Edgar Allan Poe

Vun Wikipedia

Wesseln na: Navigatschoon, Söök

Edgar Allan Poe (* 19. Januar 1809 in Boston, Massachusetts, USA; † 7. Oktober 1849 in Baltimore, Maryland) weer en US-amerikaansch Schriever. He hett entscheidend de Genres vun Kriminalliteratur, de Science Fiction un vun der Horrorstory präägt. Sien Poesie wurr to’d Fundament vun de Symbolismus un dormit vun de modern Dichtung.

Inholtsverteken

[ännern] Leven

[ännern] Jöögd

Edgar Allan Poe wurr as Söhn vun de in England boren Schauspelerin Elizabeth Poe, geb. Arnold, verwitwete Hopkins, un vun de Schauspeler David Poe in Boston boren. De Vader is all 1910 weggahn un sein Moder is 1911 an Tuberkulose storven. Sien Moder weer in Richmond as Schauspeler beliebt un so hebbt sück völ Lüüd um hör Kinner (en 4-johrigen Bröer un en eenjohrig Süster) kümmer. Edgar Allan wurr vun denn vun John Allan un de sien Frau Frances upnommen. Later henn hett Poe denn ok de Naam Allan mit annommen. Adopteert wurrn is he aber nich. To de Tiet vun de Kontinentalsperre Napoleons is de Familie denn nah Schottland trucken. Vun dat 6. bit 11. Levensjohr hett Poe denn in Schottland wahnt.

De Geschäften in England leepen denn aber slecht, so dat se 1820 weer nah Richmond trucken sünd, wo se denn eher bescheiden leeft hebbt. Later henn hett sien Vader denn en groten Geldbetrag arvt. Dorvan harr Poe denn aber up dürt ok nichts, weil sück sien Öllern bannig in de Wull kreegen (John Allan harr twee Kinner, vun de sien Frau nichts wusst harr). Poe hull to sien Moder un sien Vader weer denn tegen hüm, un dormit weer ok sien Arvdeel weg. Dorto keem, dat John Allan hüm mit bannig wenig Geld utstatt harr, so dat Poe ok noch Schulden maken muss, um halfwegs anstännig leben to können. Mit Speelen un Suupen versöch Poe sein Leven in Greep to kriegen wat ok nich klappen kunn. De Schulden hett John Allan denn ok nich övernommen un hüm stattdessen ut Huus rutschmeeten. Dat weer de entscheedend Schicksalsslag in Poes Leven. Dat hett he nie verwunnen un hett sück immer weer in de Rull vun en riek Arven oder vun en entarvt Rächer rindröömt.

