Wikipedia:Neutraal Standpunkt

Kort:WP:NPOV

Ene wichtige Richtlien in een vun de fiev Grundprinzipien in de Wikipedia is de Neutrale Standpunkt (Neutrale Sichtwies, engelsch Neutral Point Of View, kort: NPOV). De Neutrale Standpunkt deent daar to, dat Thema objektiv daartostellen, dat heel dat Bild vermitddelt warrt un de persöönliche Standpunkt vun’n Wikipedia-Autor nich in den Artikel rinkümmt. Dat se neutrale Standpunkt sekerstellt schöölt sik Artikels op Born's stütten, se schöölt dat Thema uutgleken, saaklich un nüchtern darstellen.

Grundsätz

Borns as Grundlaag

Wikipediaartikels schöölt Borns as Grundlaag hebben. De Utwahl vun de Borns schall na Ansehen, Verbreden un Belang vun de Borns gahn. Daarto kann man to’n Bispeel Meta-Literatur (t. B. in Form vun Översichten, Rezenschonen un Zitatschoonsdatenbanken) ankieken. Wichtig is ook, in wat för een Tiedschrift oder in wat för en Verlag en Text ruutkamen is.
Standpunkten to een Thema, de nich mit Literatuur belegt sünd, sünd nich wünscht, kiek ook Wikipedia:Keen when Theorie.
Bi Themen uut de plattdüütsche Region, wo dat keen verapenlicht Weten över givt, kann vun dissen Grundsatz afweken warrn. Bi so’ne Artikel kann Weten, dat bloots lokaal överlevert warrt, mit rinflrten un in enge Grenzen ok egen Ünnersöök.

Uutgleken Standpunkten

En uutgleken Artikel beschrivt den Gegenstand vun’t Lemma un de Standpunkten, de daarmit verbunnen sünd.
Wenn dat mehrere verschedene Standpunkten to een Thema givt, de sik villicht sogar wedderspreekt, denn köönt disse in’n Artikel beschreven warrn. Faktische un interpretatorische Darstellungen schullen aver kloor kenntekent un vuneenanner afgrenzt warrn.
Ene passliche Darstellung vun’t Lemma un vun Argumenten hett Vörgang vör dat Bestreven, Sichtwiesen, de sik wedderspreekt, mööglichst in glieken Ümfang wedder to geven.
In’n besten Fall sünd all bekannten Standpunkten to nömen, de to de Tied vun relevante sellschopliche Gruppen un Organisatschoonen oder vun relevante Wetenschoppers, de in dissen Fackrebeed aktiv sünd, vörtrocken warrt.
Afsekert wetenschoplich Resultaten dörvt nich relativeert warrn dörch dat Ansammeln vun verschedene Ansichten. Standpunkten mööt passlich afwegen warrn, anners kümmt en vertrocken Bild vun den Stand in der Wetenschop rut.

Saaklichkeid

En enzyklopädischen Artikel is in en saaklich un neutralen Stil to schrieven, dat heet nich in een emotschonaal faarvten, lustigen oder ümgangsspraajlichen Stil.
En enzyklopädischen Artikel nimmt keen Stellung för oder gegen en Standpunkt. In’n Artikel schall dorstellt warrn, welk Standpunkten vun welk relevante Lüüd, Gruppen, Religionsvertreters, Wetenschopplers usw. vertreden warrt.
Standpunkten dörvt nich stark betonot un nich apodiktisch dorstellt warrn un ok nich mit Formulierungen, as „Dat warrt annahmen, dat …“. Absolute Utspraken, de sik nich bewiesen laten, schall man nich bruken, statt „Dat is so dat X ...“ schall man lever schrieven: „För X snackt, …“.
Persöönliche Interessen dörvt nie den Inhold vun en Artikel bestimmen. Schrieversche un Schrievers schöölt jümmers weertfree un unparteiisch schrieven („sine ira et studio“).

Vörgahn

Inholtliche Fragen

Wat is en Tatsache, wat is en Werten?

As Fakten kann man Utspraken formuleren, de in de Fachwelt accepteert sünd: t. B. etablierte naturwetenschopliche Erkenntnissen oder mathematische Utspraken (Satz vun Pythagoras, chemische Elementen, Gravitation) un statistische Daten as de Inwahnerszahl vun en Land oder de Geschäftsentwicklung vun en börsennotiert Unternähmen. (Anmarkung: ok Inwahnerszahlen köönt ut politische Gründen ümstrieden wesen.)

