Mecklenburgisches Wörterbuch

Mecklenburgisches Wörterbuch is de Titel för ein Grootlandschopswüürbauk, dat dei plattdüütschen Dialekt in dei vüürmaligen Groothartogdömer Mäkelborg-Swerin un Mäkelborg-Strelitz upteikt.

Kennteiken

Dat Wüürbauk, dat Richard Vosslo (hoochdüütsch Richard Wossildo) un Hermann Teuchert anläden, ümfaat soewen Bänn un is streng alfabeetsch sortiert. Dat Wark befaat sik nich allein mit dei plattdüütsche Volksspraak in moderne Tieden, man sluut ok dei middelsassische Tied mit in. Dei Spraak för Indrääg’ is Hoogdüütsch.

Dat Wüürbauk sammelt nich allein dei Volksspraak, man ok allerhand uut dei Volkskunn, so as ok oever dei Historie von Burie, Weerdschop un Kultuur. Ok hier verfolgt dat Wark dei Themen uut Historie un Volkskunn so wied as dat geit in dei verläden Tied taurügg.

Nadem dat Pommersche Wörterbuch mit dat niege Konzept, allein noch dei Dialekten uut dat 20. Jhd. beschrivt, is dat Mecklenburgische Wörterbuch ok indirekt ein wichtigen Born för dei histoorschen Spraakformen in Pommern.

Historie

1926 harr Hermann Teuchert mit dei Lierstaul för nedderdüütsche un nedderlandsche Spraak an dei Universitäät Rostock dat Archiv Mecklenburgisches Wörterbuch grünnt. In dit Archiv het hei dat Materiaal von Richard Vosslo, dat dei sied 1884 sammelt un uparbeidt harr, oevernamen un deed sien eigen sammelt Materiaal daar mit daarto. De Tall Belääg’ belöppt sik up rund eine Millioon. Anners as bi dei anner Grautlandschopswüürbäuker maakt dei Tall Belääg’ uut de Fraagbagens vergleken mit Belääg’ uut dei Literatuur un anner Schriftstücken dei gröttste Deil uut.

Dei ierste Deil von dat Wüürbauk is 1937 uutlävert worrn. Vosslo maak bi dat Affaten vun dat Manuskript man nich mit. Dat Manskript schreev besünners Teuchert siene Assientsch Katharina von Hagenow, bet dat se 1952 daud bläven wier. Na dat Voslo storven wier, geev Teuchert dat Wüürbauk bet 1970 allein ruut. 1954 is dei Arbeidsstääd von dat Wüürbauk Deil von Theodor Frings sien Instituut för düütsche Spraak un Literatuur an de Deutsche Akademie der Wissenschaften zu Berlin worrn.

1970 is dei Arbeidsstääd’ un dat Archiv vun dat Wöörbauk in Warnemünn uut dei Berliner Akademie, de nu de Naam Akademie der Wissenschaften der DDR harr, ruutlööst worrn un ein Afdeil von dei Sächsiche Akademie der Wissenschaften in Leipzig worrn.

1991 wier dei 70. Deil von dat Wüürbauk mit dei plattdüütsch-hoogdüütsche Deil von dat Wark taurecht. Dei Deil is denn 1993 uutlävert worrn un up den 31. März 1993 is de Arbeisstääd’ slaten worrn. Dat Wüürbaukarchiv is nu in Hänn von dat Instituut för Germanistik an dei Universitäät Rostock.

1996 keem bi’n Wachholtz Verlag in Niemünster ein unverännert, licht kört Nadruck von dei Ierstuplaag’ ruut. Ok bi’n Wachtholtz Verlag keem 1998 ein Band daar tau ruut, wo de Nadrääg’ un ein hoogdüütsch-plattdüütsch Index binnen staan.

Digitale Uutgaav’ von dat Archiv un Wüürbauk

As dat Vosslo sien Archiv digitaliseert worrn is, is ok glieks dat Mecklenburgische Wörterbuch digitalisiert worrn. Dei sammelt Belääg’ sünd in twei Bestänn updeilt: MWW (Mecklenburgisches Wörterbuch, Bestand Wossidlo) un MWT (Mecklenburgisches Wörterbuch, Bestand Teuchert). Beide Bestänn hebben an de 500.000 Sieden.

Dat Mecklenburgische Wörterbuch kümmt bi dat DFG-Projekt ‘Wossidlo-Teuchert online’ in dat 'Trierer Wörterbuchnetz un as verknütt Korpus bi dat digitale ‘WossiDiA’“ ruut.

Literatuur

Hermann Teuchert: Das Mecklenburgische Wörterbuch. In: Deutsches Jahrbuch für Volkskunde 5, 1959, S. 133–136.
Jürgen Gundlach: Das Mecklenburgische Wörterbuch von Richard Wossidlo und Hermann Teuchert. Seine Geschichte und seine Aussage. In: Niederdeutsches Jahrbuch 115, 1992, S. 145–158.
Jürgen Gundlach: Das Mecklenburgische Wörterbuch. Vollendung eines großlandschaftlichen Dialektwörterbuchs. In: Stier und Greif, Blätter zur Kultur- und Landesgeschichte, Mecklenburg-Vorpommern 5, 1995, S. 6–42.

Nettverwies

Archiv von dat Mecklenburgischen Wörterbuch bi dat Instituut för Volkskunn an de Universitäät Rostock (hoogdüütsch)
Aard, Ümfang, Systematik, Inhold von de Speziaalbestand, WossiDiA – Das digitale Wossidlo-Archiv (hoogdüütsch)
DFG-Projekt: Digitalisierung des Mecklenburgischen Wörterbuchs (hoogdüütsch)

Düütsche Grootlandschopswöörböker

Nedder- un Middeldüütsch:
Sudetendeutsches Wörterbuch | Thüringisches Wörterbuch | Wörterbuch der Banater deutschen Mundarten