Zum Inhalt springen

Camilo José Cela

Vun Wikipedia
Camilo José Cela 1996

Camilo José Cela (Camilo José Manuel Juan Ramón Francisco de Jerónimo Cela Trulock, * 11. Mai 1916 in Iria Flavia, Gemeend Padrón, Provinz A Coruña; † 17. Januar 2002 in Madrid) weer en spaansch Schriever, de 1989 den Nobelpries för Literatur kreeg. Sien Stil wurr as „dunkler Realismus“ oder ok Tremendismo betekent.

Leven

[ännern | Bornkood ännern]

Camilo José Cela wurr as Söhn vun en Spanier un en Engländerin boren. Sien Grootvader, John Trulock, weer Chef vun de eerst Iesenbahn in Galicien ween. 1925 is de gesamte Familie nah Madrid översiedelt. Wiels sien Schooltiet wurr Camilo an Tuberkulose krank, so dat he sück in en Sanatorium begeven muss (1931–1932), wo he völ Gelegenheit to lesen harr. 1934 fung he en Medizinstudium an de Universidad Complutense de Madrid an, dat he aber bald upgeven dee. Stattdessen hett he Vörlesungen över Lyrik bi Pedro Salinas besöcht, den he eerste Gedichte wiesen dee un de hüm to dat Schrieven upmuntern dee. In’n Spaansch Börgerkrieg hett he up de Siet vun de Frankisten kämpft un wurr an de Front verwunnd. 1940 fung he en Jurastudium an (dat he ok bald weer afbreeken de) un hett eerste Werke herutbrocht. Nah den Krieg hett he sück mit den Journalismus befaat un hett in de spaansch Zensurbehörde „Cuerpo de Investigación y Vigilancia“ arbeit, de he sück sülvst 1938 as Denunziant anboden harr.[1]

Siene erst Roman hett he in dat Öller vun 26 Johren herutbrocht, La familia de Pascual Duarte (1942), de wegen de realitätsnahen Schilderung vun meest unmotiveerten oder ut den Affekt herut erfolgter brutaler Gewalttaten, de in den 1920er Johren stattfunnen, en Schandaal hervörreep un tietwies vun de Zensur verboden wurr. De Täter wiest in sien latere Upteknungen vör sien Henrichten (wegen en anner Verbreeken tegen Enn’n vun den Börgerkrieg) kien Beduurn. De Roman is eenersiets mit traditschonellen Sprachklischees överlaaden (etwa in Formeln as „Euer Ehren“) un up de anner Siet Utdruck vun en allgemeen Spraaklosigkeit un emotschonalen Verrohung in den 1930er Johren. Dormit wurr Cela up’n Slag bekannt un hett de neorealistische Strömung vun den so nöömten Tremendismo in Spanien begrünnd.

1944 hett he María del Rosario Conde Picavea heiraadt. Twee Johr later kreeg se en Söhn, de nah sien Vader Camilo José döfft wurr. Van 1947 bit 1950 hett he tietwies in en lütten Oort Cebreros leevt un arbeit.[2] 1954 is he up dat Eiland Mallorca översiedelt, de sien Hööftwahnsitt wurr. 1956 hett Cela de Tietschrift Papeles de Son Armadans grünnd.

Dat bekanntste vun sien över 70 Werke is La Colmena (Der Bienenkorb), en ut tallriek Vertellselsfragmenten bestahnd Roman över dat verarmte un entwuddelte, schicksalsergevene oder Illusionen hegende, um de Gesichtswohrung bemöht Lüttbörgerdom vun Madrid in den dör de Autarkiepolitik utlöst Hungerwinter 1943/44 nah den Spaanschen Börgerkrieg. Krieg un Hunger hemm de Verrohung un den Verfall vun traditschonell Werte fordert, ut de Not afsnackt Drapen in improviseert Stünnenhotels, aber ok Mitgeföhl un de Bereitschap, mit annern to deelen. Aber de Schriever verzicht dorbi vullständig up de psychologische Dördringen vun de Figuren, deren Fassade ok in den klischeehaften Dialogen immer uprecht hollen wurr. Dreihpunkt vun dat Drieven vun de meest 300 Figuren vun den Roman is en Kneip, de de geldgierig Hitler-Sympathisantin Doña Rosa hörrt. De Roman verfolgt immer weer den Weg vun den wahnungslosen Poeten Martin dör de Stadt, de sück to’n Sluss ut nich bekannt Grünnen vör de Polizei versteken moot. De Zensur hett Cela Unmoral un Pornographie vörsmeeten, weswegn de Eerstutgaav vun den Roman 1951 in Buenos Aires herutkeem; eerst 1955 kunn de Roman in en afännert Faaten in Barcelona herutbrocht wurrn. 1982 wurr he ünner de Regie vun Mario Camus verfilmt (Dreihbook: J.L. Dibildos) un 1983 mit den Golden Boor bi de Berliner Filmfestspelen uttekent.

1955 keem sien Roman La catira herut, en Sammlung vun Geschichten ut Venezuela mit völ Insprengsels in’n venezolaanschen Dialekt. Grundlaag weer de Erfohrungen, de Cela up sien Reisen nah Venezuela to Tiet vun den Diktater Marcos Pérez Jiménez maakt harr.

