Algemene Nedersaksische Schriefwieze
De Algemene Nedersaksische Schriefwieze (kort: ANS) is ene plattdüütsche Schrievwies för de nedderlandsch-neddersassischen Dialekten, de sik 2011 de Gemeenschop vun de nedderlandsch-neddersassische Wikipedia uutsunnen het.
Se is as Schrievwies för heel dat nedderlandsch-neddersassische gebeed dacht un het de SONT-Spelling as Grundlaag.
Uutgangskunkten
[ännern | Bornkood ännern]So as ook bi de SONT-Spelling sünd Leesbaarkeid un Bruukbaarkeid de Grundlagen för de Algemene Nedersaksische Schriefwieze. Se schall nich kumplett phoneetsch sien un versöcht anners as de SONT-Spelling ook bi dat Plattdüütsch in Düütschland antosluten.
Belangrieke Puntken
[ännern | Bornkood ännern]Een Punkt, wo de SONT-Spelling anpasst worrn is dat Achterföögsel -lijk, dat de ANS as -lik schrivt, üm dat -lijk mit kort i uutspraken warrt un dat ooldsassische -līk un middelsassische -li(c)k / -ly(c)k to een kort i oder Schwa aflespen is. De Schrivwies slütt ook beter bi anner germaanschen Spraken an (vergeliek: -lich, -lik, -lig, -ligur/-legur un -ly).
Dat Achterföögsel -isch blivt bestaan un warrt nich na de Uutspraak -ies schreven, ümdat de Schrievwies so beter bi dat Plattdüütsch in Düütschland anslütt.
Üm bi dat düütsche Plattdüütsch antosluten warrt dat c in Fröömd- un Leenwöör as k schreven, wenn de Uutspraak /k/ is un blivr c, wenn de Uutspraak /s/ is. Uutnamen sünd alleen Frömdwöör, de noch nich in dat Plattdüütsche intergreet sünd, so as cappuccino. För inbörgert Wöör so as Computer sleit de ANS de Schrievwies komputer vöör.
De Kortformen vun de Artikels schöölt vull uutschreven un nich mit Apostroph schreven warrn, so dat’t Schriftbild nich so unruhig is. Dat Apostroph warrt man wal in Fallen bruukt, in de dat ook de nedderlandsche Orthografie bruukt, so as zo’n, programma’s etc.
Schrievwies ao/oa en ae/ea
[ännern | Bornkood ännern]De ANS kümmt to’n groten mit de SONT-Spelling övereen, het man ook Elementen uut anner nedderlandsch-neddersassischen Schrievwiesen övernamen. So wied nich anners fastleggt gellt de nedderlandsche Orthografie. De ANS maakt so as de SONT-Spelling vöörsichtige Angaven dat düüster ao ([ɔː] of [ɒː]) un oa ([ʊː] of [oː]) to ünnerscheden. För dat Twentsch gillt wegn de Schreivtraditschoon in de ANS oa ofschoont de Luud [ɔː] of [ɒː] is.