Willem Barentsz

Willem Barentsz Willem Barents/Willem Barentz
Afbild vun Willem Barentsz uut’n laten 19. Jhd. op Grundlaag vun enen lütten Koopersteek uut’n fröhen 17. Jhd.
Personen-Informatschoonen
Boortsdag	üm 1550
Boortsstell	Formerum op Terschelling
Doodsdag	20. Juni 1597
Doodsstell	Nowaja Semlja
Kunnig för	Opdecker vun Spitzbargen
Arbeid	Kartograaf, Kaptein, Opdecker

Willem Barentsz (* üm 1550 in Formerum op Terschelling, † 20. Juni 1597 bi Nowaja Semlja), ook Barents oder Barentz schreven, weer een nedderlandschen Fahrensmann, Kartograaf un Opdecker in’t late 16. Jaarhunnerd.

Barentsz weer de Kommandant bi dree Expeditschonen in de Arktis op Söök na de Noordoostpassage as ne’en Seeweg na Asien. He keem op sienen beiden eersten Reisen bet to dat vundaag russische Dubbeleiland Nowaja Semlja. Bi de drüdde Expeditschoon het de Kru ook de Eilandgrupp Spitzbargen un dat Bareneiland opdeckt. Se strannen later avers op Nowaja Semlja un mussen daar in een holten Noodquarteer, dat se Het Behouden Huys nömen, överwintern. Op den Weg torügg bleev Willem Barentsz 1597 dood.

De Barentssee, ene Siedensee vun de Iessee, un dat Barentseiland vun Spitzbargen dreegt sienen Naam.

Leven

Willem Barentsz keem üm 1550 in dat Dörp Formerum op dat nedderlandsche Waddeneiland Terschelling in de damaligen Söventein Provinzen op de Welt. Barentsz weer nich sien Familiennaam, man afkört vun Barentszoon ‘Barents Söhn’, also een Patronym. Över siene Kinnertied un Jöögdtied is nich veel bekannt. He maak in Amsterdam ene Leer to’n Stüürmann. He weer verfreet un harr fiev Kinner.

Barents leer ook dat Handwark as Kartograaf. He broch 1594 mit Petrus Plancius enen Atlas vun de Länner üm de Middellandsche See ruut. Twee Jaren later keem ene Kaart vun Irland, de vun Willem Barentsz stammt, in Lucas Jonaszoon sienen Nieuwen Spieghel der Zeevaert ruut. Op siene leste Reis teken Willem Barentsz ene Kaart, de to’n eersten Maal den Noordpool in de Iessee ümgeven vun Kontinenten wiest.

In siene Loopbaan as Opdecker weer he vun 1594 bet 1597 mit op dree Seereisen op Söök na de Noordoostpassage, de den Hannel twüschen de Nedderlannen un China lichter maken schull un den Seeweg na Asien üm Afrika rüm afkörten schull. He weer sik vermoden, dat de Iessee summertieds iesfree weer, ümdat he dach, dat de Middernachtssünn dat Ies smölt.

Eerste Noordreis

Vöörgeschicht

Kaart vun Willem Barentsz sien eerste Reis

De nedderlandschen Kooplüüd harrn in’t 16. Jaarhunnerd groot Interess an enen ne’en Seeweg na Asien. De bekannte Route üm Afrika weer lang un vun de Spaniers un Portugesen beherrscht. Ene Expeditschoon op Söök na de Noordoostpassage ünner Oliver Brunel weer al bet an de Nassaustraat, de vundaag Jugorstraat heet, un dat Eiland Waigatsch kamen. De Seestraat schull dat Seggen na summertieds iesfree ween. Balthasar de Moucheron geev 1584 Geld för ene ne’e Noordreis ünner Brunel. De Expeditschoon is man 1585 op’n Weg torügg uut de Karasee in de Münn vun de Petschora op Grund lopen. De Moucheron sien jüngeren Broder Melchior harr op de Reis den Hannelsposten Nieuw-Cholmogory, dat latere Archangelsk, bi de Münn vun de Dwina opricht. Na dat Malöör bröch De Moucheron 1594 de Söök na de Noordwestpassage wedder in’n Gang un geev dat Geld för ene ne’e Expeditschoon in de Iessee.

