Zum Inhalt springen

Wisconsin Pomeranian

Vun Wikipedia

Wisconsin Pomeranian oder Wisconsin Platt is een oostpommerschen Dialekt, den pommersch, besünners hinnerpommersch Uutwannerers, in’n fröhen 19. Jaarhunnnerd in de Verenigten Staten mitbröchten.[1][2]

Varietäten

[ännern | Bornkood ännern]

De verscheden pommerschen Dialekten in Wisconsin unnerscheedt sik je na de Afkumst van de Uutwannerers.[3]

  • Stettin, Wisconsin[4]
    • middelsassisch ê > lang e [e:] (twee, Knee, Eeke)
    • middelsassisch ô > lang o [oʊ~o:] (gout, Fout, Koh , Stool)
    • middelsassisch lang ö unrund maakt (green „gröön“, ääve „över“, hääre „hören“)
    • middelsassisch kort ö unrund maakt (sess „söss“)
    • middelsassisch -ans- > middelsassisch -ôs-
    • g- in’n Anluud vöör depen Vokalen [g] (Goare „Garten“; gout „gut“), vöör hogen Vokalen [j] (Jääs „Gänse“)
  • Maine, Wisconsin[5]
    • middelsassisch ê > ei (twei „zwei“, Knei „Knie“, Eik „Eiche“)
    • middelsassisch ô > au (jaut „gut“, Faut „Fuß“, Kau „Kuh“, Staul „Stuhl“)
    • middelsassisch lang ö diphthongeert (greun „grün“, euve „über“) oder unrund maakt (häre „höre“)
    • middelsassisch kort ö bewaart (söss „sechs“)
    • middelsassisch -ans- > middelsassisch -ôs- (daraus Jaus „Gans“)
    • anlautendes g- as [j] artikuliert (Jaus „Gans“, Joare „Garten“, jaut „gut“)
  • Naugart, Wisconsin[6]
    • middelsassisch ê > ei (twei „zwei“, Knei „Knie“, Eik „Eiche“)
    • middelsassisch ô > au (gaut „gut“, Faut „Fuß“, Kau „Kuh“, Staul „Stuhl“)
    • middelsassisch lang ö unrund maakt (grään „grün“, äve „über“, här „höre“)
    • middelsassisch kort ö unrund maakt (sess „sechs“)
    • middelsassisch -ans- > middelsassisch -âs- (Gaas „Gans“)
    • g- in’n Anluud vöör depen Vokalen as [g] artikuleert (Gaas „Gans“, Goare „Garten“, gaut „gut“)

Spraakbispelen

[ännern | Bornkood ännern]

Bispeelsätz (sachtens Marathon County, Wisconsin):[7]

Sommer iss een gaude Tied vom johr.
Spoad im sommer goahe wi tum fair.
Bald fingt dat högen wedder an.
Vääl lüüd warre in Juni verfriegt.
Miine hund het angst wenn dat buten dunnerd.
Frühe johr hevve wi noa kark sommer shoal hin gahn.
Ik hass dat unkrut vom goade ut trecken.
Vääl scheune blomen finge nu an tum blömen.
Dat fischen is an diise johr tied gaut.

Interview (18. Juni 1968) mit ene Plattdüütsche, Hamborg, geb. 1903, Marathon County, WI:[8]

– Jeef dat hier an’n Anfang auch Indianer? – Ja, aber weer ma wenich, sehr wenich. Mej Vatter secht, dat öfters Winters dann hadde wecke bi ehr im Busch ehr Wintercamp hatt. Un da hadd’er a Körf moakt va Elm, slippery Elm, un da hadd'er seine Körf upbrecht un hadde sich doa Äten veur [= vör] tuuscht, Brot odder wat weer tum Äten wäst. Awers da hadder öfters uck Hirschfleisch bräächt. Awer sehr väl Indians sin nich wäst hier, groad hier in dissen Town sind uck a poar wäst, awer ein Famielch is sogoar, ne, de Jung is denn inne Schaul jaa [= gahn], awer sogar der Schaulleerer, de hett Angst hatt vor dei un hatt alles daa [= doan] wat he no künn, damit dat se nich inne Schaul kommen schulle.
  1. Die Pommernvereinigungen in den USA. In: Blog Pommerscher Greif e. V. 9. Februar 2012, afropen an’n 19. Februar 2020.
  2. Wisconsin Platt Today. Pommerscher Verein Central Wisconsin, afropen an’n 19. Februar 2020.
  3. Sound Comparisons. Afropen an’n 19. Februar 2020 (engelsch).
  4. Sound Comparisons…: Wisconsin Pomeranian: Stettin. Afropen an’n 19. Februar 2020. [hat nur Aussprache-Angaben in IPA und keine Schreibweisen]
  5. Sound Comparisons...: Wisconsin Pomeranian: Town of Maine. Afropen an’n 19. Februar 2020.
  6. Sound Comparisons…: Wisconsin Pomeranian: Naugart. Afropen an’n 19. Februar 2020.
  7. Platt Tied (Low German Time). Afropen an’n 19. Februar 2020.
  8. Female speaker, born 1903, Hamburg, Marathon County, WI. Date/Place of Interview: June 18, 1968, Marathon County, WI. Interviewer: Jürgen Eichhoff NAGDA Record Number: EIC 20. Afropen an’n 26. Februar 2020 (amerikaansch Engelsch).