1971 speel Cela neben wiederen in Spanien levend Künstlern un Prominenten as Erwin Bechtold, Christopher Plummer, Robert Graves, Princesa de Borbón y Parma, Leslie Grimes, Leonard Slater un Charles Orloff in den Film Impromptu Balear vun den Speelbaas Francisco Rovira Beleta un den Produzenten un Dreihbookschriever Enrique Josa mit.

Vun König Juan Carlos wurr he bald nah den Övergang to de Demokratie to’n Kongressafordneten beropen; van 1977 bit 1979 wark he as Senator an de Redaktschoon vun de spaansch Verfaaten mit.

An‘n 10. März 1991 hett he Marina Castaño heiraadt, nahdem he een Johr vörher vun sien eerst Fru schett wurrn weer. 1996 hett hüm de spaansch König den Adelstitel Marqués de Iria Flavia verleeht.

Utteknungen

[ännern | Bornkood ännern]
  • Siet 1957 weer Cela Liddmaat vun de Real Academia de la Lengua Española.
  • 1987 wurr Cela mit den Premio Príncipe de Asturias för Literatur uttekent.
  • 1989 kreeg he den Nobelpries för Literatur för sien „reiche und eindringliche Prosa, in der mit verhaltenem Mitgefühl eine herausfordernde Vision der Ausgesetztheit des Menschen gestaltet wird“.[3]
  • 1994 kreeg he den Premio Planeta för La Cruz de San Andrés; later wurrn Plagiatsvorwürfe to dit Wark bekannt, de in‘n Nahgang mehrere Gerichte beschäftigt hemm un Gegenstand vun internatschonaler Presseberichterstattung weern.[4][5][6]
  • 1995 wurr hüm de renommeerte Premio Cervantes tospraaken.

Wark

[ännern | Bornkood ännern]

Dat Gesamtwark vun Camilo José Cela umfaat över 70 Bände, meest vertellend Literatur. He weer ok as Reiseschriever produktiv.

Spaansch

[ännern | Bornkood ännern]

Roman

[ännern | Bornkood ännern]
  • La familia de Pascual Duarte (Roman, 1942) (dt. Pascual Duartes Familie)
  • Nuevas andanzas y desventuras de Lazarillo de Tormes (Roman, 1944)
  • Pabellón de reposo (Roman, 1944)
  • La colmena (Roman, 1951) (dt. Der Bienenkorb)
  • Mrs Caldwell habla con su hijo (1953) (dt. Mrs. Caldwell spricht mit ihrem Sohn)
  • La Catira (Roman, 1955)
  • Historias de España
  • Los ciegos
  • Los tontos (1958)
  • Tobogán de hambrientos (Roman, 1962)
  • San Camilo 1936 (Roman, 1969)
  • Oficio de tinieblas 5 (Roman, 1973)
  • Rol de cornudos (Roman, 1976)
  • Mazurca para dos muertos (Roman, 1984) (dt. Mazurka für zwei Tote) Premio Nacional de Literatura
  • Izas, rabizas y colipoterras. Drama con acompañamiento de cachondeo y dolor de corazón (1984)
  • Cristo versus Arizona (Roman, 1988)
  • El asesinato del perdedor (Roman, 1994)
  • La cruz de San Andrés (Roman, 1994) Premio Planeta
  • Madera de Boj (Roman, 1999)

Novellen

[ännern | Bornkood ännern]
  • Timoteo el incomprendido (1952)
  • Santa Balbina 37, gas en cada piso (1952)
  • Café de artistas (1953)
  • El molino de viento (1956)
  • La familia del héroe (1965)
  • El ciudadano Iscariote Reclús (1965)

Märken, Fabeln u. a.

[ännern | Bornkood ännern]
  • Esas nubes que pasan (1945)
  • El bonito crimen del carabinero (1947)
  • El gallego y su cuadrilla (1949)
  • Nuevo retablo de don Cristobita (1957)
  • Los viejos amigos (1960)
  • Gavilla de fábulas sin amor (1962)
  • El solitario y los sueños de Quesada (1963)
  • Toreo de salón (1963)
  • Once cuentos de fútbol (1963)
  • Izas, rabizas y colipoterras (1964)
  • Nuevas escenas matritenses (7 series, 1965–1966)
  • Rol de cornudos (1976)
  • Las orejas del niño Raúl (1985)
  • Vocación de repartidor (1985)
  • La bandada de palomas (1987)
  • Los Caprichos de Francisco de Goya y Lucientes (1989)
  • El hombre y el mar (1990)
  • Cachondeos, escarceos y otros meneos (1991)
  • La sima de las penúltimas inocencias (1993)
  • La dama pájara (1994)
  • Historias familiares (1999)