Nadem dat Antwerpen vun 1584 bet 1585 belagert worrn weer, trock De Moucheron na Middelborg op Seeland üm. Vun hier wenn he sik 1594 an de Staten vun Holland un Zeeland un beed üm Stütt för enen ne’en Versöök de Noordwestpassage to finnen. Op’n 10. Mart besloten de Staten ünner Leid vun Johan van Oldenbarnevelt, dat de Expeditschoon nu Saak vun de Staten statts Saak vun privaten Kooplüüd warrn schull. De Moucheron kreeg dat Geld för Kosten vun de Expeditschoon, de he betaalt harr, vun den Staten torügg un bleev as Berader för de Noordreis. De Expeditschoon schull döör de Jugorstraat enen Döörgang in de Karasee finnen un ruutfinnen, of de Seeweg summertieds würklich iesfree is.

De Route

Scheep vöör Kildin 1594. Rechtsbaven ene Ladja, een inheemsch Fischerboot

Över de Route weren sik de Bedeligten lang uneens. De Moucheron dacht, dat de Expeditschoon enen iesfre’en Döörgang döör de Jugorstraat finnen schull, man enen anner Berader för de Staten vun Holland, Petrus Plancius, meen, dat de Route noorden Nowaja Zemblja langs beter weer. De Kompromis weer, dat twee Scheep, een uut Enkhuizen un een uut Seeland, langs de russische Küst faren schullen un twee anner Scheep uut Amsterdam den Weg noorden Nowaja Semlja nemen schullen. De Moucheron wull Cornelis Nay an Boord vun’t Schip de Zwaan as Kommandant. De Koopman op de Zwaan weer Francois de la Dale, een Verwandten vun De Moucheron. Tergalen wurr Schipper vun de Mercurius uut Enkhuizen. Ook Jan Huygen van Linschoten, de twee Jaar tovöör uut Indien torüggkamen weer, keem as Koopman op de Mercurius mit op de Reis. He schull een Dagbook vun de Reis schreven. Plancius nomineer Willem Barentsz as Viezadmiraal un Baas för den Amsterdamschen Deel vun de Expeditschoon. He harr dat Kommando över een Schip, dat in Van Linschotens Dagbook nich bi Naam nöömt is, un een lütt Terschellingsch Schipp för Water mit Undeepden. Op’n 5. Juni 1594 maak sik Willem Barentsz vun dat Eiland Texel op de Weg in de Iessee.

De Expeditschoon

De eerste Noordreis langs de russische Küsst döör de Nassaustraat

Den 29. Juni kemen de Scheep an’t Noordkaap an, wo se uuteen gungen. Se spreken af, dat se sik op den Weg torügg wedder bi dat Eiland Kildin drepen wullen. Willem Barentsz foor mit de Amsterdamschen Scheep na Nowaja Semlja to. Cornelis Nay seil mit de Zwaan un de Mercurius wieder an de Küst langs.

Op den 5. Juli keem de Expeditschoon ünner Nay neeg bi dat Eiland Kolgojejew, wo de See mit loos Packies bedeckt weer. Se faren rund ene Miel (5358 m) döör dat Ies, bet dat se nich wieder kemen. Se versöchen döör de Iesschollen döör to navigeren, stötten man jümmers wedder mit dat Ies tohoop. Dree Daag later dreven se op jümmer to grötter Iesbargen to. Dat Wedder weer unstadig un wessel vun dakerig un störmsch to klaar un windstill Wedder. De Sünn bleev so hoog in’n Noorden den helen Dag just över den Horizont. De Temperatuur wessel twüschen iesige Küll un warmer Wedder. Bi warm Wedder smolt dat Ies düchtig gau un Müggenswarms vun’t Fastland plagen de Mannschop. Ünnerwegens drepen se jümmers wedder op Ladjas, de inheemschen Fischerbööt, mit Fischers un Pelzjagers, de afraden wieder to seilen. Se vertellen, dat de Seestraat tofroren weer un Waalfisch un Waalrossen den Döörgang versparrt. Nay en IJsbrantsz glöven den Berichten vun den Inheemschen man nich.

De Straat Nassau, vundaag Jugorstraat heten, katografeert op de Eerste Noordreis.

