Sarah Vaughan

Sarah Vaughan (1946) (Foto: William P. Gottlieb)

Sarah Lois Vaughan (* 27. März 1924 in Newark, New Jersey; † 3. April 1990 in Los Angeles, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Jazz-Singerin un Pianistin. Se gellt neben Billie Holiday un Ella Fitzgerald as en vun de bedüüdenst Vokalistinnen vun den Jazz.

Leven

Broad Street in de Binnenstadt vun Newark

Kindheit un Jöögd

Sarah Vaughan hör Vader, Asbury „Jake“ Vaughan, weer Timmermann un en Amateurgitarrist. Hör Moder Ada weer Wäscherin un hett in’n Karkenchor sungen. Jake un Ada Vaughan weern wiels den Eersten Weltkrieg vun Virginia nah Newark trucken. Sarah weer hör eenzig Kind. De Vaughans hemm in de Brunswick Street leevt, wo Sarah hör fröh Kindheit verbroch. Jake Vaughan weer deep religiös un die Familie in de New Mount Zion Baptist Church aktiv, de sück in de 186 Thomas Street befunn. Sarah harr all mit söben Johren Klaveerstünnen, sung in’n Karkenchor un speel af un to bi Proben Klaveer un Örgel.

Vaughan hett sück fröh för de populäre Musik up Schallplatten un in’n Radio interessert. In den 1930er Johren harr Newark en lebendig Livemusik-Szene un Vaughan hett regelmatig lokale un tourende Bands, de in de Stadt uptreeden sünd, to sehn kreegen. Ofschons dat wegen hör Öller illegal weer, fung se an in den Nachtclubs vun Newark as Pianistin un gelegentlich ok as Singerin uptotreeden, as in den Piccadilly Club un an den Newarker Flooghaben bi de USO.

Apollo Theater in Harlem

Vaughan hett in Newark tonächst de East Side High School besöcht, later is se to de Newark Arts High School wesselt, de 1931 as de eerste Kunst-High School vun de USA apen maken dee. Hör nächtliche Upträen hemm aber sluutend dorto führt, dat se ut de Highschool herutfloog. In disse Zeit hemm Sarah Vaughan un hör Früenden New York besöcht, um dor de Bigbands in Harlem to hören, de in’n Savoy Ballroom un dat Apollo Theater spelen deen.

De Biographin Leslie Gourse vertellt de komplexe Geschichte vun hör Opdecken: Vaughan keem immer mit hör Früendin Doris Robinson nah New York City. An en Dag in’n Harvst 1942, as Sarah jüst 18 Johr olt weer, hett se hör Früendin raaden bi en nachts stattfinnen Amateurwettbewarf in‘n Apollo deeltonehmen; se hett Doris an dat Klaveer begleit, de dorbi den tweeten Platz belegg. Later hett Sarah sück entscheed, sülvst as Singerin uptotreeden. Vaughan sung den Standard Body and Soul un wunn. De Gewinn weer, as Vaughan late Marian McPartland vertellt hett, 10 $ un dat Toseggen för en een Week düern Engagement in‘n Apollo. In dat Fröhjohr 1943 is Sarah Vaughan sluutend eerstmalig in dat Apollo uptreeden, wo se för Ella Fitzgerald inspringen dee.

Wiels disse Week seet ok de Singer Billy Eckstine in dat Publikum, de to disse Tiet bi Earl Hines weer; he wurr up hör Talent upmarksom un hett hör Hines empfahlen. De hett later dormit angeven, dat he Sarah Vaughan opdeckt harr un hett hör den Job as Pianistin in sien Band anboden. An‘n 4. April 1943 hett he sluutend sien Bandsingerin dör Sarah Vaughan ersett.

Mit Earl Hines un Billy Eckstine (1943–1944)

Sarah Vaughan tour nah hör Apollo-Verdrag Enn‘n 1943 un Anfang 1944 mit de Earl Hines Big Band. Vaughan weer as Pianistin instellt, aber nahdem Cliff Smalls as Basuunist un Pianist in de Band keem, weer Sarah de Sängerin vun de Hines-Band. De gellt hüüd as en Aart Grünnenszentrum vun den Bebop, weil in de Band dormals naamhaft Musiker vun den Bebop as de Trompeter Dizzy Gillespie un de Saxophonist Charlie Parker as ok de Basuunist Bennie Green speelt hemm. Gillespie weer ok Arrangeur für disse Band; en allgemeen Streik (Recording ban) hett dat aber verhinnert, dat Plattenupnahmen vun disse Formatschoon entstahn sünd.

