Israel
| |||||
| Wahlspröök: keen Motto | |||||
| Natschonalhymne: HaTikwa (de Hapen) | |||||
| Hööftstadt | Jerusalem | ||||
| Gröttste Stadt | Jerusalem | ||||
| Amtsspraak | Hebrääsch, Araabsch | ||||
| Regeren Präsident |
Parlamentaarsch Republik Jitzchak Herzog (יצחק הרצוג) | ||||
| Unafhängigkeit | |||||
| Grött • Allens • Water (%) |
20.991 km² km² % | ||||
| Inwahnertall • März 2013 afschätzt • Inwahnerdicht |
8.134.100 340,6/km² | ||||
| Geldsoort | Nieg Israeelsch Schekel = 100 Agorot ( NIS) | ||||
| BBP | 161.935 Mio. US$ $ (2007) 22.475 US$ $ je Kopp | ||||
| Tietzoon • Sommertiet |
IST (UTC+2) | ||||
| Internet-TLD | .il un ישראל. | ||||
| ISO 3166 | IL | ||||
| Vörwahl | +972 | ||||
| {{{FOOTNOTEN}}} | |||||
Israel is en Staat in de Nahoost. Navers sünd Syrien, de Libanon, Ägypten, Jordanien un de Palästinensisch sülvstregeerten Rebeden.
Dat Israel vun hüüt worr an'n 14. Mai 1948 grünnt un is dormit de eerste unafhängige juudsche Staat siet de antiken juudschen Königrieken Israel un Juda.
Bewahners
[ännern | Bornkood ännern]De mehrsten vun de teihn Millionen israelschen Staatsbörgers sünd Juden. Araabsche Muslimen, Christen un Drusen sünd tohoop en Föfftel vun de Israelis. De araabschen Israelis sünd nich to verwesseln mit de Inwahners vun de Palästinensisch sülvstregeerten Rebeden. De Utlännertahl liggt 2025 bi 2,5 Prozent.
De juudschen Israelis warrt in Aschkenasim, Mizrachim un annere as to'n Bispeel de Beta Israel ut Äthiopien ünnerscheden. Dörtig Prozent vun de Ehen sünd aver middelwiel twischen Aschkenasim un Mizrachim sloten worrn.[2]
Politik
[ännern | Bornkood ännern]Dat Israelisch Parlament, de Knesset, wählt de Präsident för fief Johr. De direkt wählt Ministerpräsident is de Exekutive. Ministerpräsident is nu Benjamin Netanjahu.
Geographie
[ännern | Bornkood ännern]
Israel liggt an dat oosten Enn vun de Middellannsche See. In'n Noorden grenzt Israel an de Libanon un in'n Süüdwesten an Ägypten. De Grenz twüschen Israel un dat noorden Enn vun Jordanien warrt vun de Stroom Jordan billt. De Grenz twüschen Israel un Syrien liggt an de Golan, man de nau Verloop is striedig.[3] Besünners striedig is de Grenz twischen de Palästinensisch sülvstregeerten Rebeden un Israel. Dat süden Enn vun Israel liggt an de Gulf vun Aqaba, de to de Rode See tohöört.
Sösstig Prozent vun dat Land is Wööst.[4] Düsse Wööst warrt Negev nöömt. Se bedeckt de süden Dreekant twischen Ägypten un Jordanien.
De gröttste Söötwatersee vun Israel is de See Genezareth, de mit 212 Meters ünner'n Seespegel vun allen Söötwaterseen op de Eer an deepsten liggt.[5] Wieder ünnen liggt aver de Dode See, wat so solten is, dat dor nüms ünnergahn deit.[6]
De bedüdenste Havenstadt vun Israel is Haifa, man in Aschdod is ok en Kistenhaven. Dat weertschopliche Zentrum is Tel Aviv, de tweetgröttste Stadt vun Israel. De gröttste Stadt un dat religiöse Zentrum is Jerusalem. För Christen vun Bedüden is ok de Stadt Nazareth.
