Mennisten
Mennisten (Plautdietsch Menniste(n),[1] Pennsylvaniadüütsch Mennischte) sünd ethnische Mennoniten. Dat heet Lüüd, de nich bloots von de Religioon her Mennoniten sünd, man ook na Spraak un Kultuur en egen Grupp sünd, de sik von de Lüüd verscheelt, mank de se leevt.[2][3]
Von de Spraak snackt de meersten Mennisten Plautdietsch oder Pennsylvaniadüütsch. Von de Kultur her leevt en groten Deel von de Mennisten in Kolonien, de von Bueree präägt sünd. Mank de Mennisten givt dat verscheden Ünnergruppen, de sik in jemeer Levensstil ünnerscheedt. Welk bruukt keen moderne Technologie, wieldes dat ok annere Gruppen givt, de nix gegen Technologie hebbt. Annere Mennisten, to’n Bispeel de, de na Düütschland gaan sünd, hebbt düssen Levensstil aver nich mehr.
Begreep
[ännern | Bornkood ännern]Historie
[ännern | Bornkood ännern]Op’t wiedeste verbreid sind de Russland-Mennoniten un pennsyvlaniadüütschen Mennisten. De Russland-Mennoniten weren ene Volks- un Religioonsgrupp in Preußen un Süüdrussland (vandaag höört dat to de Ukraine). Se kemen uut Flannern, Freesland un Noorddüütschland un breiden sik later weltwied uut. Se spreekt Plautdietsch, wat van den preußschen Dialekten afstammt. De anner grote Grupp sünd de pennsylvaniadüütschen Mennisten, de uut de Swiez un Süüddütschland na Noordamerika kamen sind.[4][5]
Jaarhunnerden lang hebbt Mennisten bloot anner Lüüd uut de egen Gruppe freet, so dat se Traditschonen un de egen Spraak bewaren. Ook wenn, besunners vun de 1950-er Jaren, vele Dusend Minschen in Afrika, Indien oder Indonesien in mennonitsche Karken intreden sünd un dat vundaag meer konverteerte Mennoniten as ethnische Mennisten givt,[6] tellt düsse Konverteerten wal de Relgioon na as Mennoniten, man nich as Mennisten, wat ene ethno-religöse Gruppe is.
Welke Gruppen konservative Mennisten, so as de pennsylvaniadüütschen Mennoniten Alter Ordnung oder de plautdieschen Ooltkelnier-Mennoniten leent so as de bekannteren Amischen moderne Technik oder ook Autos af. Mennisten, de sik an de Kultuur ümto anpasst hebbt, hebbt meest dat Plautdietsche oder Pennsylvaniadüütsche opgeven. Mennisten sünd man faken noch an typschen Achternamen ruutokennen. As ethnisch mennonitsch betektent sik deelwiese ook Mennisten, de eer Relgioon nich meer uutöven doot, man up eer Afkumst henwiesen wüllt.[7][8][9][10][11]
Kultuur un Identität
[ännern | Bornkood ännern]Spraak
[ännern | Bornkood ännern]Veel Mennist snackt ok vondaag noch Plautdietsch, bruukt man hoogdüütsch in religiösen Kontext.
Levenstil un Kledage
[ännern | Bornkood ännern]Konservative Gruppen so as de Oltkelnier Mennisten dreegt slichte Kleder un kenen Smuck. Se bekiekt moderne Technik, de dat Gemeenschopsleven ännert kritsch. Liberalere Gruppen sünd meest nich to ünnerscheden von dat Ümfeld.
Religion
[ännern | Bornkood ännern]De mennoitsche Gloven blivt en zentralen Deel von de mennistsche Identität. De Verbund von Ethnizität un Religion is man nich in allen Gemeenschoppen gliek stark uutprägt. Een Deel süüt sik toeersr as Glovensgemeenschop, anner as Volksgrupp mit gemeensam Glovenstraditschoon.
Literatuur
[ännern | Bornkood ännern]- E. K. Francis: The Russian Mennonites: From Religious to Ethnic Group. In: American Journal of Sociology Vol. 54, No. 2 (Sep., 1948), S. 101–107.
- Royden Loewen: The Poetics of Peoplehood: Ethnicity and Religion among Canada's Mennonites. In: Paul Bramadat, David Seljak: Christianity and Ethnicity in Canada, University of Toronto Press, 2008.
- John H. Redekop: A People Apart: Ethnicity and the Mennonite Brethren, Hillsboro, KS: Kindred Press, 1987.
Nawiesen
[ännern | Bornkood ännern]- ↑ deutschlandfunkkultur.de: Sprachgeschichte. Russlanddeutsch. In: deutschlandfunkkultur. 23. Juli 2013, archiveert von dat Original am 25. April 2025; afropen an’n 8. Juni 2025: „Russlanddeutschen Mennisten – wie sie auf Plautdietsch heißen“
- ↑ Phillip E. Hammond: The Dynamics of Religious Organizations: The Extravasation of the Sacred and Other Essays. Oxford University Press 2000. S. 59. ISBN 9780198297628.
- ↑ Norma Jost Voth: Mennonite Foods & Folkways from South Russia, Volume I, S. 35–55. Good Books, 1990. ISBN 0-934672-89-X
- ↑ John R. Staples, John B. Toews: Nestor Makhno and the Eichenfeld Massacre: A Civil War Tragedy in a Ukrainian Mennonite Village.
- ↑ Ethnicity. gameo.org.
- ↑ World Mennonite Membership Distribution. gameo.org.
- ↑ MWR : Stop using the term 'ethnic Mennonite'. mennoworld.org.
- ↑ A Response from an "Ethnic Mennonite" – "Stop using the term" - Abnormal Anabaptist. Abnormal Anabaptist.
- ↑ Mennonites or Ethnonites?. anabaptistly (26 February 2013).
- ↑ The Mennonite Game In: Mennonite Historical Society of Canada.
- ↑ Just who are the 'Racial/Ethnic' Mennonites?. Young Anabaptist Radicals (23. April 2007).