Eckstine hett Enn’n 1943 de Hines-Band verlaaten un hett sien eegen Bigband apen maakt mit Gillespie, de Hines verlaaten dee, um musikalisch Leiter vun de nee Band to wurrn. Charlie Parker keem ebenfalls dorto, un de Eckstine-Band weer in de nächst Johren en Sammelbecken vun jung Jazz-Talenten: Miles Davis, Kenny Dorham, Art Blakey, Lucky Thompson, Gene Ammons un Dexter Gordon hemm dor speelt.

Vaughan is 1944 in Eckstine sien neegrünnd Band intreeden; dat geev hör Gelegenheit, hör eegen Stil wiedertoentwickeln. Mit de Band vun Eckstine entstunnen denn eerste Schallplatten-Upnahmen; bi en Session an‘n 5. Dezember 1944 entstunn de Song I’ll Wait and Pray för dat Deluxe-Label. Dör disse Schallplaat wurr ok de Kritiker un Produzent Leonard Feather up hör upmarksom un hett hör fraagt, of se veer Schallplattensieden ünner eegen Naam mit hüm upnehmen wull, de denn up dat Label Continental herutkeemen; begleit wurr se dorbi vun en Septett mit ünner annern Dizzy Gillespie un Georgie Auld. Angevlich hett hör de dormalige Bandpianist John Malachi den Ökelnaam „Sassy“ geven. Enn’n 1944 hett Vaughan offiziell de Eckstine-Band verlaaten, um en Solokarriere antofangen, bleev hüm aber wiederhen verbunnen un hett mit hüm later ok Platten upnahmen.

Fröhe Solokarriere (1945–1948)

Sarah Vaughan im Café Society (1946)
(Foto: William P. Gottlieb)

Sarah Vaughan fung hör Solokarriere as freeschaffend Singerin 1945 in den New Yorker Jazzclubs vun de 52nd Street as den Three Deuces, den Famous Door, den Downbeat un den Onyx Club an. Vaughanis ok in’n Braddock Grill uptreeden, nich wiet vun dat Apollo Theater in Harlem liggend. An’n 11. Mai 1945, nehm Vaughan Lover Man för dat lütt Guild Label up, begleit vun en Quintett mit Gillespie un Parker, buterdem weern dorbi de Pianist Al Haig, Bassist Curly Russell un Sid Catlett an dat Slagtüüch. Kört dornah gung se weer mit Gillespie/Parker in‘t Studio un hett dree wiedere Titel upnommen.

Nah en kört Gastspeel in de Band vun John Kirby un en Upnahm mit den Geiger Stuff Smith, bi dat de Song Time and Again in’n Oktober entstunn, wurr hör en Plattenverdrag vun dat Musicraft-Label anboden. Bit disse Verdrag 1946 wirksam wurr, nehm se Platten för de Label Crown un Gotham up un is regelmatig in den Club Café Society Downtown uptreeden, en Club an‘n Sheridan Square, in den dat kien Rassenschranken geev.

„I Cover the Waterfront“: Schellackplatte bi Musicraft

Wiels hör Engagement in dat Cafe Society hett Vaughan den Trompeter George Treadwell kennenlehrt. Der wurr sluutend hör Manager, musikalischer Leiter bi tallriek Upnahmesessions un kümmer sück um hör Uptreeden, insluutend hör Garderobe, hör Frisur un ok um de Reguleeren vun hör Gebitt.

Völ vun hör 1946 för Musicraft upnommen Titel wurrn vun dat Publikum un Kritik gliekermaten positiv upnommen; dat weern If You Could See Me Now (den Tadd Dameron schreeven un arrangeert harr), Don’t Blame Me, I’ve Got a Crush on You, Everything I Have is Yours un weer Body and Soul. Vaughan un Treadwell hemm an’n 16. September 1946 sluutend heiraadt.

Vaughan hör kommerziell Spood Musicraft hett sück 1947 an 1948 fortsett; hör Interpretatschoon vun Tenderly wurr Enn’n 1947 en unverwacht Hit (#27). Noch spoodrieker weer de an’n 27. Dezember 1947 upnommen Jule-Styne-Song It’s Magic ut den Doris-Day-Film Romance on the High Seas; de harr Anfang 1948 in den Pop-Charts grooten Spood un stunn elf Week in den Charts. En anner Hit vun disse Tiet weer Nature Boy (entstahn 8. April 1948). De Song Nature Boy, eerstmals vun Nat King Cole upnommen, gull as de eerste „Crossover“-Titel, de vun en swaarten Künstler upnommen un bit dat witt Publikum spoodriek wurr. Kört nahdem Ella Fitzgerald mit den Song herutkommen weer, hemm den ok Frank Sinatra för Capitol, Sarah Vaughan as ok Dick Haymes för Decca upnommen.