Planten un Deerten
[ännern | Bornkood ännern]In Israel wasst Olivenbööm, Granatappelbööm, Fiegenbööm, Dattelpalmen, Wiendruven un Weten. Doröver warrt al in de Bibel vertellt.[7] Vundaag warrt to'n Bispeel ok Avocados anboot.[8] Wegen ehren Karns sünd ok Pinien un Johannisbrootbööm verbreedt.
Vun Enn Januor bet Enn Februor blöht de israelsche Natschonalbloom, de Kronen-Anemone, un farvt en Deel vun de Landschop in'n Süden root.[9]
De israelsche Natschonalvagel is de Wehopp, de dor dat heel Johr lang to finnen is. Bi Treckvageln, de wintertiets vun Europa na Afrika treckt, sünd de Fuchtrebeden in'n Noordoosten vun Israel as Twischenstopp beleeft.[10] Papagoien, de as Huusdeerten na Israel kamen sünd, hefft sik goot utbreedt.[11]
In de drögen, felsigen Rebeden föhlt sich de Nuubsche Steenbuck woll un ok de Klippdass, de in de Bibel nöömt warrt, man bi de Översetten verkehrt as Haas utleggt woor. De Echte Gazell is bedroht, man de Populatschoon in de Gazellendaal Park in Jerusalem is an'n wassen.[12]
In de Negev Wööst gifft dat Kamels, de as Rieddeerten för Touristen un för Wettlööp nutt warrt.[13]
An'e Stränn vun Israel leggt Schildpadden ehr Eier. De lütten Schildpadden slüppt vun August bet Oktober.[14]
Kiek ok bi: Hillig Land, Judäa, Galiläa, Neegoostkunflikt, Intifada, Kibbuz, Zionismus, Alijah (Immigratschon)
Literatuur =
[ännern | Bornkood ännern]To de Geschicht
- Reiner Bernstein: Geschichte des Staates Israel. 2. Von der Gründung 1948 bis heute: Religion und Moderne. Wochenschau Verlag, Schwalbach/Ts. 1998, ISBN 3-87920-419-5.
- Michael Brenner: Geschichte des Zionismus. Beck, Mönken 2002, ISBN 3-406-47984-7.
- Manfred Clauss: Geschichte des alten Israel (= Oldenbourg Grundriss der Geschichte. Band 37). Oldenbourg Verlag, Mönken 2009, ISBN 978-3-486-55927-9.
- Georg Fohrer: Geschichte Israels. Von den Anfängen bis zur Gegenwart. 6. Oplaag. Quelle & Meyer, UTB für Wissenschaft, Wiesbaden 1995, ISBN 3-8252-0708-0.
- Johannes Glasneck, Angelika Timm: Israel. Die Geschichte des Staates seit seiner Gründung. Bouvier, Bonn 1992, ISBN 3-416-02753-1.
- Waldemar Molinski (Ruutgever): Unwiderrufliche Verheißung der religiösen Grundlagen des Staates Israel. Paulus-Verlag, Riäkelhusen 1968.
- Gershon Shafir: Land, Labor and the Origins of the Israeli-Palestinian Conflict, 1882–1914. University of California Press, 1996, ISBN 0-520-20401-8.
- Dieter Vieweger: Streit um das Heilige Land. Gütersloher Verlag, 7. Oplaag, Gütsel 2019, ISBN 978-3-579-06757-5.
- Michael Wolffsohn, Tobias Grill: Israel. Geschichte, Politik, Sellschop, Weertschop. 8. Oplaag. Verlag Babara Budrich, Opladen, Berlin, Toronto 2016, ISBN 978-3-8474-0044-8.
- Conor Cruise O’Brien: Belagerungszustand. Die Geschichte des Staates Israel und des Zionismus. Hannibal, Wien 1988, ISBN 3-85445-033-8. (Originaltitel: The Siege: The Saga of Israel and Zionism. Touchstone Book, New York 1987, ISBN 0-671-63310-4).
