Stammboomtheorie

Kladistsche Dorstellen vun de Maya-Spraakfamilie över 4000 Johr (de Tahlen wiest op Daten in de Common Era)

De Stammboomtheorie, ook geneetsch oder kladistsch Modell, is in de histoorsche Spraakwetenschop een Modell, dat beschrivt woans Spraken ranwasst un sik an Stammbööm orienteert, so as se vun phylogeneetsch Boom in de bioloogsche Evolutschoon vun Aarden bekannt sünd. As bi Aarden bekickt de Stammboomtheorie jede Spraak as ene „Aard“, de dör stüttigen Wannel uut ene Oorspraak ruutwussen is. So as verwandte Aarden in de Biologie as Familien tohoopfaat warrt, höört Spraken mit enen gemeensamen Vörfahren sodennig de sülve Spraakfamilie to.

Dat Modell wurr 1853 vun den düütschen Spraakwetenschopper August Schleicher populär maakt. Sied de eersten Versöök, geneetsche Verwantschoppen twüschen Spraken to beschrieven, is dat Stammboommodell een vun de wichtigsten Methoden in de komparative Spraakwetenschop worrn, de mit Hülp vun dokumenteerte Spraken un Regelmatigkeiden bi Luudwannels versöcht hypotheetsche Oorspraken, de Vöörlöper vun de dokumenteerte Spraken sünd, to rekonstrueren, as to’n Bispeel dat Oorindoeuropääsch as Oorspraak vun de indoeuropääsche Spraken.

Dat Modell vereenfacht man den komplexe Realität vun Spraakwannel, so dat Spraakwetenschoppers jümmer wedder op de Grenzen vun dat Modell henwiest hebbt un wedder ünner Inflood vun de Biologie op „horizontal transmission“ bi Spraakwannel henwiest hebbt (so as Leenwöör oder Kreoolspraken). As Alternativ wurr 1872 dat Bülgenmodell vun Schleicher sienen Schöler Johannes Schmidt uutarbeidt, dat disse Sort Spraakwannel beter beachten deit.

Dat Stammboommodell het so as ook de bioloogsche Klassifikatschoon siene Grenzen, ümdat Spraakwannel en stüttigen Vöörgang is mit Utnahmen, as to’n Bispeel Ringaarden in de Biologie oder Dialektkontinua bi Spraken. As Reaktschoon dorop wurr dat Konzept vun de Linkage uutarbeidt, dat ene Grupp vun Spraken beschrivt, de uut enen Dialektkontinuum ruutwussen sünd un nich uut streng scheden Spraken opkamen sünd.

Historie

Oold Testament un St. Augustin

Augustin vun Hippo meen, dat elken Nakamer vun Noah een Volk grünnt het un dat elk Volk siene egen Spraak kregen het: Akkadsch för Assur, Hebrääsch för Heber un so wieder. In’t Geheel ünnerscheed he 72 Völker, Stammvöörfaders un Spraken. In de Tied vun Peleg, de Söhn vun Heber weer, verdeelt hebben.

Augustin stellt ene Hypothees op, de op de Theorien vun den lateren historisch-komparativen Spraakwetenschoppers liekt: De Familie vun Heber het de ole gemeensame Spraak bewaart, de as Oorsprook vun de Minschheid gellt un daarüm later „Hebräsch“ nöömt wurr. De meeste vun de 72 Spraken sünd man eerst vele Generatschoonen na Heber opkamen. Dit Probleem lööst Augustin indem dat he annimmt, Heber, de 430 Jaar leevt het, noch an’t Leven weer, as Godd de 72 Spraken verdeelt hett.