Göse

Vun Wikipedia
(wiederwiest vun Goos)
Wesseln na: Navigatschoon, Söök
Göse; Göös
Graugoos (Anser anser)
Systematik
Ünnerstamm: Warveldeerten (Vertebrata)
Klass: Vagels (Aves)
Ornen: Gösevagels (Anseriformes)
Familie: Aantenvagels (Anatidae)
Ünnerfamilie: Göse (Anserinae)
Wetenschoplich Naam
Anserinae
Vigors 1825

De Göse oder Göös (Anserinae) sünd in de Systematik vun de Vagels en Unnerfamilie vun de Aantenvagels.

Naam[ännern | Bornkood ännern]

Dat Woord "Goos" (pl. Göse oder Göös, for dat Heken Gant(er) oder Genter, for de Lüttjen Gössel) stammt direktemang ut de Proto-Indo-Europääsche Wuddel *ghans-. In de Germaanschen Spraken liggt de Wuddel bi dat ooldsassische un angelsassische gōs mit den Plural gēs un de Form gandres for dat Heken. Up Freesch is dor goes, gies un guoske vun wurrn, up Engelsch goose, geese un gander, up Hoochdüütsch Gans, Gänse un Ganter, up Ooldnoordsch gās. Up Latiensch heet de Goos anser, wat vundagen de wetenschoppliche Naam vun dat Geslecht vun de Feldgöse is.

Wie de Göse leven doot[ännern | Bornkood ännern]

Anners, as bi allerhand Aanten, verscheelt sik Heken un Seken bi de Göse meist gor nich. Se sünd normolerwiese grötter, as Aanten un hefft en langern Hals. Freten doot se meist Grööntüüch un Planten. Swöne freet normolerwiese Waterplanten un söökt dor up’n Grund unner Water na. Gegen de Swöne over freet de echten Göse Gras un Saat an Land. De echten Göse ehre Jungen freet allerdings Insekten. Göse sünd ehr ganzet Leven lang monogam. Bi Swöne un bi de Höhnergoos boot ok dat Heken mit an dat Nest, bi de echten Göse is dor alleen man dat Seken for tostännig. Just so is dat mit dat Bröden. De eenzige Goos, wo dat Heken mit bröden deit, is de Troerswaan.

Systematik[ännern | Bornkood ännern]

Grote Swöne (Cygnus olor) – ok Swöne weert to de Göse torekent
Sneegöse (Anser caerulescens) – vörn en Lütten
Gröönlandgoos (Branta leucopsis)
Graue Gösefedder

In de Allgemeenspraak warrt faken jeden Aantenvagel mit’n langen Hals „Goos“ nömmt. Man na de Biologie weert de Piepgöse mit ehre Kennteken ut ole Tied un de Spleetfootgoos dor nich mit torekent. Ok de Halfgöse staht twuschen Aanten un Göse un weert nich mank de Göse tellt. Gegen düsse Vagels over höört de Swöne man eendüdig to de Göse mit to.

To de Aantenvagels (Anatidae) ehre Unnerfamilie „Göse“ (Anserinae) kann, neven de „echten Göse“ un de „Swöne“ ok noch de „Höhnergoos“ as drüdde Tribus stellt weern, de dat vundagen noch gifft. Se verscheelt sik vun Göse un Swöne. De echten Göse laat sik noch eenmol updelen in „Feldgöse“ un „Seegöse“. De Feldgöse sünd grau-bruun in’e Farv, de Seegöse tomeist witt un swatt. Unner Umstänn könnt ok de Moa-Nalos vun Hawaii to de Göse torekent weern, man de sünd al utsturven.

Düsse Aarden ut de Unnerfamilie vun de Göse gifft dat hüdigendags noch:


Belege[ännern | Bornkood ännern]


Literatur[ännern | Bornkood ännern]

  • Janet Kear (Rutg.): Ducks, Geese and Swans. Oxford University Press, Oxford 2005, ISBN 0-19-854645-9.
  • Josep del Hoyo (Rutg.) u. a.: Ostrich to Ducks. Lynx Edicions, Barcelona 1992, ISBN 84-87334-10-5. (Handbook of the Birds of the World 1).
  • S. M. Uspenski: Die Wildgänse Nordeurasiens, Westarp Wissenschaften-Verlagsgesellschaft, Hohenwarsleben 2003, Nahdruck ut de 1. Uplage vun 1965, ISBN 3-89432-756-1.

Weblenken[ännern | Bornkood ännern]

Commons-logo.svg Gänse. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
Wikiquote-logo.svg Op Wikiquote gifft dat Zitaten to, över oder vun „Gans“ (hoochdüütsch).
Wiktionary Wiktionary: Gans – Bedüdensverklaren, Woortherkamen, Synonymen, Översetten

Kiek ok bi[ännern | Bornkood ännern]