[ännern] Suldat un eerste Publikatschonen

Um sück vör Gläubigern un Gerichtsvollzieher to verstecken, hett Poe de Naam Henri le Rennêt annommen, as he sück up en Schipp nah Boston begeven hett. In Boston hett he sien eersten Gedichtband: „Tamerlane und andere Gedichte“ in’ Sülvstverlag rutbrocht. As Schriever hett he blots angeven: „Vun en Bostoner“ (by a Bostonian). Dormit wat an Geld rinkommen de, hett he suck bi de US-Armee as eenfach Suldat ünner de Naam Edgar A. Perry inschreben. He wurr denn to’n Sergeant Major befördert un sien Einheit nah Charleston verlegt, wo he in Fort Moultrie Deenst maken de; dat Fort leeg up de vörlagert Eiland Sullivan’s Island, up de Poe Johren later en vun sien beröhmteste Vertellsells , Der Goldkäfer, ansiedelt hett. He wurr ehrenhaft entlaaten. As he weer torüch nah Huus gung weer aber jüst sien Moder storven. Vun John Allan hett he tomindst aber noch de Truerkleedasch spendeert kreegen. Poe wull denn ok noch in de US Military Academy vun West Point intreden. John Allan hett hüm dorin ünnerstött, woll in de Hoppnung, Poe dormit los to wurrn. Dat düer aber en Johr, bit he dor anfangen kunn. Poe is dorum nah Baltimore trucken un drüff sück bi nich allto riek Verwandten inquarteeren. Dor funn he in Maria Clemm, boren Poe, en Süster vun sien Vader, nich blots een trüe, försorglich un upopfernd Begleiterin, dör de Johren vun’t Elend, de vör hüm leegen un de he ahn hör nie dörstahn harr, aber ok in sien Cousine Virginia, de Dochter vun Maria Clemm, sien tokünftig Fru. He hett de 13 Johr old Virginia an’ 16. Mai 1836 heiraadt. Dornah hett he eerstmal in Baltimore sien Gedichte in erweitert Tweetuplaag rutgeven: „Al Aaraf, Tamerlane und kleinere Gedichte“. Dit Mal geev he aber sein vull Naam an, behull aber ok de Naam „Allan“ as Tüschennaam. In Westpoint hebbt se hüm 1831 rutschmeeten, dor kunn he sück woll nich anpassen. He is denn nah „Muddy“ (so hett he sien Tant Maria Clemm nömmt) torüch gahn, hett Virginia bi School bi Schoolupgaaven hulpen un kunn- middellos as he weer, blied wesen, dat sien lahm Grootmoder, de Wittfru vun sien Grootvader „General“ Poe, mit hör ansehnlich Pension noch in’t Huus leven de.

[ännern] Baltimore un de Körtgeschicht

De Johren van 1831 bit 1835 in Baltimore weern kenntekend vun wiedere Schicksalsschläge, Armut un Demütigung. De groode Choleraepidemie van 1831 keem ok nah Baltimore un hett sück in Poes Wark wedderspeegelt (König Pest, Die Maske des Roten Todes). Vun John Allan kreeg he wiederhenn nichts. Poes öllere Bröer Henry, de ok bi Maria Clemm ünnerkommen weer is an Tuberkulose storven, en lütt Sett later, ok sien Oma, van de hör Rente see leevt harrn. Poe fung weer mit’ Drinken an un neem ok Opium, dat to Laudanum verarbeidt wurr und wat man in jeder Aptheek koopen kunn. Mit Gedichten, dat wuss he, kunn man kien Geld maken, also schreev he nu Novelle. Schrieven weer dat eenzigste, wat he good kunn. De Novellen hett he aber en nee Form geven: Mit Metzengerstein keem in’t Philadelphia Saturday Courier de eerste Körtgeschicht, en Shortstory, rut. Bi en Priesutschrieven vun de Baltimore Saturday Visitor 1833 kunn Poe mit Das Manuskript in der Flasche de utloobt 50 Dollar winnenn. In de Inleeden vun de Geschicht schrifft Poe in kunstvoll Vermischen vun Dichtung un Wohrheit: Von meiner Heimat und meiner Familie kann ich nur wenig sagen. Schlechte Behandlung und der Lauf der Zeit haben mich sowohl der einen wie der anderen entfremdet. Mein ererbter Reichtum ermöglichte mir ungewöhnlich ausgedehnte Studien… De Inladung vun en Priesrichter bi hüm to Eeten, muss mit Henwies up de „traurigen Zustand meiner Kleidung“ aflehnen. Ok as Schoolmeester wurr he nicht annommen. Denn aber wurr de Verleger vun de Southern Literary Messenger in sien Heimatstadt Richmond up hüm upmarksom un hett hüm Mitarbeit anboden. 1835 truck Poe mit Maria Clemm un Virginia nah Richmond, wo John Allan vör en Johr storven weer, ahn Poe ok blots en Cent to achterlaaten.

