Brobargen

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner von Brobargen.

Wapen/Flagg	Koort
Basisdaten
Bundsland: Neddersassen Landkreis: Stood Samtgemeen: Olendörp Gemeen: Kronenborg
Flach:	6,06 km²
Inwahners:	220 (2011-07-011. Juli 2011)
Inwahnerdicht:	36,3 Inwahners pro km²
Hööchd:	3 m över NN
Postleettall:	21726
Vörwahl:	04140
Geograafsche Laag:	53° 36′ N, 9° 11′ O

Brobargen (hoochdüütsch Brobergen) is en Dörp an de Oost in’n Landkreis Stood. De Oort is Deel vun de Gemeen Kronenborg un de Samtgemeen Olendörp.

Brobargen liggt rechts vun de Oost, doch en Deel vun de Gemarkung mit den „Höben“ liggt links vun’n Stroom un is dormit dat eenzige bewahnte Rebeet vun’n Landkreis Stood, dat links vun’e Oost liggt.

Geografie

Plaan vun Brobargen
❶ wiest dat Dörpgemeenschopshuus oder Sport- un Kulturzentrum
❷ wiest de Freewillige Füerwehr
❸ wiest de Fähr över de Oost
❹ wiest de Steed an de de Roland steiht
† wiest de Karkhoffskapell

Brobargen liggt an’n Rand vun de Masch an de Oost, de Mehe münnt hier vun links in de Oost. De Oost is bi Brobargen en Tiedenstroom. Groff sehn liggt de Stroom also op’n Meersspegel knapp över NN. Dat Dörp sülvst liggt so bi 3 m över NN an’n Geestrand. Na Olendörp hen stiggt de Hööchd op de Geest op so bi 17,5 m över NN.

Dör Brobargen föhrt de Düütsche Fährstraat, de vun Bremervöör bet Kiel geiht un de op 250 Kilometers Övergäng över’t Water vun alle Soorten verbinnt. In Brobargen is de Prahmfähr Deel vun disse Ferienstraat.

To Brobargen höört de Oortsdelen Brobargen, Barg, Höben un Hüttenbarg.

De Naveröörd sünd Kronenborg in’n Noorden, Olendörp in’n Oosten, Esdörp in’n Süüdoosten, Gröpel in’n Süüdwesten, Oostendörp in’n Landkreis Rodenborg in’n Westen un Nindörp in’n Landkreis Cuxhoben in’n Noordwesten.

Historie

In en Oorkunn hebbt se in’t Johr 1286 Brobargen as Brocberge dat eerste Maal nöömt. De Oortsnaam kummt vun en olen Naam, de de Bargen in’n Brook betekent. Disse Naam is al veel öller as de hüdige Oort un meen dormals den helen Afsnitt de Oost lang vun Gröpel bet na Burweg.

1141 seggt ene Oorkunn vun den Graaf Rudolf vun Stood, dat de dree Bröder Dudo, Adiko un Ricbert dat Marienklooster in Stood grünnt hebbt un denn een vun de dree Brobargen as Lehn kreeg. Dormals weer noch de hele Gegend meent, doch al 1286 nöömt sik een vun ehr Nafohren Otto de Brocberge, de sienen Seet op en wohrschienlich üm dat Johr 1270 opkamene Borg, de borch to brogberghen, harr. In’t Rebeet vun de Borg harr dat al fröher en annere Borg, de Müggenborg, geven, vun de wi hüüt aver nix mehr weten doot as dat se existeer. To disse Tiet existeren in’t Ümfeld vun de Borg en poor Wahnsteden, de nu dat eerste Maal Brobargen nöömt warrn köönt.

De Roland vun Brobargen

De Prahmfähr in Brobargen

In’t Johr 1364 warrt dat eerste Maal seggt, dat in Brobargen ene Kapell bestahn harr, de Kapell to’n hilligen Krüüz. 1525 warrt in ene Gerichtsakte seggt, dat för en poor Johren en Roland in Brobargen stahn hebben schull: Ist allda ufm Damm für wenig jaren ein geschnitztes Bilde gestanden, das man Rolandt geheißen, welches Leute noch gedenken können. In disse Traditschoon is 2007 wedder en ne’en Roland opstellt worrn.

Dat Adelsslecht vun Brobargen seet op dat Goot Hollener Höben, bet se 1618 dat Good veköpen müssen.

Bet to’n Dörtigjohrigen Krieg harr dat bi Brobargen ene Togbrüch över de Oost geven. De Truppen vun Tilly hebbt se woll üm 1628 afbrennt, üm en Angreep vun de Dänen tovör to kamen. Korte Tiet later hebbt se denn dat eerste Maal en Prahm bedreven, üm na de op de anner Siet Oost legenen Feller to kamen.