Columbia-Johren (1948–1953)

Nah den Bankrott vun de Firma Musicraft kreeg se de Gelegenheit, bi dat groot Label Columbia Records en Verdrag aftosluuten; in’n Sömmer 1949 harr se dor mit Black Coffee en Charterfolg. Wiels hör Johren bi Columbia bit 1953 nehm Vaughan tallriek kommerzielle Pop-Balladen up, as That Lucky Old Sun, Make Believe (You Are Glad When You’re Sorry), I’m Crazy to Love You, Our Very Own, I Love the Guy, Thinking of You (mit dem Pianisten Bud Powell), I Cried for You, These Things I Offer You, Vanity, I Ran All the Way Home, Saint or Sinner, My Tormented Heart, Time un völ annern.

Bi de Jazz-Kritikern kreeg se liekers groot Anerkennung; so wunn se 1947 den Esquire Magazine’s New Star Award, buterdem den as best Vokalistin vun dat Down Beat Magazin regelmatig van 1947 bit 1952; ebenso vun dat Metronome Magazin van 1948 bit 1953. Eenige Kritiker funnen aber hör Gesangsstil nich goot un hemm den as „over-stylized“ betekent. Liekers weer de Tenor vun de Jazzkritik insgesamt wietgahnd positiv. Hör Spood bi Kritik un bi dat Publikum weer Anlaat vun tallriek boshaft Bemerkungen vun hör „Rivalin“ Billie Holiday, de in disse Tiet um hör Ansehn as „beste Jazzsingerin“ bang ween muss.

Mit dissen Erfolg verbunnen weer de Gelegenheit to Tallriek Upträen un Upnahmemögelkeiten. In’n Sömmer 1949 is Vaughan eerstmals mit en Sinfonieorchester uptreeden; dat weer en Benefiz-Veranstaltung för dat Philadelphia Orchestra ünner dat Motto „100 Men and a Girl“. In disse Tiet wurr se vun de ok as „The Divine One“ nöömt, en Tosatz, de hör dör hier wiedere Loopbahn begleiten sull. 1951 is se eerstmals in Europa up Tour gahn.

Miles Davis Midden vun de 1950er Johren

De Erfolgsdruck un persönliche Konflikte hemm to Spannungen tüschen Treadwell un Sarah Vaughan führt. Treadwell hett en Road-Manager instellt, de sück um de Tourneen vun de Singerin kümmern dee, un hett sülvst en Managementbüro in Manhattan apen maakt, um mit wiedere Künstlern ahn Sarah Vaughan to arbeiten.

Vaughan hör Verhältnis to Columbia Records wurr liekers hör Spood tonehmend unbefreedigend för de Singerin, wiel se hör Ansicht nah to völ kommerzielles Songmaterial kreeg. En Utnahme bleev de Session 1950, bi de se dör Musiker as Miles Davis, Tony Scott, Benny Green un Budd Johnson begleit wurr. De Upnahmen as East of the Sun (and West of the Moon) oder Ain’t Misbehavin’ tellen to de besten vun hör Karriere, bleeven aber atypische Utnahmen in hör Columbia-Ära.

Mercury-Johren (1954–1959)

1953 hett Treadwell en Plattenverdrag bi Mercury Records uthannelt. Se sull fortan kommerzielles Songmaterial för dat Hööftlabel Mercury un mehr jazz-orienteert Songs up de sien Sublabel EmArcy herutbringen. Vaughan hett fortan mit den Produzenten Bob Shad tosommenarbeit; hör Kooperatschoon weer sowohl en finanziell as ok künstlerisch Erfolg. Hör eerste Mercury-Session funn in’n Februar 1954 statt, hör letzt 1959. Nah en kört Tosommenarbeit mit Roulette Records (1960 bit 1963), kehr se van 1964 bit 1967 to Mercury torüch.