Op’n 21. Juli kemen se na dat Eiland Waigatsch, een morastig Eiland, dat se in Enkhuizer Eiland ümdöpen. De Daag daarna wurr dat küller un düsterer. Van Linschoten beschrivt dat Wedder as: „Ruych doncker mistich en stormich weer met vochtige koude“ (Ruug, düüster, dakerig un störmsch Wedder mit fuchte Küll). Se faren in twee Seearms, de man Sackstraten weren. Den 25. Juli kemen se bi de Jugorstraat twüschen Waigatsch un dat Fastland an. Se nömen de Straat Straat Nassau na de Stadhöller Maurits van Oranje. Op Söök na deep iesfree Water foren se vörsichtig döör de Straat un kartograferen de Küst. Den 27. Juli drepen se an de Küst vun Waigatsch op rund 300 bet 400 holten sniddjert Afgödder un ene Offerstell, so dat den se den Oord Afgodenhoek nömen un een paar Afbiller för dat Raritätenkabinett vun Bernadus Paladanus mitnemen. Op anner Steden kemen se holten orthodoxen Krüüz tomööt. Twee Daag later wurrn Matrosen, de för ene Expeditschoon in’t Fastland schickt wurrn, vun Samojeden op Rendeertsleden angrepen un mit Pielen beschoten. Later kunnen se man fründschopliche Kontakt to de inheemschen Samojeden opboen. Grote Hülp weer daar de Tolk, enen Russ uut Enkhuizen, bi. Van Lanschoten schreev över de Samojeden, dat se „Fluxe mannen en seer lichtvaerdich int springhen“ (‘gaue Männer un lichtfardig in’t Springen’) weren. Se kemen in de Gegend de groten „Zee-Paerden“, den Waalrossen mit groten Stööttään uut Elfenbeen tomööt. De weren na Van Linschoten „over alle dese contreyen seer abondant“ (‘över alle düsse Kuntreien wied verbreedt’). Den 2. August versöchen se een groot Exemplaar mit ene Sluup to fangen, man na annerdhalv Stünn mussen se den Kamp mit dat Deert opgeven. De See op de anner Sied, de vundaag Karasee heet, nömen se Nieuwe Noordzee (‘Ne’e Noordsee’).

Wieldess keem de Mannschop ünner Willem Barentsz op’n 9. Juli dat eeste Maal enen Iesbaar tomööt. Nadem se dat Deert, dat op dat Schipp kladdern wull, mit ene Muskeet verseert harrn, nemen se den Iesbaar fungen un wullen em torügg na Holland bringen. De Baar verwööst man dat Schipp un se mussen em doodscheten.

As de Mannschop ünner Willem Barentsz dat Oranjeeiland opdeck, kemen se ene rund 200 Waalrossen tomööt un versöken de Deerter mit Piken un Harpunen to jagen. Se kunnen avers blooot een paar Stööttään bütern, denn de iesern Wapen breken an de tage Huud vun de Deerter af.

Willem Barentsz keem an de Westküst vun Nowaja Semlja an un folg de Küst na Noord to. He muss avers ümdreien, denn grote Iesbargen sparren den Weg af. Ook wenn se de Noordwestpassage nich funnen hebbt, gull de Reis as ene glückt Expeditschoon.

Twede Noordreis

Barentz sien Flaggschipp, de Gulden Windthund, is den 6. August 1595 op de twede Reis knapp mit‘t Schipp vun den Viezadmiraal tohoopstött

De Kru vun Willem Barentsz fecht gegen enen Iesbaar

De Flott vun de Twede Noordreis bi de Straat Nassau na de Karasee. Op’t Land Samojeden mit Rendeertsleden un Expeditschoonsdeelnemer op Waalrossjagd.

De Twede Noordreis wurr 1595 na de glückte Eerste Noordreis ünnernamen. Nadem dat de eerste Reis ene Döörfaart döör de Jugorstraat funnen harr, schull de de twede Reis mit söven Schipp ünner dat Kommando vun Cornelis Nay, dör de Jugorstraat in de Karasee un wieder langs de sibirsche Küst na China to seilen. Wegen dat Pakies weer de Jugorstraat dütmaal avers nich to döörfaren un de Expeditschoon muss wedder ümkeren.

Vöörbereiden

De Welt na Plancius (üm 1594)

De optimistische Luun na de eerste Noordreis sorg för een groot Interess an ene twede Reis. De Staten-Generaal wullen ook wedder Geld för ene Reis geven. Nu kemen twee Scheep uut Seeland, twee uut Enkhuizen, twee uut Amsterdam un een uut Rotterdam för de Expeditschoon tohoop. Se schull ene Hannelsreis warrn un kene reine Expeditschoon to’n Opdecken vun ne’en Seewegen. De Scheep schullen langs de russische Küst na dat Eiland Waigatsch un de Nassaustraat seilen, so as Cornelis Nay dat op de eerste Reis uutkunkeluurt harr. De Moucheron raad an bi de Nassaustraat een Fort to boen, dat se so den Hannel in de Gegend föddern un schulen köont un enen Butenposten för tokümstige Expeditschonen. De Amsterdammers weren noch jümmers op de Sied vun Plancius sien Vöörslag na ene Route noorden Nowaja Semlja to söken. Daarümm schullen op de Weg torügg twee Scheep de Noordroute üm Nowaja Semlja uutkunkeluren.