Reiseliteratur, Erinnerungen un Autobiographie

[ännern | Bornkood ännern]
  • Viaje a la Alcarria (1948)
  • Ávila (1952)
  • Del Miño al Bidasoa (1952)
  • Judíos, moros y cristianos (1956)
  • Primer viaje andaluz (1959)
  • La rosa (1959)
  • Páginas de geografía errabunda (1965)
  • Viaje al Pirineo de Lérida (1965)
  • Madrid (1966)
  • Barcelona (1970)
  • Nuevo viaje a la Alcarria (1987)
  • Galicia (1990)
  • Memorias, entendimientos y voluntades (Autobiographie, 1993)

Drama

[ännern | Bornkood ännern]
  • María Sabina (1967)
  • Homenaje a El Bosco I. El carro del heno o el inventor de la guillotina (1969)
  • Homenaje a El Bosco II. La extracción de la piedra de la locura o la invención del garrote (1999)

Wöörböker

[ännern | Bornkood ännern]
  • Diccionario secreto (in 2 Bänden): 1. Band: Madrid: Alianza Editorial, 1974 (= El Libro de Bolsillo 504, Sección Literatura) ISBN 84-206-1997-3 (Eerstuplaag 1968 bi Ediciones Alfaguara, Madrid), 2. Band: 1971.
Darin enthalten: 1. Series colĕo y afines, 2. Serie όρχις, 2. Serie testis, 4. Voces de origen prerromano o precolombino…, 5. Los nombres de las partes constitutivas del testículo, 6. Voces en algún modo relacionadas con el tema
Cela verklort dorin verscheeden Tabuwöör, de sück mit den Geslechtsdeelen befaaten, un treck dorto ok literarische Texte heran.
  • Enciclopedia del erotismo (1976)
  • Diccionario geográfico popular de España (1998)

Lyrik

[ännern | Bornkood ännern]
  • Pisando la dudosa luz del día (schreven 1936, herutkommen 1945)
  • El monasterio y las palabras (1945)
  • Cancionero de la Alcarria (1948)
  • Tres poemas galegos (1957)
  • Reloj de arena, reloj de sol, reloj de sangre (1989)
  • Poesía completa (1996)

Düütsch

[ännern | Bornkood ännern]
  • Pascual Duartes Familie. Aus dem Spanischen von George Leisewitz. Toth, Hamburg 1949. Wieder: nach der Übersetzung von Leisewitz unter Mitarbeit des Autors und von Gerda Theile-Bruhns. Arche, Zürich 1960. Wieder: Überarb. Anette Grube. Nachwort Hans-Jörg Neuschäfer, Piper, München 1990, ISBN 3-492-11056-8
  • Der Bienenkorb. Roman. Übers. Gerda Theile-Bruhns, 1951. Wieder: Piper, München 1998, ISBN 978-3-492-55028-4
  • Mrs. Caldwell spricht mit ihrem Sohn. Übers. Gerda Theile-Bruhns. Arche, Zürich 1961. Wieder: Piper, München 1989, ISBN 3-492-10970-5
  • Mazurka für zwei Tote. Übers. Carina von Enzenberg, Hartmut Zahn. Piper, München 1991, ISBN 3-492-03424-1
  • Geschichten ohne Liebe. Übers. Rainer Specht. Propyläen, Frankfurt 1990, ISBN 3-549-06689-9
    • Geschichten ohne Liebe. Mit Farbillustrationen von Pablo Picasso. Harenberg, Dortmund (= Die bibliophilen Taschenbücher. Band 273).
  • Neunter und letzter Wermut: 28 Geschichten aus dem spanischen Leben. Übers. Gisbert Haefs. Wagenbach, Berlin 1990, ISBN 3-8031-1117-X
  • Die Alcarria. Erzählung, aus: Ein Vagabund im Dienste Spaniens. Übers. Hildegard Moral. Wieder in: Spanien erzählt. 24 Erzählungen. Hg. Christoph Strosetzki. Fischer TB 10706, Frankfurt 1991, ISBN 3596107067 S. 9–53.

Filmografie

[ännern | Bornkood ännern]

Dreihbook

  • 1991: Don Quijote (El Quijote)

Literarische Vörlaag

  • 1975: Leben und Tod des Pascual Duarte (Pascal Duarte)
  • 1982: Der Bienenkorb (La colmena)

Sekundärliteratur

[ännern | Bornkood ännern]
[ännern | Bornkood ännern]
Camilo José Cela. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

Enkeld Nahwiesen

[ännern | Bornkood ännern]
  1. ↑ Martin Franzbach: Geschichte der spanischen Literatur im Überblick, S. 345
  2. ↑ Camilo José Cela in Cebreros
  3. ↑ Franzbach, S. 346.
  4. ↑ Ein Nobelpreisträger vor Gericht: Hat Camilo José Cela abgeschrieben? (Memento von dat Original von’n 1. Juli 2025 in dat Internet Archive)  Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis., Frankfurter Allgemeine, 15. März 2001
  5. ↑ Spain's Nobel-winning novelist Cela 'stole passages for his book', The Independent, 5. Februar 2008
  6. ↑ Nobelpreisträger Cela erneut in Plagiatsverdacht (Memento von’n 3. April 2016 in dat Internet Archive), Märkische Oderzeitung, 21. April 2009
Vun „https://nds.wikipedia.org/w/index.php?title=Camilo_José_Cela&oldid=1074783“