Count Basie (links) 1975<!—wiels en Konzert in Köln !-->

In’n Sömmer 1954 is se up dat Newport Jazz Festival uptreeden. Vaughan hör groot Erfolg bi Mercury fung mit den Hit Make Yourself Comfortable an, den se in’n Harvst 1954 upnehm; wiedere Erfolge weern How Important Can It Be (mit Count Basie), Whatever Lola Wants, The Banana Boat Song, You Ought to Have A Wife un Misty vun Erroll Garner. In’n Harvst 1954 is se in de Carnegie Hall mit dat Count Basie Orchestra uptreede; mit dorbi weern dorneben Billie Holiday, Charlie Parker, Lester Young un da Modern Jazz Quartet. Vun völ Jazzkritikern as Hööchtpunkt vun hör künstlerisch Loopbahn wurrd hör Album Sarah Vaughan (with Clifford Brown) ansehn, dat in’n Dezember 1954 upnommen wurr. Dorup is ok de Titel Lullaby of Birdland mit en vun hör seltenen Scat-Inlagen. Dornah gung se weer up en spoodriek Europatournee un den folg en Tournee dör de USA in en Konzertprogramm mit Count Basie, George Shearing, Erroll Garner un Jimmy Rushing. 1955 harr se up dat New York Jazz Festival up Randalls Island en Upträe. In de tweet Hälft vun de 1950er Johren nehm Sarah Vaughan in Begleitung vun völ naamhaft Jazzmusiker Platten up, etwa 1957 mit Billy Eckstine weer en Reeg vun Duetten, dorünner den Hit Passing Strangers. Se gung up Tourneen mit en Trio, in dat neben Pianist Jimmy Jones Roy Haynes un Jimmy Cobb spelen deen, denn in en Tio mit Ronnell Bright. As en vun de an’n Besten gelungen Bispelen vun hör Live-Upträen gellt hör Album At Mr. Kelly’s van 1957 mit Richard Davis un Roy Haynes. Hör kommerzieller Erfolg reck 1959 sien Hööchtpunkt mit den Song Broken Hearted Melody, de mehr as een Million Dollar einspelen dee un för den se hör eerst Goldene Schallplaat kreeg. De hörr den fortan to dat ständige Repertoire in hör Konzerte. Vaughan hör kommerzielle Upnahmen wurrn vun verscheeden Arrangeuren un Orchesterleitern inspeelt, as Hugo Peretti un Hal Mooney.

Ofschons de geschäftliche Betrecken tüschen Vaughan un Treadwell in den 1950er Johren spoodriek weer, leet sück de Singerin 1958 vun hüm scheeden un hett den ok de geschäftliche Tosommenarbeit instellt.

1960er Johren

Sarah Vaughan mit Quincy Jones in Scheveningen 1963

Nah de Trennung vun Treadwell is Clyde „C.B.“ Atkins in Sarah Vaughans Leven intreeden, den se in Chicago kennenlehrt harr un den se an’n 4. September 1959 heiraadt hett. Ofschons Atkins kien Erfohrungen mit Künstlermanagement oder in dat Musikgeschäft harr, wull Vaughan mit hüm en geschäftliche as persönliche Betrecken as mit Treadwell ingahn. Se hett Atkins to hör Manager maakt un is mit hüm nah Englewood Cliffs, New Jersey trucken.

As hör Kontrakt mit Mercury Records 1959 to Enn’n gung, hett se bi Roulette Records ünnerschreeven, en lütt Label vun Morris Levy, en vun de Miteegendömer vun den New Yorker Jazzclub Birdland, in den se faken uptreeden dee. In Roulette sien Katalog befunnen sück ok Platten vun Count Basie, Joe Williams, Dinah Washington, Lambert, Hendricks and Ross as ok Maynard Ferguson.

Vaughan fung in’n April 1960 an för Roulette uptonehmen. So entstunn en Reeg vun Alben, de vun vun Billy May, Jimmy Jones, Joe Reisman, Quincy Jones, Benny Carter, Lalo Schifrin un Gerald Wilson arrangeert bzw. inspeelt wurrn un as blots jazzbeinfloot, letztlich kommerzielle Upnahmen gellen. 1960 harr se en Pop-Charterfolg mit Serenata bi Roulette, buterdem mit hör noch för Mercury inspeelt Titeln Eternally un You’re My Baby.

In lütt Besetten (Gesang, Gitarr, Bass) nehm se eenige Alben mit Jazz-Standards up, as After Hours (1961) mit den Gitarristen Mundell Lowe un den Bassisten George Duvivier. Cook un Morton werten de Session as hör best in den 1960er Johren; Brian Priestley heevt de definitiven Interpretatschonen vun Vaughan vun My Favorite Things un In a Sentimental Mood hervör.