- Wanda Kampmann: Israel – Sellschop un Staat. Ernst Klett, Stuttgart 1976, ISBN 978-3-12-425500-6.
To Sellschop un Weertschop
- Shmuel N. Eisenstadt: Die Transformation der israelischen Sellschop. Suhrkamp Verlag, Frankfort an’n Main 1987, ISBN 3-518-57858-8.
- Nurith Gertz: Myths in Israeli culture: captives of a dream. Vallentine Mitchell, London u. a. 2000, ISBN 0-85303-386-2.
- Uta Klein: Militär und Geschlecht in Israel. Campus Verlag, Frankfort an’n Main 2001, ISBN 3-593-36724-6. (Rezension)
- Gershon Shafir, Yoav Peled: Being Israeli. The Dynamics of Multiple Citizenship. Cambridge University Press, 2002, ISBN 0-521-79672-5.
- Roland Kaufhold, Till Lieberz-Groß (Hrsg.): Deutsch-israelische Begegnungen. In: psychosozial. Nr. 53 (1/2003).
- Israel. Informationen zur politischen Bildung Heft 336, Bundeszentrale für politische Bildung 2018 (mit Karten)
- Tsafrir Cohen, Mieke Hartmann, Tali Konas (Ruutgever): Israel – ein Blick von innen heraus. Debattenbeiträge zu Politik, Weertschop, Sellschop & Kultur. Rosa Luxemburg Stiftung, Berlin 2017, ISBN 978-3-00-057561-7. Volltext online: rosalux.org.il (PDF, 74176 KB, Abruf 2017-10-17)
- Dan Senor, Saul Singer: Start-up Nation Israel: Was wir vom innovativsten Land der Welt lernen können. Hanser, Mönken 2012, ISBN 978-3-446-42921-5.
- Anat Feinberg, Miriam Magall: Kultur in Israel. Eine Einführung. Bleicher Verlag, Gerlingen 1993, ISBN 3-88350-031-3.
To de Politik
- Igal Avidan: Israel – Ein Staat sucht sich selbst. Diederichs, Mönken 2008, ISBN 978-3-7205-3046-0.
- Alan M. Dershowitz: Plädoyer für Israel. Warum die Anklagen gegen Israel aus Vorurteilen bestehen. Europa-Verlag, Hamborg/Leipzig/Wien 2005, ISBN 3-203-76026-6.
- Georg M. Hafner, Esther Schapira: Israel ist an allem schuld: Warum der Judenstaat so gehasst wird. Eichborn Verlag, Köln 2015, ISBN 978-3-8479-0589-9.
- Steffen Hagemann: Israel. Wissen, was stimmt (= Herder-Spektrum. Band 6159). Herder, Freiburg im Breisgau [u. a.] 2010, ISBN 978-3-451-06159-2.
- Amos Oz: Im Lande Israel. Herbst 1982 (= st 1066). Suhrkamp, Frankfort an’n Main 1984, ISBN 3-518-37566-0.
- Anton Pelinka: Israel. Ausnahme- oder Normalstaat. Braumüller, Wien 2015, ISBN 978-3-99100-163-8.
- Yakov M. Rabkin: What is Modern Israel? London 2016, ISBN 978-0-7453-3581-0.
- Tilman Tarach: Der ewige Sündenbock: Heiliger Krieg, die „Protokolle der Weisen von Zion“ und die Verlogenheit der sogenannten Linken im Nahostkonflikt. Edition Telok, 2009, ISBN 978-3-00-026583-9.
- Michael Wolffsohn: Wem gehört das Heilige Land? Die Wurzeln des Streits zwischen Juden und Arabern. Piper, Mönken/Zürich 1997, ISBN 3-492-23495-X.
Berichten un Reflexschonen
- Ralph Giordano: Israel, um Himmels willen, Israel. Kiepenheuer & Witsch, Köln 1991, ISBN 3-462-02129-X.