Werten sünd Utspraken, de nich beschrieven (deskriptiv), man vörschrieven (präskriptiv oder normativ). Solke Urteilen sünd jümmers subjektiv, wiel keen Schluss vun’t Wesen op’t Sollen mööglich is (naturalistischer Fehlschluss, Gesetz na Hume). Man kann bloots den Inholt vun empirische Utspraken överpröven, aver nich den vun normative. För en Lexikon sünd Urteilen dorüm jümmers problematisch. Je na Wichtigkeit vun de Instanz, de en Urteil geven hett, kann dat aver as Information (Fakt) sülvst wedder to’n Gegenstand vun en Artikel warrn. In all Fäll mööt Urteilen vun de Fakten trennt warrn un as solche kennt maakt warrn.

Wo schall man Standpunkten beschrieven?

Werturteile mööt unbedingt en relevante Instanz togeordnet warrn (de Autor dörv nie sülvst en Urteil geven). Besünners bi ümstrieden Themen is dat wichtig, Standpunkten to toordnen. Bi en Thema ut de düütsche Politik will de Leser villicht weten, welk Position de CDU un welk de SPD hett. Dor kann man ok besünners pregnante Meinungen wortgetreu ziteren.

Wichtig is, dat Meinungen konkret weddergeven un in’n Tosamenhang inordnet warrt. Bispill: De Satz: Softwarepatenten warrn vun veel Minschen aflehnt is nich konkret. – We sünd disse velen?, fragt sik de Leser denn villicht. Beter is dat, so en Utsag in’n Tosamenhang in to ordnen: Softwarepatenten warrn vun veel Programmierers – vör allem ut de Open-Source-Bewegung – aflehnt, während grote Konzerne as Microsoft fordere, dat se in en EU-Richtlinie verankert warrn.

Wat is en unparteiische Darstellung?

To den neutralen Standpunkt to wahren, mööt Werten utglieken wesen un all relevante Standpunkten repräsenteren (dat dörv keen versteckt Werturteil dörch de Utwahl oder Gewichtung vun enkelte Sichtwiesen to’n Utdruck kamen). To en unparteiische Darstellung höört vör allem, dat de Sichtwiesen un Argumenten vun all Sieden angemessen beschreven warrn. Vun’n Umfang her mutt de Utgliekenheit wohrt blieven un ok vun de Wortwahl her dörv keen (implizite) Werten ut drückt warrn. För de Neutralität is dat ok nich good, wenn in en Artikel Pro- un Kontralisten inbaut warrt, üm en schienbare Unparteilichkeit to erzeugen, wiel vör allem in politische Fragen veel Argumenten vun beeden Sieden mit Inbeziehung vun verschedene Nebenaspekten bruukt warrn. De Kunst liggt hier in de Konzentration op dat Wichtige.

Sülvstdarstellungen vun Behörden, Institutschoonen, Parteien, Unternähmen, Vereine, Personen usw., de bloots op Außenwirkung ut sünd, sünd in de Wikipedia nich gewenst. Dat gellt ok för Darstellungen, de en Rufschaad vun Dritten dörch falsche Tatsachenbehauptungen, Verbreiten vun Gerüchten un Spekulationen, Zitatutwahl, de den Sinn verdreht, u. ä. to’n Ziel hebbt. Solk Verhalten warrt in swore Fäll as Vandalismus weert un verfolgt.

Schall man Minderheitenmeinungen nömen?

Wenn t. B. en wetenschopliche Theorie in de Fachwelt bloots vun een Professor un sien dree Assistenten vertegen warrt, dörv de Darstellung vun dissen afwiekenden Standpunkt nich in glieken Umfang beschreven warrn as de etablierte Meinungen. Dat gellt aver natürlich bloots bi Minderheitenmeinungen un nich bi Themen, wo de Meinung vun een Autor de eenzige wetenschopliche Meinung överhaupt to dissen Thema is.

Wenn Minderheitenmeinungen al so en historisch Gewicht hebbt, dat se in de Öffentlichkeit veel diskutiert warrn, denn schullen disse Standpunkten, de Diskussionen doröver un ok ehr gesellschaftliche, politische, wirtschaftliche un anner Utwirkungen nömt warrn.