Dat Besittrecht an den Oort wanner in de Johren, de nu kemen, dör mehr Hännen, tomehrst Kooplüüd ut Hamborg, bet 1837 de inheemschen Buern den Oort freekööpt un opdeelt hebbt.

In’t 19. un to Anfang vun’t 20. Johrhunnert geev dat vele Tegeleen an de Oost, de ut den Kleebodden an’n Stroom Tegels brennen dein.

Gedenkteller to de 700-Johr-Fier vun Brobargen, de dat Gootshuus op’n Höben wiest

Dat Gootshuus „Hollener Höben“ bi de Fährstell geev dat bet 1941, wörr denn aver wegen Bofälligkeit dalreten. 1956 hebbt se an de sülve Stell den „Fährkroog“ nee boot, de Gasthuus un Wahnplatz vun’n Fährmann is.

Mit de Gemeenreform 1972 sünd de fröher sülvststännigen Gemenen Kronenborg un Brobargen to de Gemeen Kronenborg tohoopleggt worrn.

Religion

Brobargen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Olendörp. De Oort hett en egenen Karkhoff an’n Oortsingang na Olendörp, to den ok en Karkhoffskapell höört, de männichmal ok för reguläre Goddsdeensten bruukt warrt.

Inwahnertall

1766 sünd in Brobargen 17 Füerstellen (also Wahnhüüs) vörhannen. Kort na’n Tweten Weltkrieg is de Inwahnertall dör de Verdrevenen üm meist 100 Lüüd op üm un bi 330 Lüüd anstegen. In de Johren dorna sünd vun de Verdrevenen vele wedder afwannert.

Johr	1848	1871	1885	1905	1910	1925	1933	1939	1946	1956	1963	1971	2003	2008
Inwahners	212	235	224	271	263	252	240	247	328	256	271	232	226	216

Börgermeester

De Börgermeesters von de Gemeen Brobargen bet to dat Tohoopleggen mit de Gemeen Kronenborg 1972 weren:

Tied	Börgermeester
1873-1890	Hinrich Buck
1890-1910	Johann Schult
1910-1911	Dietrich Waller
1911-1914	Andreas Schult
1914-1916	Jürgen Elfers
1916-1922	Theodor Buck
1922-1933	Hinrich Nee (senior)
1933-1943	Hinrich Nee (junior)
1943-1946	Hermann Buck
1946-1956	Jürgen Steffens
1956-1964	Hinrich Buck
1964-1972	Helmut Hudaff

Wapen

Dat Wapen vun Brobargen is vörn rood, achtern sülver dör Tinnensnitt deelt. De Gemeen Brobargen föhr dat Wapen siet den 31. März 1948 in Nafolg vun’t fröhere Adelsslecht vun Brobargen. Na dat Ingemenen na Kronenborg is dat Brobarger Wapen siet 1983 ok vörn nerrn in’t Gemeenwapen to sehn.

Stratennamen

Eerst mit de Gemeenreform wörrn de Stratennamen för de enkelten Straten fastleggt, vörher weren de Hüus vun’n ganzen Oort dörnummereert.

Barg (Berg) 

De Barg is en egen Oortsdeel vun Brobargen, de licht höger so wat 500 m vun den Hööftdeel vun Brobargen af liggt.

Boben in Dörp 

Boben in Dörp is een vun de beiden ok mit offiziellen Naam plattdüütschen Straten in Brobargen, de Naam meent den Deel vun’n Oort de baven in Richt vun de Geest liggt.

Fährstraat (Fährstraße) 

De Fährstraat is een vun de beiden Weeg, de to de Fähr föhrt.

Hüttenbarg (Hüttenberg) 

De Hüttenbarg liggt de Oost op’t neegst un bestünn toeerst ut eenfache Katen un Hütten.

Korte Straat (Kurze Straße) 

De Naam vun disse Straat twüschen Boben in Dörp un Schoolstraat mit blot een Huus seggt allens.

Neern in Dörp 

Neern in Dörp is een vun de beiden ok mit offiziellen Naam plattdüütschen Straten in Brobargen, de Naam meent den Deel vun’n Oort de nerrn in Richt vun de Oost liggt.

Schoolstraat (Schulstraße) 

In disse Straat leeg bet 1966 de ole Volksschool.

Gröpler Straat/Kronenborger Straat (Gräpeler Straße/Kranenburger Straße) 

Disse beiden Straten sünd ut de fröhere Ostestraat (Ostestraße) billt, de dör mehrere Gemenen langs de Oost güng, aver nu in de Gemeen Kronenborg anners nöömt is.

Kultur

In Brobargen föhrt en Prahm över de Oost, de Deel vun de Düütsche Fährstraat is. Bi de Fährstell liggt dat Gasthuus „Fährkroog“. Gasthuus un Fähr sünd besünners bi Radtouristen op Törns langs de Oost geern besöökt un bruukt.

