Cornelius (Bischop vun Rom)

Hl. Cornelius, Mosaik ut dat 12. Johrhunnert in de Apsis vun de Kark Santa Maria in Trastevere, Rom

Hl. Cornelius, Detail ut den Altar vun de Kapelle hll. Kornelius und Cyprianus in Ober­düren­bach

Cornelius († Juni 253 in Centumcellae, hüüd Civitavecchia, Italien) weer van März 251 bit Juni 253 Bischop vun Rom (Paapst). He wurrd in de röömsch-kathoolsch Kark as Hilliger verehrt.

Leven

251 wurr Cornelius, nah en Sedisvakanz vun över een Johr, wiels en kört Ruhephase vun de Christenverfolgung dör Kaiser Decius wählt. Novatian hett hüm vörsmeeten, dat he sück bi de Verfolgung ünner Decius gegen Geld en Beschienigung verschafft harr, dat he den Göddern opfert harr. Dree süditalieensch Bischöp hemm Novatian to’n Gegenbischop wählt. Wiels Novatian en Wedderupnahm vun de Affullen (lat. lapsi) aflehnen dee, Cornelius aber en milde Hollen vertreeden dee, keem dat to en endgültigen Bröök un to de wohrschienlich eersten Karkenspaltung. Up en Synode in Rom in’n Harvst 251, an de 60 Bischööp deelnehmen deen, wurrn Novatian un sien Anhänger exkommunizeert (Novatiaansch Schisma).

Cornelius hett de Hierarchie vun de Kark utbaut un weer en goot Bekannter vun den Cyprian, de hüm gegen den Angreep vun Novatian ünnerstütten dee. En wichtig Born för den Striet mit Streit mit Novatian stellt de Breefwechsel tüschen Cornelius un Cyprian dar; in de Breefsammlung vun Cyprian sünd de Breef ep. 49 un ep. 50 vun Cornelius an Cyprian richt; acht wiedere Breef (af ep. 44) sünd vun Cyprian an Cornelius richt.

Ünner Kaiser Trebonianus Gallus wurr he 253 nah Centumcellae (Civitavecchia) in dat Exil schickt, wo he ok storven is. Sien Bildnis is up en Wandgemälde vun de Calixtus-Katakombe to sehn.

Cornelius hörrt tosommen mit den Hilligen Quirinus, Hubertus un Antonius to de Veer hilligen Marschällen Gottes. Sien Gedenkdag is de 16. September, de aber nich sien Doodsdag is, he is in’n Juni 253 storven. Gebotener Gedenkdag (Daalleggen vun de Gebeine) is de 14. September.

Martyrium

Cornelius, de in de röömsch-kathoolsch Kark as Hilliger verehrt wurr, gellt ok as Merteler, ofschons de Situatschoon nich eendüüdig is. In Veröffentlichungen ut de letzt Johrteinten wurrd meestens betwiefelt, wenn nich sogor verneint, dat Paapst Cornelius as Merteler storven is. He is all Anschien nah 253 wiels sien Verbannung in Centumcellae an Erschöpfung storven. He wurr tonävhst nich as Merteler ansehn, ofschons Cyprian hüm so begrööt hett. He is ok nich in de Depositio Martyrum upführt, en Uplistung vun Mertelern ut dat 4. Johrhunnert.

Herkunft

Unklar is buterdem, of Cornelius vun dat republikaansch Patriziergeschlecht vun de Cornelier entstamm, dat to de ansehnst in dat röömsch Riek hörrn dee. Alleen ut de Naam kann dat nich herleit wurrn, wiel dat dormals völ Lüüd den Naam vun de berühmt röömsch Geschlechter dragen dee, ahn dat en Verwandtschapsverhältnis bestunn. In Rom weer dat begäng, dat Freelaaten den Naam vun de droog, de hüm freelaaten harr. So sall alleen de Politiker un Feldherr Lucius Cornelius Sulla um 80 v. Chr. rund 10.000 Minschen freelaaten hemm, de denn de Naam Cornelius dragen deen.

Wedderopdecken vun de Cornelius-Gruft

Dat Cornelius-Graff weer völ Johrhunnerten nich to finnen, as överhoopt in dat Middelöller de Katakomben wietgahns ut dat Bewusstween geraden weern. Midden vun dat 19. Johrhunnert wurr dat vun den Archäologen Giovanni Battista de Rossi opdeckt. Bi dat Dörsöken vun Schutt in en verlaaten lütt Kark dicht bi de Via Appia funn he 1849 dat Bröökstück vun en Marmortafel, de de Inschrift ...NELIUS MARTYR droog. De Rossi kombineer sogliek, dat dat woll CORNELIUS bedüüden dee un denn ok de Gruft vun dissen Paapst nich wiet weg ween kunn. 1852 is he bi en wiedere Söök up en Ruum stött, de later twiefelsfree as de Gruft vun den Paapst Cornelius identifizeert wurrn kunn. As sück dat Herutstellen dee, harr he en vun de bedüüdentst Katakomben, nemelk de Calixtus-Katakombe, wedder opdeckt. In de Graffnische fun sück en wiederes Bröökstück vun de Marmorplaat mit den Bookstaven COR un EP, dat nipp un nau to dat dree Johr vörher funnen Fragment passen dee un nu de Inschrift CORNELIUS MARTYR EP (= Cornelius Märtyrer Bischof) ergeev.