Jüst so as op de eerste Noordreis weer Cornelis Admiraal op de Seelandsche Griffioen, een groot man swaar manoeuvreerbaar Schipp. Een lütter Schill, de Swaan, dat al op de eerste Reis mit weer, begleid de Griffioen. Brandt IJsbrandtsz wurr Viezadmiraal op de Hoop, een Pinas uut Enkhuizen begleidt vun de de Mercurius, de ook al op de eerste Noordreis weer. Willem Barentsz was Opperpiloot op de Amsterdamsche Pinas Windhond, ook mit een Begleidschipp un Hendrik Hartman weer Schipper op een Boot uut Rotterdam. Jan Huygen van Linschoten weer Opperkoopman op de Hoop un schreev een Dagbook vun de Reis. Francois de la Dale, een Verwandten vun De Moucheron, weer Opperkoopman op de Griffioen. Jacob van Heemskerck weer Koopman op de Windhond. Jan Corneliszoon Rijp weer Koopman op dat Amsterdamsche Schipp. Ook de junge Gerrit de Veer weer Deel vun de Expeditschoon. He schreev ook so as Van Linschoten enen Reisbericht, de Waerachtighe beschryvinghe van drie seylagien, ter werelt noyt soo vreemt ghehoort (‘Waarhaftige Beschrieven vun dree Legennen, vun de een op de Welt noch nix so frömd höört het’), den he ruutbringeen schull, nadem dat he torüggkamen weer.

Dat bruuk veel Tied allens vöör de Reis to beraadslagen, to besorgen un de Scheep un Mannschoppen uuttorüsten. De Scheep steken fröher as bi de eerste Reis in See un maken sik den 2. Juli 1595 op den Weg in de Iessee. Se schullen Hannel mit China drieven, Verdrääg in Peking sluten, un denn wieder na Japan un Kanton seilen.

Reis

Samojeden mit Piel un Baag. In’n Achtergrund een Rendeertsleden (1595)

Op’n 5. August weer de Flott bi dat Noordkaap ankamen. Op’n 17. August kreeg de Flott dat eerste Iesfeld an’n Horizont to seen. Se seilen langs de Rand vun dat Iesfeld un kemen an de Eilannen vöörbi, de op de eerste Reis Mauritius, Oranje en Nieuw-Walcheren nöömt wurrn, un langen den 19. August an de Ingang vun de Nassaustraat an. Anners as bi de eerste Reis versparren Iesmassen de Straat. Een starken kolen Nordwind sloot de Scheep in’t Ies in. Se besloten avers de Reis nich aftobreken, as se in de Feern de iesfre’e Karasee seen kunnen. Af un an kemen se den Bööt vun inheemschen Fischers un Waalrossjägers tomööt. Se vertellen, dat se bloots summertieds op Waigatsch leevt un un in’n Winter na Süüd to treckt. Bet Enn August seten de Scheep in’t Ies fast.

De Straat Nassau, mit Samojeden, de op Waalfischjagd gaan un in enen groten Ketel Waalfischfett kaken, dat se denn de Afgödder offern wüllt

Op’n Fastland kemen se Samojeden tomööt. Se vertellen, dat de Straat in enigen Jaar ook den Summer över nich iesfree is.

Willem Barentsz, Nay un Ijsbrandts kregen sik in de Haar. De eerste wull so draad dat Ies wegdrivt wieder faren, de anner twee wullen vörsichtiger ween.

Den 2. September klaar sik dat Wedder op un wurr warmer, so dat de Scheep uut de Seestraat in de apen Karasee faren kunnen. Kort daarop hen dreev man wedder Ies in de See un starken dakerigen Nevel keem op. Se söchen Toflucht in ene Bucht vun een lütt Eiland bi de Nassaustraat, dat op de eerste Noordreis den Naam Staten Eylandt kregen harr. Hier wurrn de Scheep wedder vun Drieviess inslaten, so dat se planen hier to överwintern.