[ännern] Richmond un New York – Analyse un Science Fiction

Ok wenn sück sien Verhältnisse bannig verbeetert harrn fung sein Upholt in sien Heimatstadt mit en swoor Depression an. En Verwandte wull, nahdem Oma Poe storven weer, de Erziehung vun Virginia Cleemm to övernemmen. Poe kunn hör denn aber doch mit nah Richmond nemmen, wo he hör denn ok heiraadt hett. Of se richtig as Mann un Frau tosommenleeft hebbt wurrd betwiefelt, man geiht mehr vun en Geschwisterheu t, de Poe aber familiären Halt un de warm Lebensmiddelpunkt geev, up de he so anwiest weer. In Richmond entstunn de scharpsinnig Ünnersöken Maelzels Schachspieler, in de Poe de detektivisch Technik Dupins, den eersten Detektiv vun de Weltliteratur, vörbereidt hett. As de Southern Literary Messenger, dessen Abonnententall sück dör Poes Mitarbeit versöbenfacht harr, in wertschaplich Schwierigkeiten keem, truck Poe mit sien lütt Familie ton’n eersten Mal nah New York, wo he Chancen harr, in de Redaktschoon vun de The New York Review upnommen to wurrn. Aber de groote Bankkrach vun 6. April 1837, in de ok diessen Tietschrift rintrucken wurr, mak disse Hoopnung to nichte. Maria Clemm hett denn en lütten Pension apen makt un dormit de Familie so över Water hollen. Poe hett dorför mit Füeriefer an sien umfangriekste Wark: Die Abenteuer Gordon Pyms, wat hüm de litarischen Dörbrook aber ok nicht brocht hett. Hüüd wurrd dat Wark as Vörlooper vun de Science Fiction Literatur ansehn un fiert. Poe is aber weer ut New York wegtrucken un truck mit Maria Clemm un Virginia in’ Sömmer 1838 nah Philadelphia.

[ännern] Philadelphia un Dupin

Poe wull in Philadelphia eegentlich en eegen Tietschrift gründen, de The Penn heten sull, later henn wurr dat Projekt in The Stylus umnömmt. Poe kreeg aber nie genog Geld tosommen. Vun sien Schrieveree kunn he nich leven – de Verapenlichung vun Ligeia t.B., de he sülvst för sien beste hollen de, hett hüm man jüst 10 Dollar inbrocht. Also geev he sien nich mehr unbekannten Naam her för en Schoolbook över Musseln un Schnieggen, för dat he Vörwoort un Inleeden schreev un wat denn sien eenzigst kommerzieller Erfolg wurr, ok wenn man hüm Plagiat vörsmieten kunn. Nah en Johr is he as Redakteur un Mitherutgever in’t Gentlemen’s Magazine vun William Evans Burton intreden. Hier hett he praktisch all anfallend Arbeiten övernommen, stüer nicht blots längere Texte, sonnern ok Meldungen över Ballonfohrten, Fortschritte in de Daguerreotypie u. a. bi, un he hett hier ok de Vertellsels Der Untergang des Hauses Usher verapenlicht. De Tiedschrift gung in dat Graham’s Magazine up, för dat Poe de Story Der Doppelmord in der Rue Morgue schreev, in de he den Pariser Detektiv Dupin kreierte, de he noch twee wiedere Male benutzen de (in Das Geheimnis der Marie Rogêt un in Der entwendete Brief). He hett den Graham’s Magazine verlaten wegen sien week („namby-pamby“) Charakters, ofschoons he good betallt wurrn weer, und bewurb sück um en Stä as Regeerensanstellter. Ok, wenn he good Beziehungen harr, kreeg he den Posten nich, aber immerhenn kunn he mit de Vertellsels Der Goldkäfer de vun de Dollar Newspaper in Philadelphia utsett Pries vun 100 Dollar winnen. De Vertellsels wur denn ok up de Böhnen brocht. Charles Dickens wull Poe bi engelsche Verlaage ünnerstötten, ob ok dorut wurr ok nichts. Virginias Gesundheitstostand verschlechter sück toseehnds; 1842 hett se, as se en Leed singen de, en Bloodsturz harrt. Poe glööv nochmols, in New York bi Sunday Times oder den Evening Mirror betere Chancen to finnen un truck in’ April 1844 mit Frau un Schwegermoder nah söss good Johren in Philadelphia nah New York.

