattdüütsche Naam is also direkt ut dat Romaansche övernahmen. Genf to schrieven dücht mi op jeden Fall snaaksch, denn de Stadt snackt ja man franzöösch. Ik heff nix gegen Jenever. --::Slomox:: >< 11:27, 10. Nov. 2011 (CET)

Ik mene, to nemandes överrasching' löv' ik mal, dat de frage nich is "ward de brukt", man "wo het dat ding up platt". Bi Posen fröggt ok nen "man seggen dat noch wecke"? Dat is de dütsche name, un slutt. Und' wenn darmid ener nichts anfangen kann, seggt en den polschen namen even hinderan. Un' ik denk, soas kann dat hir ok makt warden. Edder de lokale nam' Genève edder de platte nam' "Jenever" kümmt baven in'n Artickel. Un im artickel stan denn de anderen namen an'hen direkt achter. Middem vörstan dröff dat also nich so vele probleme geven. Denn as jümmer: Wenn en wat nich brukt, wildat dat nen nich brukt, denn brukt en dat ni wedder ener. Wenn nen weit, wat de nam' bedüd't, kann jedwerein dat jo in Wikipedia nakiken.Jeckel van Achtern ✍ 11:37, 10. Nov. 2011 (CET)

Na, wo de Naam vun afkummt, dat is mi ok kloor. Ik harr den Born meent. Dor is dat neemlich nich angeven. --Iwoelbern ✍ 11:44, 10. Nov. 2011 (CET)

So hest dat meent. Heff ik verkehrt verstahn. Ik heff dor nu direkte Links bidaan. --::Slomox:: >< 12:18, 10. Nov. 2011 (CET)

Ik harr mi ok nich recht düütlich utdrückt... deit mi leed. --Iwoelbern ✍ 12:28, 10. Nov. 2011 (CET)

dat de frage nich is "ward de brukt", man "wo het dat ding up platt" So einfach koenen wi uns dat nich maken, mein ick. Wenn dat keinein miehr seggt, is dat nich bloßen künstlich, man ook unverständlich. Worüm soelen wi denn dat Wuurt nämen? Denn müßten wi ook otmodig un Wreckinge schrieben. Wi schrieben hier ja, wat sick "Neuniederdeutsch" nennt, nich "Mittelniederdeutsch". Dorüm is de Frag "Seggt dat noch ein?" doch ook wichtig. Dat Mäkelborgische kennt noch "Genever" (Jannever), dat is oewer bloß noch "Wacholderschnaps im Arbeitsgesang der Matrosen".

"Posen" segg ick hüüt noch, interessanter is dor "Bisanz". Dat ward in de hochdüütsche Wikipedia ünner "Besançon" afhannelt, denn düütschen Namen seggt hüüt keiner miehr. De Ümleitung "Bisanz" wiest denn ook up den frz. Namen.--IP-Los ✍ 14:23, 11. Nov. 2011 (CET)

Namen sind Namen und keine Begriffe. Wenn eine Stadt einen niederdeutschen Namen hat, ist es der niederdeutsche Name. Wenn der niederdeutsche Name nicht gebraucht wird, ist es immer noch der niederdeutsche Name. Ich halte diesbezüglich eine Trennung zwischen Mittel- und Niederdeutsch nicht für sinnvoll, anders als etwa im Alt- und Englischen, zwei Sprachen, die sich wirklich unterscheiden und starke Lautwandel durchgemacht haben. Denn: Keineswegs wurden alte Niederdeutsche Namen durch neue Niederdeutsche Namen ersetzt. Keineswegs hat sich die Sprache weiterentwickelt. Künstlich ist nur das, was nie da war oder aber sprachfremd verwendet wird, wie etwa beim Ersetzen bestehender Begriffe durch historisierende. Was hier wiederum nicht gegeben ist. Und dass "Genf" durch "Gennever" zu ersetzen historisierend sein soll, will ich mir nicht sagen lassen; schließlich wird nicht Neues durch Altes ersetzt, sondern eine deutsche durch eine niederdeutsche Adaption der Eigenbezeichnung. Ich erwähne, dass außerhalb von Donna Clara mir noch niemand begegnet ist, der von Posen und nicht von Poznan spricht - und täte es einer, ich schölte ihn nicht. Und gerade unter dem Aspekt, dass es hier "Neuniederdeutsch" und nicht "Missingsch" heißt, ist es wohl vertretbar, den deutsche Name rund heraus abzulehnen, ohne sich dafür ein zweites Mal zu rechtfertigen; sintemal deutsche Benennungen grundsätzlich die künstliche Trennung zwischen hier und da verstärken. Wenn Du also einen Artikel im "modernen Missingsch Norddeutschlands mit vorherrschender Niederdeutscher Lautung" schreiben willst, dann lehne den plattdeutschen Namen als "künstlich" ab, bitte. Ein generischeres Niederdeutsch hingegen verträgt den Namen, der zur Zeiten der Hochsprache in Gebrauch war und erst vor relativ kurzer Zeit von einem Fremdwort verdängt wurde als, ungebräuchlich, meinetwegen, nicht mehr verständlich, meinetwegen, soll mir alles als Gegenargument recht sein; aber als heimisch und natürlich, nicht als künstlich! Wie bereits erwähnt, kann dann immer noch von vorne bis hinten erklärt werden, was es ist - für jeden Geschmack in jeder Sprache. Warum bin ich so aggressiv? Du kannst Deine Meinung zu diesem wahrscheinlich schon geklärten Thema auch wunderbar ausdrücken, ohne meinen Beitrag direkt zu behandeln; schließlich hatte er keine große Wirkung auf diese Diskussion. Ich habe gesagt, warum das Wort zu nehmen ist und deshalb spar' Dir bitte halbrhetorische Fragen.Jeckel van Achtern ✍ 20:04, 11. Nov. 2011 (CET)