Matrosengruppen van de Hoop gungen för de Hasenjagd un op Söök na Bargkristall op’t Fastland, as se vun enen Iesbaar angrepen wurrn, de twee Männer vun de Mannschop to packen kreeg. Männer vun de Windhond scheten den Baar denn mit Musketen dood. De Huud vun den Iesbaar nemen se mit na Amsterdam. De doden Seelüüd begraven se op dat Staten Eylandt.

Intwüschen begunn dat ’s nachts stark to freren un de Wind drei wedder na Noord. Op den 7. September reep Nay de Schippsradr op de Griffioen bi een. De meisten wullen de Expeditschoon opgeven. Alleen de Amsterdammers wullen op Waigatsch bleven un daar överwintern un denn nochmaal den Seeweg noord vun Nowaja Semlja versöken. Na ene lange un hittige Diskuschoon, leten Willem Barentsz un siene Mannschop eer „obstinaetheyt wat sincken“ (‘Stuurheid wat sinken’). Se ünnerteken den 8. September een „Acte“, de besluut, dat de Expeditschoon ümkeren schall.

Een paar Daag later dreev de Wind dat Ies wedder seewarts. De Scheep kunnen wedder uut dat Ies looskamen un in de Nassaustraat faren. Den 15. September foren de Scheep bi dat Eiland Waigatsch in enen Hagel- un Sneestorm rin.

Weg torügg

Dat Rebeed twüschen Kola un de Karasee, wo de Noordreisen sik grotendeels afspelen

Dat Wedder weer op de Weg torügg koold un störmsch, so dat de Seilen infroren. Daarto kreeg de Mannschop ook noch Schörbuck. Van Linschoten beschreev de Küll un de „quade vochtigheden“ (‘quade Fuchtigkeit’). Op den 8. Oktober ümfaren se dat Noordkaap. Den 23. Oktober kemen se den eersten Fischerboten op de Doggerbank tomööt un op den 26. Oktober anker de Hoop bi Texel na meest veer Maanden op See. De meisten Matrosen weren krank un harrn Schörbuck oder anner Krankheiden. De Flott harr sik ünnerwegens opdelen musst. Nay weer mit de Griffioen al op de 15. Oktober ankamen un Willem Barentsz keem mit de Windhond eerst in’n November wedder in de Nedderlannen an.

Van Linschoten bleev glöven, dat de Noordoostpassage na China to befaren is. De misslückte Reis schoov he op den besünner swaren un langen Winter. Ünner beter Ümstänn glööv he, dat de Noordoostpassage een befaarbaren Seeweg weer. Van Linschoten bröch den 20. Mai 1597 siene Dagböker ruut un wull so „verwecken en aen te locken tot voorder ondersoeckinge“ (‘anrögen to wiederen Ünnersöök’).

Drüdde Noordreis

Kaart vun Barentz siene drüdde Expeditschoon

De Routen vun Bartensz (1596–97)

1596 geven de Generaalstaten bekannt, dat se wegen den betto missglückten Expeditschonen, so’ne Seereisen nich meer direkt stütten wullen. Se röpen man een Priesgeld uut, dat de kriegen schull, de de Noordwestpassage finnen un döörfaren kunn. De Statdraad vun Amsterdam köff twee lütte Scheep un staffeer se uut. Jan Rijp un Jacob van Heemskerk weren Kaptein. Willem Bartentsz maken se den böversten Kommandant. Se steken den 10. oder 15. Mai in See un decken den 9. Juni dat Bareneiland op.

Se decken den 17. Juni Spitzbargen op, as de Noordwestküst vun de Eilandgrupp to seen kregen. Den 20. Juni segen se de grote Bucht, de vundaag Raudfjorden heet. Den 21. Juni ankern se twüschen Cloven Cliff un Vogelsang, wo se enen Butenposten oprichten. Den 25. Juni faren se in den Magdalenefjord, den se na de na de Stööttään vun de Waalrossen, de se hier fünnen Tusk Bay nömen. Den anner Dag, de 26. Juni, seilen se in de Forlandsund, müssen man wegen ene grote Fischswarm ümkeren. Se nömen de Bucht daarüm Keerwyck. Den 28. Juni ümseilen se de Noorspitz vun Prins Karls Forland, de se Vogelhoek nömen na de grote Tall Vagels, de se daar seen harrn. Se seilen denn na Süüd to langs de Isfjorden un Bellsund, den se Grooten Inwyck un Inwyck nömen.