In Brobargen gifft dat en aktiven Schützenvereen, dat twee Daag lange Schützenfest is jümmer an’t drüdde Juli-Wekenenn. Todem warrt dat Gemeenschopsleven in ene Freewillige Füerwehr un en Kriegervereen pleegt.

Bruukdom

Elk Johr to Pingsten warrt vun de jungen Keerls in Dörp Maibööm opstellt. Bi jede Deern kummt een Bark vör de Döör.

To Neejohr gaht se dör’t Dörp un wünscht Prost Neejohr.

Bowarken

Kriegerdenkmal

Dat Kriegerdenkmal

An’n Oortsutgang na Olendörp bi’n Karkhoff is dat Kriegerdenkmal, dat de söven Fullenen von’n Eersten Weltkrieg un de 17 Fullenen von’n Tweten Weltkrieg gedenkt. Dat is 1921 op Initiativ von’n Kriegervereen opricht worrn. Bi de Festpreddigt von’n Olendörper Pastoor Hittmeyer weer ook de Stader Oberstleutnant von Lahnstein mit bi.

En nee maakt Denkmal is na’n Tweten Weltkrieg an’n 28. September 1952 mit en Festpreddigt von Pastor Bergens inwieht worrn.

Dörpgemeenschopshuus

Dat Brobarger Dörpgemeenschopshuus mit en Flach von 255 m² is twüschen September 1988 un Juni 1989 bi’n Scheetstand von’n Schützenvereen achter’n olen Kroog boot worrn.

Weertschop un Infrastruktur

Verkehr

Brobargen is över de K 82 mit Gröpel un Kronenborg verbunnen. Disse Straat hett Ansluss an de B 73 bi Burweg un an de B 74 bi Öölm, de na Bremervöör wiederföhrt. Na Olendörp geiht de K 78, de vun dor na Himmelporten wiederföhrt un mit den Ansluss an de B 73 de wichtigste Verkehrsverbinnen na Stood un Hamborg is.

Dör de natürliche Barr, de de Oost billt un de dör de Fähr man blot slecht un in’n Winter gor nich överwunnen warrn kann, löppt de Kontakt mit de Rebeden westen vun de Oost tomehrst över de Brüchen bi Heckthusen un Bremervöör.

De Pennelverkehr na Hamborg löppt to’n Deel över den Bahnhoff in Himmelporten.

Ünnernehmen

Weertschop hett Brobargen nich veel. Blangen en halv Dutz Buurnhööv gifft dat en poor Buurnhööv in Nevenerwerf. Brobargen hett een Bedrief för Köhltechnik un de Gastweertschaft op’n Höben (ok keen Vullerwerf). De Koopmannsladen Plaat hett 2002 dicht maakt, de Besitters weren al bi achtig Johr oolt un riek kunnst dor nich bi warrn.

Oosten dat Dörp liggt en Windpark mit veer Windmöhlen. Siet 2002 gifft dat in de Schoolstraat ene lüttje Galerie, de ok Dekoartikel un Figuren verköfft.

Medien

Dat Regional-Daagblatt, dat in Brobargen leest warrt, is dat Stoder Daagblatt. Kostenlos verdeelt warrt Sünnavends de Ne’e Stoder (Wekenblatt), Middwekens Ne’e Stoder, Rundschau un Mittwochsjournal. Dat Blatt vun de Kark is de Martinsbote, dat kummt so üm un bi veer Maal in’t Johr rut.

Bildung

De Volksschool in Brobargen is opminnst siet 1797 natowiesen, man wohrschienlich öller. De Schoolchronik sett 1845 in, dor geev dat 45 Schölers. 1919 harr Brobargen 63 Schölers. Mit de egene Volksschool in Brobargen weer dat ut an’n 1. Dezember 1966. Se müss denn dichtmaken un de Kinner güngen denn na Gröpel un Esdörp op Grundschool. Ok de Grundschool Gröpel hett hüüt dichtmaakt un all Grundschölers gaht na Esdörp. Na Real- un Hauptschool gaht se na Olendörp. De, de op’t Gymnasium gaht, mööt na Stood hen, op de Vincent-Lübeck-School.

Infrastruktur

Dat Afwater warrt nich zentral afföhrt, dat gifft Kleenklääranlagen för jeden Huusholt.

Persönlichkeiten

Brobargen is de Wahnoort vun’n Comictekner Dieter Kalenbach.

Literatur

• Friedrich Holst: Roland und die Kraniche, Die Geschichte der Ostedörfer Kranenburg und Brobergen. 1983
• Lühmann un Bohmbach: Die Geest und Buxtehude, Urgeschichtsland zwischen Urstromtälern. 1984
• Chronik der Dörfer Brobergen und Kranenburg. rutgeven vun de Volksbank Olendörp, 2005

Weblenken

Brobargen. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to't Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

• Websteed vun de Gemeen Kronenborg (hoochdüütsch)