Dat is jo Tüdelkraam. Denn lees di mol de Artikels to Öörd dör. Bi de meisten warst du sehn, dat de Naam sik vun jichtenswat afleiden deit un sik mit de Johren ännert hett. Spraak is nich statisch. Spraak entwickelt sik. Und dorvun sünd ok Naams nich utnahmen. Dorto kummt, dat Genf keen oosprünglich plattdüütschen Naam hebben kann, vunwegen dat dor nich plattdüütsch snackt worrn is. Somit is de plattdüütsche Naam nich wossen, man den hett sik jichtenseen utdacht, anlehnt an den franzööschen Naam. Mehr stickt do nich achter, müch ik mol behaupten. Dat Woort Jenever is nich weniger künstlich as de hoochdüütsche Begreep. Dor gifft dat gro keen Grund, sik optoregen --Iwoelbern ✍ 23:42, 11. Nov. 2011 (CET)

Dann schreibe ich mal auch auf Hochdeutsch: Denn: Keineswegs wurden alte Niederdeutsche Namen durch neue Niederdeutsche Namen ersetzt. Wie Iwoelbern schon richtig geschrieben hat, geht es hier aber nicht um einen genuin niederdeutschen Namen. Ich habe Dir doch das Beispiel Bisanz gegeben, um Dir aufzuzeigen, daß auch Namen sich ändern. Du willst niederdeutsche Beispiele? Nun, da wäre zunächst die Lautung, die hat sich nämlich manchmal verändert, nimm z. B. Stiernbarg, daß eben nicht mehr Sternberg heißt. Teilweise änderten sich Namen sogar vollends, z. B. Groten Poverstorp zu Schönlage. Selbst für das niederdeutsche Sprachgebiet stimmt diese Aussage also nicht.

Ich halte diesbezüglich eine Trennung zwischen Mittel- und Niederdeutsch nicht für sinnvoll, anders als etwa im Alt- und Englischen, zwei Sprachen, die sich wirklich unterscheiden und starke Lautwandel durchgemacht haben. Dann wäre auch eine Trennung Mittelhochdeutsch und Neuhochdeutsch Unsinn. Nur gibt es Unterschiede, die Verständnisschwierigkeiten bereiten. Niederdeutschsprecher haben durchaus Schwierigkeiten, mittelniederdeutsche Texte zu verstehen (das habe ich mal ausprobiert). Im Mecklenburgischen waren die lautlichen und grammatikalischen Veränderungen nämlich nicht unerheblich (siehe Erhöhung, Diphthongierung, Vereinfachung des Kasussystems, darunter eben auch solche Dinge wie Genitivus partitivus usw.). Wie nah sich also Mittel- und Neuniederdeutsch stehen, ist durchaus eine subjektive Ermessenssache.

Künstlich ist nur das, was nie da war oder aber sprachfremd verwendet wird, wie etwa beim Ersetzen bestehender Begriffe durch historisierende. Genau das machst Du ja, wenn Du Ortsnamen wählst, die heute nicht mehr gebräuchlich sind. Wenn ich heute "Groten Poversdörp" sage, wird niemand wissen, welchen Ort ich meine; wenn ich Sternberg sage, dann würde jeder denken, ich verwende die hochdeutsche Bezeichnung, ebenso, als wenn ich im Mecklenburgischen sagte: "Dar steit en Berg."

Und gerade unter dem Aspekt, dass es hier "Neuniederdeutsch" und nicht "Missingsch" heißt, ist es wohl vertretbar, den deutsche Name rund heraus abzulehnen Nur hat das nichts mit Missingsch zu tun. Sprache entwickelt sich, und manchmal gehen die alten Bezeichnungen eben verloren. Nur weil wir heute "Besançon" sagen und nicht mehr "Bisanz" heißt das ja nicht, daß wir nun kein Hochdeutsch mehr sprechen. Im Gegensatz zu "Bisanz" ist "Posen" heute noch in Gebrauch, daher hinkt Dein Vergleich etwas. Gleiches gilt auch für Stettin, Danzig usw. "Jenever" ist eben wie "Bisanz" nicht mehr in Gebrauch.

Und dass "Genf" durch "Gennever" zu ersetzen historisierend sein soll, will ich mir nicht sagen lassen; schließlich wird nicht Neues durch Altes ersetzt, sondern eine deutsche durch eine niederdeutsche Adaption der Eigenbezeichnung. Daß das absurd ist, habe ich oben bereits hinlänglich ausgeführt. Natürlich wird Neues (nämlich Genf) durch Altes (nämlich durch Jenever/Genever, d. i. Mittelniederdeutsch: ca. 1350-1650 verwendet) ersetzt. Bildlich gesprochen: Das wäre so, als würdest Du fordern, die heutigen Handelsschiffe durch Koggen ersetzen zu lassen - letztere sind nämlich auch außer Gebrauch. Um wieder auf die Sprache zurückzukommen: Sagst Du im Hochdeutschen noch Neuyork, Bisanz und Beheim?

in generischeres Niederdeutsch hingegen verträgt den Namen, der zur Zeiten der Hochsprache in Gebrauch war und erst vor relativ kurzer Zeit von einem Fremdwort verdängt wurde Auch dieses Argument zielt am Thema völlig vorbei, aus zwei Gründen:

a) Das Mnd. ist nicht mit der heutigen Hochsprache gleichzusetzen, es gab wie im Hochdeutschen auch eine Vielzahl von Schreibdialekten, die sich voneinander unterschieden, ebenso wie das Ripuarische vom Alemanischen und Bairischen. Außerdem: was verstehst Du unter "relativ kurzer Zeit": 50, 100, 200 oder mehr Jahre? Mittelniederdeutsch wird schon seit geraumer Zeit nicht mehr gebraucht (als letzter knüpfte Lauremberg um 1650 [!] an diese Schreibtraditionen an).

b) "Jenever" ist ein Fremdwort. Iwoelbern hat das schon schön erklärt. Nur weil das Wort lautlich etwas verändert wurde, wird es nicht zu einem genuin nd. Wort. Nur weil man früher auch "Februwor" für "Februar" gehört hat, heißt das nicht, daß sich dadurch die Etymologie geändert hätte. "Jenever" hat also kaum einen Vorzug gegenüber "Genf", da beides Fremdwörter sind und in das Sprachsystem aufgenommen worden sind. Ebenso könnest Du hier auch für das frz. Genève plädieren, weil die Stadt im frz. Sprachgebiet liegt, nur würde ich auch in dem Fall schreiben, daß das ungebräuchlich sei.