- Tuvia Tenenbom: Allein unter Juden: Eine Entdeckungsreise durch Israel. Suhrkamp Verlag, 2014, ISBN 978-3-518-46530-1.
- Roland Hirte, Fritz von Klinggräff: Israel, Fragen nach/Europa. Weimarer Verlagsgesellschaft, Wiesbaden 2020, ISBN 978-3-7374-0275-0.[15]
Romanen
- Leon Uris: Exodus. div. Verlage, 1958. (över de Entstehung Israels) Heyne, Mönken 1993, ISBN 3-453-07370-3.
- James A. Michener: Die Quelle. Droemer Knaur, Mönken 1978, ISBN 3-426-00567-0 (över de Geschicht Israels vun de Urzeit bet in’t 20. Johrhunnert) (englisch: The Source, 1965).
Borns
[ännern | Bornkood ännern]- ↑ Neue Statistik: So viele Menschen leben in Israel. In: juedische-allgemeine.de. 29. April 2025, afropen an’n 19. September 2025.
- ↑ Peter Münch: Israel: Ein Schmerz, der Stimmen bringt. 26. Mai 2023, afropen an’n 3. Oktober 2025.
- ↑ Jüdische Rundschau :: 8 (60) August 2019 :: Die Golan-Höhen – Geschichte, Gegenwart und Zukunft. Afropen an’n 22. September 2025.
- ↑ Sabine Brandes: Die Wüste lebt. In: Jüdische Allgemeine. 8. Juni 2006, afropen an’n 23. September 2025.
- ↑ See Genezareth - Genessaret. In: IsraelMagazin. Afropen an’n 22. September 2025.
- ↑ Totes Meer - tiefstgelegener See der Welt. In: IsraelMagazin. Afropen an’n 22. September 2025.
- ↑ Früchte in der Bibel. In: ekd.de. EKD Evangelische Kirche in Deutschland, 9. Juli 2018, afropen an’n 24. September 2025.
- ↑ Sabine Brandes: Avocados, Opposition, Drohne: Kurzmeldungen aus Israel. In: Jüdische Allgemeine. 12. September 2025, afropen an’n 24. September 2025.
- ↑ Die Flora in Israel: Kleines Land, große Pflanzenvielfalt:. In: Jüdischer Nationalfonds. Afropen an’n 24. September 2025.
- ↑ Die Fauna in Israel · Jüdischer Nationalfonds Die Fauna in Israel. In: Jüdischer Nationalfonds. Afropen an’n 24. September 2025.
- ↑ Non-native parrots causing substantial damage in Israel | The Jerusalem Post. 31. Juli 2019, afropen an’n 26. September 2025 (engelsch).
- ↑ The Mountain Gazelle. In: gazelle-valley.com. Afropen an’n 28. September 2025 (engelsch).
- ↑ A look at camel racing in Israel's Negev | The Jerusalem Post. 23. November 2024, afropen an’n 26. September 2025 (engelsch).
- ↑ Mating season - Nesting on the eggs - Israel Nature and Parks Authority. Afropen an’n 24. September 2025 (amerikaansch Engelsch).
- ↑ Rezension: Brumlik: Israel. Lebensrettende Staatsgründung. In: fr.de 10. September 2020.
Afghanistan | Armenien | Aserbaidschan | Bahrain | Bangladesch | Bhutan | Brunei | China | Georgien | Indien | Indonesien | Irak | Iran | Israel | Japan | Jemen | Jordanien | Kambodscha | Kasachstan | Katar | Kirgisien | Kuwait | Laos | Libanon | Malaysia | Malediven | Mongolei | Myanmar | Nepal | Noordkorea | Oman | Oosttimor | Pakistan | Philippinen | Russland | Saudi-Arabien | Süüdkorea | Singapur | Sri Lanka | Syrien | Tadschikistan | Taiwan | Thailand | Törkie | Turkmenistan | Usbekistan | Vereenigte Araabsche Emiraten | Vietnam | Zypern
Afhängige Rebeden: Palästinensische sülvstregeerte Rebeden