Wiel Sarah Vaughan kien eegen Kinner kriegen kunn, hett dat Paar 1961 en Dochter, Debra Lois, adopteert. Dat Verhältnis to Atkins bleev anspannt un gung in’n November 1963 mit en Scheeden to Enn’n. Mit Hülp vun Früenden as den Clubbesitter John „Preacher“ Wells un Clyde „Pumpkin“ Golden Jr. kregg se dat hen, hör finanzielle Situatschoon bi de Trennung to bewältigen. Wells un Golden hemm faststellt, dat Atkins dör Glücksspelen un Spennen hör Vermögen vun $150,000 up’n Kopp haun harr. Vaughan kreeg dat Sörgerecht för dat adopteert Kind; Golden wurr denn hör Manager un Levensgefährte för den Rest vun de Dekaad.

In de Tiet vun hör twee Scheeden hett se sück ok vun Roulette Records trennt, wiel de Firma hör nich genögend Honorar för hör spoodriek Platten utbetallen dee. Nah dat Enn’n vun den Kontrakt 1963 kehr Vaughan to Mercury Records torüch. In’n Sömmer 1963 hull sück Vaughan in Däänmark up, um mit den Produzenten Quincy Jones Live-Upnahmen mit hör Trio to maken, de ünner den Titel Sassy Swings the Tivoli herutbrocht wurrn, de en exzellentes Bispeel vun hör Live-Shows in disse Periood beden. In dat folgend Johr ist he in dat Witt Huus vör Präsident Johnson uptreeden.

Mit de Verännern vun den Publikumsmack Midden vun de 1960er Johren harr ok Sarah Vaughan as völ annern Jazzmusiker mit fallend Tohörertallen bi hör Konzerten to kämpen, worto noch nich passend Material dorto keem. De Qualität vun hör Schallplatten weer mal so, mal so; se hett versöcht sück mit Pop- un Ünnerhollensmusik över Water to holllen. In disse Tiet wurr ok hör Stimm dunkler. An dat Enn’n vun hör Mercury-Verdrag 1967 weer se för den Rest vun dat Johrteihnt ahn Plattenkontrakt, is aber bi europääsch un amerikaansch Jazzfestivals uptreeden.

1969 hett Vaughan hör Geschäftsbetrecken mit Golden beend un leet sück an de Westküst daal, dicht bi Benedict Canyon bi Los Angeles, denn in Hidden Hills.

Comeback in de 1970er Johren

Nah en Upträe in dat Casino in Las Vegas hett se Marshall Fisher kennenlehrt; de nehm nu de hör vertroot Düppelrull as Levensgefährte vun Vaughan un Manager in. Fisher harr woll ok kien Erfohrungen in de Ünnerhollensindustrie, weer aber en groot Fan vun hör un hett denn hör Comeback fördert.

In de 1970er Johren hett Vaughan hör Upnahmetätigkeit fortsett. 1971 wurr se vun Bob Shad, de as Produzent bi Mercury Records mit hör arbeit harr, fraagt, of se en Album för sien eegen nee grünnd Label Mainstream Records upnehmen wull. De Basie-Veteran Ernie Wilkins hett de Session arrangeert un leit, bi de dat Album A Time In My Life in‘n November 1971 entstunn. In’n April 1972 nehm Vaughan en Album mit Balladen up, schreeven, arrangeert un leit vun Michel Legrand. In Tokio entstunn in’n September 1973 mit hör Trio dat Album Live in Japan, dat för en Grammy nomineert wurr.

Bi hör Sessions mit Legrand hett se ok den Song Send in the Clowns upnommen, den Stephen Sondheim för dat Broadway-Musical A Little Night Music komponeert harr. De Song wurr dornah hör Markenteken un hett den bitherigen Tenderly ersett, de mit hör siet Anfang vun hör Solokarriere verbunnen bleeven weer. Hör Tosommenarbeit mit Mainstream gung 1974 in’n Striet to Enn’n. Se weer dornah weer dree Johr ahn Plattenkontrakt. In‘n Dezember 1974 is Vaughan bi en privat Konzert för Präsident Gerald Ford un den franzööschen Staatspräsidenten Giscard d’Estaing bi deren Gipfeldrapen up Martinique uptreeden.

1974 nehm se ok an en Gershwin-Konzert deel, dat de Dirigent Michael Tilson Thomas leiten de, de dat Los Angeles Philharmonic Orchestra in den Hollywood Bowl dirigeeren dee. De Arrangements stammten vun Marty Paich, in de Begleitband hemm ok Dave Grusin, Ray Brown un Shelly Manne mitwarkt. Nah den Spood vun dat Konzert hemm Thomas un Vaughan dat nochmal 1975 un 1976 mit verscheeden Sinfonieorchestern maakt.