Keineswegs hat sich die Sprache weiterentwickelt. Ich gebe Dir mal zwei Beispiele, die dagegen sprechen. Zunächst eines aus dem Hochdeutschen (Luther, Sendbrief vom Dolmetschen): "Wenn ich den Eseln sol folgen, die werden mir die buchstaben furlegen, und also dolmetzschen: Auß dem uberflus des hertzen redet der mund. Sage mir, Ist das deutsch geredt? Welcher deutscher verstehet solchs? Was ist uberflus des hertzen fur ein ding? Das kan kein deutscher sagen, Er wolt denn sagen, es sey das einer allzu ein gros hertz habe oder zu vil hertzes habe, wie wol das auch noch nicht recht ist: denn uberflus des hertzen ist kein deutsch, so wenig, als das deutsch ist, Uberflus des hauses, uberflus des kacheloffens, uberflus der banck, sondern also redet die můtter ym haus und der gemeine man: Wes das hertz vol ist, des gehet der mund uber, das heist gut deutsch geredt, des ich mich geflissen, und leider nicht allwege erreicht noch troffen habe, Denn die lateinischen buchstaben hindern aus der massen, seer gut deutsch zu reden." Für Luther war "Wes das Herz ..." also gutes, verständliches Deutsch. Frage heute doch mal herum, was der Satz genau bedeuten soll!

Nun das nd. Beispiel (Gryse, Wedewen-Spegel, zit. aus dem Meckl. Wb., Bd. 7): "dat Du^edesche Sassesche wordt Wedewe vorku^endiget ock einer yderen Wedewen er wee und herteledt, denn wen de dre Sylben disses wordes wee: de: we: van einander gesettet werden unde dat middelste e in ein y vorendert, so heth ydt we, dy, we, edder wen dat de daruth ys, so wert ein dubbelt wee, wee und Elende den Wedewen gedrouwet". Eine nette Herleitung, die heute gar nicht mehr möglich ist, da niemand mehr "Wedewe" sagt, sondern Wittfru(ch) und Wittmann. Es gibt also schon noch einige Veränderungen, die wir nicht so einfach übergehen können.--IP-Los ✍ 03:04, 13. Nov. 2011 (CET)

Ok wenn Dakhart un ik in disse Diskuschoon een Verscheel hebbt (pro Jenever), is uns Padd dorhen doch orrig verscheden. Dakhart will den olen Standard von de Hansespraak foortsetten. Ik dorgegen bün ganz in dat hüdige modeerne Plattdüütsch verwuddelt. Binnen dat modeerne Plattdüütsch bün ik aver son beten en "Pan-Sassist". Schall heten, dat ik dor jümmer en beten na kiek, dat wi de Nedersaksen in de Nedderlannen, de Plautdietschen un de Plattdüütschen in de Diaspora nich över Boord gahn laat. De Nedersaksen kennt dat Woord Genf nich. Dat is en rein hoochdüütschen Import. Wenn wi Genf seggt, denn drievt wi den Kiel an de Lännergrenz noch wedder en beten deper rin. Ik dee lever en Naam bruken, den ok de Nedersaksen bruken köönt. --::Slomox:: >< 12:36, 13. Nov. 2011 (CET)

Dat Schöne an’t Wiki is jo man, dat wi mit de Wieterleiden all Begrepen tohopenbringen künnt. Dor geiht nümms bi över Boord. Dat eenzige is man, dat wi uns op dat Lemma eenigen mööt. Mi stört dat nich, wenn een in’n Text Jenever schrieven deit, wenn de dat so kennt oder wennt is. Man, wenn dat so as Lemma stahn deit, maakt wi dat to den "richtigen" plattdüütschen Naam, wat dat aver nich is. Ik seh aver woll ok, dat Genf na disse Logik ok nich richtig is. In’n Twievel müss man woll den Naam in de Originalspraak bruken, dücht mi. As de Stadt in en franzööschsprakigen Kanton liggt, weer denn woll Genève dat korrekte Lemma. De annern Formen höört denn ok in’n Artikel rin, aver so drieft wi ok keen Kiel twüschen de Spraakgruppen. --Iwoelbern ✍ 13:14, 13. Nov. 2011 (CET)

Mit Bisanz is dat ok ut annere Grünn so'n Saak: Dor hett sik de politische Grundlaag siet de Tieden, as de Stadt düssen Naam afkregen hett, heel un deel ännert. Bisanz höör nämlich dortieds to dat Hillige (Düütsche) Riek un weer de Hööftstadt vun de Freegraafschop Burgund. Dor hefft de Lüde woll Franzöösch snackt, man dat höör doch to en Riek to, den sien Regeerung in Wien sitten dö un Düütsch snack. Vundeswegen hett de Düütsche Spraak an so en middelgrote Stadt Intresse harrt. As dat denn avers unner den groten Ludwig (XIV.) so kamen is, dat de Freegraafschop Burgund vun Frankriek dalslaken wurrn weer un nu de Franch-Comté weer, dor hett de Oort nich in de düütsche Politik un nich in de düütsche Weertschop noch en Rull speelt un de düütsche Naam is vergeten wurrn. Den hett eenfach numms mehr bruukt. Nu heet he Besançon. Dat is nu al mehr as 300 Johre her. Liekers gifft dat natüürlich noch Lüde, de weet un bruukt (so ganz for sik) den olen Naam. Anners is dat mit Venedig lopen oder mit Mailand. De Städer spelen eenfach in de düütsch Politik oder Ökonomie bit up den hüdigen Dag en grode Rull un de düütsche Naam is vundeswegen wieter bruukt wurrn. Ik will up düsse Saak hen: De Düütsche Naam vun Besançon is Bisanz, man de is vergeten wurrn ut gode Grünn. Liekers is dat de düütsche Naam. De düütsche Naam vun Venezia is Venedig un de is nich vergeten wurrn. Dor gifft dat ok gode Grünn for. Nu kiek up Genève: De plattdüütsche Naam is Jenever. De Naam is ok vergeten wurrn. Ok ut gode Grünn. Dütmol leeg dat dor an, dat de plattdüütsche Spraak as Spraak vun Weertschop un Hannel unnergahn is un de Lüde, de sik mit Jenever befaten doot, keen Platt mehr snackt. Anners um hefft de Lüde, de noch Platt snacken döen, gor nich mehr wusst, dat so wiet weg vun ehrn Dorpen noch en Stadt mit Naam Genève liggen dö. Un wenn, denn hefft se sik umkeken un den Naam overnahmen, de vun de Bildungsspraak dor for bruukt wurrn is, dat weer Genf. De plattdüütsche Naam weer ja vergeten. Nu goht wi avers hüdigendags bi un stellt en Enzyklopädie up'e Been mit allerhand Anspruch: De Lemmata schöllt doch worraftig Platt ween. Un dor bemött wi an jede Ecken woller dat Phänomeen, dat de plattdüütschen Wöer, de wi for use Lemmata bruken döen, al lang vergeten sünd! Un bitherto is dat denn jummers so ween, dat wi us fraagt, wat nu? Un denn stellt wi dat up düsse Sieten in'n Krink, dormit dor over diskereert warrt. Hen un wenn hefft wi Neologismen utfunnen un ok bruukt. Allerhand sogor. Hen un wenn hefft wi ole, vergetene Wöer woller utkraamt un bruukt de. Wenn een mi fraagt, of ik en Neologismus beter finn oder en olet Woort, bün ik meist up de Sieten vun dat ole Woort. Bi Iwoelbern is dat meist anners um. Bi Genf is dat nu blot so, dat Genf en hoochdüütsch Surrogat is, dat de plattdüütschen blot bruukt, vunwegen dat se ehr egen Woort vergeten hefft. Ik denk, de Nedersaksen sünd dor meist nich beter, as wi, blot dat se denn de Nedderlannschen Begreepe un Naams overnehmt, wo wi de Hoochdüütschen hefft. Amenne will'k hier avers nix dördrücken, man blot tosehn, dat wi us dor eenig weert.--Bolingbroke ✍ 13:20, 13. Nov. 2011 (CET)