Willem Barentsz sien Schipp in dat arktische Ies

De Scheep kemen op den 1. Juli wedder bi dat Bareneiland an. Willemn Barentz, Rijp un van Heenmakerk weren sik nu nich övereen wo de Reis wieder langs gaan schull. Se besluten, dat Rijp na Noord to faren schull un versöken schull direkt över den Noordpool na China to kamen. Willem Barentsz keem den 17. Juli bi dat Dubbeleiland Nowaja Semlja an. He weer bang, dat sien Schipp in’t Ies steken blivt, un wull na Süüd to dör de Waigatschstraat faren. He bleev avers ook hier in’t Ies steken. Dat faststeken Schipp muss mit siene 16 Mann starke Kru den Winter över op dat karge Eiland tobringen. Na misslückten Versöök den Permafrostboddem optodauen, bruuk de Mannschop Drievholt un Boholt vun dat Schipp ene Hütt, de rund 7,8 maal 5,5 m weer, to boen. Se geven den Noordquarteer den Naam Het Behouden Huys.

Het Behouden Huys op Nowaja Semlja

De Mannschop rung mit de dat kole Wedder. Se bruken de Stoffen, de se as Koppwaren in China verkopen schullen as Deken un Kleder. Dat Schipp weer mit solten Rindfleesch, Butter, Kees, Brood, Garsten, Arvten, Bonen, Grütt, Meel, Ööl, Wien, Etik, Semp, Solt, Beer, Brandwien, Tweeback, Speck, Schinken un Fisch beladen. Dat Beer froor jn barst de Faten twee. Na de Schipptimmermann Gerrit de Veer weer de Ratschonen al den 8. November kanpp un se begünnen dat Eten stark to ratschoneren.

In’n Januar 1597 weren de Seelüüd vun de Kru de eersten Minschen, de den Nowaja Semlja-Effekt to seen kregen.

De Dood vun Willem Barentsz (1836) vun Christiaan Julius Lodewyck Portman

In primitiven Fallen kunn de Mannschop Sneevöss fangen. Dat roge Fleesch het een lütt beten Vitamin C, wat den Seelüüd hulp, Schörbuck aftowennen. De Mannschop wuur jümmers wedder vun Iesbaren angrepen. De Baren bruken dat faststeken Schipp as een Winterquarteer. De eenfachen Scheetwapen in de Tied kunnen de Baren meist nich mit enen oder twee Schööt doodscheten.

In’n Juni weer dat Ies üm’t Schipp noch jümmers nich wied noog afsmolten. De Kru belsoot, de de Biboten bruken un mit de lütten Boten oonde apen See to faren. Willem Barentz bleev kort daarna op den 20. Juni 1597 dood. Dat is nich bekannt of Willem Barentz op See oder op dat Noordeiland vun Nowaja Semlja bestatt wurr. De Boten bruken söven Weken, bet dat se op dat Kolahalveiland ankrmen, wo se vun enen Kommandanten vun enen hollandschen Hamnelsschipp redd wurrn. De Överfaart harrn man 12 Manner överleevt. Se kemen den 1. November wedder in Amsterdam an.

Arv un Naleven

Het Behouden Huys

De Överrester vun dat Behouden Huys op Nowaja Semlja na Skizzen vun Elling Carlsen 1871

De norweegsche Robbenjäger Elling Carlsen het 1871 dat holten Noodquarteer, in dat Willem Barentsz siene Kru överwintert het, wedderfunnen. He maak ene Skizz vun de Hütt un funn twee koppern Kaakpött, een Fatt, ene Warktüügkist, ene Klock, een Breekiesen, ene Fleit, Kleder, twee leddige Kisten un enen Dreefoot to’n Kaken. Daarmang weren ook Fragmenten vun de Deventer Almanak uut dat Jaar 1596.Carlsen verköff de Funnen an den Engelschmann Charles L.W. Gardiner, de de Saken an de nedderlandsche Regeren wiederverkoff. De Funnen liggt vundaag in dat Rieksmusuem Amsterdam. Dat anner Jaar besöchen Carlsen un Gardiner op’n 29. Juli dat Eiland nocheenmaal un sammeln 112 Gegenstänn vun Willem Barentsz sien Mannschop in. Daarmang weer dat cedelken, enen Afscheedsbreev vun Willem Barentsz un van Heemskerck. Gardiner verschenk de Saken an de nedderlandsche Regeren. Se weren eerst in Den Haag unnerbrocht un lannen tolest in’t Riekssmuseum Amsterdam.