Oscar Peterson (1977)

1977 hett Vaughan hör geschäftlich un persönlich Verhältnis to Marshall Fisher beend. Nu fung se en Verhältnis to Waymon Reed an, en Trompeter, de in de Count Basie Band speel. Reed speel nu in hör Trio un weer hör musikalisch Direkter; 1978 hemm de beid heiraadt. 1977 hett de Filmemaker un TV-Produzent Tom Guy Vaughan up hör Tournee begleit, hett tallriek Künstler över de Singerin interviewt un fung Konzertmitsnitte un Szenen achter den Kulissen in. Da Ergevnis weer de Dokumentarfilm Listen To The Sun, de an’n 21. September 1978 in dat New Jersey Public Television Premiere harr, aber nie en Vedriev funn.

1977 hett se bi Norman Granz, de ok de Manager vun Ella Fitzgerald weer, en Plattenverdrag bi de sien Label Pablo Records afslooten. Vaughan harr tovör nah en dreejohrig Plattenpaus en Album mit Songs vun de Beatles (1977) in Pop-Arrangements för Atlantic inspeelt. Bi hör Kontrakt mit Pablo entstunnen wichtige Alben vun hör Laatwark as Love Brazil, dat mit brasiliaansch Musikern in Rio de Janeiro in’n Harvst 1977 upnommen un för en Grammy nomineert wurr. Buterdem entstunnen How Long Has This Been Going On? (1978) mit en Quartett ut Oscar Peterson, Joe Pass, Ray Brown un Louis Bellson; twee Duke Ellington Songbook Alben (1979); Send in the Clowns (1981) mit dat Count Basie Orchestra, mit Arrangements vör allen vun Sammy Nestico; sluutend dat Album Crazy and Mixed Up (1982), weer mit en Quartett-Begleitung mit Sir Roland Hanna, Joe Pass, Andy Simpkins un Harold Jones. 1981 hemm sück Vaughan un Waymon Reed trennt.

Laat Karriere

Sarah Vaughan un Billy Eckstine bi dat Monterey Jazz Festival (1981)

Sarah Vaughan bleev ok in den 1980er Johren aktiv; tallriek Ehrungen hemm hör Bidrag to de amerikaansch Musik un hör Status as en wun de wichtigsten Jazzsingerinnen würdigt. So kreeg se in’n Sömmer 1980 en Plakett in de 52nd Street an de Butersiet vun dat CBS Building (Black Rock), um an hör un de intüschen verschwunnen Jazzclubs to erinnern, in de se faken uptreeden weer.

1980 is se nochmals mit dat sinfonisch Gershwin-Programm, begleit vun de New Jersey Symphony, uptreeden, 1981 wunn se den Emmy Award in de Kategorie „Individual Achievement – Special Class“. Mit Michael Tilson Thomas nehm se en modifizeerte Version vun dat Gershwin-Programm up, mit den Los Angeles Philharmonic, herutbrocht up dat Album Gershwin Live!, mit dat Vaughan den Grammy Award as best wieflich „Jazz Vocal Performance“ wunn. 1985 kreeg se en Steern up den Hollywood Walk of Fame. 1988 wurr se in de American Jazz Hall of Fame upnommen un 1989 kreeg se de NEA Jazz Masters Fellowship.

Nah dat Utloopen vun hör Kontrakt mit dat Pablo-Label 1982 hett Sarah Vaughan blots noch wenige Studioupnahmen maakt. Se harr bi Barry Manilow sien 2:00 AM Paradise Cafe en Gastupträe, 1984 hett se bi dat Projekt The Planet is Alive, Let It Live mitwarkt, en sinfonisch Stück vun Tito Fontana un Sante Palumbo, footend up italieensch Översetten vun Gedichten vun Karol Wojtyla, den lateren Paapst Johannes Paul II. 1986 sung Sarah Vaughan twee Songs, Happy Talk un Bali Ha’i, in de Rull vun de Bloody Mary in en Studio-Produktschoon vun dat Broadwaymusical South Pacific mit Opernstars as Kiri Te Kanawa un Jose Carreras.

