Jean-Paul Charles Aymard Sartre (Uutspraak: ʒɑ̃ˈpɔl saʀtʀ̩; * 21. Juni1905 in Paris; † 15. April1980 ook daar) weer een franzööschenPhilosooph, Schriever, Dramatiker, Literatuurkritiker un Publizist. He gellt för enen mang de wichtigste Denkers vun de Existentschalismus un tellt to de bekanntste franzöösche Intellektuellen in’n 20. Jaarhunnerd. He was een infloodrieken Marxist, de starken Inflood op de kritische Theorie, postkoloniale Theorie un Literatuurwetenschop neem. De Philosoophsche, Feministin un Schrieversche Simone de Beauvoir weer lange Jaren siene Partnersche. Tohoop leven de beiden in ene apen Parnterschop un stellen so den „bourgeoisen” Levenstiel, den de Sellschop vun Lüud uut dat Börgerdom verwachten weer, in Fraag. De Kunflikt twüschen de Konformität, de mauvaise foi, un een authentisch Leven wurr so dat wichtigste Thema in dat fröhe Wark vun Sartre un ook in sienen philosoopsch Wark L'Être et le Néant (‘Dat Ween un dat Nix’).[1] Sartre geev 1946 in dat Wark L'existentialisme est un humanisme (‘De Existentschalismus is een Humanismus’), dat eerst een Vöordrag weer, ene Översicht över siene Philosophie. 1964 wurr em de Nobelpries för Literatur, den he eerst aflenen wull, tospraken.
In Paris boren un opwussen, verloor Sartre mit twee Jaren sienen Vader un wuss bi siene Modder un Grootvadder op, de em dat Interess an de Literatuur wiedergeev. He gung op de prestigerieke École Normale Supérieure, wo he sien Interess an de Philosophie un Denkers so as Henri Bergson, Edmund Husserl un Martin Heidegger opdecken kunn. Sartre ünnerrich denn in siene fröhe Beroopsloopbaan Franzöösch an verscheden Lycées.
Sartre sett sik sien Leven lang politisch in. Tiedens de Twede Weltkrieg wurr he intrucken, fungen, later freelaten un grünn denn de Wedderstandsgrupp Socialisme et Liberté. Ook wenn sik de Grupp oplösen muss, as de Natschonaalsotschalisten Frankriek besetten, bleev Sartre in’n Ünnergrund ene wichtige Stimm in dat besett Land. In de Tied schreev he Ünnergrundliteratuur un Dramen so as Huis clos (‘Slaten Döör’, hoochdüütschGeschlossene Gesellschaft). Na den Krieg grünn he de Tiedschrift Les Temps modernes un sett sik jümmers starker för verscheden politische un sellschopliche Anliggen in. He ünnerstütt antikoloniale, marxistische, anarchistische un maoistische Gruppen in verordeel de franzöösche Politik in Algerien un den Vietnamkrieg. Ook in sienen laten Jaren, as dat mit siene Gesundheid bargdaal gung, bleev Sartre politisch aktiv.
Sartre sien Theaterstück Les Mains sales (1948) keem 1980 ook as Nich to brüken vun Annedore Christians op Plattdüütsch översett ruut.[2]
L’image dans la vie psychologique. Rôle et Nature (hoochdüütsch‘Das Bild im psychologischen Leben. Rolle und Natur’). Mémoire présenté pour l’obtention du Diplôme d’Études Supérieures de Philosophie 1926–1927. Sous la direction du Professeur Henri Delacroix, in Sartre inédit: le mémoire de fin d’études (1927), dans Études sartriennes, dir. G. Dassonneville, 22, 2018, pp. 43–246.