Het Cedelken, een Afscheedsbreev vun Willen Barentsz un Heemskerck. (Rieksmuseum Amsterdam)

Objekten uut Het Behouden Huys (Illustratschoon in Relikwieën uit onzen Heldentijd: De Aarde en haar volken vun 1873)

De Amateurarchäoloog Miloradowitsch siene Funnen vun 1933 sünd vundaag in dat Arktis- un Antarktismuseum in Sankt Petersborg to liggen. Dmitri Krawtschenko ünnersöök dat Noodquarteer 1977, 1979 un 1980. He bruuk ook Deepseedukers dat Wrack vun de Witte Swaen to finnen. De Funnen vun düsse Expeditschonen liggt vundaag in dat Museum för Regionaalgeschicht in’t russische Archangelsk. Anner lütte Kollektschonen finnt sik in dat Polaarmuseum in Tromsø.

1992 ünnernemen dree Wetenschoppers, een Journalist un twee Fotografen in Opdrag vun dat Arctisch Centrum an de Rieksuniversität Grönnen mit twee Wetenschoppers un enen Kaak vun dat Arktische un Antarktische Forschinstituut in St. Petersborg ene Expeditschon na Nowaja Semlja, wo se enen Denksteen an de Steed vun Het Bedouden Huys oprichten.

Het Behouden Huys is vundaag ene Touristenattraktschoon för Krüüzfohrten op Iesbrekers worrn.

Ene Repliek vun dat Behouden Huys is vun daag in dat Camp Barentz op Spitzbargen, een Stück oosten vun Longyearbyen to finnen.

Rezeptschoon un Andenken

Denksteen för Willem Barentsz in Vardø, Norwegen.

Twee vun Willem Barentsz sien Kru bröchen later siene Dagböker ruut. Dat weren Jan Huyghen van Linschoten, de em later opnde eerste un twede Reis belgeidt harr, un Gerrit de Veer, de op de beiden lesten Reisen Schippstimmermann weer.

Barentsz sine drüdde Reis weer

De Reisen vun Willem Barentz wurrn na un na vergeten. Eerst üm 1810 keem wedder Interess an de nedderlandschen Opdeckers op, as ünner franzööschen een nedderlandsch Natschonaalgefööl ranwuss un de Natschoon op Söök na Natschonaalhelden weer. 1819 broch de Dichter Hendrik Tollens sien sentimentaal Loffgedicht Tafereel van de overwintering op Nova Zembla ruut, in dat he siene Landsgenoten opreep just so heldenhafte Daden för dat Vaderland to vullbringen. Ook de Schoolplaat De overwintering op Nova Zembla vun Johan Herman Isings droog stark bi een natschonal Geföhl to schapen. Ook wenn Barentsz as enen Natschonaalheld gull, sünd de nedderlandshcen Naam för de Eillanen in de Iessee vergeten worrn. Ook ene Expeditschoon 1878 en 1884, de Schiller mit nedderlandschen Naams op Nowaja Semlja opstell, kunn dat nich meer afwennen.

Na Willem Barentsz benöömt

1853 kreeg de See vun Murmansk den Naam Barentssee. Barentsburg, de tweed gröttste Stadt op Spitzbargen, dat Barentseiland un de Barentsregion kregen Willem Batentsz sienen Naam.

In’t late 19. Jhd. wurr dat Maritiem Instituut Willem Barentsz op Terschelling opricht. 1878 döpen de Nedderlannen een Schipp för Arktisexpeditschonen Willem Barentsz.. 1946, is dat Waalfischfangschipp Pan Gothia in Willem Barentsz umdöopt worrn. 1953 wurr een tweed Waalfischfangschipp Willem Barentsz II nöömt. Een Protein in de molelulare Struktuur vun Fruchtflegen kreeg den Naam Barentsz. De nedderlandsche Filmmaker Reinout Oerlemans broch 2011 dem Film Nova Zembla ruut. 2011 bo een Team Freewilligen ene Repliek vun Willem Barentsz sien Schipp in Harlingen.