Ick seih dat so as Iwoelbern. Un dat heit, dat dat tau'n wenigsten so'n Verwies up "Genf" gäben möt, denn dat Wuurt ward ja nu hüüt ook all bruukt. Nich, dat ein, de hier wat oewer de Stadt läsen will un findt dat denn nich. Ick würd also tauminnst so'n Verwies inrichten, wenn ein nu Genf schrifft, und dat ook in den Artikel (an besten gliek baben) mit angäben. Dat hemm wi in den hochdüütschen Artikel ook, woans dat nu in anner Spraken heiten deht.--IP-Los ✍ 20:04, 13. Nov. 2011 (CET)

Dolmetscher

In uns Artikels kaamt fakener de Wöör Dolmetscher/dolmetschen vör. Nedderlandsch hett dor tolk/tolken för, Dääsch, Sweedsch, Noorweegsch, Ieslandsch, hebbt ok tolk/tolkar. All disse Wöör sünd ut dat Plattdüütsche utlehnt. Un dat hett dat wedder ut dat Russ'sche. Tolken warrt vondaag kuum bruukt, aver dolmetschen is ja nu ok nich jüst en Woord dat fakener in plattdüütsche Texten vörkummt. En fasten Deel von de hüdige Spraak is dat wiss nich. Dorüm meen ik, dat wi bi Wikipedia man ok tolken schrieven schullen, wenn al ganz Noordeuropa uns Woord övernahmen hett. --::Slomox:: >< 23:26, 21. Nov. 2011 (CET)

Wenn kieneen dat Woord "tolken" bruukt un kennt, dann hett dat kien Weert, dat hier intoföhren. Wenn de Oostfrees neet dat standardsprakelke "dolmetschen" of dat neet heel naue "oversetten" bruken will, denn hett he noch dat Woord "vertalen". Dat was dann tominnst en Woort, dat noch wat Lüü kennen un bruken. Termo ✍ 12:05, 22. Nov. 2011 (CET)

Gifft en Barg Plattdüütsche, de dat kennt. All de, de in de Nedderlannen leevt oder Nedderlandsch snacken köönt. Jüstso as dat Woord dolmetschen bloot de Plattdüütschen kennt, de Hoochdüütsch lehrt hebbt. Ik nehm an, dat de, de Plattdüütsch, aver keen Hoochdüütsch köönt, dat Woord nich kennt. Dor gifft dat ja ok welk von, in Noord- un Süüdamerika to'n Bispeel. In dissen Sinn is dolmetschen keen plattdüütsch Woord, sünnern blots en hoochdüütsch Woord, dat spontan utlehnt warrt, wenn bi en Gespreek mank bilingual Plattdüütsch/Hoochdüütsche jüst Bedarf för dat Woord is. Jüstso as bilingual Hoochdüütsch/Engelsche fakener Saken seggt so as Meine Family ist völlig crazy, ich bin total wasted, Fuck, meine Sis faked wieder ne Krankheit, damit sie nicht zur Schule muss. School sucks. Dat is keen Düütsch, aver liekers kummt dat vör, wenn de Personen, de an dat Gespreek deelnehmt, vonenanner weet, dat se dat liekers verstahn schöölt. Jüstso is dolmetschen keen plattdüütsch Woord, bloot en hoochdüütsch Woord, dat mank dat Plattdüütsche mengelt warrt, wenn dor von uttogahn is, dat dat Gegenöver dat liekers versteiht. --::Slomox:: >< 13:10, 22. Nov. 2011 (CET)

Dat mag woll angohn, man liekers is tolken keen Woort, wat in de hüdige Plattdüütsche Spraak enerwegens bruukt warrt (wenn nich mol Termo as Oostfresen dat kennt). Wi könnt ja bi de Plattdüütschen Butenlanners mol nafragen. Ik kenn dat nich un hebb dat ok blot in't Nedderlannsche höört. Vertalen warrt allerdings ok blot in Oostfreesland bruukt un is sachs en nedderlannsch Lehnwoort. Up Nedderlannsch heet dat nu avers nich dolmetschen, man oversetten. In Böning sien Ollnborger Wöerbook kummt taalken un ok tolken vor un heet dor (mit den Henwies, dat dat man roor bruukt warrt): plaudern, also nich just dolmetschen. Ik meen, in't Alldagsplatt vun hüüdtodaag warrt keen Unnerscheed maakt twuschen oversetten un dolmetschen. Vundeswegen könnt wi doch oversetten nehmen. Un dat Lemma Oversetter hett denn even twee (Unner-)Bedüden: Übersetzer un Dolmetscher. --Bolingbroke ✍ 18:55, 22. Nov. 2011 (CET)