De Upfinnen vun dat verschullen Cornelius-Graff in de Calixtus-Katakombe hett to de Tiet groot Upsehn brocht un gellt as Anfang vun de wetenschaplich Katakombenforschung.

Dorstellungen in de Kunst

Cornelius-Reliquiar in Kornelimünster

De frühesten Afbillen vun Paapst Cornelius stammen ut dat 6. Johrhunnert. Dat hannelt sück dorbi um en Fresko dicht bi sien Graff in de Calixtus-Katakombe, dat hüm tosommen mit den hilligen Cyprian wiest. Cornelius is dorstellt mit en Tonsur, ahn Tiara, en slooten Book vör sich in de Hannen hollend.

Ähnlich is Cornelius up en Mosaik ut dat 6. Johrhunnert to sehn, in de Prozession der Märtyrer in de Kark S. Apollinare Nuovo in Ravenna, hier mit en Kroon in verhüllt Hannen. En wiedere Afbillen, de villicht noch öller is, kunn dat Bröökstück vun en Porträt ut dat Kloster S. Paolo fuori le Mura in Rom ween. Sien fröh Verehrung in Rom betüügt ok en Dorstellung in dat Mosaik vun de Apsis vun de Kark S. Maria in Trastevere ut dat 12. Johrhunnert as ok en Bild in den Vörgängerbau vun den Petersdom. Etwa to de glieker Tiet wurr Cornelius in den Miniaturen vun de Leidensgeschichte von Stuttgart mit Hilligenschien un in’n bischöplich Ornat weddergeven.

Wegen de groot Popularität vun den Hilligen sünd noch völ wiedere Biller un Statuen schaffen wurrn, vör allen vun dat 16. Johrhunnert an, aber ok all in dat 14. un 15. Jorhunnert. Ok in neetietlich Dorstellungen is he to sehn.

De meesten Dorstellungen wiesen Cornelius as Paapst, vör allen kenntlich maakt dör de Tiara un den Krüüzstaff. Wiel dat doch mehr hillig Pääpste geev, kreeg he as völ anner Hillige in dat Middelöller ok to dat eendüütliche Kenntlichmaken noch en Attribut, en Hoorn, afleit vun sien Naam, in den dat latiensch Woort cornu = Horn steckt. Bi en Antall vun Dorstellungen hollt Cornelius aber kien Hoorn in de Hand, sonnern en Schwert, wiel he de Legende nah enthaupt wurr, oder en Palme as Teeken för sien Mertelerdom. Bi eenigen is he mit en Book, deelwies mit Book un Hoorn. En paar Dorstellungen wiesen hüm as Patron vun dat Hoornveh mit en Rind.

Literatur

• Albert Altenähr OSB: Das Grab des hl. Cornelius in der Calixtus-Katakombe zu Rom. Als Manuskript vervielfältigt, Aachen 1991.
• Peter Jan Margry, Charles Caspers: Bedevaartsplaatsen in Nederland. Amsterdam 1987.
• Matthias Zender: Räume und Schichten mittelalterlicher Heiligenverehrung in ihrer Bedeutung für die Volkskunde. Die Heiligen des mittleren Maaslandes und der Rheinlande in Kultgeschichte und Verbreitung. 2. Auflage. Bonn 1973.
• Friedrich Wilhelm Bautz: Cornelius. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1, Sp. 1130–1131.
• John Chapman: Pope Cornelius. In: The Catholic Encyclopedia. Band 4, Robert Appleton Company, New York 1908.-->
• Adolf Jülicher: [RE:Cornelius 11|Cornelius 11] In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band IV,1, Stuttgart 1900, Sp. 1251 f.
• John Chapman [https://www.newadvent.org/cathen/04375c.htm Pope Cornelius.} In: Catholic Encyclopedia, Band 4, Robert Appleton Company, New York 1908.

Weblinks

Cornelius. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

• Indrag to Cornelius up catholic-hierarchy.org (engelsch)
• Die Wiederentdeckung der Cornelius-Gruft. cornelissen.de
• Der Heilige mit dem Horn. cornelissen.de
• Stätten der Cornelius-Verehrung. cornelissen.de
• Noch mehr Heilige namens Cornelius. cornelissen.de

Vörgänger	Amt	Nafolger
Fabianus	Bischop vun Rom De Beteknung Paapst geev dat eerst af 384. 251 - 253	Lucius I.