Zum Inhalt springen

Plattdüütsche Dialekten

Vun Wikipedia

Plattdüütsche Dialekten sünd Dialekten vun de plattdüütsche Spraak.

Noordneddersassisch

[ännern | Bornkood ännern]

Dat Noordneddersassisch sünd de plattdüütsch Dialekten langs de Noordseeküst van Grönneng bet Sleswig to. Ünnergruppen sünd: Sleswigsch, Holsteensch, Noordhannoversch, Ollnborgsch, Oostfreesch, Ditmasch un Emslandsch. Vergleken mit Oost- un Westfäälsch is dat Luudsysteem starker vereenfacht.[1]

Märksch-Brannenborgsch

[ännern | Bornkood ännern]

Märksch oder ook Brannenborgsch sünd de plattdüütschen Dialekten in Brannenborg, de Ollmark in Sassen-Anholt un den ööstlichsten Deel vun Meklenborg-Vöörpommern. De Dialektgrupp deelt sik wieder Noordmärksch, Middelmärksch un Middelpommersch.[2] Typsch Kennteken is det statts dat,[3] de Uutspraak vun /g/ as [j] un nedderfranksche Substratwöör.[2] De Märkschen Dialekten sünd al in dat 19.Jhd stark vun dat Middeldüütsch, besünners dat Berlinersch bedrängt worrn.[4]

Mekelnborg-Vöörpommersch

[ännern | Bornkood ännern]

Mekelnborg-Vöörpommersch is ene rlativ eenheidliche Dialektgrupp in Meklenborg-Vöörpommern, de avers deelwies wieder in Dialekten as Swerinersch, Strelitzsch un Vöörpommersch deelt warrt. Besünner Kennteken sünd de Diphthonge /au/ un /ei/ in Wöör as Kauken un hei un de Wannel vun Vokalen för /r/, so as Wuurd statts Woord un hüren statts hören. Typsch Meklenborgsch is ook de Diminutiv op -ing.

Nedderpreußsch

[ännern | Bornkood ännern]

Nedderpreußsch is de ole Dialekt vun Preußen un Danzig un ook Grundlaag vun dat Plautdietsch. Kennteken sünd deelwies de Affall vun /n/ so as in moake un de unrunnen Vokalen, so as Kenig statts König.[5]

Oostfäälsch

[ännern | Bornkood ännern]

Oostfäälsch is ene Dialektgrupp in Süüdneddersassen un de Meideborger Böörd in Sassen-Anholt, de sik wieder in Heidoostfäälsch, Elvoostfäälsch,Göttingsch-Grubenhagensch Heidoostfäälsch un Karnoostfäälsch deelt. Kennteken sünd to’n Bispeel Diphthongen uut olen Langvokalen, so as Stein (< stên), Faut (< 1t), mëin (< mîn), Hius (< hûs),[6] dat e- bi dat Partizip, so as ekofft statts kofft un de Personaalpronomen mik/mek un dik/dek statts mi un di. Anners as de noordneddersassisch toonlangen Vokalen un de westföölschen braken Diphthongen het Oostfäälsch faken Kortvokalen, so as Pepper un Könnig statts Peper/Piäper un Köni(n)g/Küöni(n)g.[7]

Oostpommersch

[ännern | Bornkood ännern]

Oostpommersch is de ehmalige Dialekt vun Hinnerpommern. Vundaag leevt de Dialekt as Pomerano in Brasilien wieder

Westfäälsch

[ännern | Bornkood ännern]

Westfäälsch is de Dialektgrupp in Westfalen, de sik in Mönsterländsch, Oostwestfäälsch, Süüdwestfäälsch un Westmönsterlansch ünnderdeelt, un vergleken mit de anner Dialektgruppen veel konservative Kennteken het.[8] De nedderlandsch-neddersassischen Dialekten – Grönnegsch uutbenamen – tellt de Spraakhistorie na mit to dat Westfäälsch. Emslandsch gellt deelwies as een westfäälsch-noordneddersassisch Övergangsdialekt.[9] Typsch sünd de braken Diphthongen, so as Biëke un Vuëgel statts de noordneddersassisch Langvokalen in Beek un Vagel.[8]

  1. Michael Elmentaler: Nordniederdeutsch, Ostfälisch, Westfälisch, Nordrheinmaasländisch, S. 556 ff.
  2. 1 2 Rolf Bock, Helmut Langner: Zur Geschichte, Gliederung und zu wichtigen Merkmalen der märkischen Dialekte. In: WZ PH Potsdam. H. 2. Potsdam 1989, S. 234.
  3. Klaas-Hinrich Ehlers: Mecklenburgisch-Vorpommersch, Mittelpommersch, Brandenburgisch, S. 596 ff.
  4. Zitat-Fehler: Ungülligen Tag <ref>; is keen Text för Refs mit den Naam :48 angeven.
  5. Walther Ziesemer: Die ostpreußischen Mundarten. Proben und Darstellung. Hirt, Breslau 1924, S. 79.
  6. Schröder, Ingrid. "Ostfälisch". Wörterbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft (WSK) Online, edited by Stefan J. Schierholz and Laura Giacomini. Berlin, Boston: De Gruyter, 2022. https://www-degruyterbrill-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/database/WSK/entry/wsk_id_wsk_artikel_artikel_16176/html. Accessed 2025-06-16.
  7. Michael Elmentaler: Nordniederdeutsch, Ostfälisch, Westfälisch, Nordrheinmaasländisch, S. 558 f.
  8. 1 2 Michael Elmentaler: Nordniederdeutsch, Ostfälisch, Westfälisch, Nordrheinmaasländisch, S. 556 f.
  9. Michael Elmentaler: Nordniederdeutsch, Ostfälisch, Westfälisch, Nordrheinmaasländisch, S. 556 f.