"Tolk" ward bi uns nich miehr verstahn. Dat Meckl. Wb. schrifft denn ook "a.[lte] Spr[ache]." Mantzel möt dat Wuurt in't 18. Jh. all verkloren, wenn hei von de plattdüütsche Bibel schrifft (hei meint 1. Mose 42, 23): "He redede mit en, dorch enen Tolck, d. i. Dollmetscher. Hie habe ich alle Hofnung, bey der Ableitungen, aufgegeben." Dolmetscher is Dolmetscher oder Dolmetsch bi uns: "As mi vörig Johr de beiden Rumänen dat swatte Faolen klaut hebben, do hebben se ok 'n Dolmetsch kregen, üm sik to verteidigen." (Borchert, Muul und Mündchen, S. 43) Ick heff ook einen ollen Nahwies funnen (Pommersche Chronik): "so begaff sick desulffe Bernardus jn de fhare, vnd thut an den hertochen van Palen Boleslaum, vnd teget em syn gemote an, vnd entfenget van em einen Dolmetschen, vnd thut jn dat land tho Pamern jn de Stat Wollyn, vnd predeget dar, vnd let id dem Volcke dorch den dolmeschen duden."

Vör "dolmetschen" würd ick ook "oewersetten" seggen (dolmetschen gifft dat ook bi uns, dat is oewer miehr 'nich so düüdlich snacken' oder wenn dat Kind anfangt to snacken). So findt sick dat ook in de Lübecker Bibel von 1494: "De Biblie mit vlitigher achtinghe : recht na deme latine in dudesck auerghesettet". De Bugenhagen-Bibel schrifft dor: "yn dyth du^edesche vlitich vthgesettet." Interessant is ook de Vörräd' von Luther. Up Hochdüütsch, dor heit dat: "Welches Mangels halben viele der alten Dolmetscher, auch Hieronymus, an vielen Orten gefehlet haben." De Bugenhagen-Bibel oewersett dat denn up Plattdüütsch so: "Welckeres gebreckes haluen vele der olden vthleggers / ock Hieronymus / an ve^el o^erden gefeilt hebben." --IP-Los ✍ 00:06, 23. Nov. 2011 (CET)

Plural vun Evangelium

Normolerwiese natüürlich Evangelien. Man is dat nich schier Hoochdüütsch? --Bolingbroke ✍ 19:12, 22. Nov. 2011 (CET)

De eerste Fraag vör'n Plural is de na de Eentall. Engelsch hett evangelion, nedderlandsch evangelie.

Wossidlo-Teuchert hett för Mekelborg Evangelium, Plural Evangelien.

Teut hett för Land Hadeln Evangélen un den Plural jüstso.

Lademann hett för Telte Evanjeljen un gifft keen Plural an.

Kahl hett för dat Mönsterland Evangelgen "o.Mz." (ahn Mehrtall).

Dat Bremisch-Niedersächsische Wörterbuch schrifft Evanjilgen sagt der gemeine Mann, statt Evangelien.

Berghaus sien Der Sprachschatz der Sassen hett Evangilgen un den Plural jüstso.

Dähnert för Pommern-Rügen jüstso Evangilgen, Plural Evangilgen.

Piirainen för dat Westmönsterland hett Ewangeelium, Effangeelium; Ewangeelgen ahn en extra angeven Plural.

Molema för Grünneng hett evangelie un keen extra Plural angeven.

--::Slomox:: >< 23:46, 22. Nov. 2011 (CET)

fordern/fördern

Un al wedder en neet Thema ;-) Dat hoochdüütsche Woord fordern heet in mien egen Dialekt feddern (feern utspraken). Dat heet verlangen, to'n Bispeel: Ik heff Opa bi't Rasenmeihn hulpen un teihn Euro kregen. --- Hest dat feddert oder hest dat so kregen?

In annere Dialekten heet dat föddern un nich feddern.

In Wöörböker heff ik noch en tweet Bedüden funnen, in'n Sinn von vörladen, tohoopropen: He is vör Gericht föddert worrn (Dat Gericht hett em vörlaadt), De Stadtraat is föddert worrn (Se hebbt den Stadtraat tohoopropen).

Wat ik aver nich funnen heff, is feddern/föddern in'n Sinn von vörwartsbringen, vöranhelpen oder Geld geven, üm en Saak vörantobringen. Op uns Wikipedia steiht opstunns mehrstentieds fördern in de hoochdüütsche Form, wenn dat meent is. Is dat en Hoochdüütschismus? Schullen wi dor annere Wöör för bruken, so as vörwartshelpen? --::Slomox:: >< 17:13, 23. Nov. 2011 (CET)

Dat Meckl. Wb. kennt "föddern" ook as "1. fördern, helfen, befördern", nennt oewer bloß ein nieden Nahwies: "de Arbeit föddern". Ick hüür dor ook "fördern" vör, "föddern" nich miehr. Bi Renate Herrmann-Winter findt sick ünner "fordern" "foddern, föddern", bi "fördern" ünner "1. etwas ünterstützen" (gifft ja ook "abbauen"): "sik för wat insetten, wat upbugen".

In Artikel 16 (2) LVMV heit dat: "Das Land schützt und fördert die Pflege der niederdeutschen Sprache." Jürgen Gundlach hett den Satz so oewersett (hett mit an dat Meckl. Wb. arbeit): "Dat Land steiht för de plattdüütsche Sprak in un bringt ehr Pläg' vöran." De Sleswig-Holsteiner bruuken in ehr hochdüütsche Version desülwen Wüür (Art. 9 [2]) und dor ward denn ook oewersett: "Dat Land wahrt de nedderdüütsche Spraak un bringt ehr ok vöran." "Pflege" hemm s' up Platt nu weglaten. "Förderung der Gleichstellung von Frauen und Männern (Art. 6 LVSH) heit dor: "Woans dat Gliekstellen vun Fruunlüüd un Mannslüüd verbetert warrt".--IP-Los ✍ 18:08, 23. Nov. 2011 (CET)

Rüssel

Dat Woort Rüssel is in en Reeg vun Artikels in Snüssel ännert wurrn. Ik kenn dat nich, miene Wöerböker ok nich. Ik hool noch Snute for mööglich. Wat for Wöer sünd denn bi Jo bekannt? Un weet denn een wat to seggen over dat uttuuschte Woort Rüssel? --Bolingbroke ✍ 11:29, 29. Nov. 2011 (CET)

De Rüssel is en rein hoochdüütsch Woord. Dat kummt af von en Woord, dat mit dat plattdüütsche Woord wröten verwandt is. Verwandt is ok noch dat Woord Froot/Wroot för Mullworm/Winnewupp, dat ünner annern in't Eemsland bruukt warrt. Aver för de Snuut warrt dat in Plattdüütschland narms bruukt.