[ännern] New York un Der Rabe

Poe harr sien Roop in Philadelphia dör Alkoholexzesse gründlich ruineert. Dorüm weer New York för hüm ok in disse Hensicht en nee Anfang - un at leep ok weer good mit. He schreev de darte vun sien Dupin-Storys Der entwendete Brief un hett The Raven to Ennen schreven, sien völ översett aber doch unöversettbar lyrisch Meisterwark. He is in de Redaktschoon vun de Evening Mirror vun Nathaniel Parker Willis in un truck nah Fordham (hüüd in de Bronx) in en winzig Cottage, wat to sien letzt duersam Bliev wurrn sull. The Raven wurr in de Evening Mirror eerstverapenlicht. De Resonanz weer överwältigend un Poe wurr to en fraagt Rezitator. Ut dat Beantwoorten vun Fragen nah dat Entstahn vun The Raven (glieksam as faq) hett he de Die Philosophie der Komposition verfaat, en Schlötelwark för dat Sülvstverständnis moderner Dichtung, de primär as ratschonales Konstrukt beschreven wurrd. Poe weer wiederhenn gefährdet, aber Willis schreev över hüm: Er wohnte mit Frau und Mutter in Fordham, einige Meilen außerhalb der Stadt, aber er war ab 9 Uhr morgens an seinem Pult im Büro, bis die Zeitung abends in Druck ging… Er war immer pünktlich und fleißig.

Poe-Cottage in Fordham, hüüd Bronx, Poes letzte Wahnung

In Fordham aber verschlechter sück Virginias Gesundheitstostand, un to Poes Entsetzen kreeg se ok noch anonym Breef, wo drin stunn, dat he en Verhältnis mit de Dichtersche Frances Sargent Osgood harr. Poe wessel to de Broadway Journal un verstrick sück in Plagiatsvorwürfe tegenöver Henry Wadsworth Longfellow. Sien erlesenen virginischen Manieren (Walter Lennig) kemmen hüm ünner de Druck vun Armut un Krankheit langsam afhannen. He hett denn mit de New Yorker Literaten up en Oort un Wies afrekent, dat he bi de ünnerdör weer. 1847 is Virginia mit 24 Johr storven. Poe hett sien Truer in dat Gedicht Annabel Lee to’n Utdruck brocht, wat man aber eerst in sien Nachlass funnen hett. To glieker Tiet versunk he aber ok in Depression un Alkohol. He is dör dat Land as Rezitator vun de Raven reist un hett Vördrääg över Dichtung un den Kosmos. Sien kosmologisch Överlegungen funnen Ingang in Eureka, Poes ratselhaftestes, aber vun de modern Physik nich ahn Respekt ankeken Wark. Sien laat Körtgeschichten hebbt en ätzenden un nicht weent sellschapskritischen Ton, so as Das Fass Amontillado un Hopp-Frosch. He hett sück in Annie Richmond („Annie“) verliebt, sück aber mit Sarah Helen Whitman („Helen“) verlobt, de de Verlobung wegen en Alkoholrückfall aber ok weer lööst hett. Poe nehm denn in Boston noch en Överdosis Laudanum to sück, keem aber weer bi. Ok bi en Früendin ut sein Jöögd kunn he nich lannen.

[ännern] Dood in Baltimore

Gedenksteen an de Ooort vun Edgar Allan Poes eerst Begräbnis in Baltimore, Maryland

An’ 7. Oktober 1849 is Poe, vun en Vördragsreis nah Richmond kommend un up den Heimweg nah Fordham/New York, in’t Washington College Hospital in Baltimore storven, nahdem man hüm in en helploos und verwohrloost Tostand funnen harr. Dat gifft verscheeden Theorien över de Oorsaak vun sien Dood, aber nichts Genaues weet man nich.