Vaughan hör letzt eegen Album weer Brazilian Romance, produzeert un komponeert vun Sérgio Mendes un entstunn Anfang 1987 in New York un Detroit. 1988 sung Vaughan för en Album mit Wiehnachtsleder mit den Mormon Tabernacle Choir, begleit vun dat Utah Symphony Orchestra. 1989 harr se up Quincy Jones sien Album Back on the Block en körten Gastupträe, as se mit Ella Fitzgerald in‘n Duett scatten dee. Dat weer hör letzte Studioaupnahm un ok de eenzige mit Fitzgerald in den Loop vun hör Karriere, de 46 Johr tovör anfungen harr, as se för Ella Fitzgerald in dat Apollo Theater uptreeden weer.

Levensenn’n

Ofschons sück in den Loop vun dat Johr 1989 de Gesundheitstostand vun Sarah Vaughan schlechter wurr, is se wiederhen uptreeden. Vaughan hett aber ok mehrere Gastspelen in Europa afseggt, de för 1989 plaant ween weern. Liekers hör Arthritis in de Hand hett se noch en Reeg vun Konzerten in Japan maakt. Wiels en Gastspeel in den New Yorker Blue Note Jazzclub kreeg se de Diagnose Lungenkrebs (se hett twee Pack Zigaretten an’n Dag rookt); dat weern hör letzt apenlich Upträen.

Vaughan kehr in hör Huus nah Kalifornien torüch, fung en Chemotherapie an un verbroch de letzt Maanten afwesselnd in‘t Krankenhuus oder to Huus. As hör Enn‘n aftosehn weer, wull Vaughan to Huus blieven, wo se denn an’n Avend vun den 3. April 1990 storven is, as se jüst en TV-Film tosommen mit hör Adoptivdochter kieken dee.

De Liek vun Vaughan wurr in de First Mount Zion Baptist Church in Newark aupbahrt; nah de Zeremonie broch en vun Peer trucken Liekenwagen den Sarg to den Glendale Cemetery in Bloomfield (New Jersey).

Privates

Sarah Vaughan weer veer Mal verheiraadt. Hör Ehmannlüüd weer de Jazz-Trompeter un Musikmanager George Treadwell, de Footballer Clyde Atkins, Marshall Fisher un de Trompeter Waymon Reed.

Stil un Infloot

Ella Fitzgerald (1940)

Ofschons Sarah Vaughan för begäng as Jazz-Sängerin ansehn wurr, hett se immer vermeeden, sück sülvst so to sehn oder to klassifizeeren. Tatsächlich is hör Jazz-Wark un hör ehrder kommerzielles Pop-Material nich radikal verscheeden. Se sülvst wull sück denn ok nich as Jazzsingerin festleggen laaten:

Zitat: I don’t know why people call me a jazz singer, though I guess people associate me with jazz because I was raised in it, from way back. I’m not putting jazz down, but I’m not a jazz singer. Betty Carter is a jazz singer, because that’s all she does. I’ve even been called a blues singer. I’ve recorded all kinds of music, but (to them) I’m either a jazz singer or a blues singer. I can’t sing a blues – just a right-out blues – but I can put the blues in whatever I sing. I might sing ’Send In the Clowns’ and I might stick a little bluesy part in it, or any song. What I want to do, music-wise, is all kinds of music that I like, and I like all kinds of music.

Översetten: Ik weet nich, worüm mi de Lüüd en Jazzsingerin nöömen, aber ik vermoot, se bringen mi mit den Jazz in Verbinnen, wiel ik vun fröher her mit hüm groot wurrn bin. Ik will Jazz nich schlecht maken, aber ik bin kien Jazzsingerin. Betty Carter is en Jazzsingerin, denn se maakt dat immer. Ik wurr ok en Bluessingerin nöömt. Ik hebb all Aarten vun Musik upnommen, aber (för hör) bin ik entweder en Jazzsingerin oder en Bluessingerin. Ik kann den Blues nich singen – den Blues so liek herut – aber ik kann den Blues in all rinbringen, wat ik sing. Ik kunn ‚Send In the Clowns‘ (Schick de Clowns rin) singen un en bluesigen Andeel rinbringen, oder in jede anner Leed. Dat is jede Aart vun Musik, de ik mag, de ik musikalisch maaken much, un ik mag jede Aort von Musik.

