Pomerano

Vun Wikipedia
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Traditschoonelles Siedlerhuus vun de Pomeranos in Espirito Santo (Brasilien), 1983.

Pomerano is de Spraak vun pommerschen Inwanners in't 19. Johrhunnert to Brasilien (Pomeranos, Pommeranos). De Spraak is een Varietät[1] vun't plattdüütschen Dialekt Oostpommersch.

Synonymbegrepen[ännern | Bornkood ännern]

Pommersch, Pommerschplatt, Pommeranisch[2], Pomerisch

Spraak[ännern | Bornkood ännern]

Spraakbispeel: Pomerano in Espirito Santo.

Dat Pomerono baseert op de oostpommersch Dialekt un höört dormit to Oostnedderdüütsch. Een Varietät is Pomerono, da in de Spraak veele portugeesch Fremdwöör inmengt sünd. Dat Intoniseern un de Utspraak sünd avers typsch Plattdüütsch bleven, as ok ünner anner de Grammatik, de p-t-k-Bibehoolt, dat nich vörhannen Diphtongeern.

Bispeele[ännern | Bornkood ännern]

  • ′Ik wi ok as wat schriva am Semeador.′ (Ik wüllt ok wat schrieven an't Wekenblatt.)
  • ′Wenn a Mesch krank wür, wür Kavera Tee kokt′ (Wenn een Minsch krank wörr, wörr Krüdertee kookt.)
  • ′Papa dei nana Vend rira un de alles köpa.′ (Papa is to de Loden rieden un hett allens köfft.)

p-t-k - Bibehoolt:

ik - (nds:) ik - (de:) ich
ok - (nds:) ok - (de:) auch
wat - (nds:) wat - (de:) was
kokt - (nds:) kookt - (de:) gekocht
köpa - (nds:) koopen - (de:) kaufen;

nich vörhannen Diphtongeern:

rīra - (nds:) rieden - (de:) reiten
schrīva - (nds:) schrieven - (de:) schreiben

Neesalschwunn:

Mesch - (nds:) Minsch - (de:) Mensch

intervokalscher Rievluud-Bibehoolt:

schriva - (nds:) schrieven - (de:) schreiben[3]

Situatschoon hüüt[ännern | Bornkood ännern]

In't 2. Weltkreeg torüchdrengt worrn, is Pomerano intwüschen revitaliseert. Üm und bi 120.000 Minschen snackt hüütodags Pomerano aktiv in de brasilianschen Bundsstaat Espírito Santo, bobento gifft dat Pomerano-Spreker in Minas Gerais, Rondônia, Santa Catarina un Rio Grande do Sul[4]. All in all sünd dat üm un bi 300.000 Spreker[5]. Deelwies is Pomerano co-offischellen Amtsspraak. In Santa Maria de Jetibá gifft dat een pomeranschen Radiosenner mit Naam Pommer Rádio.[6] In't Rahmen vun de PROEPO-Projekt weer de bilinguale Schoolünnerricht opbaut worrn un een Wöörbook mit 16.000 Begrepen[7][8] un een Schoolbook schapen.

Rebeeten mit offischellen Amtsspraak-Status[ännern | Bornkood ännern]

Gemeenen mit offischellen Amtsspraak-Status (Co-Amtsspraak) in Bundsstaat Espírito Santo

Espírito Santo[ännern | Bornkood ännern]

Santa Catarina[ännern | Bornkood ännern]

Lüüd in de Stadt Santa Leopoldina (Bundsstaat Espírito Santo) snackt ok Pomerano.

Rio Grande do Sul[ännern | Bornkood ännern]

Rondônia[ännern | Bornkood ännern]

Literatur[ännern | Bornkood ännern]

Footnoten[ännern | Bornkood ännern]

  1. spraakwetenschopligen Begreep
  2. Língua pomerana in portugesch Wikipedia
  3. All Bispeele ut: O Semeador, Espirito Santo, Juli 1993 (Karkblatt)
  4. Ismael Tressmann,A Co-Oficialização da Língua Pomerana,2009
  5. Deutsche Welle: Espírito Santo investe na preservação da língua pomerana
  6. Pommer Rádio, programação
  7. Marcelo Remígio: Cidade serrana do Espírito Santo mantém viva língua de origem saxônica. In: O Globo vom 22. Dezember 2012. (portugesch).
  8. Beate Höhmann, Mônica Maria Guimarães Savedra: Das Pommerische in Espírito Santo: ergebnisse und perspektiven einer soziolinguistischen studie. In: Pandaemonium Germanicum, São Paulo Nr.18, Dez. 2011, Afsnitt 3
  9. A escolarização entre descendentes pomeranos em Domingos Martins
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 O povo pomerano no ES
  11. 11,0 11,1 11,2 A co-oficialização da língua pomerana
  12. Pomerano!?, acessado em 21 de agosto de 2011
  13. Lei dispõe sobre a cooficialização da língua pomerana no município de Santa maria de Jetibá, Estado do Espírito Santo
  14. Vila Pavão, Uma Pomerânia no norte do Espirito Santo, acessado em 21 de agosto de 2011
  15. Pomerode institui língua alemã como cooficial no Município.
  16. Patrimônio - Língua alemã
  17. Vereadores propõem ensino da língua pomerana nas escolas do município, acessado em 21 de agosto de 2011
  18. MENSAGEM LEGISLATIVA Nº 040/10, acessado em 2 de novembro de 2011
  19. Aprovado projeto para ensino de língua pomerana, acessado em 2 de novembro de 2011
  20. Bancada PP comenta cooficialização pomerana
  21. Ontem e hoje : percurso linguístico dos pomeranos de Espigão D'Oeste-RO
  22. Sessão Solene em homenagem a Comunidade Pomerana
  23. percurso linguístico dos pomeranos de Espigão D Oeste-RO, acessado em 2 de novembro de 2011
  24. Comunidade Pomerana realiza sua tradicional festa folclórica