[ännern] Literatur

[ännern] Biografien

[ännern] Wissenschaftliche Studien

  • Myriam Noemi Bastian: Dimensionen des Fremden in der fantastischen Literatur. E.T.A. Hoffmann, Edgar Allan Poe und Guy de Maupassant. Tectum, Marburg 2005, ISBN 3-8288-8874-7
  • Charles Baudelaire Sa vie et ses oeuvres Vorwort zu E.A.P. Histoires Extraordinaires Paris: Calmann-Levy, 1856 = als Auszug (über Poes Leben): deutsches Vorwort in Der Doppelmord in der rue Morgue u.a. Erzählungen Emil Vollmer, Wiesbaden und Berlin 1962 (Hg. Franz von Rexroth)
  • Marie Bonaparte: Edgar Poe. Eine psychoanalytische Studie. Suhrkamp, Frankfurt 1984 ISBN 3-518-37092-8 (deutsche Erstausgabe: Internationaler Psychoanalytischer Verlag, Wien 1934)
  • Thomas Collmer: Poe oder der Horror der Sprache Maro, Augsburg 1999 ISBN 3-87512-151-1
  • Ina Conzen-Meairs: Edgar Allan Poe und die bildende Kunst des Symbolismus (= Manuskripte zur Kunstwissenschaft in der Wernerschen Verlagsgesellschaft; 22) Werner, Worms 1989 ISBN 3-88462-921-2
  • Jutta Ernst: Edgar Allan Poe und die Poetik des Arabesken. (= Saarbrücker Beiträge zur vergleichenden Literatur- und Kulturwissenschaft; 3). Königshausen und Neumann, Würzburg 1996 ISBN 3-8260-1244-5
  • Carla Gregorzewski: Edgar Allan Poe und die Anfänge einer originär amerikanischen Ästhetik. (= Reihe Siegen; 22; Anglist. Abt.) Winter, Heidelberg 1982 ISBN 3-533-02927-1
  • Tilman Höss: Poe, James, Hitchcock. Die Rationalisierung der Kunst (= American studies; 111). Winter, Heidelberg 2003 ISBN 3-8253-1611-4
  • Frank Kelleter: Die Moderne und der Tod. Edgar Allan Poe – T. S. Eliot – Samuel Beckett Peter Lang, Frankfurt 1998
  • Markus Preussner: Poe und Baudelaire. Ein Vergleich. (= Sprache und Literatur; 32) Lang, Frankfurt am Main u. a. 1991 ISBN 3-631-43538-X
  • Claudia Ella Weller: Zwischen schwarz und weiß. Schrift und Schreiben im selbstreferentiellen Werk von Edgar Allan Poe und Raymond Roussel. (= Bonner romanistische Arbeiten; 75). Lang, Frankfurt am Main u. a. 2001 ISBN 3-631-36930-1
  • Alexander Kupfer: Unterwegs ins Nichts. Die Systematik des Rausches bei EAP in dsb: Die künstlichen Paradiese. Rausch und Realität seit der Romantik. Ein Handbuch Metzler, Stuttgart 2006 (Düsseldorf, Univ., Diss., 1994) ISBN 3-476-02178-5, S. 503–562 (zuerst 1996: ISBN 3-476-01449-5)

[ännern] Enkeld Nahwiesen


[ännern] Weblenken

Commons-logo.svg Edgar Allan Poe. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to't Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Wikisource-logo.svg Bi’n Wikiborn gifft dat Originalschriften över dat Thema oder vun den Schriever: Edgar Allan Poe.
Wikisource-logo.svg Bi’n Wikiborn gifft dat Originalschriften över dat Thema oder vun den Schriever: Edgar Allan Poe.
Wikiquote-logo.svg Op Wikiquote gifft dat Zitaten to, över oder vun „Edgar Allan Poe“ (hoochdüütsch).

Vun „http://nds.wikipedia.org/wiki/Edgar_Allan_Poe“