Candela (Eenheit)

Vun Wikipedia
Wesseln na: Navigatschoon, Söök
Eenheit
Norm SI-Basiseenheit
Naam Candela
Grött Lichtstärk
Eenheitenteken cd
Formelteken IV
nöömt na lat. candela „Tallichlicht“

Candela (latiensch för Tallich-, Wasslicht) is de fotometrische SI-Basiseenheit vun de Lichtstärk.

En isotrope Lichtquell mit de Lichtstärk I = 1 Candela strahlt en Lichtstroom af vun d \Phi = 1 Lumen pro Ruumwinkel d\Omega = 1 Steradiant:

I = \frac{d\Phi}{d\Omega}.

In de Eenheit Candela warrt Lichtstärken angeven, mit de en Lichtborn in en sünnere Richt strahlt, anners as de Lichtstroom, de in Lumen meten warrt. Beide Grötten sünd na dat spektrale Wohrnehmvermögen vun’t minschlich Oog wicht.

En Huusholtskers sennt en Lichtstroom vun ruchweg 12 Lumen ut, de sik isotrop in all Ruumrichten verdeelt, neemlich op en Eenheitskugelflach S = 4\,\pi. Dormit hett en Kers en Lichtstärk vun I = \frac{12{,}566\ \mathrm{lm}}{4 \cdot \pi \ \mathrm{sr}} \approx 1\,{\mathrm{\frac{lm}{sr}}} = 1\,\mathrm{cd}

Physikaalsch Definitschoon[ännern | Bornkood ännern]

Een Candela is de Lichtstärk (Lichtstroomdicht) vun en Strahlenborn, de monochromaatsche Strahlen vun de Frequenz 540 · 1012 Hertz – gliekbedüden mit en Bülgenläng vun \lambda = ruchweg 555 nm – mit en Leistung vun 1/683 Watt op’n Steradiant (Ruumeenheitswinkel) utsennt.

As bi all fotometrische Grötten bestimmt de Hellfienföhligkeitskurv V(\lambda) de physiologsche Afhangigkeit vun de Bülgenläng. För de wählte Bülgenläng gellt: V(555\,\mathrm{nm})=1.

Fröhere geev dat en annere Definitschoon. Dorna weern 60 cd de Lichtstärk vun en 1 cm² groot Lock vun en swarten Körper (in Form vun en Hollkörper) mit en Temperatur vun 2045 K. Dat is de Smölttemperatur vun Platin.

Alternativ: de Lüchtstärk vun en Kers, de in een Stünn 7,77 g Walraat verbruukt.

Tyypsch Lichtstärken in cd[ännern | Bornkood ännern]

Lüchtmiddel Leistung in Watt Lichtstärke in Candela
Kersenlicht 1 cd
Gleihlamp 40 W 40 cd
Gleihlamp 100 W 130 cd
Lüchtstofflamp 40 W 200 cd
Söökschiensmieter 1 Mio. cd

Weblenken[ännern | Bornkood ännern]

SI-Präfixen
Symbol Y Z E P T G M k h da - d c m µ n p f a z y
Faktor 1024 1021 1018 1015 1012 109 106 103 102 101 100 10−1 10−2 10−3 10−6 10−9 10−12 10−15 10−18 10−21 10−24