Leonard Feather beschreev hör Fähigkeiten: „Kürzlich hörte ich eine klassische, eine Pop- und eine Jazzsängerin. Einen Sopran, einen Contra-Alt und eine Koloratursängerin. Eine Sängerin mit der Spontaneität von Ella Fitzgerald, mit der Seele von Aretha Franklin, der Wärme von Peggy Lee und der makellosen Phrasierung von Carmen McRae. Sie waren alle in der derselben Show und sie alle waren Sarah Vaughan“. Kunzler sücht hör Wuddels in de Neerungen vun den Bebop, as se mit hör Kollegen Gillespie un Parker de harmonischen un melodischen un vör allen rhythmischen Neerungen vun de Bop-Instrumentalisten mitvulltrecken dee. Se steiht vör hüm as original Talent in en Reeg mit Bessie Smith, Billie Holiday un Ella Fitzgerald. Jüngere Kolleginnen as Dee Dee Bridgewater oder Flora Purim beteken Vaughan und hör instrumentale Upfaaten as „vorbildlich, vor allem ihre rhythmische Flexibilität und die Sophistication. (…)“. Kunzler ergänzt: „Bei perfekter Intonation auch in weitintervallisch aufgebauten Improvisationslinien und einer atemberaubenden Flexibilität reichte diese Stimme über drei Oktaven vom Alt- in den höchsten Sopranbereich.“

As en vun hör Kennteken gull dat „swooping“ Glissando, en Hinafglieden in hör deepste Stimmlagen. Vaughan hett hör Stimm immer mehr as en Melodieinstrument denn as Vehikel to en dramatisch Interpretatschon vun Songtexten sehn. In hör Kindheit weer se all sowohl dör de populäre Musik ut de Tiet beinfloot as ok – dör hör deep religiöös Vader – dör de Gospel-Traditschonen, de se in de Baptistengemeend beleev, in de se upwussen is. En wieder fröhe Infloot, de sück in tallriek Duett-Upnahmen herutbillen dee, weer hör fröher Früend un Mentor Billy Eckstine.

Filme

• 1960: Unterwelt (Murder Inc.)

Literatur

• Leslie Gourse: Sassy – The Life of Sarah Vaughan. Scribners 1992, Da Capo Press 1994, ISBN 0-306-80578-2.
• Joachim Ernst Berendt, Günther Huesmann: Das Jazzbuch. Fischer TB, Frankfurt 1994.
• J. Haskins: Ella Fitzgerald. Heyne, München 1994.
• Donald Clarke: Billie Holiday – Wishing on the Moon. Eine Biographie. Piper Verlag, 1995, ISBN 3-492-03756-9.
• Zum Tode von Sarah Vaughan: Alles ist gesungen. In: Die Zeit, Nr. 16/1990.

Weblinks

Sarah Vaughan. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

• DNB-Katalog
• Sarah Vaughan in de Internet Movie Database (engelsch)
• Billboard Chart-Geschichte von Sarah Vaughan
• Toby Walker: Sarah Vaughan. In: soulwalking.co.uk. 23. Mai 2014; afropen an’n 27. März 2019 (engelsch). 
• Sarah Vaughan. In: BBC Music. Afropen an’n 27. März 2019 (engelsch). 
• Artist Profiles: Sarah Vaughan. (Nich mehr online verföögbor.) In: BBC Music. Archiveert von dat Original am 28. Mai 2006; afropen an’n 27. März 2019 (engelsch). 
• A Tribute To Sarah Vaughan. (Nich mehr online verföögbor.) In: parsec-santa.com. Archiveert von dat Original am 29. März 2012; afropen an’n 27. März 2019 (engelsch). 
• About Sarah Vaughan. In: PBS-Sendung „American Masters“. 8. Oktober 2005; afropen an’n 27. März 2019 (engelsch). 
• Ken Burns: Sarah Vaughan. (Nich mehr online verföögbor.) In: Ken Burns Jazz Series. Archiveert von dat Original am 19. September 2015; afropen an’n 27. März 2019 (engelsch).  Sarah Vaughan (Memento von dat Original von’n 9. Oktober 2011 in dat Internet Archive)  Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.@1@2Vorlage:Webachiv/IABot/www.pbs.org
• Will Friedwald: Sarah Vaughan. (Nich mehr online verföögbor.) In: Verve Records. Archiveert von dat Original am 18. September 2004; afropen an’n 27. März 2019 (engelsch). 
• Sarah Vaughans Upträe 1955 mit Perdido bi Joseph Kohn, Leonard Reed: „Rhythm and Blues Revue“.

Enkeld Nahwiesen

• Richard Cook, Brian Morton: The Penguin Guide to Jazz on CD. 6. Auflage. Penguin, London 2002, ISBN 0-14-051521-6.

• Martin Kunzler: Jazzlexikon. Rowohlt, Reinbek 1988

• Arrigo Polillo: Jazz. Piper, München 1981.