Basel

Vun Wikipedia
Wesseln na: Navigatschoon, Söök

Basel (franzöösch Bâle, italieensch Basilea) is achter Zürich un Genf de Swiez ehr drüttgröttste Stadt. Dor leevt up 22,75 km² 166.095 Inwahners (31.Dez.2005). De Stadt liggt in dat Dreelännereck Swiez-Düütschland-Frankriek. Tohopen mit de Landgemeenden Riehen un Bettingen höört Basel to den Kanton Basel-Stadt. Dor is se ok de Hööftoort vun.

Basel warrt ünnerdeelt in Lüttbasel up de rechte Kant vun den Rhien un Grootbasel up de lunke Siet vun den Stroom. To de Stadt höört ok dat vörmalige Fischerdörp Kleinhüningen mit to. Basel sien Zentrum is de Ooltstadt in Grootbasel rund um den Marktplatz umto. Dor steiht ok dat Raathuus (Anfang vun den Bo 1501). In de Ooltstadt ehr lüttjen Straten un Gängen up beide Sieden vun de Middelbrugg över den Rhien kann een ganz wunnerbor spazeern gahn. In Delen vun de Binnenstadt dröövt keen Autos fohren. Besökers kaamt dor goot mit'e Stratenbahn hen.

Basel is en Zentrum vun de Chemie- un Pharmaindustrie. Ünner annern hefft de beiden Pharmakonzernen Novartis un Hoffmann-La Roche jem ehren Hööftsitt in Basel.

Basel hett en groten Iesenbahnknüttpunkt, un nich wiet af liggt in Muttenz en vun de gröttsten Rangeerbahnhööv in Europa. De Kuntrei Basel hett ok de eenzigen Frachthabens vun de Swiez up to wiesen. Dor kann een vun över den Rhien an de Noordsee kamen. De „Flegerhaben Basel Mulhouse Freiburg“ warrt tosamen mit de franzööschen Nabers bedreven. De liggt woll in Frankriek, man een kann dor över ene exterritoriale Straten vun de Swiez ut henkamen. Binnen den Flegerhaben gifft dat dorüm en Tollgrenz.

Geographie[ännern | Bornkood ännern]

Laag[ännern | Bornkood ännern]

Basel in dat Dreelännereck

De Stadt liggt ganz in'n Noordwesten vun de Swiez an beide Övers vun den Rhien. Düsse Stroom maakt twuschen de Vörbargen vun den Swartwoold un dat Swiezer Jura en Knick vun 90°. To düssen Knick warrt Rhienknee to seggt. Dor geiht de Hoochrhien to Enn un de Böverrhien fangt an. Kort vör düssen Knick münnt de Birs vun Süden her in den Hoochrhien. Düsse Stroom is de Grenz na den Kanton Basel-Land.

Vunwegen sien gode Laag is Basel al fröh en Knüttpunkt vun wichtige Hannelswegen wurrn. De Stadt weer al fröh en wichtigen Hannelsplatz. In wenig Kuntreien in Europa wahnt so veel Lüde up so wenig Platz, man liekers gifft dat in de Stadt mehr as 320 ha Gröön un 71 ha Holt. Dar Siedland vun den Kanton Basel-Stadt liggt an'n Rhienhaben in Lütthüningen bi 245 m, de Münsterplatz in dat Zentrum liggt bi 270 m över NN un de hööchste Barg liggt boven Bettingen bi St. Crischona mit 522 m. Dor gifft dat ok den Fernsehtoorn St. Crischona, wat dat hööchste Bowark in de ganze Swiez is.

Utblick vun’t Basler Münster up Lüttbasel un dat Rhienknee. In de Midden kann een den Messetoorn sehn

Klima[ännern | Bornkood ännern]

Vunwegen ehr Laag in dat Rhiendal ströömt dör de Burgundsche Poort Luft ut de Kuntreien vun dat Middelmeer nah Basel rin. So gifft dat mooi Weer un veel Sunnschien. In'n Dörsnitt is dat in dat Johr bi 9 °C warm. De Nedderslag up’n m² liggt ni 785 l. In'n Winter liggt in’n Dörsnitt 30 Dage lang Snee, man tomeist bloß en dünne Deck.

Klima Januar Februar März April Mai Juni Juli August September Oktober November Dezember Johr
Regen in mm 46 42 49 60 78 91 87 91 77 62 58 50 791
Ø Temperatur in °C 0,2 1,4 5,1 8,7 13,1 16,2 18,1 17,1 13,8 8,8 3,9 1,3 9

Quartieren[ännern | Bornkood ännern]

De Stadt Basel kennt keen Stadtdelen oder -bezirken, man warrt in Quartieren updeelt. Up de rechte un lunke Siet vun den Rhien gifft dat 19 vun düsse Quartieren:


  • De Quartieren an dat lunke Över / Grootbasel: Ooltstadt Grootbasel, Vorstäder, Am Ring, Breite, St. Alban, Gundeldingen, Bruderholz, Bachletten, Gotthelf, Iselin, St. Johann.
  • De Quartieren an dat rechte Över/ Lüttbasel: Ooltstadt Lüttbasel, Clara, Wettstein, Hirzbrunnen, Rosental, Matthäus und Klybeck un Kleinhüningen (1893 dorto kamen).
Quartieren vun Basel
Badischer Bahnhof
Spalendoor
Rathuus
Quartier ha Quartier ha
Ooltstadt Grootbasel 37,63 Ooltstadt Lüttbasel 24,21
Vörstäder 89,66 Clara 23,66
Am Ring 90,98 Wettstein 75,44
Breite 68,39 Hirzbrunnen 305,32
St. Alban 294,46 Rosental 64,33
Gundeldingen 123,19 Matthäus 59,14
Bruderholz 259,61 Klybeck 91,19
Bachletten 151,39 Kleinhüningen 136,11
Gotthelf 46,62 Stadt Basel 2275,05
Iselin 109,82 Riehen 1086,10
St. Johann 223,90 Bettingen 222,69
Kanton Basel-Stadt 3583,84
Quartier Nr. BFS-Nr.
Grootbasel Ooltstadt 1 2701001
Vörstäder 2 2701002
Am Ring 3 2701003
Breite 4 2701004
St.Alban 5 2701005
Gundeldingen 6 2701006
Bruderholz 7 2701007
Bachletten 8 2701008
Gotthelf 9 2701009
Iselin 10 2701010
St.Johann 11 2701011
Lüttbasel Ooltstadt 12 2701012
Clara 13 2701013
Wettstein 14 2701014
Hirzbrunnen 15 2701015
Rosental 16 2701016
Matthäus 17 2701017
Klybeck 18 2701018
Kleinhüningen 19 2701019

Ünner annern hefft in Basel Erasmus vun Rotterdam un Karl Barth leevt.