Snuut kannst dor wiss ok to seggen, aver dat is ja allgemeen. Snüffel as Woord geiht woll ok, to'n Bispeel bi Swien oder Swienegels, aver bi Elefanten oder Bottervagels nich so.

Snüssel is as Woord op jeden Fall unafhängig von Snüffel (nich, dat een denkt, ik heff ut Versehn Fraktur-f as Fraktur-s leest). De Plattmakers-Koort wiest, dat se dat ünner annern in Waldegge un Builefeld kennt. Ans kummt dat in Friedrich Woeste sien Wörterbuch der westfälischen Mundart un in Jellinghaus sien Westfälische Grammatik (Ravensberg) vör. Hier noch för de Ümgegend von Deppelt (de Scan is slecht, ik glööv, Heidenoldendorf is meent). --::Slomox:: >< 11:51, 29. Nov. 2011 (CET)

De "Rüssel" van en Swien is bi uns en (S)Nüff of en Frööt. Of dat ok anners bruukt worden mag, för'n Elefant of sowat, weet ik neet. Termo ✍ 15:44, 29. Nov. 2011 (CET)

Sterbend

As bi dat grote Standbild Der sterbende Gallier ut Pergamon. Hen un wenn bruukt wi hier Partizip Präs., as in Utövend Macht oder Gesettgevend Macht. Man De starvende Gallier höört sik vigeliensch an. An un for sik warrt dat, tominnst wat ik so weet, uplööst na Indikativ Präs.: De Gallier, de starvt. Oder De Gallier, de doot geiht. Man as Lemma? Wat meent Ji? --Bolingbroke ✍ 11:49, 1. Dez 2011 (CET)

Hebbt wi dat Partizip nich ahn d an't Enn? De starven Gallier harr ik dorto seggt oder ahn Artikel as in't Hoochdüütsche: Starven Gallier. Is aver woll nich begäng, dat so in't Plattdüütsche to bruken. In'n Text harr ik dat woll ok mit en Nevensatz ümschreven, aver as Lemma bün ik dor keen groten Fründ vun... --Iwoelbern ✍ 12:11, 1. Dez 2011 (CET)

PPA drückt wat ut, wat ik jüst do. Wenn du dat op Platt utdrücken wullt, denn seggst du Ik starv oder Ik bün an't Starven oder Ik bün bi to starven.

Gallier bi to starven höört sik ganz good an, dücht mi. Relativphraas geiht aver woll ok. Denn dee ik aver lever de starvt oder de doodblifft seggen un nich de doodgeiht. Doodgahn is en beten salopp, dücht mi. (Aver dat denkt anner Lüüd villicht ok över doodblieven, wenn dat in jemehr Dialekt so nich begäng is... Ik weet't nich.) --::Slomox:: >< 12:13, 1. Dez 2011 (CET)

Dat PPA kummt in't Plattdüütsche deelwies vör un is denn ahn d (fleten Water, flegen Hollanner etc.), dat stimmt (dat d is affullen, jüstso as ut Peerde later Peer worrn is, is ut fletende Water later fleten Water worrn. Dorüm ok de Vergangenheit op Platt ahn Ennsülv ich lange; ich langte <=> ik lang; ik lang, fröher [un in welk Dialekten vondaag noch] ik lang; ik langde). Aver jüst as bi de Sülv -en (de in welk Wöör op Plattdüütsch vörkummt: Rechnung = Reken; Hering = Heren; Regierung = Regeren) is dat PPA nich mehr aktiv un dor warrt keen ne'e Wöör mehr billt. --::Slomox:: >< 12:24, 1. Dez 2011 (CET)

Bordell

Gifft dat dor ok en plattdüütsch Woort för? Ik schriev dorför eerstmol Horenhuus, aver villicht gifft dat noch wat anner’t --Iwoelbern ✍ 13:46, 4. Dez 2011 (CET)

Wenn een "Horenhuus" bi Google söcht, denn gifft dat en Reeg Sieden. Verkehrt is dat nich. Ans heff ik noch Horenkasten funnen, wat so ünner annern in'n Wossidlo-Teuchert för Mekelborg un bi Heinrich Teut för Land Hadeln vörkummt. --::Slomox:: >< 15:10, 4. Dez 2011 (CET)

-(n)en Konjugatschoon in't Ooldsass'sche

Moin, ik diskuteer graad in en Linguistenforum över de -(n)en Konjugatschoon in't Nedderdüütsche. Dat warrt ja egens seggt, dat de egene Flekschoonsklass vör solke Verben ünnergungen is, man in't Nedderdüütsche warrt se ja anners konjugeert as de övrigen Verben. Vundeswegen wull ik mal fragen, wat ji dorvun haalt un noch wichtiger, wat ji weet, woans de -nen Verben in't Ooldsass'sche konujugeert worrn sünd. Ji köönt ja mal bi de Diskuschoon in dat Forum vörbikieken. Velen Dank Zylbath ✍ 18:42, 20. Dez 2011 (CET)

Mi dücht, disse Verben hebbt mit de olen nan-Verben nix to doon. Dat sünd man blots Verben, de ut Adjektiven oder Substantiven formt sünd, de in de Grundform al en n hatt hebbt. Dat Verb reken ut dat Adjektiv reken, dat Verb aden ut dat Substantiv Aden, dat Verb segen ut dat Substantiv Segen etc. Toeerst sünd de mit enen utspraken worrn, aver denn hebbt de Plattdüütschen een Sülv inspoort un dor en von maakt. Jüst as de Hoochdüütschen een Sülv inspoort hebbt, blot dat de nich desülve nahmen hebbt. --::Slomox:: >< 19:37, 20. Dez 2011 (CET)

Aver woso hebbt denn de Ooldsassen ok -enen bruukt, üm verbaliseerte Verben to maken? Welket Herkamen hett denn de Ennen, wenn se doch liekluden is as de oolde Ennen -nan.