Literatuur

Monografien

• Philip Frederick Alexander: The North-west and North-east Passages. 1915.
• F. W. Beechey: A Voyage Of Discovery Towards The North Pole, In Her Majesty's Ships. 1843.
• W. J. J. Boot: De Nederlandsche Maatschappij voor de Walvischvaart. Bataafsche Leeuw, Amsterdam 1987, ISBN 978-90-6707-129-1.
• Antonius de Bruijne; Bastiaan Gerardus Balje: De eerste tocht van de Willem Barentsz naar de Noordelijke IJszee 1878. 1985.
• John Watts De Peyster: The Dutch at the North Pole and the Dutch in Maine. 1857.
• Gerrit de Veer: Barentz et Heemskerck, voyageurs hollandais. Paris 1857.
• Gerrit de Veer: Beschreibung der drei neuen Schifffahrten, um nach Cathay und China zu kommen. Faksimileband und Kommentarband, Edition Stiedenrod / Oceanum Verlag, Wiefelstäe 2010, ISBN 978-3-86927-106-4 / ISBN 978-3-86927-110-1.
• Gerrit de Veer: The Three Voyages of William Barentsz to the Arctic Regions. Engl. Übersetzung 1609.
• Gerrit de Veer: Warhafftige Relation .... Nörnbarg 1598. Digitalisaten: online .
• Gerrit de Veer: Wahrhaftige Beschreibung der Nordreise des Kapitäns van Heemskerck .... In: Die gefahrvolle Reise des Kapitän Bontekoe .... Erdmann-Verlag, Tübingen/Basel 1972.
• Herbert Friedrich: Die Eissee. Die letzte Reise des Willem Barents. Neues Leben, Berlin 1968 (8. Oplaag 1990), ISBN 3-355-00429-4.
• Frank Boott Goodrich: Man Upon the Sea. 1858.
• Ab Hoving: Het schip van Willem Barent. Edition Verloren, Hilversum 2004, ISBN 90-6550-772-8.
• J. K. J. de Onge: Nova Zembla: De voorwerpen .... 1872.
• Clements R. Markham: The Lands of Silence: A History of Arctic and Antarctic Exploration. Cambridge University Press, Cambridge 1921.
• Jeannette Mirsky: To the Arctic!: The Story of Northern Exploration from Earliest Times. University of Chicago Press, Chicago 1997, ISBN 0-226-53179-1.
• Andrea Pitzer: Icebound: Shipwrecked at the Edge of the World. Scribner, New York 2021, ISBN 978-1-9821-1334-6.
• Andrea Pitzer: Icebound: Shipwrecked at the Edge of the World. Simon & Schuster, London 2021, ISBN 978-1-4711-8273-0.
• William Scoresby: An Account of the Arctic Regions. 1820.
• J. B. Synge: A Book of Discovery. ca. 1912.
• Rayner Unwin: A Winter Away From Home: William Barents and the North-east Passage. Seafarer Books, London 1995, ISBN 978-0-924486-85-2.

Artikels

• J. Braat: Dutch Activities in the North and the Arctic during the Sixteenth and Seventeenth Centuries. In: Arctic 37 (4), Dezember 1984. doi:10.14430/arctic2229.
• Louwrens Hacquebord: In search of Het Behouden Huys .... In: Arctic 48 (3), September 1995. CiteSeerX 10.1.1.505.5702. doi:10.14430/arctic1246.
• C. Michael Hogan; Steve Baum: Barents Sea. In: Encyclopedia of Earth, Washington, D.C. 2010.
• Siebren Y. van der Werf: Astronomical Observations During Willem Barents's Third Voyage. In: Arctic 51 (2), November 1997. doi:10.14430/arctic1055.
• F. J. M. van Eeden; I. M. Palacios; M. Petronczki; M. J. D. Weston; D. St. Johnston: Barentsz is essential for the posterior localization of oskar mRNA .... 2001.
• Jaapjan J. Zeeberg u. a.: Search for Barents: Evaluation of Possible Burial Sites on North Novaya Zemlya, Russia. In: Arctic 55 (4), Dezember 2002, S. 329–338.

Indrääg in Nakieksels

• Allgemeine Deutsche Biographie, Bd. 2: Barendsz, Willem. Julius Löwenberg, Leipzig 1875, S. 59.
• Hugh Chisholm (Ruutgever): Encyclopædia Britannica. 11th edition. Cambridge University Press, Cambridge 1911.
• Louwrens Hacquebord: Barents, Willem. In: Mark Nuttall (Ruutgever): Encyclopedia of the Arctic. Routledge, New York/London 2003, S. 201–202. Online: google books
• Barentsz Sea. In: Encyclopædia Britannica Online, 2007. Opropen den 5. Dezember 2007.