Bispill: De theoretische un praktische Forschung över de Mööglichkeiten un Bedingungen vun außerirdischem Leven gegenüber de Utspraken över UFO-Sichtungen un Kontakt mit Außerirdischen: de beiden lesten sünd för de Wissenschaft nich relevant, aver dörchut för de gesellschaftliche Diskussion.

Wortwahl un Formulierung

De Utwahl vun de Wöör is wichtig. Al en enkel Woord in en Satz kann de Sachlichkeit kaputt maken un den Satz to en tendenziöse Utsag maken. En Bispill: In’n Satz He hett dat versäumt, de Öffentlichkeit to informeren is dat Woord versäumt. Dor mit warrt en nachlässige Haltung ünnerstellt, de to dat angebliche Versäumnis föhrt hett. De Satz kann ok ahn dat Woord versäumt schreven warrn. De Formulierung He hett de Öffentlichkeit nich informert is neutraler, wiel keen Werten dorin liggt. Noch en Bispill: In Se informeren noch immer nich warrt ut drückt, dat se dat al längst harrn maken müss. Se informeren nich is neutraler. Dat geiht üm Nuancen.

Mit de Wortwahl kann de Autor den Leser manipuleren. Dat kann wesen, dat de Autor dat unbewusst maakt, dat kann wesen, dat he dat bewusst insett. Dat gifft Lesers, de to wenig Sprachgefühl hebbt, üm disse Nuancen to spören, Lesers, de sik dorvun manipuliert föhlt, un Lesers, de manipuliert warrt, ahn dat to merken.

Wöör as veelmaal, seldsam, veel, wenig sünd nich genau, un wat wenig is, hangt veelmaal vun den Standpunkt af. Bispill: Is dat Glas half vull oder half leer? Neutraler sünd numerische Quantifizierungen (Zahlenangaben): Dat Glas hett en Fassungsvermögen vun 2 dl un is mit 1 dl Flüssigkeit füllt. Ok Statistiken: Dat Glas hett en Fassungsvermögen vun 2 dl un de Messungen in 10-Minuten-Afstand hebbt ergeben: 1,4 dl, 1,3 dl, 1,1 dl, 1,0 dl, 0,9 dl, 0,7 dl, 1,7 dl. De Leser kann sik so sülvst en Bild vun de Wirklichkeit maken.

Strukturierung

In veel Fäll gifft dat en Kern vun de Sach, de vun (fast) all gliek sehn warrt, dorto Aspekten un Bewertungen, de ümstrieden sünd. In solke Fäll schullen eerst disse Aspekten dorstellt warrn, de nich ümstrieden sünd, un dorna in en niegen Afsnitt de verschedene Sichtwiesen vun verschedene relevante Lüüd wiest warrn. In dissen Afsnitt schullen ut drücklich nich bloots negative Bewertungen wiest warrn, man all relevante Stimmen. Natürlich kann dat ok wesen, dat dor all relevante Stimmen negativ utfallt, as t. B. bi de NSDAP.

Statistiken un Zahlenangaben

Statistiken wiest Sachverhalten in Zahlen, se sünd aver dorüm nich grundsätzlik sachlich. De Problemen fangt an bi dat Festleggen, wat överhaupt meten warrn schall, un höört op bi de Utwertung, Tosamenfaten un Kommenteren vun de Messwaarden.

Grundsätzlik gellt: Wenn en Statistik in en Artikel infögt warrt, schall jümmers ok en Quellenangabe dorto sett warrn.

Wat schall man maken bi Texten, de nich neutral sünd?

Dor gifft dat mehr Mööglichkeiten:

We bi dat Thema Bescheid weet, kann den Artikel ümformuleren, verbeteren oder ergänzen. Kiek ok in de Artikelrichtlinie to Dialektännerungen.
En annere Mööglichkeit is, op de Diskussionssiet de Dele vun den Artikel, de nich neutral sünd, to Diskussion to stellen, en Grund dorto to geven un am besten noch Vörschläge to maken, wo dat ännert warrn kann.
Good is dat in solke Fäll in’n Artikel de Vörlaag {{Neutralität}} in to setten. Dat süht denn so ut:

Vörlaag:Neutralität

In’n slimsten Fall kann man en Löschantrag stellen. Dor schall man denn aver in’n Antrag en Grund angeven, worüm en Överarbeitung nich mööglich oder sinnvoll is.

Richtlienen in de plattdüütsche Wikipedia