Wat is denn reken för en Adjektiv??

Is dat allens dien Vermoden oder weest du dat nau? Denn apen wörr hier nich in de Reeg passen. Un dat kann ja ok eenfach ween, dat Aden, Segen, etc. eenfach so blangen de Verben existeren un blots meist liekluden sünd vunwegen de lieke Herkamen un nich de Verben extra dorut maakt worrn sünd un vundeswegen düsse Ennen hebbt. Zylbath ✍ 14:10, 22. Dez 2011 (CET)

Dat wat Schiller-Lübben III, S. 454 ünner rek(e), reken angeven is. Dat dat de Born is, seggt mien dtv Etymologisches Wörterbuch des Deutschen.

Aver woso hebbt denn de Ooldsassen ok -enen bruukt, üm verbaliseerte Verben to maken? Den Satz verstah ik nich. Wat för verbaliseerte Verben meenst du dor mit?

Denn apen wörr hier nich in de Reeg passen. Worüm nich? Dat Adjektiv is apen, dat Verb is apenen, he apent. Worüm schull dat nich passen?

Bi Aden lett sik dat licht bewiesen, dat dat Substantiv toeerst dor weer. Dat heet op Nedderlandsch adem un op Hoochdüütsch Atem. Mit m. Un de Verben hebbt ok m, ademen un atmen. Hett also mit nan-Verben nix to doon. Bi reken sünd de Vörgängerformen ooldhoochdüütsch rehhanōn un ooldengelsch gerecenian nawiest. Dat sünd en ōn- un en ian-Verb. Dat n kann also nich von en nan-Verb wesen. Dat Woord segen kummt von latiensch signare un hett dorvon en n. Un regen weer fröher ok en ōn-Verb (de öllste ooldhoochdüütsche Nawies is reganōn). --::Slomox:: >< 20:04, 22. Dez 2011 (CET)

Oh, ik meen natürlich verbaliseerte Substantiven un Adjektiven. Un stimmt, ik heff bi apen bloots an dat Substantiv dacht, aver gifft ja ok noch dat Adjektiv. Dat m is ja aver verwandt mit dat n un dat mutt ja nich unbedingt heten, dat dat nix mit de Verben to doon hett.

Ik kenn mi lieder nich so goot mit dat hele Thema ut, du weest dor seker mehr. Dat heet, dat de helen Wöör op -nen, de dat so ok in't Düütsche gifft, blots dör Tofall so utseht un dat Herkamen vun dat eerste n en anneret is?

Wat ik blots noch nich so verstah, is, woso de Verben nu aver so anners konjugeert warrt. Dat heet in'n Infinitiv warrt ut -enen blots -en aver wenn't konjugeert warrt, kümmt de eerste Sülv wedder? Zylbath ✍ 20:50, 22. Dez 2011 (CET)

Ut dat Substantiv Regen hebbt se dör Tofögen von de Verb-Ennsülv -en dat Verb regenen maakt, mit de normalen Verbformen (dat regent). De Plattdüütschen later weren muulfuul un hebbt disse twee Sülven an't Enn von'n Infinitiv nich mehr all beid utspraken. De hebbt ehr to een Sülv tohooptrucken: regen’. Bi de Form dat regent hett dat aver keen twee Sülven an't Enn geven, dat hett de muulfulen Plattdüütschen nich stöört un se hebbt dat so bibehollen. Mehr stickt dor nich achter. --::Slomox:: >< 23:20, 22. Dez 2011 (CET)

Kort un knappig, nu heff ik dat verstahn. Ik dank di. Blots schaad üm, dat dat nu doch nich so is mit egene Flekschoonsklass. Naja, sie't üm. Frohe Wiehnachten ;) Zylbath ✍ 15:20, 23. Dez 2011 (CET)

seetüchtig

Schull een doch denken, dat de Plattdüütschen dor en Woord för hebbt: seetüchtig. Aver seedüchtig is dat woll nich, denn dor is bi Google _nix_ mit to finnen. Null un nada. Wat kann dor ans dat richtige Woord för wesen? --::Slomox:: >< 16:07, 13. Jan. 2012 (CET)

Fallt mi ok nix to in, tomindst nich as Lemma. Ümschrieven de ik dat as döögt ok för de See. --Iwoelbern ✍ 16:17, 13. Jan. 2012 (CET)

Glööv ik nich, dat dat dor en besunner Woort for gifft. Nedderlannsch heet dat zeewaardig. Worum schall dat plattdüütsch nich seeduchtig heten? Anners dö ik dat ok umschrieven: He kann en ruge See verdregen, he kann Storm verdregen, em maakt dat nix ut, wenn dat oorntlich blaast, he is en Waterrott etc.--Bolingbroke ✍ 00:57, 14. Jan. 2012 (CET)

Ik weet keen Grund, worüm dat nich seedüchtig heten schull. Aver ik harr dacht, dat'n in de plattdüütsche Literatur dat Woord finnen schull, wenn dat würklich so heet. De Plattdüütschen sünd ja en Volk von Fohrenslüüd. Dat Woord is in de plattdüütsche Literatur aver nich to finnen. Villicht gifft dat dor also en annert Woord för.

Ik harr dat Woord ok as Egenschop von Scheep meent, nich as Egenschop von Lüüd. --::Slomox:: >< 23:19, 14. Jan. 2012 (CET)

Aver ik heff noch maal keken, Heinrich Teut vertekent dat Woord seedüchdig in sien Hadeler Wörterbuch. --::Slomox:: >< 23:26, 14. Jan. 2012 (CET)

Verschwörung

…gifft dat dorför en plattdüütschen Utdruck? --Iwoelbern ✍ 20:18, 14. Jan. 2012 (CET)

Kenn'k blot as "Verswören" of "Kumplott". Termo ✍ 11:00, 16. Jan. 2012 (CET)

wie folgt

In en ganz Reeg von uns Artikels kummt de Utdruck as folgt vör, wat direkt ut Hoochdüütsch wie folgt översett is. Ik lööv nich, dat dat en echt plattdüütschen Utdruck is. In de plattdüütsche Literatur kummt dat nich vör. Dat is en Utdruck ut de Formalspraak. Un in de meisten Fäll lett sik dor licht so insetten un de Satz maakt jüstso veel Sinn: de Gemeenraat sett sik as folgt tohoop -> de Gemeenraat sett sik so tohoop. Bevör ik aver wedder Utschimpers krieg, dat ik an en Hümpel Artikels rümfummel ahn vörher to fragen: Wat denkt ji dor von? Dröff ik dat ännern? --::Slomox:: >< 11:47, 20. Jan. 2012 (CET)

Kloor, dat is ut dat Hoochdüütsche översett. En Problem seh ik dorin egentlich nich. De Sinn vun de Wöör ännert sik nich dör dat Översetten. Ik gah nich na de Literatur, dorto lees ik veel to wenig op platt. Un ik mutt ok seggen, dat de Literatur för mi keen Grundlaag dorför is, wat as wohrhaftig platt gellen dröff un wat nich. Schrievers hebbt keen Monopol op de Spraak. Aver dat man blots so blangento.

Wenn di dat stöört mit dat as folgt, den kannst dat mienwegen ännern. Dat schall mi egal wesen. Man, ik schrief tomeist, as mi de Snavel wossen is un kann nich verspreken, dat ik dat in tokamen Artikels nich doch wedder so schrieven do. --Iwoelbern ✍ 12:14, 20. Jan. 2012 (CET)

Schrievers hebbt keen Monopol op de Spraak, dor hest recht. Wenn ik hier fakener dat Vörkamen in de plattdüütsche Literatur as Argument nehm, denn do ik dat blots, vonwegen dat dat dat eenzige is, wo ik en "Bewies" för levern kann. Google Böker hett en Barg plattdüütsche Böker inscannt un wenn ik to'n Bispeel mit "as folgt" "hett" nix oder meist nix finn (in De irste Seemannsreis’ kiek ik naher noch rin, wat dor steiht), denn heff ik en good Indiz, dat de Utdruck in de plattdüütsche Literatur nich fakener vörkummt. Bi de sprakene Spraak kann ik nix bewiesen. Dor is mien Horizont bi de Naverdörper al toenn. Dat is de eenzige Grund, worüm ik von de Literatur snack.

De Sinn vun de Wöör ännert sik nich dör dat Översetten. De Sinn is to verstahn. Un de Lüüd kennt den Utdruck ut dat Hoochdüütsche. Aver "Sinn von de Wöör is to verstahn" bedüüdt nich, dat dat ok begäng is. "wie folgt" is en formelhaftigen Utdruck, den dat so as Formel op Platt nich gifft.

Un jüst bi dit as de Snavel wussen is, lööv ik nich, dat veel von de borentagen Plattdüütschen dat so seggen doot. Dat is en Utdruck ut de hoochdüütsche Schriftspraak un ok dor is he eerst bilütten begäng worrn (Google Ngram). Wohrschienlich na dat engelsche Vörbild "as follows" (Google Ngram). Villicht hebbt aver ok dat hoochdüütsche und dat engelsche all beid en latiensch Vörbild, dat kann ik nu nich seggen.

Noch en Indiz, dat dat ut de Formalspraak kummt: In engelsche Fiction-Böker kummt de Utdruck man noch halv so faken vör as in all Böker tohoop: [62]. --::Slomox:: >< 13:08, 20. Jan. 2012 (CET)

Dat dat ut de Formalspraak kummt, dor segg gor ik nix gegen. Man, worüm ok nich? Wi versöökt hier en Nakieksel to maken, dat deelwies kumplizeerte Saken möglichst akkerat beschrieven schall. Wenn een dorbi Formalspraak bruken deit, finn dat nu nich so unnormal. Ik bün dat so vun Beroops wegen wennt (wenn ok op hoochdüütsch), dorüm segg ik as mi de Snavel wossen is. Snacken do ik anners as ik schriev. Un as du seggt hest: wat begäng is, kann ik ik opletzt ok blots för tohuus seggen. 'N poor Dörper wieter höört sik dat allens anners an. Formale Utdruckswiesen kann aver jeedeen verstahn, wull ik annehmen.

Aver noch mol: Wenn di de Utdruck stöört, kannst du den geern ännern. Ik heff dor nix gegen. Ik wull dormit vör allen anmarken, dat ik deswegen aver nich anfang do, bi tokamen Artikels dorop to achten dat anners uttodrücken. --Iwoelbern ✍ 13:41, 20. Jan. 2012 (CET)

Ick stimm mit Iwoelbern vullkommen överin. Wenn Du wat ännern willst, man to. Eastfrisian ✍ 13:46, 20. Jan. 2012 (CET)

tasten

Sass seggt för tasten „söken, fummeln, grabbeln“. Ik bruuk dat Woort för den Tastsinn. Söken is to allgemeen. Grabbel- oder Fummelsinn höört sik aver nich goot an, vör allen nich as Lemma. Schüllt wi bi Tastsinn blieven oder dor sowat as Anfaatsinn vun maken? Oder weet een noch wat anner’t? --Iwoelbern ✍ 10:14, 29. Jan. 2012 (CET)

tasten is ok Plattdüütsch, dat kannst rohig bruken. --::Slomox:: >< 11:59, 29. Jan. 2012 (CET)

Wöör för de Tehn

Moin, wi sünd graad an'n Grübeln, wat dat nich so för Wöör gifft för de fief Tehn. In't Düütsche gifft dat ja blots "Großer Zeh" un "Kleiner Zeh". De annern Tehn warrt blots mit en Nummer nöhmt. Gifft dat egen Wöör dorför in't Plattdüütsch? Zylbath ✍ 12:09, 29. Jan. 2012 (CET)

Ik do mi ok bi de Fingers al swoor... bi de Tehn/Töhn weet ik eerst recht nich... --Iwoelbern ✍ 12:41, 29. Jan. 2012 (CET)

Weet ik ok nich, bi uns heeten de aber ok Tahn bzw. Tahn'nEastfrisian ✍ 13:17, 29. Jan. 2012 (CET)